▪️مجازات بنی اسرائیل به سبب تعجب ساره؟ در تفسیر عیاشی روایت شده است که چون جناب ساره (س)، همسر حضرت ابراهیم (ع) هنگام شنیدن بشارت فرزند گفت: «أَ أَلِدُ وَ أَنَا عَجُوزٌ؟» [آیا من فرزند می‌آورم در حالی که سالخورده‌ام؟] خداوند به حضرت ابراهیم وحی کرد که فرزندان ساره چهارصد سال عذاب خواهند شد. «عن فضل بن أبي قرة قال: سمعت أبا عبد الله (ع) يقول‌ أوحى الله إلى إبراهيم أنه سيولد لك، فقال لسارة، فقالت: أَ أَلِدُ وَ أَنَا عَجُوزٌ فأوحى الله إليه: أنها ستلد و يعذب أولادها أربعمائة سنة بردها الكلام علي، قال: فلما طال على بني إسرائيل العذاب ضجوا و بكوا إلى الله أربعين صباحا فأوحى الله إلى موسى و هارون أن يخلصهم من فرعون فحط عنهم سبعين و مائة سنة، قال: و قال أبو عبد الله: هكذا أنتم لو فعلتم لفرج الله عنا، فأما إذا لم تكونوا فإن الأمر ينتهي إلى منتهاه.» (تفسير العياشي، ج۲، ص۱۵۴) اما این حدیث با چند اشکال مواجه است: ۱. با سیاق خود آیه سازگار نیست؛ زیرا طبق آیه، پس از این که ساره چنین سخنی گفت، نه تنها بشارت عذاب به او داده نشد؛ بلکه ملائکه از رحمت و برکات خداوند با او سخن گفتند: «وَ امْرَأَتُهُ قائِمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْناها بِإِسْحاقَ وَ مِنْ وَراءِ إِسْحاقَ يَعْقُوبَ. قالَتْ يا وَيْلَتى‌ أَ أَلِدُ وَ أَنَا عَجُوزٌ وَ هذا بَعْلي‌ شَيْخاً إِنَّ هذا لَشَيْ‌ءٌ عَجيبٌ. قالُوا أَ تَعْجَبينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَميدٌ مَجيدٌ. فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْراهيمَ الرَّوْعُ وَ جاءَتْهُ الْبُشْرى‌ يُجادِلُنا في‌ قَوْمِ لُوطٍ.» (هود، ۷۱-۷۴) ۲. در این حدیث ادعا شده که در این جا، وعده عذاب چهارصدساله فرزندان ابراهیم (ع) به او داده شد که طبعاً خبر ناراحت‌کننده‌ای بود؛ در حالی که طبق سیاق آیه، در این جا ترس از ابراهیم (ع) رفت و بشارت به او داده شد: «فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْراهيمَ الرَّوْعُ وَ جاءَتْهُ الْبُشْرى يُجادِلُنا في‌ قَوْمِ لُوطٍ.» (هود، ۷۴) ۳. طبق نص قرآن، خود حضرت ابراهیم (ع) هم واکنشی شبیه ساره داشت؛ از بشارت ملائکه تعجب کرد و با شگفتی از آن‌ها سؤال پرسید و ملائکه نیز پاسخی به او دادند که شبیه پاسخشان به ساره بود: «قالَ أَ بَشَّرْتُمُوني‌ عَلى‌ أَنْ مَسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ. قالُوا بَشَّرْناكَ بِالْحَقِّ فَلا تَكُنْ مِنَ الْقانِطينَ. قالَ وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلاَّ الضَّالُّونَ.» (الحجر، ۵۴-۵۶) پس وجهی ندارد که ساره، مؤاخذه و فرزندانش چهارصد سال به خاطر سؤال او عذاب شوند؛ در حالی که خود حضرت ابراهیم (ع) نیز سخن مشابهی گفته است! ۴. در قرآن، مشابه همین واکنش از حضرت زکریا (ع) و حضرت مریم (س) نیز نقل شده، در حالی که هیچ یک، مذمت و مؤاخذه نشدند: - «قالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لي‌ غُلامٌ وَ قَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَ امْرَأَتي‌ عاقِرٌ قالَ كَذلِكَ اللَّهُ يَفْعَلُ ما يَشاءُ». (آل عمران، ۴۰) - «قال رب أنى يكون لي‌ غلام و كانت امرأتي عاقرا و قد بلغت من الكبر عتيا. قال كذلك قال ربك هو علي هين و قد خلقتك من قبل و لم تك شيئا». (مریم، ۸-۹) - «قالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لي‌ وَلَدٌ وَ لَمْ يَمْسَسْني‌ بَشَرٌ قالَ كَذلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ ما يَشاءُ إِذا قَضى‌ أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ». (آل عمران، ۴۷) - «قالت أنى يكون لي‌ غلام و لم يمسسني بشى و لم أك بغيا. قال كذلك قالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَ لِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَ رَحْمَةً مِنَّا وَ كانَ أَمْراً مَقْضِيًّا». (مریم، ۲۱) اساساً ساره سخن خدا را رد نکرد یا پاسخ ناشایستی نداد؛ بلکه صرفاً ابراز تعجب کرد. چنین واکنشی، کاملاً طبیعی و بشری است و گناهی در آن نیست که سزاوار مجازات باشد. پاسخ نرم و عطوفت‌آمیز ملائکه نیز همین را نشان می‌دهد. ماجرای ساره در آیات دیگر به این صورت آمده است: «فأقبلت امرأته في صرة فصكت وجهها و قالت عجوز عقيم. قالوا كذلك قال ربك إنه هو الحكيم العليم.» (الذاریات، ۲۹-۳۰) در این جا پاسخ ملائکه، بسیار شبیه پاسخ آن‌ها به زکریا و مریم است. ۵. سند روایت ضعیف است. طریق عیاشی تا فضل بن ابی قرة از نسخه حذف شده و معلوم نیست. معمولاً راوی او، شریف بن سابق التفلیسی است که ابن غضائری او را ضعیف و مضطرب الامر خوانده است. (رجال ابن الغضائري، ص۶۸) ابن غضائری، خودِ فضل بن ابی قرة را نیز ضعیف خوانده (رجال ابن الغضائري، ص۸۴) و نجاشی درباره‌اش گفته است: «لم يكن بذاك.» (رجال النجاشي، ص۳۰۸) بر اساس این اشکالات، سند حدیث، ضعیف است و متن آن ناسازگار با قرآن به نظر می‌رسد و در نتیجه پذیرش آن دشوار است. احتمال می‌رود که اصل مدعا، در رقابت‌‌ فرزندان ساره (بنی اسرائیل) و هاجر (عرب) ریشه داشته باشد که در مواضع دیگری نیز نمود یافته است. #عرضه @AlAthar

