✔️🔻 اعتقادنامه‌ها در مکتب استبصار؛ تحلیل انگیزه‌ها و ساختار و محتوا 🔸بخش هشتم با همۀ این تفاصیل، اگر بخواهیم جمله‌ای مختصر درباره موقعیت اعتقادات بنویسیم، چنین تعبیر می‌آوریم: هیچ کتابی و رساله‌ای و درسی و موعظه‌ای نیست مگر این‌که با «خطبه» آغاز می‌شود و خطبه نیز بر اصول عقاید اسلامیه و ایمانیه مشتمل است! به تعبیر دیگر، در هر گفتاری و نوشتاری، با اعتقادات تجدیدعهد می‌شود! با توجه به آنچه اشاره کردیم، جای شگفتی نخواهد بود که «اعتقادیه‌ها» یا «اعتقادنامه‌ها» در مکتب فراوان باشد. منظور از اعتقادنامه‌ها رساله‌ها یا فرمایشاتی است که بزرگان دین و علماء مکتب به‌طور مکتوب یا شفاهی درباره اصول عقاید اسلامیه و ایمانیه به یادگار گذاشته‌اند. اینک گزارشاتی درباره این اعتقادیه‌ها ارائه می‌کنیم. با تحلیل این آثار به این نتایج می‌رسیم: ۱) همۀ این اعتقادیه‌ها نتیجۀ نیازی است که در اجتماع ایمانی آن زمان بوده و مصنف و مؤلف را به نوشتن اعتقادیه وا داشته است. گاهی تابعان و مقلدان طبق این نیاز درخواست می‌کردند و بزرگان دین و علماء مکتب پاسخ می‌فرمودند و گاهی بزرگان دین و علماء مکتب، خود، مطابق تشخیص خود اعتقادیه می‌نوشتند. در این حالت اگرچه کسی سؤالی نکرده بود، اما بنابر نیاز موجود، اعتقادیه تنظیم می‌شد. برای مثال مرحوم آقای کرمانی کتاب رجوم الشیاطین را مطابق نیازی که تشخیص دادند تصنیف فرمودند و کسی از ایشان سؤال نکرده بود. از‌این‌جهت مرحوم آقای شریف طباطبائی می‌فرمایند: «من ندیده‌ام کسی که این رساله رجوم الشیاطین به نظرش عجیب‌و‌غریب آمده باشد. غالباً هر‌که را دیدم پری اعتناء نکرد به آن کتاب. و کم رساله را آقای مرحوم ابتدائاً نوشته‌اند که جواب از سؤالات مردم نباشد. لکن این رجوم الشیاطین را ابتدائاً نوشته‌اند؛ جواب از سؤال نیست» (دروس، ج۵، «درس دهم، ۲۴ ربیع‌الاول ۱۲۹۷»، ص۱۱۱). این نیازِ جامعه گونه‌های مختلفی داشته است: الف) در مواقعی، اهمیت موضوع «اعتقادات» سبب شده تابعان و مقلدان از بزرگان و علماء درخواست کنند تا اصول عقاید اسلامیه (= توحید و نبوت) و امامیه (= امامت و معرفت شیعه) را بنویسند یا بیان کنند. برای نمونه، در ابتدای کتاب ارشاد العوام می‌فرمایند: «چون دیدم بعضی‌از مؤمنین را که طالب تصحیح اعتقادات حقه بودند و از فهم زبان عربی محروم، و جمله کتاب‌ها که در این علم نوشته شده بود به زبان عربی بود و اگر قلیلی هم به زبان فارسی بود، بر فهم‌های ایشان گران بود و به قسم مشکلی نوشته شده بود به حدّی که بعداز ترجمه کردن باز نمی‌توانستند که آن را بفهمند، و هم لفظ آن‌ها مشکل بود و هم دلیل‌هایی که آورده بودند و عوام از فهم آن‌ها به‌کلی محروم مانده بودند، با وجودی که درست کردن اعتقادها بر همه آن‌ها واجب و لازم بود. و بعضی هم التماس کردند از این فقیر که کتابی برای آن‌ها بنویسم به لفظ‌هایی که مأنوس طبع‌های ایشان باشد و دلیل‌هایی که همه‌کس از عوام از زن و از مرد و بزرگ و کوچک بتوانند آن‌ها را بفهمند و به آن‌ها یقین حاصل کنند. و استخاره از خداوند عالم کردم. پس‌از رخصت در نوشتن این کتاب شروع کردم. و امیدوارم که به‌طوری بر قلم من جاری شود که همه‌کس از آن بهره برند، چه عالم و چه جاهل و چه زن و چه مرد و چه کوچک و چه بزرگ. و امید دارم که بسیاری از سخن‌های بلند را هم در آن با لفظ آسانی بگذارم تا از مطلب‌های بلند هم محروم نباشند. و صاحبان عبارات فصیحه بر این کتاب نکته نگیرند؛ زیراکه مقصود فهمانیدن عوام است، نه سجع و الفاظ فصیحه. و با هرکس باید به طور او سخن گفت و شاید که همین عین بلاغت باشد. و نام این کتاب را هم ارشاد العوام گذاردم و آن را چهار قسمت کردم [...]» (مکارم الابرار (فارسی)، ج۲، «کتاب مبارک ارشاد العوام جلد اول»، ص۲). ب) در مواقعی، بعضی شبهه‌های اعتقادی بر ذهن سؤال‌کننده هجوم آورده و او به‌اجبار به پناهگاه اعتقادی (یعنی علماء و کاملان دین) مراجعه کرده و از ایشان «اعتقادنامه» خواسته است تا شکوک و شبهات او برطرف شود. برای نمونه، مرحوم آقای شریف طباطبائی در پایان کتاب دره نجفیه می‌فرمایند: «و مخفی نماند که موجب نوشتن این رساله سؤالاتی چند بود از‌جانب سنیّ‌الجوانب شخص بزرگی که مشحون بود به شبهاتی چند از توحید الهی گرفته تا نبوت عامه و خاصه و ولایت عامه و خاصه و اهل حق و باطل و شرایع و نوامیس. و فضایح آن شبهات به طوری بود که سؤال‌کننده با این‌که سؤال کرده بود، خود او وحشت از ابراز و اظهار آن‌ها از‌جانب او کرده بود؛ چنان‌که تاکنون خود او شاهد است که آن‌ها مکنون است. پس به این جهت، به‌طور عموم، رساله‌ای نوشته شد که رافع جمیع آن شبهات شد و الحمدللّه که در عقاید صحیحه اهل دین و مذهب کافی است، ان ‌شاء اللّه ‌تعالی» (دعائم الحکمة (فارسی)، ج۳، «دره نجفیه جلد دوم»، ص۵۵۶). ⏳ادامه دارد... @AghayedNet

