🔺رساله علی‌محمد بن محمدهاشم محمدی نائینی در مباحث حکمت، به‌همراه متنی در ارزیابی آن @AghayedNet

✔️🔻مُردم اندر حسرت فهم درست 🔸بخش سوم و آخر این موضوع تلامیذ دسته دوم در همه عصرها ادامه یافته و در زمان معاصر نیز چنین است. برای مثال، استاد ما حفظه‌الله به شخصی فرموده بودند هیچ‌گونه فعالیت علمی نداشته باشد؛ چراکه روحیات او با معیارهای علمی و مکتبی سازگار نبود و هرگونه تلاش علمی را برای او سم می‌دانستند. اما متأسفانه این نصیحت را عمل نکرد و به بعضی برنامه‌های ابتدائی هم‌چون ترجمه بعضی آثار مکتبی پرداخت. با این‌که وقتی این ترجمه‌ها انجام می‌یافت و با استاد درمیان گذاشته می‌شد، ایشان اشکالات متعددی را مطرح می‌فرمودند و با اصل انتشار این ترجمه‌ها موافق نبودند، اما متأسفانه به هر وسیله و توجیهی، به نظر ایشان اعتناء نمی‌شد و بعضی‌از این ترجمه‌ها منتشر می‌گردید. ترجمه کتاب رجوم‌ الشیاطین یکی‌ از آن‌ها است. جالب است افرادی که مکتب و آثار مکتبی را رصد می‌کنند، درکنار دیگر آثار، این ترجمه را هم تهیه کرده و بر آن نقد نوشته‌اند: این کتاب قبلاً ترجمه شده بود و در سال ۱۳۹۷ مجدداً ترجمه‌ای از آن منتشر شده و «در ترجمه جدید بسیاری از الفاظ تغییر داده شده. مثلاً عبارت ”برهان الهی کشفی” تبدیل‌ شده به ”برهان خدایی شهودی” [...]. اما با وجود آن‌که به‌نظر می‌رسد ترجمه قبلی بهتر انجام شده، اما مترجم جدید توضیح نداده است که چرا با وجود بودن آن ترجمه اقدام به ترجمه دیگری کرده است.» (شیخیه؛ باورها و ریشه‌ها، تهران: انتشارات گوی، ۱۴۰۲، ص۲۲۰) باید گفت که استاد ما با اصل این ترجمه و مترجم موافق نبودند، اما متأسفانه انجام شد. البته شنیده شده که برخی ادعا کرده‌اند استاد حفظه‌الله در مراحل ترجمه اعانت کرده و با مترجم همکاری نموده‌اند و...؛ اما این مطالب از حقیقت به‌ دور است. آنچه در این یادداشت به آن پرداختیم مصادیقی از دسته دوم شاگردان بزرگان دین بود و خواستیم این نکته واضح گردد که تقریرِ صحیحِ علومِ مشایخ موضوعی است که هم از مخالفان مکتب توقع می‌رود و هم از مکتبیان. افراد مکتب و تلامیذ بزرگان نیز وظیفه دارند در این زمینه کوتاهی نکنند. این بزرگواران اعلی الله مقامهم بر انتشار صحیح علوم حقه محمد و آل‌محمد علیهم‌السلام تأکید داشته‌اند و حتی اگر ازمیان شاگردان خود کسی را دیده‌اند که در این زمینه کوشا نیست، تذکر داده یا او را از فعالیت علمی بازداشته‌اند. به‌مناسبت اشاره می‌کنیم که در همین کتاب نام‌برده (شیخیه؛ باورها و ریشه‌ها)‌ اشاره شده که در عبارت‌های دعاییِ کتابِ شرح القصیدهٔ عالم ربانی مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی رفع الله شأنه نیز دست برده شده و جاهایی که «صلی الله علیه و سلم» مرقوم فرموده‌اند، در نسخه چاپ سال ۱۳۸۷ ش به «صلی الله علیه و آله» تغییر داده شده. (شیخیه؛ باورها و ریشه‌ها، ص۲۲۷) باید اذعان کنیم همان چاپ قدیم اصح است و در چاپ بعد، به‌خطا حروف‌چینی شده است. سید مرحوم اعلی الله مقامه به‌علت این‌که سائل و مخاطب (علیرضا پاشا) از اهل سنت بوده، تعمد داشته‌اند که آداب کتابتی اهل سنت رعایت شود؛ چنان‌که این‌گونه برنامه‌ها در مراودات سایر علماء شیعه با علماء اهل سنت هم بوده است. در بعضی رسائل ملا حسین واعظ کاشفی، صلوات‌ها مانند روش اهل سنت نگاشته شده است (رک: زمانه، زندگی و کارنامه ملاحسین واعظ کاشفی، مصطفی گوهری فخرآباد، قم: دفتر تبلیغات، ۱۳۹۹). علمائی هم‌چون مرحوم شیخ بهائی بوده‌اند که ارتباطات خاصی با علماء اهل سنت داشته و در مواضعی هویت شیعی خویش را نیز مخفی کرده است. (ر‌ک: «تقیه در عمل: سفرهای بهاءالدین عاملی در قلمرو عثمانی (۹۹۱-۹۹۳/ ۱۵۸۳-۱۵۸۵)»، کتاب شیعه. استوارت، دون. ترجمهٔ رحمتی، محمدکاظم. سال چهارم: شماره اول و دوم، بهار تا زمستان ۱۳۹۲، صفحه ۲۱ تا ۴۲) به مطلب اصلی بازگردیم. اگرچه تفاصیلی درباره دسته دوم شاگردان ارائه گردید، ولی نباید از دسته اول شاگردان غافل شد. آن عزیزان بسیار محترم‌ و متعددند و همان‌طور که پیش‌از این اشاره شد، معرفی آن تلامیذ دسته اول تک‌نگاری دیگری می‌طلبد. این یادداشت را با حکایتی از مکتوبات یکی‌ از شاگردان عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی رفع الله شأنَه به‌پایان می‌بریم: «خودم از آقای مرحوم [کرمانی] اعلی الله مقامه شنیدم که می‌فرمودند: هرکس از اولیای خدا اعراض کرد، فهمش را خدا از او می‌گیرد. و فرمودند: دیدم عالمی را که واقعاً عالم بود و اجازه هم داشت از سید مرحوم و خیلی صاحب فهم بود؛ چون اعراض از اولیای خدا کرد، چنان فهمش تمام شد که مسائلِ پیشِ‌پاافتادهٔ واضحِ بیّن را از رفقای بی‌سواد بی‌فهم سؤال می‌کرد.» عَصَمَنا اللهُ و ایاکم مِن الزلل و آمَننا و ایاکم مِن الفِتَن. سید محمدصادق موسوی جمادی‌الاولی ۱۴۴۵ @AghayedNet

