مدافعان آسمان ایران

هوالحی این شبها ستاره‌ی و کوکب جنگ و صلح مریخ سرخ گون بر آسمان حکمرانی می‌کند.... خوشا بحال شهیدان... @ALTAFHIM

کتاب «چیستی و پیوند قرآن، عرفان و برهان» شرحی است بر مهم ترین نظریه علامه حسن زاده آملی در فلسفه دین است. این نظریه را ایشان در رساله «قرآن و عرفان و برهان از هم جدایی ندارند» تبیین کردند و استاد روح الله سوری در کتاب چیستی و پیوند به شرح و تبیین آن پرداختند. دانستن این نظریه سهمی بسزا در اشراف به نظام فکری علامه حسن زاده آملی قدس سره دارد. این کتاب پرسش‌های بنیادین زیر پاسخ می‌دهد: یکم رابطه گزاره‌های دینی و عرفانی و فلسفی چیست؟ دوم آیا این سه روش مجزا و تطبیق ناپذیر هستند یا سه طیف از یک نور واحد اند و همگی هدف واحدی را در پی می‌گیرند؟ در پاسخ به پرسش های یاد شده گروهی به تفکیک گرویده اند اما صاحب نظران بر آنند که دین عرفان و فلسفه از هم جدایی ندارند عرفان از راه شهود و فلسفه از راه عقل اگر درست و طبق موازین حرکت کنند جز به حقیقت نخواهند رسید حقیقتی که وحی با روش فوق بشری خود بدان دست یافته و در قالب نقل از آن سخن می‌گوید

وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ و در اموال آنها حقّی برای سائل و محروم بود! الذاريات/19 سلام علیکم و رحمت الله و برکاته :دوچیز قضای حتمی را برمی‌گرداند دعای پدر و مادر و صدقه....در ماه شریف ربیع الثانی جهت خرید موکت برای خانواده ای نیازمند که از موکت های فرسوده استفاده می‌کنند و روی کاشی سرد زندگی می‌کنند ( .حدود 2ملیون تومان می‌شود) لطفا هر مبلغی هر مقداری کمک کنید خدا خیر تان بدهد. ش کارت‌‌ به نام محمد خسروی/بانک ملت ۶۱۰۴۳۳۸۹۰۵۶۹۲۱۸۸

♦️خداوند قومی را از دور دست‌ها به سراغتان خواهد فرستاد، آن‌ها مثل #عقاب بر شما فرود خواهند آمد. ה' ישלח אליך עם מרחוק. הם ירדו עליך כמו נשרים. 🔹تورات- تثنیه 28:49

همان گونه که این دوحکیم فرزانه در برخی افق‏های فکری هم‏سو هستند، در پاره‏ای از مبانی و اصول فکری و به تبع آن در دیدگاه‏های جهان‏شناسی‏شان اختلاف نظر دارند که به پاره‏ای از آنها اشاره می‏شود: 1. از نظر میرداماد حقیقت خارجی اشیا همان ماهیت است و وجودْ امری انتزاعی است به عکس، از نظر ملاصدرا، حقیقت خارجی اشیا همان وجود اشیاست و ماهیت اعتباری و انتزاعی است. وجود امری مشکک و ذومراتب است که از وجود لایتناهی حق آغاز شده و تا مرز عدم، یعنی هیولا استمرار دارد. 2. از نگاه میرداماد، آن‏چه مجعول حق است، ماهیات اشیاست، اما از نظر ملاصدرا، مجعول وجود شی‏ء است. 3. از نظر میرداماد، جهان حادث به حدوث دهری است، اما از نظر ملاصدرا، جهان از آسمان‏ها گرفته و آن‏چه در آنهاست و زمین و آن‏چه بر آن است، همه حادث به حدوث زمانی، یعنی زمان‏مند هستند. 3. از نظر میرداماد، زمان مقدار حرکت فلک اقصی و حالِّ در آن است، اما از نگاه ملاصدرا، زمان مقدار طبیعت متجدّد است که تجدّد، ذاتی اوست و بُعدی از ابعاد وجودی اشیای مادی است نه آن‏که عارض خارجی اشیا باشد، بلکه عرض تحلیلی معروض خویش و وجودش در خارج به نفس معروض خویش است. 4. از نگاه میرداماد، ساحت دهر مقدّم بر وعاء زمان است، اما از نظر میرداماد، غیر از خدای تعالی و اسما، صفات و لوازم ذات او که موجودات عالم «امر» هستند، چیزی بر زمان تقدّم ندارد. 5. میرداماد همچون حکمای گذشته، حرکت را در چهار مقوله منحصر می‏کند، اما در فلسفه صدرایی حرکت در جوهر ذاتی اشیای مادی راه می‏یابد. 6 . رابط حادث و قدیم (یا متغیر و ثابت) در فلسفه مشائی میرداماد، حرکت سرمدی فلک است. اما در فلسفه صدرایی، امر متجدّد الذات و الهویة نحوه وجود طبیعت جسمانی است که حقیقتی عقلیِ عنداللهی دارد که ثابت است و هویتی اتصالی تدریجی الوجود در هیولا دارد که نحوه وجودش تجدّد و حدوث است نه این‏که تجدّد امر عارضی بر او باشد تا در پی علت قریب متجدّد باشیم. @ALTAFHIM

