🔺شیعیان عراق و اظهار مسرّت از ابتداء ماه ربیع الاول شیخ حسین بن شیخ علی کربلائی، از علماء دوره صفویه، در مقدمه کتاب سرور المؤمنین درباره سنّت شیعیان عراق چنین گزارش داده است: «و بعد، فیقول المفتقر الی عفو الله الغنیّ، حسین بن شیخ‌ علی الکربلایی که چون شیعیان کربلای معلّی و نجف اشرف و حلّه و بغداد و نواحی آن بلاد، با وجود شدّت تقیّه و خوف از اعداء دین، در میانه خود در جمیع ایّام محرّم و صفر مشغول تعزیه می‌باشند و در ابتدای ماه ربیع الاول اظهار انبساط و سرور و خوش‏حالی می‏‌نمایند... .» @AghayedNet

🔺کتاب تازه‌منتشرشده ارج‌نامه در مجلد دوم از این کتاب، مقاله زیر به طبع رسیده است: ترجمة الملا علی بن المیرزا محمدجان الرشتی الجیلانی و ابنه الملا محمدمهدی ملا علی رشتی از شاگردان عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه بود و مکاتبات و مراسلاتی میان او و این بزرگوار در دست است. او رساله توبلیه و شرح الفواید را استنساخ کرده. وی اجازه‌ای برای عالم ربانی مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی رفع الله شأنه صادر کرده و در حقّ ایشان این تعبیرات را به‌کار برده است: «السید السند ذی‌ العلوم الکشفیة اللدنیة و الادراکات الرفیعة الآفاقیة الا‌نفسیة، السید الاجل ابی‌ المکارم و سنی‌‌ المراسم مولانا السیدکاظم، المستغنی عن الاطناب و الاطالة فی وصفه زائداً علی ما ذکر لامحالة. اذ هو الواصل الی القری الباطنة الباهرة المعانی، و المعانی بالسیر الی القری الظاهرة الرفیعة المبانی... .» فایل مقاله به‌پیوست است. @AghayedNet

🔺ترجمة الملا علی بن المیرزا محمدجان الرشتی الجیلانی و ابنه الملا محمدمهدی @AghayedNet

✔️🔻دیدگاه بزرگان مکتب استبصار درباره علم نجوم و تنجیم¹ و روایات آن 🔸بخش اول عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه آیاتی را اصول علم نجوم و کلیات آن می‌دانند (مکارم الابرار (عربی)، ج۳، «مواقع النجوم»، ص۳۹۴ و ۳۹۵) و می‌فرمایند که معرفت نجوم علمِ کتابِ تکوینی است و بعداز علم به کتاب و سنت، علمی اشرف و اعظم و ارفع از آن نیست (همان، ص۳۹۷). اگرچه به‌وسیله علم نجوم و تنجیم، مبادی و آجال خلق به‌دست می‌آید، اما منافاتی ندارد با آیه شریفه و یعلم ما فی الارحام و ماتدری نفس ماذا تکسب غداً و ماتدری نفس بأیّ ارض تموت (لقمان: ۳۴)؛ چراکه اگرچه علم نجوم بر حوادث دلالت دارد، اما به «بداء» نیز اعتقاد داریم: یمحو الله ما یشاء و یثبت و عنده ام الکتاب (رعد: ۳۹ و مکارم الابرار (عربی)، ج۳، «مواقع النجوم»، ص۴۰۰). از‌این‌رو با همه اهمیتی که این علم دارد، کُنه و حقیقت و اصلش نزد محمد و آل‌محمد علیهم‌السلام است: «عن جمیل بن صالح عمن اخبره عن ابی‌عبدالله علیه‌السلام قال: سئل عن النجوم فقال: مایعلمها الّا اهل بیت من العرب و اهل بیت