▪️تحریفات عجیب در ترجمه سفرنامه گاسپار دروویل گاسپار دروویل یک سرهنگ فرانسوی است که در زمانِ پادشاهی فتحعلی‌شاه قاجار به ایران آمد. او در سفرنامه خود نکات جالبی درباره ابعادِ گوناگون زندگی ایرانیان به نگارش درآورده است. بخشی از این کتاب را جواد محیی در سال ۱۳۳۶ ش. به زبان فارسی ترجمه کرده است. اما متأسفانه در برخی چاپ‌های جدید، این ترجمه دچار تحریفات عجیبی شده است. به گونه‌ای که هر جا جمله‌ای را خوش نداشته‌اند از متن انداخته‌اند یا کلماتش را تغییر داده یا حتی وارونه کرده‌اند؛ بدون این که هیچ تذکری بدهند. در این جا با ذکر چند نمونه توضیح داده شده است: https://deraayaat.ir/drouville/ @AlAthar

«کسی به خاطر دین از مسکنش بیرون رانده نشود.» 🌱ارزش مداری در کلام امام صادق ع (5) رَوَى إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَاشِمٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي عُمَيْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَ رَجُلًا بَزَّازاً فَذَهَبَ مَالُهُ وَ افْتَقَرَ وَ كَانَ لَهُ عَلَى رَجُلٍ عَشَرَةُ آلَافِ دِرْهَمٍ فَبَاعَ دَاراً لَهُ كَانَ يَسْكُنُهَا بِعَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ وَ حَمَلَ الْمَالَ إِلَى بَابِهِ فَخَرَجَ إِلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَيْرٍ فَقَالَ مَا هَذَا قَالَ هَذَا مَالُكَ الَّذِي لَكَ عَلَيَّ قَالَ وَرِثْتَهُ قَالَ لَا قَالَ وُهِبَ لَكَ قَالَ لَا قَالَ فَقَالَ فَهُوَ ثَمَنُ ضَيْعَةٍ بِعْتَهَا قَالَ لَا قَالَ فَمَا هُوَ قَالَ بِعْتُ دَارِيَ الَّتِي أَسْكُنُهَا لِأَقْضِيَ دَيْنِي فَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَيْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي ذَرِيحٌ الْمُحَارِبِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: لَا يُخْرَجُ الرَّجُلُ عَنْ مَسْقَطِ رَأْسِهِ بِالدَّيْنِ ارْفَعْهَا فَلَا حَاجَةَ لِي فِيهَا وَ اللَّهِ إِنِّي مُحْتَاجٌ فِي وَقْتِي هَذَا إِلَى دِرْهَمٍ وَ مَا يَدْخُلُ مِلْكِي مِنْهَا دِرْهَم‌ [فقیه بزرگ شیعه، و از اصحاب امام رضا ع] محمّد بن أبى عمير- رضى اللَّه عنه- پارچه فروش بود. ورشکست شد و مالش را از دست داد. [شاید بعد از غرامت سنگین زندان هارون: رجال کشی، ص591 و 592] او از مردى ده هزار درهم طلب داشت. مرد بدهكار كه از وضع او اطّلاع يافت خانه مسكونى خود را به ده هزار درهم فروخت و مال را به در خانه او آورد، محمّد بن أبى عمير بيرون آمد و مال را ديد و پرسيد: اين چيست؟ گفت: اين مالى است كه از من ميخواستى. محمّد گفت: اين را از كجا آورده‌‌اى؟ آيا ارث به تو رسيده؟ گفت: نه، پرسيد: كسى به تو بخشيده؟ گفت: نه، پرسيد: مزرعه‌اى داشتى و فروختى؟ گفت: نه، پرسيد: پس از كجاست؟ گفت: خانه‌اى داشتم كه در آن زندگى مىی‌كردم آن را فروختم كه دينم را ادا كنم، محمّد بن أبى عمير سر برآورد و گفت: ذريح محاربى از امام صادق عليه السّلام مرا حديث كرد كه: «كسى را براى دين از محل سکونتش [یا زادگاهش] بيرون نمی‌كنند.» اين پول را بگير من بدان نياز ندارم، و به خدا سوگند كه اكنون من حتی به يك‌ درهم هم محتاجم‌ ولى از اين پول يك‌ درهم‌ هم وارد منزلم نخواهد کرد. 📚من لا يحضره الفقيه، ج‌3، ص190، علل الشرائع، ج‌2، ص529 @AlAthar

🌊 آشتی با دریا گاسپار دروویل که در سال ۱۸۱۲ـ۱۸۱۳ م. به ایران آمده می‌نویسد: «ایرانیان نسبت به دریا نفرت عجیبی دارند. از این رو در بحر خزر، اثری از نیروی دریایی و کشتی و دریانورد ایرانی نمی‌توان یافت.» 📚سفرنامه دروویل، ص۱۳، نشر گوتنبرگ، ۱۳۴۸ ش. این مسأله عجیبی است که ایرانیان با وجود دسترسی به دریاهای مهم، مدت‌ها به صنعت دریانوردی کم‌توجه بوده‌اند. البته بعدها در چند دوره سعی کرده‌اند این کاستی را جبران کنند؛ مثلاً ناوشکن «دنا» یکی از جلوه‌های تلاش‌ ایرانیان برای آشتی دوباره با دریا بود که ناجوانمردانه، گرفتار قهر دشمن شد. @AlAthar

🌸 سکوت و بردباری، نشانه فقه مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا ع مِنْ عَلَامَاتِ الْفِقْهِ الْحِلْمُ وَ الْعِلْمُ وَ الصَّمْتُ إِنَّ الصَّمْتَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْحِكْمَةِ إِنَّ الصَّمْتَ يَكْسِبُ الْمَحَبَّةَ إِنَّهُ دَلِيلٌ عَلَى كُلِّ خَيْرٍ. امام رضا علیه السلام: 🔸از نشانه های فهم عمیق و درست، بردباری، دانش و سکوت است. سکوت دری از درهای حکمت است. سکوت محبت می آورد و راهنمای هر خیری است. 📚 کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص113. و نیز ص36 به سند دیگر از امام رضا ع: مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ النَّيْسَابُورِيِّ جَمِيعاً عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى‌ 👌 در روایات متعددی بر رابطه تنگاتنگ حلم و علم تأکید شده است. و البته اگر کسی بردبار نیست، سزاوار است ابتدا بردباری بیاموزد! اللهم ارزقنی حلماً یسد عنی باب الجهل @AlAthar

⚠️دعای هیچ کس را کوچک مشمارید مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ ع قَالَ: لَا تُحَقِّرُوا دَعْوَةَ أَحَدٍ فَإِنَّهُ يُسْتَجَابُ‌ لِلْيَهُودِيِ‌ وَ النَّصْرَانِيِّ فِيكُمْ وَ لَا يُسْتَجَابُ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ. از ابوالحسن علیه السلام (امام کاظم یا امام رضا) نقل است که فرمود: دعای هیچ کس را کوچک نشمارید زیرا دعای یهودی و مسیحی در حق شما مستجاب می شود ولی دعایشان در حق خودشان مستجاب نمی شود. 📚 الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج‌4؛ ص17 به سند صحیح. @AlAthar