✔️🔻به‌مناسبت ۱۷ جمادی‌الاولی سال‌روز پایان نگارش کتاب سلطانیه از آثار عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی رفع الله شأنه 🔸تقدیم می‌شود: @AghayedNet

🔺کتاب سلطانیه، چاپ جدید @AghayedNet

✔️🔻کتاب سلطانیه، چاپ جدید کتاب سلطانیه مشتمل بر مقدمه‌ای است و دو مبحث (در نبوت عامه و خاصه و امامت ائمه اثناعشر) و خاتمه (در اثبات وجود و بقای حضرت بقیة‌الله عجل الله فرجه). امتیازات چاپ جدید برای این چاپ، کتاب سلطانیه مجدداً تایپ شده و با نسخه‌های متعدد (از جمله چاپ مکارم‌الابرار) مقابله شده و در مواردی به اختلاف نسخه‌ها در پاورقی اشاره شده است. همچنین به مواضعِ اختلاف در نقل از تورات و نُسَخ کُهن اشاره شده است. فرهنگ کتاب سلطانیه امتیاز دیگر این چاپ، «فرهنگ کتاب سلطانیه» است که برای نخستین بار تهیه و تنظیم شده است. در این فرهنگ (که ضمیمه کتاب است) لغات، اصطلاحات، اَعلام، کُتب و اَمکنه‌ای که در متن سلطانیه است، توضیح داده شده است. در پایان فرهنگ، چهار مقاله به‌پیوست است. محورهای این چهار مقاله چنین است: پاسخ به بعضی شبهه‌ها درباره کتاب سلطانیه، تأملاتی بر فضای علمیِ کتاب سلطانیه، بعضی پژوهش‌های لغوی و بررسی‌هایی کتاب‌شناسی. مطالعه کتاب سلطانیه برای متعلمین و اهل پژوهش از جهت‌های مختلف حائز اهمیت است: اُنس با استدلالات محکم برای اثبات عقاید شیعی (نبوت عامه و خاصه و امامت ائمه اثناعشر) از قرآن و روایات و از کتب عهدَین، آگاهی از کتب گذشتگان، یادگیری مجموعه‌ای ارزشمند از لغات و اصطلاحات در فنون و علوم مختلف، آشنایی با بعضی حوادث اجتماعی زمان مرحوم آقای کرمانی و همچنین  شناخت زوایایی از شخصیت علمی مرحوم مصنف اعلی الله مقامه و رفع فی دار الخلد اَعلامه و نفعنا الله بعلومه. @AghayedNet

