🔺بخشی‌از کتاب تازه‌منتشرشده الأسر الکربلائیة العلمیة با عنوان «أسرة السادة آل الرشتی» #شیخیه #کتاب @AghayedNet

✔️باز هم هانری کُربن! 🔻به‌مناسبت انتشار مستند پرترهٔ دکتر امیرمعزّی بخش نخست دکتر حسن انصاری چند سال قبل یادداشتی منتشر کردند با عنوان «هانری کوربن بس!». اما گویا نمی‌شود به پیشنهاد ایشان عمل کرد! چون هرازگاهی مناسبتی پیش می‌آید و مجدد به کربن و افکار او مراجعه می‌شود. چند سال قبل مستند مستشرق به کارگردانی آقای مسعود طاهری ساخته و در بهمن ۱۳۹۸ اکران شد و سبب گردید دربارۀ شیخیه‌پژوهیِ هانری کربن مقاله‌ای منتشر کنیم. به‌تازگی نیز در جدیدترین شماره فصلنامه اطلاعات حکمت و معرفت (شماره ۱۷۲)، با نام «ویژه‌نامه‌ای برای تبعیدی غربی»، درباره هانری کربن و آثارش گفت‌وگو و مذاکره شده است. چند روزی هم هست که به کارگردانی آقای طاهری، مستند حرفه‌ای درباره زندگی و آثار دکتر محمدعلی امیرمعزّی، شاگرد هانری کربن، اکران شده است و باز نام کربن را به‌میان آورده است. شاید همین تکرر مناسبت‌ها دلیل این باشد که دکتر انصاری باید درباره آن یادداشت تجدیدنظر کنند. چراکه دکتر از ارتباط اندیشه هانری کربن با شیخیه کدورت خاطر دارند و گمان می‌کنند نگران‌ شدن به میراث فلسفی با عینک شیخیه، واقعیت‌نما نیست. ادعایی که هنوز ثابت نشده و قرائن متعددی مخالف آن است. وقتی مستند مستشرق با موضوع شخصیت هانری کربن منتشر شد، اشاره کردیم که تعجب است در آن مستند هیچ سخنی از ارتباط هانری کربن با شیخیه به‌میان نیامده است. گمان می‌کنم این اعتراض را به کارگردان هم منتقل کردم و پاسخ چنین بود: همهٔ ساحت‌های فکری کربن در این مستند ارائه نشده و فقط به زوایایی اشاره شده است. اما واقعیت این است که چنان نقش و اثرگذاری شیخیه در منظومه فکری هانری کربن مهم است که این «سانسورِ غیرعامدانه» در مستند مستشرق، در مستند حرفه‌ای جبران شده است: در همان دقایق آغاز مستند، سخن از شیخیه به‌میان آمده است! گفتنی است که بنا به سخن کارگردانش، مستند حرفه‌ای هم ادامهٔ مستند مستشرق و دو مستند دیگر او است که «در حقیقت، تمامی این فیلم‌های مستند با مضامینی مرتبط با مذهب شیعه است». امیرمعزّی، به‌عنوان شاگرد کربن و مُلهَم از او، به موضوع شیخیه اشارهٔ مستقیم کرده است. وقتی کارگردان از او درباره تأثیر علامه طباطبائی بر کربن پرسید، امیرمعزّی پاسخ داد: «کربن، علی‌رغم شاید آن چیزی که نشان می‌داد، خیلی کمتر از آنی که فکر می‌کنیم تأثیرپذیر بود. شاید برای این‌که پایه‌های فکری و فلسفی خیلی قوی‌ای داشت که به این راحتی متزلزل نمی‌شد، تأثیرپذیر نبود [...] با مشایخ شیخیه خیلی نزدیک بود و خودش می‌گفت خیلی از آن‌ها یاد گرفته. برایش فکر شیخی یک‌جور کشفی بود برایش. اصلاً نمی‌شناخت این موضوع را. خود شیخ احمد احسائی مثلاً، یک عارف این‌طوری که درضمن صدرایی بود ولی در خیلی موارد ضد ملاصدرا بود شیخ احمد و امثال این‌ها. ولی درعین‌حال نمی‌شود گفت متأثر بود از شیخیه یا سید جلال آشتیانی [و علامه طباطبائی]. خیلی احترام قائل بود، ولی به‌نظر من هیچ نوع تأثیری نگرفت.» در سخنان امیرمعزّی، تناقضی آشکارا دیده می‌شود. ازجهتی شیخیه را کشفی جدید برای کربن معرفی می‌کند و ازطرفی بیان می‌کند که نمی‌شود گفت از شیخیه متأثر بوده است! به‌راستی مگر می‌شود کسی در مسیر فکری خود «کشف» جدیدی داشته باشد و آن کشف در اندیشه او اثرگذار نباشد؟! پاسخ با اهل اندیشه است. ادامه دارد... @AghayedNet