من الهند انتهی، و الاهل بیت من العرب هو آل‌محمد علیهم‌السلام و من عسی ان‌یکون غیرهم؟! و المراد انه لایعرفها علی وجه الکمال الّا آل‌محمد علیهم‌السلام و ذلک الاهل بیت» (همان، ص۳۹۹)؛ از حضرت صادق علیه‌السلام درباره علم نجوم سؤال شد. فرمودند: آن را نمی‌داند مگر اهل‌بیتی از عرب و اهل‌بیتی از هند. و اهل‌بیت از عرب آل‌محمد علیهم‌السلام هستند و چه‌کسی گمان می‌کند که غیر ایشان باشد؟! و مراد این است که کسی علم نجوم را «به‌طور کامل» نمی‌داند مگر آل‌محمد علیهم‌السلام و این بزرگواران آن اهل‌بیتی هستند که به این علم آگاه‌اند. به‌علت اعتقاد به بداء و وجود اسباب آسمانی که به امر و مشیت الهی دست‌اندرکارند و شرط قبول قابل در تأثیرپذیری، شخص منجم هیچ‌گاه علم قطعی به وقوع پدیده‌ها پیدا نمی‌کند؛ دیگران که جای خود دارند. نهایتاً شخصِ منجمِ مسلمانِ عارف و عالم به نجوم می‌تواند گمان خود را بگوید و چنین شخصی صرفاً در گزارش خود راستگو است، اما از واقع خبر نمی‌دهد. از همین جا است که منجمی که به استقلال ستارگان اعتقاد داشته باشد و ادعاء کند که از واقع خبر می‌دهد، در روایات، ملعون نامیده شده (همان، ص۴۰۸). امامان علیهم‌السلام که طبیبان نفوس‌اند، از این علم زیاد مدح نفرموده‌اند تا مردم عوض عبادات و طاعات به این علم اشتغال نیابند و جاهلان گمان نکنند که ستارگان در دگرگون کردن عالم مستقل‌اند؛ به‌خصوص که مسلمین جدیدالاسلام بودند و احتمال می‌رفت که مشرک گردند. اما شکی نیست که این علم بر ایمان و اعتقاد شخص موحد می‌افزاید و افق اندیشه‌اش در قدرت خدا فراخ‌تر می‌گردد (همان، ص۴۰۱). علماء دیدگاه‌های مختلفی درباره تحصیل علم نجوم دارند که این اختلاف دیدگاه‌ها به‌علت اختلاف قریحه‌ها و اختلاف روایات است. اختلاف روایات هم به‌حسب مصالح بندگان و شهرها است (همان، ص۴۰۱ تا ۴۰۵). بزرگان بیان فرموده‌اند که مانعی ندارد کسی علم نجوم را برای عبرت فراگیرد و برای آشنایی با ابعاد اجرام آسمانی باشد تا به این وسیله با عظمت الهی آشناتر شود و اوضاع کواکب را که اسباب تقدیرند بشناسد. نجوم هم‌چون گیاهان دارویی است. خدا «نافع» و «ضار» است اما به‌وسیله گیاهان و دواها. اگر نخواهد، این وسیله‌ها اثر نمی‌کند. علم طب نیز هم‌چون علم نجوم از «ظنون» است. اگرچه حقایق این علوم و امثال این علوم را خلق درک نمی‌کنند، اما همین مقدار هم که در‌دسترس قرار گرفته، برای اظهار قدرت و حکمت حق متعال است (همان، ص۴۱۰). ⏳ادامه دارد... ————————— ¹ رشته‌ای از مباحث مربوط به نجوم، احکام نجومی است. به‌منظور آسان شدن، از این رشته به «تنجیم» تعبیر می‌آورده‌اند و در‌مقابل از کلمه «نجوم» یا «هیئت» استفاده می‌کرده‌اند. تنجیم ارتباط وضع کواکب با حوادث زمین از‌قبیل جنگ، صلح، سعد، نحس، مرگ، تولد، باران، آفتاب و مانند آن را شرح می‌داد و نجوم درباره حرکات و موضع ستارگان و احکام آن از‌نظر خسوف و کسوف بحث می‌کرد (تاریخ تمدن اسلامی، ج۳، ص۶۱۰). @AghayedNet

