✔️«فَرَّت مِن قَسوَرَة ع» 🔻واکاویِ امکانِ عقلی و وقوعیِ تجلیِ حضرت امیر علیه‌السلام به هیئت اَسَد در کربلا و معراج 🔸بخش دوم در این نوشتار، تمرکز صرفاً‌ بر تجلی به صورت اسد است و البته به‌ناچار به بعضی مقدمات اشاره می‌گردد. مبلّغ بودنِ رسول‌خدا و ائمه اطهار علیهم‌السلام برای همه طبقات موجودات آیا شریعت مخصوص انسان‌ها است؟ یا حقیقت چیز دیگری است؟ یکی از فضائل رسول‌خدا صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم‌السلام این است که آن بزرگواران بر همه طبقات موجودات حجت‌اند: جماد و گیاه و حیوان و ملک و جن و انسان. برای اثبات این مطلب، ابتدا باید شعور موجودات اثبات شود و سپس تکلیف و اختیار آن‌ها؛ تا مبعوث شدنِ رسول‌خدا صلی الله علیه و آله بر آن‌ها معنا داشته باشد. به‌طور کلی نورِ هر چیز تابع او است و دارای صفات او. و هرچه این نور نزدیک‌تر باشد، صفات صاحب نور بیشتر در آن دیده می‌شود. چون همه خلق پرتوِ مشیتِ خدایند، صفات مشیت را دارند. هر خلقی که به مشیت خدا نزدیک‌تر است، این صفات در او بیشتر است و هرچه دورتر است، این صفات کم‌رنگ‌تر است. صفاتی هم‌چون حیات، علم، سمع، بصر و اختیار. خلق مختارند؛ اگرچه در طبقاتی از موجودات، این اختیار بسیار ضعیف است. آیات قرآن و روایات بر این مضمون گواهی می‌دهد: «کل قد علم صلاته و تسبیحه»؛ هر چیزی نماز و تسبیح خود را می‌داند. «و ما من دابة فی الارض و لا طائر یطیر بجناحیه الّا امم امثالکم»؛ ‌هیچ جنبنده‌ای در زمین و هیچ پرنده‌ای نیست مگر آن‌که آن‌ها هم امتی هستند مثل شما. احتمال می‌رود که بیش از پانصد حدیث بر شعور کل خلق دلالت می‌کند. اینک این خلقِ باشعور برای فایده‌ای آفریده شده و خدا لغوکار نیست و آن فایده «بندگی» است. این بندگی پس‌از آشنایی با رضا و غضب خدا میسر است. این آشنایی با وجود واسطه میسر است؛ یعنی باید واسطگانی باشند که قابل دریافت وحی باشند و رضا و غضب الهی را به طبقات مختلف موجودات ابلاغ کنند تا تکلیف به آن‌ها برسد و برای نفع بردنِ خود، طاعت و بندگی کنند؛ چراکه منفعت عبادت به خلق می‌رسد نه به خدا. به‌علت این‌که مصلحت وجود هر جنسی غیر مصلحت وجود آن دیگری است، تکلیف هر‌یک بر‌حسب مصلحت ایشان است و نباید تکلیف آن‌ها مثل تکلیف انسان باشد. مثلاً جماد نمی‌تواند از جای خود حرکت کند؛ پس تکلیف مناسب باید داشته باشد. یا گیاه سخن نمی‌گوید و تکلیف مناسب باید داشته باشد. پس نبیِ جمادات مأمور نیست از جای خود حرکت کند و قوم او مأمور نیستند که به زیارت او بروند. هم‌چنین به تعلیم‌و‌تعلمِ قولی مأمور نیستند. آن‌ها بر‌حسب خلقت خودشان و انسان بر‌حسب خلقت خودش تکلیف دارند. طاعت فرمان‌برداریِ خدا است و این فرمان‌برداری در هر رتبه‌ای به گونه‌ای است. حکم الهی به جماد این است که از جای خود حرکت مکن و هر‌کس تو را حرکت دهد حرکت کن و هر‌کس تو را بشکند بشکن. مثل این‌که سلطانی به نوکر خود بگوید: به هر تشنه آب بده و هر مسافری را راهنمایی و مشایعت کن. این‌ها خدمت این نوکر است و بحثی بر سلطان نیست که چرا نوکر را به این خدمت واداشتی. سلطان بر‌حسبِ مصلحتِ این نوکر و قابلیت او، چنین دستور داده است. از‌این‌رو هر موجودی نماز و تسبیح مناسب خود دارد و آیات و روایات نیز گواه این موضوع است. ⏳ادامه دارد... @AghayedNet

