تعریف نرم افزار : به کلیه ی برنامه ها ، داده ها ، اطلاعات و مستندات مربوط به یک سیستم عملیاتی کامپیوتر ، نرم افزار گفته می شود . انواع نرم افزار : 1- نرم افزار های سیستمی (System software ) : به نرم افزار هایی گفته می شود که مدیریت سیستم را بطور کلی یا جزیی به عهده دارند . از مهم ترین نرم افزار های سیستمی می توان به سیستم های عامل ( Operating System ) ، نرم افزار های سودمند سخت افزاری (Hardware Utility ) و نرم افزار های مترجم (Compiler ) اشاره کرد . 2- نرم افزار های کاربردی ( Application Software ) : به نرم افزار هایی که توسط برنامه نویسان جهت رفع نیاز های مختلف کاربران تهیه و پیاده سازی شده است . نرم افزار های کاربردی می گویند. از انواع این نرم افزار ها می توان به نرم افزارهای گرافیکی( مانند فتوشاپ و..) ، فیلم سازی و انیمیشن سازی و.. اشاره کرد .

کارت مودم (Modem card ) : مودم وسیله ای است که امکان ارتباط کامپیوتر را با کامپیوتر های دیگر ، شبکه های کامپیوتری و ... از طریق خط تلفن برقرار می کند . و جهت استفاده از اینترنت ، دریافت و ارسال فاکس و کارهای مشابه ی آن کاربرد دارد. مودم در نوع داخلی و خارجی عرضه می شود. کارت شبکه (Network card ) : از این کارت برای ارتباط کامپیوتر با سایر کامپیوتر ها در شبکه ی کامپیوتری استفاده می شود .

سیستم عامل (OS ) ) Operating system ) : یک نرم افزار سیستمی است که رابط بین کاربر و سخت افزار محسوب می شود . مهم ترین وظایف سیستم عامل : 1- تخصیص فضای حافظه اصلی به برنامه های کاربردی 2- تخصیص حافظه ی جانبی مانند دیسک نرم و سخت به داده ها و اطلاعات 3- مدیریت حافظه و CPU در هنگام اجرای یک برنامه 4- ایجاد محیط مناسب برای کار کاربران با کامپیوتر و دادن پیام های مناسب در هنگام ایجاد هر گونه اشکال یا خطا و غیره می باشد. سیستم عامل ها از لحاظ تعداد کاربران به دو دسته تقسیم می شوند : 1- تک کاربره ( Single User ) سیستم عاملی است که بر روی یک کامپیوتر مستقل نصب شده و فقط مورد استفاده یک کاربر قرار می گیرد . این نوع سیستم عامل معمولا بر روی کامپیوتر های شخصی نصب می شوند . از معروفترین این سیستم عامل ها می توان به سیستم عامل MS-DOS اشاره کرد . 2- چند کاربره ( Multi User ) : سیستم عاملی است که همزمان به بیش از یک کاربر سرویس دهی می کند . از معروفترین این سیستم عامل ها می توان به سیستم عامل های Unix ، Linux ، Sun ، windows 2000 server اشاره کرد . سیستم عامل ها از لحاظ تعداد اجرای برنامه در یک زمان به دو دسته تقسیم می شوند : 1- سیستم عامل تک وظیفه (single task): سیستم عاملی است که هر لحظه فقط می تواند یک برنامه را اجرا کند. از معروفترین این سیستم عامل ها می توان به سیستم عامل MS-DOS اشاره کرد. 2- سیستم عامل چند وظیفه (multi Taking):سیستم عاملی که در هر لحظه می تواند چندین برنامه را اجرا کند. از مهمترین این سیستم عامل می توان به سیستم عامل Windows اشاره کرد . سیستم عامل ها از لحاظ محیط کار و رابط کاربر به دو دسته تقسیم می شوند : 1- سیستم عامل متنی (Text) : سیستم عاملهایی هستند که محیط کاری آنها بصورت نوشتاری و متنی است . کار با این نوع سیستم عامل خسته کننده و کاربر باید کلیه ی فرامین آن را حفظ کند . و اکثر کارها توسط صفحه کلید انجام می شود. از معروفترین این سیستم عامل ها می توان به سیستم عامل MS-DOS اشاره کرد. 2- سیستم عامل گرافیکی (Grafic ) : سیستم عامل های دارای محیط کار گرافیکی ، از رایج ترین سیستم عامل های امروزه می باشد . در این نوع سیستم عامل کاربر با یک محیط گرافیکی زیبا و جذاب سر و کار دارد. به این محیط گرافیکی GUI (Grafic User Interface ) یا واسط گرافیکی کاربر گفته می شود. که GUI واسطی است میان کاربر و دستورات پیچیده سیستم عامل که استفاده از این دستورات را برای کاربران آسان می کند . و کاربر در این سیستم عامل ها با موس فرامین را اجرا می کند و کمتر نیاز یه تایپ کردن دستورات دارد . از مهمترین این سیستم عامل می توان به سیستم عامل Windows اشاره کرد .

