در سومین جمله مى فرماید: «تحمل ناراحتى ها گور عیب هاست»; (وَالاِْحْتِمَالُ قَبْرُ الْعُیُوبِ). اشاره به این که بسیار مى شود انسان از رفتار بعضى از دوستان و آشنایان و یا حتى افراد عادى ناراحت مى گردد و یا مشکلات و مسائلى در زندگى پیش مى آید که انسان را نگران مى سازد. کسانى که این گونه ناملایمات را تحمل کنند به فضیلت بزرگى دست یافته اند که عیوب انسان را مى پوشاند و به عکس، افراد ناصبور و بى حوصله داد و فریاد بر مى آورند و به سخنان یا کارهایى آلوده مى شوند که سر تا پا عیب است. این احتمال در تفسیر این جمله نیز هست که بسیارى از بى تابى هاى انسان بر اثر شکست هایى است که در زندگى براى او پیش آمده که اگر بى تابى نکند دیگران از این شکست ها که بر اثر ندانم کارى ها به وجود آمده باخبر نمى شوند و به این ترتیب عیوب او پوشانیده خواهد شد. در غیر این صورت همه از نقطه هاى ضعف او باخبر مى گردند. مرحوم سیّد رضى به دنبال این سه جمله حکمت آمیز اضافه مى کند که در روایتى از امام(علیه السلام) تعبیر دیگرى در این باره دیده مى شود که فرمود: «مسالمت جویى وسیله پوشاندن عیب هاست»; (وَرُوِیَ أَنَّهُ قَالَ فِی الْعِبَارَةِ عَنْ هَذَا الْمَعْنَى أَیْضاً: «الْمُسالِمَةُ خِبَاءُ الْعُیُوبِ»).(6) «خباء» به معناى خیمه است و محلى که چیزى را در آن مى توان پیدا کرد. گرچه تعبیر به «مسالمت» با «احتمال» تفاوت زیادى ندارد ولى «احتمال» اشاره به خویشتن دارى و «مسالمت» اشاره به خوش رفتارى با مردم است. در واقع «احتمال» مفهومى در رابطه با خویشتن دارد و «مسالمت» در رابطه با دیگران.