✔️«فَرَّت مِن قَسوَرَة ع» 🔻واکاویِ امکانِ عقلی و وقوعیِ تجلیِ حضرت امیر علیه‌السلام به هیئت اَسَد در کربلا و معراج 🔸بخش سوم پس‌از این‌که روشن شد هر طبقه‌ای از موجودات تکلیفِ مناسب خود دارند، واسطه برای رساندنِ آن تکلیف نبیِ‌ ایشان است. و نبی معتدل‌ترِ‌ هر گروه است و فیض به او و از او به سایرین می‌رسد. در‌میان جمادها و گیاه‌ها و حیوان‌ها نیز چنین است. پیغمبر جماد در هر‌کجا که هست هست؛ ولی چون واسطه فیض است، جمیع آنچه جمادها دارند از او دارند و او به ایشان رسانده و تعلیم داده. و نه فقط نبی که راویان اخبار و ناقلان آثار نیز دارند، هم‌چون انسان‌ها. این قاعده کلی در گیاه و حیوان و جن نیز جاری است. البته هرچه امر بالاتر می‌رود، واضح‌تر می‌شود؛ تا امر به انسان می‌رسد. بلکه انسان هم چون صاحب رتبه جمادی و نباتی و حیوانی است، جمادیت او تابع پیغمبر جمادی است و نباتیت او تابع پیغمبر نباتی و حیوانیت او تابع پیغمبر حیوانی است. چنان‌که اگر انسانی بر حیوانی سوار شود یا بر درختی بنشیند یا بر سنگی، آن حیوان و نبات و جماد تابع پیغمبر خودشان‌اند و انسان تابع پیغمبر خود. آنچه از شعور و تکلیف و اختیار و نبیِ طبقاتِ مختلفِ موجودات اشاره شد، همه مقدمه بود برای اثبات این‌که رسول‌خدا محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله خاتم پیغمبران است و پیغمبر است بر جمیع پیغمبران و بر انسان و جن و ملک و حیوان و نبات و جمادی که در عالم است و بر جمیع آسمان‌ها و زمین‌ها و عالم آشکار و عالم پنهان، بلکه بر کل هزار‌هزار عالم که خدا آفریده و بر هرچه جز ذات خدا است. همهٔ ملکِ خدا رعیت اویند و او پیغمبر است بر انسان و جن و ملک و حیوان و نبات و جماد. احکام هر‌یک را به لغت و طور ایشان به ایشان می‌رساند؛ خواه آن‌ها را ترقی دهد تا به مقام نطق برسند و شنوا و گویا شوند تا عرض حال خود را بکنند و جواب بشنوند و خواه خود آن بزرگوار در رتبه ایشان تنزل و تجلی فرماید و احکام ایشان را به ایشان رساند یا آن‌که به یک یا دو واسطه یا واسطه‌های بسیار، بدون سخن یا با سخن، به ایشان برساند. غرض این‌که پیغمبر بر کل حضرت خاتم انبیاء است و احکام هر چیز را به او می‌رساند به هر‌طور که می‌خواهد و از هیچ چیز عاجز نیست. و نه این است که او را یک نوع شریعت باشد در کل. بلکه شرع او در هر جنسی بر‌حسب آن جنس می‌باشد، به‌طوری که صلاح آن جنس را می‌داند. کیفیت تبلیغ به همه طبقات موجودات و تنزل در رتبه آنان اینک پس‌از اثبات مبعوث بودن رسول‌خدا صلی الله علیه و آله برای همه طبقات موجودات، به کیفیت رساندن تکلیف جمادات و نباتات و حیوانات اشاره می‌کنیم. رسول‌خدا صلی الله علیه و آله با توجه به آیه قرآن و اجماع مسلمانان، خاتم‌النبیین و اول ما خلق الله است و می‌توان گفت که پانصد حدیث بر این دلالت می‌کند و همه از نور ایشان خلق شده‌اند و مقام ایشان هزار‌هزار دهر از مقام کل خلق بالاتر است و انبیاء به مقام این بزرگوار نمی‌رسند. رسول‌خدا در رتبه انبیاء لباسی از جنس انبیاء و بر شکل و صورت ایشان پوشیدند. این لباس هم‌چون دل در‌میان پیغمبران بود. پیغمبر صلی الله علیه و آله ایشان را دعوت کردند و دعوت‌های چهارگانه را بیان کردند: «أ لست بربکم» تا آخر. انبیاء در پاسخ‌گویی دارای مراتب شدند و برخی زودتر و بدون تأمل و برخی دیرتر پاسخ دادند. ترتیب انبیاء اولوالعزم، انبیاء مرسل و انبیاء غیرمرسل از همین موضوع سرچشمه گرفته. هرکدام که در اصول تأمل کرد، به همان مقدار در فروع تأمل کرد و ترک اولیٰ نیز از همین نشأت گرفته است. اصول چهارگانه‌ای که عهد گرفته شد، توحید، نبوت، امامت، و ولایت و برائت بود. رجوع همه اصول به اصل آخری است. نه این‌که اصل آخر از اصول قبل برتر باشد؛ بلکه اصل