7. از نظر میرداماد، افلاک قدیم زمانی هستند، اما از نظر ملاصدرا، آسمان‏ها و آن‏چه در آنهاست یا زمین و آن‏چه بر آن هست، همه در حرکت و سیلان دائم و حادث به حدوث زمانی و فانی شونده‏اند و هر جزئی از اجزای عالم ماده ابتدا و انتها دارد و هیچ عضوی از اعضای این انسان کبیر ازلی و ابدی نیست و جهان در حدوث دائم است. 8 . از نظر میرداماد، عالم هستی بر حسب زمان سه ساحت وجودی دارد: ساحت زمانیات، دهریات، سرمد. از نظر ملاصدرا، هستی دارای دو ساحت وجودی است: ساحت اشیایی زمان‏مند و ساحت ربویی و اسما و صفات او وعاء دهر در فلسفه صدرایی معنای محصّلی ندارد. داوری: گرچه داوری بین آرای دو حکیم فرزانه‏ای که هر کدام صاحب اندیشه‏ای استوار در حکمت و صاحب نظام فلسفی متقنی هستند، کار آسانی نیست، اما با تضارب آرای صاحب نظران است که حقیقت هویدا می‏شود. 1. در مسئله اصالت وجود و ماهیت، حقیقت این است که اصل حقیقت اشیا به وجود آنهاست، چون بر اساس سنخیت علت و معلول و صادر و مصدر لازم می‏آید از حق تعالی که وجود صرف بحت بسیط است، آن‏چه صادر می‏شود، فیض وجود باشد و ماهیات، حدود وجودات و منتزع از جنبه نقص ممکنات باشد و برای همین است که واجب تعالی که فعلیت و کمال محض است، ماهیت ندارد، چون حدّ و نقصی برای او منظور نیست و بر این مبنا مجعول هم وجود است نه ماهیت. 2. در بحث جهان‏شناسی بر اساس معیار قرآن و نهج‏البلاغه و کیهان‏شناسی جدید قول به سرمدیت حرکت فلک که مبتنی بر جهان‏شناسی بطلیموسی است، باطل است، گرچه ملاصدرا نیز نتوانسته با تفکرات عقلی خویش بساط جهان‏شناسی بطلیموسی را در هم بریزد و بنایی نو در اندازد، اما ایشان با اصل حرکت جوهری خویش و حدوث زمانی همه اجزای عالم ماده نتیجه گرفته است که طبیعت جسمانی، فلکی باشد یا عنصری، پیوسته در حال صیرورت و از جنبه مادی جسمانی‏اش در حال متلاشی شدن و اضمحلال است، همچنان‏که انسان از حیث جسم مادی به تدریج در حال تحلیل رفتن و ذوب شدن و ذبول است. (ملاصدرا: 1981، 5/197). پس طبیعت متناهی القوة است، همان گونه که قرآن اشاره دارند: «اذا الشمس کوّرت» (الشمس، 1) و در کیهان‏شناسی جدید گفته شده است که در هر ثانیه چهار میلیون تن ماده خورشید تلف می‏شود (دائرة‏المعارف دانش بشر، آ-17). و بدیهی است که روزی به پایان برسد و پیش‏تر از زبان ملاصدرا متذکر شدیم که هر چیزی که متناهی القوة باشد، در بقا هم متناهی است و هر امر متناهی، آغاز و ابتدای وجودی دارد. پس افلاک نمی‏توانند قدیم و سرمدی باشند، گرچه میرداماد نیز ازلی بودن افلاک را رد می‏کند، اما آنها را سازنده زمان و خارج و محیط بر افق زمان و موجود در وعاء دهر می‏داند که با فلسفه صدرایی سازگاری ندارد، بر این مبنا همه اجزای عالم حادث زمانی‏اند نه دهری و آن‏چه مقدّم بر زمان است، خدا و اسماء، صفات و شئونات ذاتی اوست و دیگر راسم زمان تنها فلک نیست، بلکه هر امر مادی با تجدّد و صیرورت خویش، راسم زمان است و زمانی که به واسطه حرکت منظومه شمسی حاصل می‏شود، زمان معیار و سنجش سایر حرکت‏ها و زمان‏هاست، و هر شی‏ء زمان‏مندی راسم زمان و با ترسیم زمان فنای خودش را نیز رقم می‏زند. @ALTAFHIM

. در بحث حرکت نیز حق به جانب صدراست که حرکت تنها امر عارضی اشیای مادی نیست، بلکه صیرورت و شدن عین هستی اشیای مادی است. 4. در ربط حادث و قدیم هم بر مبنای موارد گذشته، سخن صدرا بیشتر مرضی و قابل پذیرش است و آن این‏که هیچ تفاوتی بین منظومه شمسی و سایر منظومه‏ها و تفاوتی بین آسمان و زمین و اشیای آسمانی و زمینی از حیث مادی بودنشان نیست که آنها واسطه ربط متغیر به ثابت باشند و اصل وجود متجدّد اشیا و طبیعت متجدّد است که ربط حادث و قدیم و متغیر به ثابت است و آن این‏که هر چیزی یک وجه عنداللهی دارد که ثابت و باقی است و یک وجه مادی که فانی و هالک است: «کل شی‏ء هالک الاّ وجهه» (قصص، 28/88 ). پس جهان از حیث مبدأ وابسته به حق است و بالاخره با توضیح متافیزیکی می‏توان مبدأ اشیا را توضیح داد، چنان که چارلز تاونز، استاد فیزیک دانشگاه برکلی و برنده جایزه نوبل می‏نویسد: «برای من فهمیدنی نیست که رویکرد علمی به تنهایی و جدا از نگرش دینی بتواند منشأ همه اشیا را توضیح دهد» (تاونز: 1377، 2، ش 1). سخن را با این کلام الهی پایان می‏بریم که می‏فرماید: «ان فی خلق السموات والارض واختلاف اللیل والنهار لایاتٍ لاولی الالباب»؛ همانا در آفرینش آسمان‏ها و زمین رفت و آمد شب و روز نشانه‏های [عظمت خدا [برای خردمندن آشکار است. @ALTAFHIM