🔺کتاب تازهمنتشرشده
شعار الاحزان
نگاشته مرحوم شیخ حسین آل عصفور
میان خاندان آل عصفور و عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه ارتباطات و مراوداتی بوده است. از جمله شیخ حسین آل عصفور به این بزرگوار اجازه داده است و احمد بن محمد آل عصفور از ایشان اعلی الله مقامه اجازه گرفته است.
همچنین در زمان حضور در احساء مناظرات و مباحثاتی با بزرگ اخباریها، شیخ محمد بن شیخ حسین آل عصفور و برادران و فرزندان او داشتند. خود ایشان در شرح حال خود میفرماید: «و لقد کان بینی و بین الشیخ محمد بن الشیخ حسین بن عصفور البحرانی رحمهم الله بحث کثیر و اکثر الإنکار علیّ ثم انصرفنا.»
پیشاز این، در مقاله «درآمدی بر میراث بحرینی عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اع» به مباحثی دراینباره اشاره کردهایم.
@AghayedNet
✔️رکن محمدی و رکن فاطمی، دو رکن امیرالمؤمنین (علیهمالسلام)
🔹فلما قُبض رسول الله صلی الله علیه و آله قال علی علیه السلام: هذا أحد رکنيّ الذی قال لي رسول الله صلی الله علیه و آله. فلما ماتت فاطمة قال علي علیه السلام: هذا الرکن الثاني الذي قال رسول الله «عن قلیل ینهدّ رکناک.»
(بحارالأنوار، ج۴٣، ص١٧٣)
🔹وقتی که حضرت رسول از دنیا رحلت فرمودند امیرالمؤمنین فرمودند این یکی از دو رکن من بود که رسول خدا به من خبر دادند. وقتی که فاطمه زهرا از دنیا رحلت فرمودند، حضرت علی فرمودند: این هم رکن دوم بود که رسول الله فرمودند.
🔸رسول خدا یک رکن و فاطمه زهرا یک رکن دیگر است. و از نظر مرتبه هم معلوم است رکنیت رسول خدا، مرتبه اول و رکنیت فاطمه زهرا رکنیت دوم است. نسبت هر دو مقام به مقام ولایت علوی صلوات الله علیه و سایر معصومین علیهم السلام مقام رکنیت است.
🔸کلمه رکن و اطلاق دو رکن بیان این مطلب است که هر دو برای آن حقیقت کلیه و طیبه محمدیه صلی الله علیه و آله، دو مظهر کلیند اما در اختلاف تعین: تعین محمدی و تعین فاطمی. و تعین محمدی ابتداء آن تعینات است و تعین فاطمی انتهاء آن تعینات.
🔸و ابتداء و انتهاء برای هر شیئی دو حدّی است که شیء به آن حد محدود می شود؛ ابتداء وجود و انتهاء وجود شیء. در رکن بودن، فاطمه و رسول خدا یکسانند. اما مرتبه به این طور است که آن بزرگوار رکن اول و ایشان رکن دوم است.
🔸رسول خدا در این عالم برای حقیقت محمدیه مظهر کلی هستند اما در عنوان و تعین محمدی. و فاطمه زهرا هم از مظاهر کلیه حقیقت محمدیه هستند اما در تعین فاطمی. تعین محمدی ابتداء آن تعینات است و تعین فاطمی انتهاء آن تعینات است.
🔸رکن، ما بِهِ قِوام الشیء است. آنچه که برای وجود هر چیزی پایه است و قوام آن شیء به آن بستگی دارد. مقام ولایت به ابتداء و انتهاء بستگی دارد، یعنی رکن محمدی و رکن فاطمی سلام الله علیهم اجمعین.
مقام ولایت کلیه و مقام اسماء و صفات خدا، دو رکن اساسی دارد: یک رکن ابتداء و یک رکن انتهاء. رکن ابتداء را تعین محمدی می نامند و رکن انتهاء را تعین فاطمی.
از این رو این فرمایش رسول خدا به امیرالمؤمنین به این نظر است که تو چون حامل ولایت کلیه هستی، من یک رکن و فاطمه هم یک رکن؛ به تفسیر خود امیرالمؤمنین علیه السلام.
🔸در بیان امیرالمؤمنین و در این تعبیر مقام و منزلت فاطمه زهرا سلام الله علیها روشن شد و به خصوص در این فضائل ظاهریه و در این مقامات ظاهریه هم امیرالمؤمنین نشان دادند که فاطمه زهرا حامل آن رکن است به تفسیری که فرمودند.