سپس امام(علیه السلام) در چهارمین و آخرین نکته مى فرماید: «آن کس که از خود راضى باشد افراد خشمگین بر او بسیار خواهند بود»; (وَ مَنْ رَضِیَ عَنْ نَفْسِهِ کَثُرَ السَّاخِطُ عَلَیْهِ). دلیل آن روشن است، زیرا فرد از خود راضى انتظار دارد دیگران براى او احترام فراوان قائل شوند، همه به او سلام کنند، در مجالس، صدر مجلس را به او اختصاص دهند، روى حرف او سخنى نگویند و پیوسته زبان به مدح و ثنایش بگشایند. هنگامى که این گونه احترامات را نمى بیند و مردم او را در جایگاه اصلى اش مى شناسند نه آنچه خودش ادعا دارد نسبت به مردم بدبین مى شود و زبان به بدگویى مى گشاید و بى اعتنایى پیشه مى کند و همین امر مردم را به او خشمگین مى سازد. به دیگر سخن، این صفت زشت هم او را نسبت به مردم خشمگین مى سازد که به گمانش حق او را ادا نمى کنند و قدر او را نمى شناسند و هم مردم را نسبت به او. به عکس، کسانى که خود را در جایگاه نقد و انتقاد قرار مى دهند متواضعانه با مردم برخورد مى کنند، هرگز خود را طلبکار نمى دانند و پیوسته براى دیگران احترام قائلند و این امر دوستان فراوانى براى آنها جلب مى کند. در نامه مالک اشتر خواندیم که فرمود: «إِیَّاکَ وَالاِْعْجَابَ بِنَفْسِکَ وَالثِّقَةَ بِمَا یُعْجِبُکَ مِنْهَا وَحُبَّ الاِْطْرَاءِ فَإِنَّ ذَلِکَ مِنْ أَوْثَقِ فُرَصِ الشَّیْطَانِ فِی نَفْسِهِ لِیَمْحَقَ(7) مَا یَکُونُ مِنْ إِحْسَانِ الْمُحْسِنِینَ; از خودپسندى و تکیه بر نقاط قوت خویش و علاقه به مبالغه در ستایش (ستایش گویان) شدیداً بپرهیز، زیرا این صفات از مطمئن ترین فرصت هاى شیطان است تا کارهاى نیک نیکوکاران را محو و نابود کند». در غررالحکم نیز از امیر مؤمنان(علیه السلام) نقل شده که فرمود: «ثَمَرَةُ الْعُجْبِ الْبَغْضاءُ; میوه درخت خودپسندى عداوت و دشمنى است».(8) ابن ابى الحدید از بعضى از دانشمندان نقل مى کند که کسى نزد او آمد و از کتابى که نوشته بود بسیار راضى بود. آن عالم به او گفت: مردم چنین ارزشى براى کتاب تو قائل نیستند. گفت: مردم هم جاهلند. او در پاسخ گفت: آیا تو بر ضد آنها هستى؟ گفت: آرى. گفت: بنابراین تو به اجماع مردم جاهلى و مردم تنها به قول تو جاهلند (کدام یک اقرب به صواب است).(9) زیان هاى خودپسندى بسیار است که شرح آن در این مختصر نمى گنجد و این سخن را با حدیثى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) پایان مى دهیم فرمود: هنگامى که موسى(علیه السلام)نشسته بود شیطان نزد او آمد در حالى که جبّه زیباى رنگارنگى بر تن کرده بود. از او پرسید: این لباس را براى چه پوشیده اى؟ گفت: براى این که قلوب بنى آدم را بربایم. موسى گفت: «فَأَخْبِرْنِی بِالذَّنْبِ الَّذِی إِذَا أَذْنَبَهُ ابْنُ آدَمَ اسْتَحْوَذْتَ عَلَیْهِ; به من بگو گدام گناه است که اگر انسان مرتکب آن بشود به یقین بر او مسلط خواهى شد؟ شیطان گفت: «إِذَا أَعْجَبَتْهُ نَفْسُهُ وَاسْتَکْثَرَ عَمَلَهُ وَصَغُرَ فِی عَیْنِهِ ذَنْبُهُ; هنگامى که از خود راضى باشد و عمل نیک خویش را بسیار بشمرد و گناهش در نظرش کوچک شود».(10)

پی نوشت: (1). غررالحکم، ص 320، ح 7415. (2). بحارالانوار، ج 88، ص 254. (3). بحارالانوار، ج 73، ص 20، ح 3. (4). کافى، ج 2، ص 103، ح 1. (5). شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 18 ص 98. (6). در اکثر نسخه هاى نهج البلاغه «المسالمة» آمده است هرچند در نسخه صبحى صالح «المسئلة» ذکر شده که به نظر مى رسد خطاى چاپى باشد، زیرا معناى مناسبى ندارد. (7). «یمحق» به معناى نقصان و کم شدن تدریجى و سرانجام نابود شدن است. (8). غررالحکم، ح 7106. (9). شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 18، ص 100. (10). کافى، ج 2، ص 314، ح 8.

🔸شخص به امام على علیه السلام عرض کرد: من از نماز شب محروم شده ام. حضرت فرمود: تو مردى هستى که گناهانت، تو را به بند کشیده است. 📚میزان الحکمه/ج5/ص421 ✍🏼پیمودن راه خدا و گام برداشتن در راه اصلاح نفس، بدون نماز شب امکان پذیر نیست و گناه، توفیق خواندن نماز شب را از انسان می گیرد البته همه نماز ها باید خوانده شوند و واجب شرعی است و نماز شب تأثیر گذار تر است در پیمودن راه خدا و گام برداشتن در راه اصلاح نفس.

