🏄 #خردخوان | حرکت جوهری ملاصدرا ۱. درآمدی بر جدال دیرین ثبات و تغییر تاریخ فلسفه همواره صحنه کشمکشی عمیق میان اندیشه‌های قائل به ثبات و معتقدان به تغییر بوده است. برخی فلاسفه، همچون پارمنیدس، هرگونه دگرگونی را به کلی نفی کرده و هستی را سراسر ثابت می‌انگاشتند. اما این نظریه، با توجه به تغییرات بدیهی و انکارناپذیر عالم واقع، مردود است. در مقابل، هراکلیتوس بر تغییر مطلق تأکید داشت و تنها اصل ثابت جهان را خودِ اصل تغییر می‌دانست. با این حال، این دیدگاه نیز پذیرفتنی نیست؛ زیرا هر تبدیلی از شیء "الف" به شیء "ب"، مستلزم وجود امری مشترک و ثابت میان آن دو است، وگرنه به معنای اضمحلال کامل "الف" و حدوث بی‌سابقه "ب" خواهد بود که با مفهوم تبدیل و تبدل سازگاری ندارد. بنابراین، برای تبیین صحیح واقعیات طبیعت، چاره‌ای جز پذیرش توأمان ثبات و تغییر نیست. ۲. نظریه ارسطو و تلقی فلاسفه متقدم ارسطو برای حل مسئلۀ چگونگی تغییر، هر دگرگونی را ترکیبی از یک عنصر ثابت و مشترک (جوهر) و یک عنصر متغیر و مختص (عرض) دانست و بر این اساس دو نوع تغییر را مطرح کرد: حرکت تدریجی در اعراض ــ مانند دگرگونی‌های کمی و کیفی یا تغییر مکان ــ که در آن جوهر ثابت می‌ماند؛ و کون و فساد در جواهر که تغییری آنی و دفعی است و در یک لحظه صورت قبلی نابود و صورت جدید پدیدار می‌شود. بر پایۀ همین ساختار، فلاسفۀ مسلمان پیش از ملاصدرا نیز دیدگاه ارسطویی را پذیرفتند و «وضع» را به عنوان نوعی عرض متحرک به فهرست اعراض افزودند. ۳.حرکت جوهری بر پایه اصالت وجود صدرالمتألهین با تکیه بر "اصالت وجود"، ساختار ثبات و تغییر را متحول ساخت و نظریه حرکت جوهری را طرح‌ریزی کرد: الف. تدریجی و زمانی بودن تغییر در جواهر: ملاصدرا اثبات کرد که برای حفظ وحدت شیء متحرک نیازی به جزء ثابت مشترک نیست و تغییر در جواهر نیز ضرورتاً تدریجی و زمان‌دار است، نه آنی و دفعی. بدین‌ترتیب، تبدیل جوهری فرآیندی پیوسته است که حالات بی‌شماری را طی می‌کند. ب. تعمیم حرکت جوهری: وی با استدلال بر اینکه زمانی بودن اجسام بدون حرکت درونی آن‌ها توجیه‌ناپذیر است، حرکت جوهری را به تمام جواهر عالم طبیعت تعمیم داد. بر این اساس، همه جواهر جسمانی، حتی در ظاهر ثابت‌ترین‌ها، پیوسته و لحظه به لحظه در حال دگرگونی جوهری هستند. این دگرگونی، زوال و حدوثی متصل است که واقعیت واحدی را شکل می‌دهد. ج. جسم سیال و ابعاد چهارگانه: جسم نه یک وجود ساکن سه‌بعدی، بلکه "سیال" و چهاربعدی است (سه بعد مکانی پایدار و یک بعد زمانی ناپایدار). کل جسم در یک لحظه موجود نیست، بلکه در هر آن، مقطعی از آن در برابر ماست. د. حرکت تبعی اعراض: نتیجه مستقیم حرکت جوهری آن است که با دگرگونی دائمی جوهر، تمام اعراض و صفات آن نیز پیوسته در حال تغییر و تجدد خواهند بود. ۴. نتایج و پیامدها ملاصدرا با نفی سکون از طبیعت، جهان مادی را سراسر در حال زوال و پیدایش دانست و تأکید کرد که هیچ موجود طبیعی—نه جوهر و نه عرض—در دو لحظه ثابت نمی‌ماند؛ بدین‌سان، او سیلان هراکلیتوسی را با نشان‌دادن نحوه پیوندش با نوعی ثبات، به شیوه‌ای سازگار با اندیشۀ پارمنیدس بازخوانی کرد. سپس این بحث را از طبیعیات به الهیات تعمیم داد. بنابراین تقسیم موجود به «ثابت» و «سیال» موازی با تقسیم «مجرد» و «مادی» است، امری که مسئلۀ ثبات و تغییر را به یکی از بنیادی‌ترین تقسیمات وجودی بدل می‌کند. 📕 #عبدالرسول_عبودیت، برگرفته از کتاب «درآمدی بر تاریخ فلسفه اسلامی» زیر نظر #محمد_فنائی، ج۳، ص ۲۹۹-۳۰۵ 📚 #فلسفه_اسلامی | #تخصصی 📮

⛓️‍💥 #خردنما | آیا خدا می‌تواند سنگی بسازد که نتواند بلند کند؟ 👤

🖼 #حکمتانه | علت یا واجب است یا منتهی به واجب 📌 ویلیام استوگر: وجود هرچیزی -چه انرژی باشد، چه ذرات مادی و چه قوانین حاکم- مستلزم علتی است که یا خودش واجب الوجود است و یا به یک علت واجب الوجود، یعنی علت نخستین و اولین علتی که در سلسله‌ی علّی برای تبیین خودش نیازی به علت دیگر ندارد، منتهی می‌شود. 📚