@AghayedNet
✔️🔻یک مجموعه خطی و نمایندگی از چندین اتجاه فلسفی
هر نسخهٔ خطی حکایتی دارد و داستانی. این ماجراها، هرکدام، از جهتی جالب توجه است. یکی از این نسخهها نسخهای است در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به شماره ۳۰۹۲. کاتب این مجموعه محمدهادی بن حاجی فتحالله قزوینی است که آن را در رشت کتابت کرده و رسائل برخی علماء را در آن گرد آورده است.
آنچه در این نسخه جلب توجه میکند عناوین رسائل و مؤلفان آنها است. در این مجموعه خطی، مطالبی با موضوعهای گوناگون در هفده عنوان کتابت شده است. از آن جمله است رسائل یا بخشهایی از رسالههای ملاصدرا، علاءالدوله سمنانی، سید محمدماجد حسینی، ملا علی نوری، ملا اسماعیل اصفهانی، میرزا حسن گوهر و عالم ربانی مرحوم شیخ احمد اَحسائی.
تقابل و مخالفت افکار مرحوم شیخ احمد اَحسائی با مبانی و افکار ملاصدرا و علاءالدوله سمنانی در اوساط علمیه واضح بوده است. اما کاتب از هرکدام یک رساله یا رسائلی را در مجموعهاش نقل کرده است!
حاشیههای ملا علی نوری بر شرح الزیارهٔ شیخ مرحوم اعلی الله مقامه موجود است و البته درباره تقابل او با افکار شیخ نیز گزارشهایی در دست است.
میان فِرَق صوفیه نیز بعضی جرح و نقدها هست. برای نمونه، علاءالدوله سمنانی، که از کِبار صوفیه است، بر فتوحات ابنعربی حاشیه زده و درباره تعبیر «سبحان من اظهر الاشیاء و هو عینها» نگاشته است:
«ان الله لایستحیی من الحق ایها الشیخ لو سمعت من احد یقول ان فضلة الشیخ عین وجود الشیخ البتة لاتسامحه بل تغضب علیه فکیف یسوغ لک انتنسب هذا الهذیان الی الملک الدیان تب الی الله توبة نصوحاً لتنجو من هذه الورطة الوعرة التی تستنکف عنها الدهریون و الطبیعیون.»
چون در این مجموعه خطی، رسالهای از علاءالدوله سمنانی نقل شده، به مطلب بالا اشاره شد؛ وگرنه نمونههای بارزتری از موضعگیری و اختلافات اساسی وجود دارد. از آن جمله است مواضع سید قطبالدین نیریزی و شاگردان او دربرابر ابنعربی و ملاصدرا.
اما کاتب و گردآورنده از همه نقدها و جرحها چشمپوشی کرده و از همه اتجاهات فلسفی در مجموعهاش رسالهای آورده است!
کاتب رسالهای هم از سید ماجد حسینی بحرانی از حکیمان و فقیهان قرن دوازدهم نیز آورده. وی آثاری در فقه و اصول و فلسفه و عرفان نگاشته است.
هدف کاتب از گردآوری این رسائل که هرکدام نماینده یک تفکرند چیست؟ شاید اگر شرححالی از او بهدست آید، بتوان مطمئنتر پاسخ داد. اما عجالتاً میتوانیم بگوییم:
یا خوض در بطون معارف دینی را صرفنظر از مبانی، وجه اشتراکی درنظر گرفته است؛
یا درپی سنجش افکار بوده است؛
یا خواسته ویترینی از افکار مختلف فلسفی را فراهم آورد؛
شاید هم از موافقان شعر حافظ بوده است که «جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه / چون ندیدند حقیقت ره افسانه زدند».
به هر روی، این مجموعه خطی با تنوع رسائل آن، یکی از نمونههای کمیاب در این زمینه است.