✔️کتاب سلطانیه؛ پیشکشیِ خزانه (برسم خزانه) @AghayedNet

✔️کتاب سلطانیه 🔻پیشکشیِ خزانه (بِرَسم خزانه) علماء شیعه رضوان الله علیهم با شاهان دوره صفوی و قاجار مراوداتی داشتند و برخی نزد پاشاهای عثمانی نیز رفت‌وآمد می‌کردند. هر یک از آن‌ها طبق صلاحدیدها و معیارهایی این ارتباط‌ها را برقرار می‌کردند و لزوماً دلیل مُصافات و دوستی‌کامل با آن پادشاه نبوده است. از جمله این علماء هستند: مرحوم مجلسی، محمدعلی بهبهانی (فرزند ارشد آقا باقر بهبهانی)، شیخ جعفر بن خضر نجفی معروف به کاشف‌الغطاء، میرزا ابوالقاسم قمی معروف به میرزای قمی، ملا احمد نراقی، سید جعفر کشفی دارابی و… . در کتاب خاقان صاحب‌قران و علمای زمان گزارش‌هایی هرچند در مواضعی جانبدارانه، ارائه شده است. هم‌عصری بزرگان شیخیه با پادشاهان قاجار نیز اقتضاء می‌کرد مراوداتی برقرار باشد؛ چراکه طبیعی است بی‌اعتنایی به شاه، موجب تبعات اجتماعی بوده و به‌زیان مسلمین و مؤمنین خواهد بود. یکی از وقایع تاریخ شهر کربلاء، حمله نجیب‌پاشاست که به غدیر دم شهرت دارد. از حادثه حمله نجیب‌پاشا والی محلی حکومت عثمانی در عراق به کربلای معلی، به «غدیر دَم» تعبیر آورده می‌شود؛ به دو مناسبت: یکی تقارب رویداد و عید غدیر و دیگری شدت کشتار در عتبه عباسیه تا آنجا که از خون کشتگان حوضی پدیدار شد. در تاریخ آمده که پس از واقعه غدیر دم، نجیب‌پاشا در حین مراجعت به بغداد وقتی در ۲۲ذیحجه به شهر نجف رسید، اعلم علماء اصولی نجف، شیخ حسن فرزند شیخ جعفر کاشف‌الغطاء از وی در ورودی شهر استقبال کرد و از وی پذیرایی کرده و او را در منزل خود مأویٰ داد. نویسندگان این حرکتِ شیخ حسن آل کاشف الغطاء راچنین توجیه کرده‌اند: «مرجعیت شیعی برای حفظِ دماء نفوس مسلمین، جنایتکاری چون نجیب‌پاشا را در منزل خود پذیرفت.» مراودات محدودی که عالم ربانی مرحوم حاج سیدکاظم رشتی با نجیب‌پاشا داشتند، همه برای حفظ دماء مسلمین بوده است و تفصیل این حقیقت را در کتاب «نویافته‌هایی از زندگی عالم ربانی مرحوم حاج سید کاظم رشتی» نگاشته‌ایم. عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اع نیز، هم به‌علت نسب ظاهری و هم موقعیت علمی، مراوداتی با ناصرالدین شاه داشتند و او نیز به‌ مرحوم آقای کرمانی مراجعه کرده و درخواست‌هایی داشت. در این مختصر به فعالیت‌های ایشان در دوره ناصرالدین شاه اشاره نمی‌کنیم؛ چراکه مستلزم تک‌نگاری دیگری است. آنچه در این وجیزه در نظر است نکته‌ای است درباره کتاب «سلطانیه». از جمله درخواست‌های ناصرالدین‌شاه، نوشتن کتابی درباره مباحث اعتقادی شیعه بود. این درخواست، سبب شد تا مرحوم آقای کرمانی اع کتاب سلطانیه را (که مشتق از نام سلطان است) به‌زبان فارسی تصنیف بفرمایند. در مقدمه کتاب تصریح فرموده‌اند که پادشاه امر کرد که «به‌طور اختصار و اقتصار کتابی تصنیف نمایم در اثبات نبوت خاصه سید انام و امامت ائمه اعلام علیهم الصلوة و السلام و اثبات بقای وجود مسعود امام زمان و حجة الله علی الانس و الجان حضرت بقیة الله عجل الله فرجه و سهل مخرجه، که مشتمل باشد بر ادله واضحه و براهین لایحه… .» این عالم ربانی اگرچه تفصیل را در این مباحث خوب و شایسته می‌دانند؛ اما چون امر به اختصار شده، مختصراً مباحث را ارائه کرده‌اند و به‌ کتاب‌های تفصیلی دیگر ارجاع داده‌اند. کتاب سلطانیه مشتمل بر مقدمه‌ای است و دو مبحث (در نبوت عامه و خاصه و امامت ائمه اثناعشر) و خاتمه (در اثبات وجود و بقای حضرت بقیت‌الله عجل الله فرجه). معرفی شایسته این کتاب نیز نیازمند تک‌نگاری دیگر ی است. مرحوم آقای کرمانی اع در پایان کتاب تعبیری را به‌کار برده‌اند و همین تعبیر، محل ثقل این نوشتار است. مرقوم فرموده‌اند: «و چون مأمور به اختصارم و امتثال واجب است به همین‌جا ختم می‌کنم… و چون مرا کتب قابلی نیست از تتبع زیاد در مذاهب و اقوال و اخبار و سِیَر و آثار عاجزم و تتبعی ندارم، لذا تصنیفات حقیر قابل پیشکش خزانه مبارکه نخواهد بود الا آنکه امتثال واجب بود، پس به‌قدر میسور اکتفا نمود… .» تعبیر «پیشکش خزانه مبارکه» یا «برسم خزانه» تعبیری است که عقبه‌ای تاریخی دارد. علماء کتب متعددی را نگاشته و برخی از آثار را «برای» یکی از کتابخانه‌ها، پادشاهان، وزراء، امراء، عالمان و رجال حکومتی، «برسم خزانه» تألیف، کتابت یا اهداء کرده‌اند یا «در» خزانه‌ای تألیف و کتابت شده‌اند. اصطلاحاً به این نسخه‌ها «نسخه خزائنی» گفته می‌شود. نسخه خزائنی به دست‌نویسی اطلاق می‌گردد که برای کتابخانه پادشاهی، وزیر یا صاحب‌نامی تألیف یا کتابت شده است. 🔸برای مطالعه متن کامل،‌ لینک زیر را لمس یا کلیک کنید: 🔻🔻🔻 https://www.aghayednet.ir/berasmekhazane/