آخر کاشف از اصول قبل است و این مثل تن است و آن‌ها مثل جان. اگر تن نباشد، دلیل آن است که جان نیست. و اگر تن باشد و حرکت داشته باشد، دلیل آن است که جان هست. و تن از جان شریف‌تر نیست. از‌این‌رو تأمل در ولایت و برائت وسیلهٔ آزمایش شد. چون در رتبه انبیاء، کاملان و دیگر شیعیان نبودند، دربارهٔ دوستیِ شیعیان عهدی از پیغمبران گرفته نشد؛ چراکه معنا ندارد از خورشید عهدِ دوستیِ نور گرفته شود. گذشته از آن‌که نورها (شیعیان) همه از التفات رتبه انبیاء هستند و اگر ایشان بی‌التفاتیِ جزئی به نورها کنند، تیره‌و‌تار می‌شوند و اگر بی‌التفاتیِ کلی کنند، همه معدوم می‌شوند. برای همین از انبیاء عهد گرفته شد که با هم دوست باشند و از مخالفینشان که در سجین خلق شده‌اند روگردان و بیزار باشند. ⏳ادامه دارد... @AghayedNet

✔️«فَرَّت مِن قَسوَرَة ع» 🔻واکاویِ امکانِ عقلی و وقوعیِ تجلیِ حضرت امیر علیه‌السلام به هیئت اَسَد در کربلا و معراج 🔸بخش چهارم بعداز عهد رتبه پیغمبران، از شعاع آنان مؤمنان اِنس آفریده شدند و باز رسول‌خدا صلی الله علیه و آله میان آنان آمدند و به لباس ایشان، ایشان را دعوت کردند و همان نداها را بیان کردند. در مؤمنان اِنس نیز مراتب پدید آمد: «السابقون الاولون من المهاجرین و الانصار و الذین اتبعوهم باحسان، السابقون السابقون اولئک المقربون.» در این رتبه نیز هرکسی در اصول تأمل کرد، در فروع هم به همان‌ مقدار تأمل کرد. در رتبه بعد، مؤمنان جن و ملائکه و مؤمنان حیوان و مؤمنان گیاهان و مؤمنان جمادها آفریده شدند و رسول‌خدا در هر رتبه‌ای لباسی مناسب آن عالم برای خود گرفتند. مراتبِ دیگر نیز در این رتبه‌ها پایین آمدند و در هر مرتبه، انبیاء زودتر به نداها پاسخ دادند و مؤمنان انسان (با مراتبی که داشتند) زودتر از جن و جن زودتر از ملائکه و به همین ترتیب. ازاین‌رو در این عالم جسمانی، رسول‌خدا هفت لباس پوشیده است و انبیاء شش لباس و مؤمنان پنج لباس و جن چهار لباس و ملک سه لباس و حیوان دو لباس و گیاه یک لباس و خودِ این عالم هم که عالم جمادات بود. رسول‌خدا صلی الله علیه و آله نداها را در همه این مراتب بیان فرمودند و به ترتیب فضیلت، این مراتب و اهالیِ آن پاسخگو بودند. طبق این بیان، عالم‌های ذر سی و دو عالم است: هشت مرتبه کلی (‌از مقام رسول‌خدا و اهل‌بیت علیهم‌السلام تا مرتبه جماد) که هرکدام چهار عالم دارند (که عالم عقل و نفس و مثال و جسم باشد). رسول‌خدا صلی الله علیه و آله در همه این مراتب لسان‌الله هستند و تکالیف خلق را، چه اصول و چه فروع، به نفس نفیس خود به خلق رسانیدند. جاهلان گمان می‌کنند حقیقت رسول‌خدا همین است که می‌بینند وحال‌آن‌که «جاهلا این نور علیینی است؛ نه همین جسمی که تو می‌بینی است». این بزرگوار صلی الله علیه و آله برای هر موجودی و رتبه‌ای و جنسی به‌حسب آن و قابلیت و صلاح آن، تکالیفی و شریعتی بیان فرمود و حتی برای هر صنف از بنی‌آدم شریعتی قرار داد که انسان سالم چگونه نماز بخواند و انسان مریض چگونه. شخص مسافر چگونه نماز بخواند و شخص حاضر در وطن چگونه و دیگر تفصیل‌هایی که رسیده است. به‌هرروی حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله در هرجا که هستند، هر قومی را به لسان آن قوم دعوت می‌کنند؛ خواه ایشان را به‌ظاهر ملاقات کند و خواه نکند. ⏳ادامه دارد... @AghayedNet