✔️🔻دیدگاه بزرگان مکتب استبصار درباره علم نجوم و تنجیم و روایات آن 🔸بخش دوم این بزرگواران اعلی الله مقامهم، علاوه‌بر نجوم، مباحثی را هم درباره تنجیم و احکام نجومی بیان فرموده‌اند. شخصی به نام آقا عبدالله از مرحوم آقای کرمانی سؤال می‌کند که بعضی‌از مردم تولد افراد را به ستارگان ارتباط می‌دهند و می‌گویند: اگر فرزند به‌دنیا بیاید و کواکب چنین‌و‌چنان باشند، ثروتمند می‌شود. آیا این سخن ایمان است یا کفر؟ ایشان به‌تفصیل پاسخ داده‌اند و در بخشی‌از جواب فرموده‌اند: تحصیل علم نجوم سپری کردن عمر است در آنچه بسیاری از آن به‌دست نمی‌آید و اندک آن نیز نافع نیست؛ بلکه ضایع کردن عمر است. علت نهیی که رسیده این است که اسباب آسمانی از ستارگان و قِران ستارگان و وضع قرارگیری آن‌ها و... فراوان است و نمی‌توان همه احکام آن را به‌دست آورد. فرضاً اگر مقداری به‌دست آید، قابلیت‌های زمینی متفاوت و بی‌نهایت است و علم ناقصین به آن امور نامتناهی، از‌جهت فاعل (اسباب آسمانی) و قابل (اشیاء و موجودات زمینی)، ممتنع است. از‌این‌رو ائمه علیهم‌السلام از این‌برنامه‌ها نهی فرموده‌اند. علت دیگر این‌که اهل جاهلیت به این امور اَصالت و استقلال می‌دادند و ستارگان را زنده‌کننده و میراننده معرفی می‌کردند و به‌جای ایمان به خدا، به ستارگان ایمان می‌آوردند. این نیز وجهی دیگر برای نهی از ورود در این مسائل است (مکارم الابرار (عربی)، ج۳۱، «رسالة فی جواب الآغا عبدالله»، ص۱۳۴ و ۱۳۸ و ۱۳۹). نمونه دیگر از بیانات مکتبی درباره تنجیم، رساله‌ای منتشر‌نشده از شیخ مرحوم اعلی الله مقامه است که در فرصتی دیگر معرفی و ارائه خواهیم کرد. بزرگان دین حساس بودن موضوع تنجیم را تذکر داده‌اند. آقای مرحوم کرمانی اعلی الله مقامه در بخشی‌از تدریس فارسی کتاب الفطرة السلیمة (که از آثار خود ایشان است) می‌فرمایند: «وقتی مواقع النجوم را می‌‌نوشتم و می‌‌خواستم کتاب در نجوم و احکام نجوم بنویسم و به اینجا و به این کلمه که رسیدم ترک کردم و آن کلمه این است که افلاک تنها مؤثرات نیستند در این سفلیات و به‌طور حتم و ایجاب مؤثرات نیستند؛ بلکه از آن‌ها آثاری است و از سفلیات قوابلی است. و در آنجا حدیث روایت کردم که می‌فرماید: به این جهت احکام منجمین درست نمی‌‌آید که علم به موالید خلقی و سفلیات ندارند و نمی‌دانند که اگر مریخ راجع شد، در سنگ چه اثر می‌کند، در خاک چه اثر می‌کند، در علف چه اثر می‌کند یا در هند یا ایران در طبقات اناسی در صلحا و مقدسین در هریک از این‌ها و غیر این‌ها چه اثر می‌‌کند» (دروس الفطرة السلیمة مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه، خطی). ⏳ادامه دارد... @AghayedNet