#پرسش_و_پاسخ 🔸آیا برای زیارت امام حسین علیه‌السلام در روز عرفه، وقتی تعیین شده یا رجحان دارد؟ در کربلا به‌علت ازدحام در حرم و احیاناً بستن درهای حرم در بعداز ظهر، آیا می‌توان زیارت را قبل‌‌از ظهر به‌جا آورد؟ پاسخ: 🔹فرموده‌اند: زیارت آن حضرت در شب و روز عرفه مستحب مؤکد است و قبل‌از ظهر و بعداز ظهر تعیین نشده. ولی حقیر از احادیث معتبره از ائمه اطهار علیهم‌السلام چنین می‌فهمم که بعداز نماز ظهر و عصر رجحان دارد؛ زیرا وقوف در عرفات بعداز ادای نماز ظهر و عصر است و مضمون آن احادیث این است که می‌فرمایند: حق‌تعالی در روز عرفه، اول، نظر رحمت به‌سوی زائران قبر حسین علیه‌السلام می‌افکند پیش‌از آن‌که نظر به اهل موقف عرفات کند. و می‌دانید شخصی که برای زیارت به کربلا رفته، در هرکجای آن امام علیه‌السلام را زیارت کند، زائر قبر امام حسین علیه‌السلام است. @AghayedNet

🔺دعاء روز عرفه به‌ خط عالم ربانی مرحوم شیخ احمد اَحسائی اشاد الله شأنه @AghayedNet

🔺توصیفات علماء شیعه از عالم ربانی مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی رفع الله شأنه ▪️۱۱ ذی‌حجه، سال‌روز رحلت ایشان @AghayedNet

🔺کتاب تازه‌منتشرشده صفات الشیعة اثر مرحوم شیخ صدوق رحمة الله علیه با حواشی مرحوم نوری رضوان الله تعالی علیه به گزارش «انتشارات علمیه»، مؤلف در کتاب صفات‌ الشیعة هفتاد و یک حدیث دربارهٔ ویژگی‌های شیعیان، مؤمنان و پرهیزگاران را گردآوری کرده. این کتاب در طول قرون متمادی، از روزگار نگارش تاکنون، مورد اعتماد و استناد فقهاء و محدثان شیعه بوده است. این اثر براساس سه نسخهٔ خطی کتابخانهٔ آستان قدس رضوی، کتابخانهٔ آیت‌الله حکیم نجف (به خط علامه محدث نوری) و مجلس شورا (به خط سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی) تصحیح و تحقیق گردیده‌ و با دیگر کتاب‌های شیخ صدوق و جوامع متأخر حدیثی شیعه (وسائل‌ الشیعة و بحار الأنوار) مقابله و اختلافات متن آن‌ها در انتهای کتاب گزارش شده‌. از نکات حائز اهمیت این چاپ، انتشار حواشی علامه محدث نوری بر صفات‌ الشیعة است. مرحوم محدث در حواشی خود غالباً سند احادیث را بررسی کرده است. @AghayedNet

🔺خوراک آلوده نفوذ رسانه در زندگی مؤمنانه @AghayedNet