✔️باز هم هانری کُربن! 🔻به‌مناسبت انتشار مستند پرترهٔ دکتر امیرمعزّی بخش دوم و پایانی هانری کربن آن‌قدر در بحث شیخیه‌‌پژوهی پیش رفت که دفتر ششم از کتاب اسلام ایرانی را به «مکتب شیخیه» اختصاص داد و بعضی اصول اعتقادی را ازمنظر شیخیه بررسی کرد (چشم‌اندازهای معنوی و فلسفی اسلام ایرانی، جلد چهارم، بخش اول، تحقیق و ترجمه بر پایه متن فرانسوی، دکتر انشاءالله رحمتی؛ نشر سوفیا، ۱۳۹۸). تکرار می‌کنم، آن‌قدر در بحث شیخیه‌پژوهی پیش رفت که زبان مخالفان شیخیه بر او دراز شد و سید جلال‌الدین آشتیانی، در مقدمه‌اش بر شرح المشاعرِ محمدجعفر لاهیجی، هم از کربن مدح و تمجید کرد و هم بر او تاخت که چرا از شیخیه دفاع کرده است (مقدمه تحقیق شرح رسالة المشاعر ملاصدرا، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۶، ص۶۴) و سبب شد که برای مخاطبِ عالِم، مَثَل «یک بام و دو هوا» تداعی گردد! منظور این‌که این قضاوت امیرمعزّی درباره اثرناپذیری کربن از شیخیه محل تأمل است. در نقد مستند مستشرق، درباره ابعاد شیخیه‌پژوهی هانری کربن قلم زده‌ایم و در این مجال تکرار نمی‌کنیم. در پایان اشاره می‌کنیم که رئوس دیدگاه‌های باطنی امیرمعزّی، به‌طور منسجم، در مستند حرفه‌ای ارائه گردیده است؛ دیدگاه‌هایی که منابعش متون قدیمی سنت اسلامی‌شیعی است. ممکن است این دیدگاه‌ها امروزه از معیارهای شناسایی باطن‌گرایان قلمداد شود؛ اما نمی‌توان انکار کرد حتی اگر در تصاحبِ نحله‌های انحرافیِ باطنی درآمده باشد، ریشه در عمق میراث شیعی دارد. چون این یادداشت برای مخاطب خاص (آشنایان با اندیشه و آثار امیرمعزّی) است، به‌همین مقدار بسنده می‌کنیم. وگرنه تفصیل مطلب نیازمند تک‌نگاری مفصلی است. در این یادداشت، دو نکته درنظر بود: نخست، جدانشدنی بودن شخصیت هانری کربن و شیخیه؛ دوم، نقدی و تأملی بر دیدگاه شاگرد کربن، جناب آقای دکتر امیرمعزّی، درباره شیخیه و تأثیرناپذیری کربن از این مکتب. طبیعتاً بررسی فنی و تأمل درباره تنظیم و ترتیب‌بندی راش‌های مستند حرفه‌ای که کاری سترگ است، از نطاق این نوشتار خارج است. سید محمدصادق موسوی جمادی‌الآخره ۱۴۴۶ @AghayedNet

🔺تازه‌منتشرشده مقاله‌ای درباره مرحوم نوری رضوان الله علیه در شماره جدید مجله تراث سامراء 🔸با عنوان «الشيخ حسين النوری الطبرسی: حياته و سيرته العلمية و الفكرية» (۱۲۵۴ - ۱۳۲۰ / 1838 - 1903) @AghayedNet