فهرستِ تفصیلیِ این مجموعه خطی چنین است:
۱. اسرار الآیات و انوار البینات از صدرای شیرازی (فریم ۷ تا ۱۱۴)
۲. شرح «کنت کنزاً مخفیاً…» از علاءالدوله سمنانی؛ چنانکه در پایان آن آمده است: «من افادات الشیخ علاءالدولة السمنانی» (فریم ۱۱۵)
۳. حدیث حضرت امیر علیهالسلام به ابوالاسود دوئلی و چند روایت دیگر (فریم ۱۱۵)
۴. بعضی اشعار و روایات (فریم ۱۱۶)
۵. ایقاظ النائمین و ایعاظ الجاهلین از سید محمدماجد بن ابراهیم حسینی درباره غنا (فریم ۱۱۷ تا ۱۲۶)
۶. شرح حدیث زینبالعطارة از ملا علی نوری سپاهانی: شرح روایتی از روضه کافی، آمیخته با مسائل فلسفی و عرفانی (فریم ۱۲۷ تا ۱۸۲)
۷. بخشهایی از شرح الحکمة العرشیة از ملا اسماعیل اصفهانی مشهور به واحدالعین (فریم ۱۸۳ تا ۲۳۰)
۸. بخشیاز مختصر شرح حیاة الارواح میرزا حسن گوهر (فریم ۲۳۱ تا ۲۵۰)
۹. رسالهای از شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه در مباحث الفاظ، مطبوعه در مجلد ششم جوامع الکلم (فریم ۲۵۰ تا ۲۸۵)
۱۰. بخشهایی از فوائد فی مبانی الاصول از شیخ مرحوم اعلی الله مقامه، مطبوعه در مجلد ششم جوامع الکلم (فریم ۲۸۵ تا ۲۹۱)
۱۱. بخشهایی از فوائد شیخ مرحوم اعلی الله مقامه، مطبوعه در مجلد ششم جوامع الکلم (فریم ۲۹۲ تا ۲۹۹)
۱۲. جواب بعض السادات فی الرؤیا، رسالهای از شیخ مرحوم اعلی الله مقامه، مطبوعه در مجلد دوم جوامع الکلم (فریم ۲۹۹ تا ۳۰۰)
۱۳. بخشهایی از رساله جواب دامغانی عمروانی، مطبوعه در مجلد دوم جوامع الکلم (فریم ۳۰۰ و ۳۰۱)
۱۴. بخشهایی از رساله جواب بعض العلماء فی احوال البرزخ، درباره ملک نقاله، مطبوعه در مجلد پنجم جوامع الکلم (فریم ۳۰۱)
۱۵. اشعار (فریم ۳۰۱ و ۳۰۲)
۱۶. السراج المنیر فی الکشف عن الوحدانیة الکبری از ملا علی نوری با حواشی «منه دام ظله العالی» (فریم ۳۰۲ تا ۳۵۰)
۱۷. بخشهایی از فوائد شیخ مرحوم اعلی الله مقامه (فریم ۳۵۰ تا آخر مجموعه)
@AghayedNet
🔺نامه پروفسور هانری کربن به دکتر حسینعلی محفوظ در سال ١٩٦٩م
با موضوع کشف مکتوبات جدیدی از سهروردی در موصل عراق
@AghayedNet
🔺شماره تازهمنتشرشده
شماره ۱۷۲ فصلنامه اطلاعات حکمت و معرفت منتشر شد. عنوان ویژهنامه این شماره «تبعیدی غربی» است که اختصاص پیدا کرده به متون غیر فارسیزبان در شرح اندیشههای هانری کربن.
@AghayedNet
🔺توصیفات تحفة الالباء فی تذکرة الاولیاء و الشرفاء درباره عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه.
نویسنده زینالعابدین علی بن حسین صفوی گنجوی است. دراین کتاب سرگذشت معاصران مؤلف، نزدیک به ۳۵۰ نفر از هر گروهی در آن آمده و نکتههای متعدد تاریخی و جغرافیایی دارد.
@AghayedNet
🔺در پایان نسخهای خطی، اشعاری منتسب به مرحوم امانالله خان، والی کردستان، از دوستداران بزرگان دین و عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی الله مقامهم آمده که شبیه وصیت است، با این مضمون: مرا در ورودی منزل سید مرحوم اعلی الله مقامه دفن کنید:
خواهید پساز مرگ گرَم بنْوازید
در درگه باب علم، دفنم سازید
بسپاریدم آنجا که در (فی) «أماناللّه»م
سگ را به نمکزارِ خدا اندازید
استاد معظم ما حفظهالله میفرمودند:
در اینکه امانالله خان از ارادتمندان مشایخ عظام اعلی الله مقامهم بوده شکی نیست؛ بهطوری که شنیدهام وصیت کرده بوده که او را در درگاه درب ورودی منزل سید بزرگوار در کربلای معلا دفن کنند و من پیشاز تخریب و تعمیر منزل آن بزرگوار، قبر آن مرحوم را در درگاه درب آن منزل زیارت کردهام.
@AghayedNet
🔺️کتاب تازهمنتشرشده
مدرسة الشيخ الأوحد احمد بن زینالدین الاحسائی الدینیة
فی حیّ الرفعة بمدينة الهفوف
🔸درباره سرگذشت مدرسهای با نام «مدرسه دینیِ شیخ احمد احسائی» اعلی الله مقامه در شهر هفوف.
@AghayedNet