از امام حسین علیه السلام پرسیده شد: ای پسر رسول خدا صلی الله علیه و آله! حالت چه طور است؟ امام فرمود: (اصْبَحْتُ وَلِی رَبٌّ فَوْقی وَالنَّارُ امامی وَ الْمَوْتُ یطْلُبُنی وَالْحِسابُ مُحْدِقٌ بی وَ انَا مُرْتَهَنٌ بِعَمَلی لا اجِدُ ما احِبُّ وَلا ادْفَعُ ما اکرَهُ وَالْامُورُ بِیدِ غَیری فَانْ شاءَ عَذَّبَنی وَانْ شاءَ عَفا عَنّی فَای فَقیرٍ افْقَرُ یمِنّی)؛ شب را صبح کردم، در حالی که بالای سرم خداوند عالم و مقابلم آتش جهنم را دارم. مرگ در پی من است، حساب من در گرو عمل خود بوده، آنچه را که دوست دارم نمی یابم و آنچه را که نمی خواهم نمی توانم از خودم دور کنم. کارها در دست دیگری است؛ اگر او بخواهد عذابم می کند و اگر بخواهد می بخشد. چه کسی از من نیازمندتر است؟! من لايحضره الفقيه، ج ۴، ص ۴۰۴.

النبی صلی الله علیه و آله: « لَا تُشَاوِرْ جَبَاناً فَإِنَّهُ يُضَيِّقُ عَلَيْكَ الْمَخْرَجَ. » پیامبر خدا صلى الله عليه و آله: « با ترسو مشورت مكن، زيرا او راه بيرون آمدن از مشكل را بر تو تنگ مى كند. » 📚 علل الشرايع، ج 2، ص 559

🔹امام علی (علیه السلام): هرکس که رفیق دارای معرفت و برادر دینی خود را از دست دهد، مانند این است که شریفترین اعضای بدنش را از دست داده است. ⚜️ مَن فَقَد أخا في اللّه ِ فكأنّما فَقَدَ أشْرَفَ أعْضائِهِ 📚غررالحکم/ص 795 ح9227 ✍🏼ارزش دوست دانشمند، باتقوا و دلسوز که همنشینی با او باعث نزدیکی به خدا و دوری از گناهان است، مثل یکی اعضای بدن است که از دست دادنش، باعث بروز مشکلات جسمی و روحی فراوانی است.

🔸امام علی (علیه السلام): به خدا سوگند اگر همانند شتران بچه مرده بنالید و مثل کبوتران جفت از دست داده بانگ بر آورید و مثل راهبان تارک دنیا زاری کنید و در راه خدا از اموال و فرزندان خویش ببرید تا گناهی که فرشتگان آن را ثبت نموده اند بخشوده شود، در مقابل عذابی که بابت آن گناه بر شما از آن ترسناکم، اندک و کم است. 📚نهج البلاغه/خ52

🔹امام علی(علیه السلام): گناهکار خندانی که به گناه خود اعتراف دارد و شرمنده خداست از شخص عبادت کننده گریانی که به عمل خود بر پروردگار مغرور گشته، بهتر است. 📚طرائف الحکم/ج1/ص364 ✍🏼هدف خلقت، تعبد و بندگی است و بندگی فقط با تواضع، کوچکی و اظهار عجز در پیشگاه خالق حاصل می شود.

🔸امام علی(علیه السلام): عبور امام به مردی افتاد که سخنان بیهوده بسیار می گفت.امام به او فرمود:ای مرد تو با این سخنان زیاد کارنامه ای را برای پروردگارت به وسیله فرشتگان محافظ می فرستی، پس سخنی بگو که سودت برساند نه که زیانت دهد. 📚آثار الصادقین/ج 9/ص25 ✍🏼 فرشتگان محافظ مشغول نوشتن حرفهای ما هستند، پس مواظب گفتارمان باشیم.

🔹امام علی(علیه السلام): خداوند متعال فرمود: ای پسر آدم هرگاه چشمان تو با تو در دیدن حرام منازعه کند برای رفع آن، دو پلک قرار دادم که آنها را در هنگام مشاهده حرام در هم کنی و حرام را مشاهده نکنی و اگر زبانت با تو در مورد صحبت از محرمات منازعه کرد، دو لب برایت قرار دادم، آنها را روی هم ببند و سخن حرام مگو. 📚وسائل الشیعه/ج15/ص90

کارزار درخواست برخورد با عبدالرحیم سلیمانی اردستانی از کارزار درخواست برخورد با عبدالرحیم سلیمانی اردستانی حمایت کنید. https://www.karzar.net/273426