✔️«فَرَّت مِن قَسوَرَة ع» 🔻واکاویِ امکانِ عقلی و وقوعیِ تجلیِ حضرت امیر علیه‌السلام به هیئت اَسَد در کربلا و معراج 🔸بخش پنجم با توجه به بیانات بزرگان دین اعلی‌ الله‌ مقامهم، چند احتمال درباره کیفیت دعوت رسول‌خدا و ائمه اطهار علیهم‌السلام در عرصه همه موجودات مطرح است و البته باز هم این بزرگواران را به این راه‌ها محدود نمی‌کنیم: ۱) رسول‌الله صلی الله علیه و آله لباس جمادی و نباتی و حیوانی و ملکی و جنی و انسی و نبوت به خود گرفتند. هریک از این لباس‌ها، برای عالمِ آن لباس، قطب و مرکز بود و مُفیض. ازاین‌رو صدق می‌کند که در هر عالمی نزول فرمود و دین را رسانید. البته نذیرهایی جزئی از جنس همان عالم نیز بودند و فیض‌یاب می‌شدند و به مادون می‌رساندند. مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه در مباحث معراج، به‌مناسبت بحث انواع ظهورات معصومین علیهم‌السلام در عالم می‌فرمایند: «با وجودی که بدن شخص حضرت امیر علیه‌السلام یکی است، ممکن است از برای آن بزرگوار که از اعراض این دنیا در چندین‌جا مظهری قرار دهد مانند آیینه، و در هریک از آن‌ها نور مقدس او به‌کلّی ظاهر باشد و همه را معصوم و مطهر دارد و همه رخساره و چشم و گوش خدا باشند بی‏‌تفاوت؛ چراکه حرکت این اعراض به حرکت بدن اصلی است و در عصمت و طاعت و معصیت تابع اوست. پس چون بدن اصلی معصوم شد، اعراض هم به آن واسطه معصوم می‏‌شود. و از آنچه عرض شد معلوم شد که لازم نکرده است که به صورت علوی جلوه کند. بلکه ممکن است که به صورت غیر علوی جلوه نماید از صورت سایر انسان‌ها، بلکه صورت حیوان‌های طیّب و نبات‌های طیّب و جمادهای طیّب؛ و از همه شنوا و گویا و توانا می‏‌تواند باشد. و این یک قسم از ظهور ایشان است.» ۲) درباره کیفیت ابلاغ به همه عالم‌ها، شیخ مرحوم اعلی‌ الله‌ مقامه در رساله قطیفیه بیانی دارند که می‌فرمایند: «و اما محمد و اهل بیته الطیبون علیهم‌السلام فکذلک لایجب الترتیب الطبیعی معهم لانهم یعلمون سایر اللغات فیبلغون نذر الحیوانات باحد وجوه ثلاثة: ان شاؤا خاطبوها بلغاتها، و ان شاؤا نزلوا الی رتبتهم فخاطبوهم بجهة المجانسة الحیوانیة، و ان شاؤا رفعوا تلک النذر الی مراتب الانسانیة فخاطبوها بجهة المجانسة الانسانیة.» قریب به همین مضمون را مرحوم آقای کرمانی اعلی‌ الله‌ مقامه در ارشاد بیان می‌فرمایند: «پس همه ملک خدا رعیت اویند و اوست پیغمبر بر تمام انسان و جن و ملک و حیوان و نبات و جماد. و احکام هریک را به لغت ایشان و به‌طور ایشان به ایشان می‌رساند، خواه آن‌ها را ترقی دهد تا به مقام نطق برسند و شنوا و گویا شوند تا عرض حال خود را بکنند و جواب خود را بشنوند و خواه خود تنزل و تجلی فرمایند در رتبه ایشان و احکام ایشان را به ایشان رسانند یا آن‌که به یک واسطه یا دو واسطه یا واسطه‌های بسیار بدون سخن یا با سخن به ایشان برساند. غرض که پیغمبر بر کل حضرت خاتم انبیاست و احکام هر چیز را به او می‌رساند به هرطور که می‌خواهد و از هیچ‌ چیز عاجز نیست.» ۳) از همه این‌ها گذشته، منافاتی ندارد که بدنی ظاهری از اشرفِ هر جنس برای خود بگیرند؛ با این توضیح که ذات این بزرگواران پایین نیامده و آن لباس ظهوری است که برای خود گرفته‌اند. ازجمله روایاتی است که جبرئیل امام را به‌صورت کوکب انور زیارت کرد یا در عرش به‌صورت ملک زیارت کرد یا موسی حضرت را در لباسی از طلا در مجلس فرعون دید. ⏳ادامه دارد... @AghayedNet

📃مقاله | اهمیت فرشته‌شناسی 🔹نقش و جایگاه مفهوم فرشته در الهیات تنزیهی از دیدگاه هانری کربن 🔸با اشاره‌ای به عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه 🗞روزنامه اطلاعات، شنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۲ @AghayedNet