🔺کتاب تازه منتشر شده جابر بن حیان الکوفی دراسة فی مصادر و مراجع ترجمته این کتاب که چند ماه است به بازار آمده، جلد اول مجموعه‌ای مفصل درباره شخصیت جابر بن حیان است. موضوعات جلد اول که در ۶۳۴ صفحه سامان یافته، چهار بخش دارد‌ و مؤلف مصادر قدیمه و مَراجع عربی معاصر درباره این شخصیت را بررسی نموده. به پژوهش‌های معاصر نویسندگان فارسی‌زبان نیز اشاره و در مواضعی نقد کرده است. پیش‌از این به معرفی این شخصیت از دیدگاه مکتب استبصار پرداخته و گزارشی از کتاب البیان او ارائه کرده بودیم. @AghayedNet

🔺جزوه‌ای در نقد و رد خالصی با نام الکاظمیون بریئون من الخالصی در این‌ جزوه، علاوه‌بر رد مواضع اعتقادی و فتاوای او، به رویکرد او درقبال شیخیه نیز نقد وارد شده. ازجمله تصریح شده است که شیخیه شیعیان اثناعشری هستند و به بعضی تلاش‌های نافرجام خالصی دراین‌باره اشاره شده است. وی می‌خواست که محمدحسین آل کاشف‌الغطاء را در صف مخالفان شیخیه قرار دهد؛ اما ایشان به خالصی جواب داده: «لاینبغی بل لایجوز للمسلم ان‌یکفّر مسلماً یشهد الشهادتین و یقول دینی الاسلام و لاینصب العداوة لاهل‌البیت علیهم‌السلام.» و در ادامه، از این حرکت و فعالیت خالصی به «فتنه» تعبیر آورده است. @AghayedNet