🔺اسدالله در وجود آمد در پس پرده هرچه بود آمد 〰️〰️〰️〰️ مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه: «ولی اگر گفته بود "در ظهور آمد" بهتر بود. به‌جهت آن‌که اسدالله موجود بود، ولی ظاهر نبود. چنان‌که فرمود که من به‌همراهی هر پیغمبری در باطن بودم و همراه این پیغمبر ظاهر شدم.» (ارشاد العوام، ج١) 〰️〰️〰️〰️ اسدالله در وجود (ظهور) آمد در پس پرده هرچه بود آمد عالم ممکنات احیا شد غرض خالق ودود آمد رمزِ خلقت ظهورِ مطلق کرد جمله ذرات در سجود آمد پردهٔ سرّ غیب بالا رفت علت غائی وجود آمد خانه‌زاد خدا علی از غیب پرده برداشت، در شهود آمد اسدالله در وجود (ظهور) آمد در پس پرده هرچه بود آمد @AghayedNet

✔️🔻درباره میزان الموازین و مؤلف آن میرزا نجفعلی‌خان بن حسنعلی‌خان، مؤلف این کتاب، از شاگردان میرزا محمدشفیع صدر به‌شمار می‌رود. تفصیل حالات او در کتاب اللئالی السرد فی ذکر المیرزا محمدشفیع الصدر آمده است (ص ۶۱ به‌بعد). میرزا نجفعلی‌خان به مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه ارادت دارد و در دو رساله، از ایشان دفاع کرده است. نخست رساله‌ای است با نام مطالع الاشراق فی مسئلة الرکن الرابع که تحقیق مسئله رکن رابع را به‌تفصیل آورده و بیان کرده که رکن رابع حق است. دیگر رساله ازهاق‌ الباطل که در دفاع از ایشان برابر بعضی شاهزادگان تهران نگاشته که در نهم ربیع‌الاول سال ۱۲۷۷ق تألیف کرده و همان زمان چاپ شده است. عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی الله مقامه به میرزا نجفعلی‌خان التفات و نظر لطف داشته‌اند و وقتی در سفر حج به استانبول رسیده‌اند، این شخص به استقبال و ملاقات آمده و بر احترام و خدمت‌گزاری «و بر عزت و حرمت همی افزوده». (عبرة لمن اعتبر، چاپ اول، ص۲۵۴) مرحوم آقای شریف طباطبائی رفع الله شأنه نیز در کتاب مبارک اجتناب، از کتاب این شخص نام می‌برند و تمجید می‌فرمایند. ایشان در پاسخِ بعضی اعتراضات، به کتاب میرزا نجعفلی‌خان ارجاع داده و می‌فرمایند: «صاحب کتاب میزان‌‏ الموازین که عالم ماهری است و از هرجا باخبر، کتاب باصواب در جواب آن چاپ بی‏‌معنی بی‌‏اصل نوشته و براعت استهلال آن را قل یاایها الکافرون تا به آخر آن قرار داده [...].» (دعائم‌ الحکمة (فارسی)، ج۶، ص۱۶۴) کتاب میزان الموازین فی امر الدین کتابی است که ظاهراً در ردّ کتاب میزان‌ الحقِ کارل فندر آلمانی تألیف شده است. گویا مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه نیز کتابی در رد کارل فندر نگاشته‌اند مسما به‌ احقاق‌ الحق. صحت این احتمال آن‌گاه روشن می‌گردد که متنِ فارسیِ احقاق‌ الحق را با بعضی ترجمه‌های انگلیسیِ میزان‌ الحق مقایسه کنیم. @AghayedNet

🔸ابان بن تغلب از حضرت صادق علیه‌السلام سؤال كرد: یا ابن رسول‌ الله چرا زهراء «زهراء» نامیده شده است؟ حضرت فرمودند: از جهت اینکه زهراء در روز سه‌ بار به نور برای امیرالمؤمنین علیه‌السلام نور می‌افشاند. @AghayedNet

🔺کتاب تازه‌منتشرشده برخی‌از فرامین و منشآت عصر فتحعلی‌ شاه (چاپ اول: تهران، سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۴۰۳) #شیخیه @AghayedNet