🪵 #خردنما | اختلاف مبادی فلسفه اسلامی و فلسفه یونانی ➖ آیا فلسفه‌ی اسلامی همان فلسفه‌ی یونانی است؟ ➖ خدا و علت در فلسفه یونان و فلسفه اسلامی 👤 دکتر #بیژن_عبدالکریمی

🀄️ #خردخوان | استدلال شرط‌بندی پاسکال 💰 پاسکال با استفاده از نوع تحلیل هزینه-فایده دربارۀ معقولیت باور به خدا و بر اساس شکلی ابتدایی از نظریۀ احتمالات و تصمیم‌گیری استدلال می‌کند که باور به خدا، که برای او خدای مسیحی است، بهتر از باورنداشتن به آن است: «خداوند یا وجود دارد یا وجود ندارد، اما باید کدام دیدگاه را بپذیریم؟ عقل نمی‌تواند دربارۀ این سؤال تصمیمی بگیرد. آشوبی بی‌کران در میانه است. در گوشه‌ای از این فاصله بی‌نهایت سکه‌ای انداخته شده است که روی شیر یا خط فرود خواهد آمد. شما چگونه شرط می‌بندید؟ عقل نمی‌تواند شما را به پذیرش هیچ طرفی مجاب کند. عقل نمی‌تواند نادرستی هیچ طرفی را ثابت کند ... اما باید شرط ببندید. انتخاب سومی در کار نیست. شما مجبور به شرکت در این شرطبندی هستید. در این صورت کدام طرف را انتخاب خواهید کرد؟ از آن‌جا که انتخاب حتماً باید صورت بپذیرد، بگذارید ببینیم کدام طرف سود کم‌تری دارد. دو چیز دارید که ممکن است آن‌ها را ببازید: امر صادق و امر خیر. و نیز دو سرمایه دارید که با آن شرط ببندید: عقل و اراده‌تان، دانایی و خوشبختیتان، و سرشت شما نیز باید از دو چیز بپردازد: خطا و شقاوت، از آن‌جا که ضرورتاً باید این انتخاب را انجام دهید، ترجیح یک گزینه بر دیگری سرزنشی را متوجه عقلتان نمی‌کند ... اما خوشبختی شما چه می‌شود؟ بگذارید بار دیگر سود و زیان باور به وجود خدا را بررسی کنیم. بگذارید هر دو مورد را بسنجیم: اگر در شرطبندی پیروز شوید همه‌چیز را خواهید برد و اگر بازنده شوید هیچ چیز را نخواهید باخت؛ بنابراین تردید نکنید و روی این گزینه شرط ببندید که [خداوند] وجود دارد.» 💢 شرط‌بندی پاسکال را می‌توان به این شکل صورت‌بندی کرد: درباره باور به خدا گزینه‌های محدودی وجود دارد: ۱. باور به وجود خدا در حالی که خدا وجود دارد. ۲. باور به وجود خدا در حالی که خدا وجود ندارد. ۳. باورنداشتن به وجود خدا در حالی که خدا وجود دارد. ۴. باورنداشتن به وجود خدا در حالی که خدا وجود ندارد. 🔻 اگر به وجود خدا باور داشته باشید، در حالی که خدا وجود دارد، سود بزرگ خواهید بود. اگر باور به وجود خداوند را انتخاب کنید و خدا وجود نداشته باشد، چیز چندانی – اگر اصلاً چیزی باشد – از دست نخواهید داد. اگر باورنداشتن به وجود خدا را انتخاب کنید و خداوند وجود داشته باشد هیچ سود عظیمی نخواهید کرد، و حتی ممکن است ضرر عظیمی کنید. اگر باورنداشتن به وجود خدا را انتخاب کنید و خدا وجود نداشته باشد، باز هم، سود عظیمی نخواهید داشت: بنابراین حتی با شواهد کم یا اصلاً بدون هیچ شواهدی ما دلیلی بر اساس منافع شخصی خواهیم داشت که به وجود خدا باور داشته باشیم. به گفتۀ پاسکال بهترین قمار ما این خواهد بود که باور داشته باشیم خدا وجود دارد. 📓 #چاد_مایستر، درآمدی به فلسفه دین، ص ۲۷۹-۲۸۱

💠 #حکمتانه | خدا، تنها وجود و یقین مطلق 📌 ولفگانگ اسمیت: برای من هیچ چیز آشکار تر و یقینی تر از وجود یا واقعیت خدا نیست،در واقع من متمایل به این دیدگاه هستم که وجود خدا، تنها یقین مطلق است؛ چون او در آخرین تحلیل تنها وجود واقعی یا مطلق است.

🕋 #مکتب | چگونگی خلقت عالم در خطبه‌ی فدکیه 📌 اِبْتَدَعَ الأَشَياءَ لا مِنْ شَيْءٍ كانَ قَبْلَها، وَأَنْشَأَها بِلا احْتِذاءِ أَمْثِلَةٍ امْتَثَلَها، كَوَّنَها بِقُدْرَتِهِ، وَذَرَأَها بِمَشِيَّتِهِ، مِنْ غَيْرِ حاجَةٍ مِنْهُ إلى تَكْوينِها، وَلا فائِدَةٍ لَهُ في تَصْويرِها إلاّ تَثْبيتاً لِحِكْمَتِهِ، وَتَنْبيهاً عَلى طاعَتِهِ، وَإظْهاراً لِقُدْرَتِهِ 📤