⚠️ هیچ گناهی را کوچک نشمارید! حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَخِي الْفُضَيْلِ عَنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مِنَ الذُّنُوبِ الَّتِي لَا تُغْفَرُ قَوْلُ الرَّجُلِ يَا لَيْتَنِي لَا أُؤَاخَذُ إِلَّا بِهَذَا. از جمله گناهانى كه آمرزيده نمى شود اين سخن انسان است كه بگويد: كاش جز به همين گناه باز خواست نشوم! 📚 الخصال، ج‌1، ص24؛ اثبات الوصية، ص249؛ الغيبة (للطوسي) ص207 هر دو از ابوهاشم جعفری از امام عسکری ع؛ تحف العقول، ص487 از امام هادی ع. @AlAthar

📘تاريخ لبنان الحديث ✍ كمال الصليبي (کشور لبنان چگونه پدید آمد؟) @AlAthar

📗سفرنامه دروویل ✍ گاسپار دروویل ترجمه جواد محیی نشر گوتنبرگ، ۱۳۴۸ ش. (توصیف ایران روزگار فتحعلی‌شاه) @AlAthar

🌺علم و فروتنی مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَطَّارُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ تَزَيَّنُوا مَعَهُ بِالْحِلْمِ وَ الْوَقَارِ وَ تَوَاضَعُوا لِمَنْ تُعَلِّمُونَهُ الْعِلْمَ وَ تَوَاضَعُوا لِمَنْ طَلَبْتُمْ مِنْهُ الْعِلْمَ وَ لَا تَكُونُوا عُلَمَاءَ جَبَّارِينَ فَيَذْهَبَ بَاطِلُكُمْ بِحَقِّكُمْ. (الکافي ج1، ص36. الأمالي للصدوق، ص359 به طریق دیگر از ابن محبوب.) شنيدم ابو عبد اللَّه صادق (ع) می‌گفت: دانش بجوئيد و با وجود دانش، به حلم و وقار آراسته شويد. با دانش‌آموزانتان، و با آن‌که علم را از او می‌طلبید فروتن باشيد. جبار و سركش نباشيد كه (عمل/ نظر؟) باطل شما، (عمل/ نظر) حق شما را از بین ببرد. @AlAthar

🌺لذت فروخوردن خشم از امام سجادع: عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع يَقُولُ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِذُلِّ نَفْسِي حُمْرَ النَّعَمِ وَ مَا تَجَرَّعْتُ جُرْعَةً أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ جُرْعَةِ غَيْظٍ لَا أُكَافِي بِهَا صَاحِبَهَا. دوست ندارم كه خود را ذليل و خوار گردانم، گرچه در عوض آن شتران سرخ مو را به دست آورم. و هيچ جُرعه اى برایم دوست‌داشتنی‌تر نیست از جُرعه خشمى كه فرو خورم، تا آن را بر سر ديگرى خالى نكنم. 📚الكافي (ط - الإسلامية)، ج‌2، ص109/ 1 به طریق صحیح. و مشابه آن به سند صحیح دیگر. نیز ص110، 111؛ الأصول الستة عشر (ط - دار الحديث)، ص314 کتاب خلاد از ثمالی از امام سجاد ع؛ الزهد، ص62، 76 به طریق دیگر. در منابع عامه مشابه این روایت از رسول الله ص نقل شده است: (نمونه: الجامع، معمر بن راشد، ج11، ص188) @AlAthar

🌺 پاداش فروخوردن خشم عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ يَقُولُ: «مَنْ كَفَّ نَفْسَهُ عَنْ أَعْراضِ النّاسِ أَقالَهُ اللّهُ عَثْرَتَهُ یوْمَ الْقِیمَةِ وَ مَنْ كَفَّ غَضَبَهُ عَنِ النّاسِ كَفَّ اللّهُ عَنْهُ غَضَبَهُ یوْمَ الْقِیمَةِ.»: هر كه خود را از ریختن آبروی مردم نگه دارد، خدا در روز قیامت از لغزشش می گذرد، و هر كه خشم خود را از مردم باز دارد، خداوند در روز قیامت خشمش را از او باز دارد. 📚 الأصول الستة عشر (ط - دار الحديث)، ص170 اصل عاصم بن حمید حناط؛ الكافي (ط - الإسلامية)، ج‌2، ص305 به دو طریق، یکی از عاصم، و دیگری از ابن محبوب از ابی حمزه؛ ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص133 به طریق دیگر از عاصم؛ الزهد، ص6 به سند دیگر. @AlAthar