سیستم عامل های رایج : 1- سیستم عامل MS-DOS : یکی از قدیمی ترین سیستم عامل ها است که توسط بیل گیتز مدیر عامل شرکت مایکروسافت برای کامپیوترهای شخصی ساخته شده این سیستم عامل یک سیستم عامل تک کاربره و متنی است . 2- سیستم عامل Windows : که از معروفترین و پر استفاده ترین سیستم عامل دنیاست . این سیستم عامل یک سیستم عامل گرافیکی چند وظیفه ای است . اولین نسخه ی سیستم عامل ویندوز ، سیستم عامل ویندوز 95 بود که در سال 1995 میلادی به بازار عرضه شد . که این سیستم عامل یک سیستم عامل گرافیکی ، چند کاربره ، چند وظیفه ای است . اما سیستم عامل ویندوز 95 دارای مشکلات زیادی بود. به همین منظور برای بهبود کارایی و افزایش امکانات این سیستم عامل ، سیستم عامل ویندوز 98 در سال 1998 میلادی به بازار عرضه شد. شرکت مایکروسافت برای مدیریت شبکه های کامپیوتری دو سیستم عامل ویندوز NT و ویندوز 2000 را طراحی کرد .که هم اکنون بسیاری از شبکه های کامپیوتر دنیا از این دو سیستم عامل استفاده می کنند . به این سیستم عامل ها سیستم عامل های سرویس دهنده یا Server می گویند . شرکت مایکروسافت جهت رفع اشکلات ویندوز های قبلی و ایجاد سیستم عامل کم نقص تر ، ایمن تر و کاراتر ، در سال 2001 میلادی ، ویندوز Xp را به بازار عرضه کرد . که نسبت به ویندوز های قبلی به مراتب از امکانات و امنیت بیشتری برخوردار است و بسیار پایدار تر بوده و کمتر دچار مشکل می شود این سیستم عامل محیط جذاب و زیبایی را برای کاربر فراهم می کند . و کار با آن بسیار راحت ولذت بخش است.شرکت Appleسیستم عامل macintoshو شرکت sun سیستم عامل unix را طراحی کرده است و افراد و موسسات دیگری سیستم عامل هایی نظیر Linux ، Lindows و ... را ایجاد کرده اند که هر کدام از این سیستم عامل ها نیز نسخه های مختلفی دارند .

نرم افزار های کاربردی پر استفاده : 1- نرم افزار واژه پرداز (word Processor ) : نرم افزار هایی که برای ایجاد صفحات متنی بکار می روند ، واژه پرداز می گویند . مانند :Microsoft word 2- نرم افزار صفحه گسترده (Spread sheet ) : صفحه ای جدول بندی شده است که در هر یک از خانه های این جدول می توانیم اطلاعات عددی و متنی را وارد نماییم.ویژگی مهم صفحه گسترده ارتباط منطقی و ریاضی میان خانه های آن است. مانند :Microsoft Excel 3- نرم افزار ارائه کننده ی اطلاعات (Presentation ) : برای ایجاد برنامه های نمایشی جهت ارائه در سمینار های یا کنفرانس ها مورد استفاده قرار می گیرند . مانند Microsoft PowerPoint 4- نرم افزار پایگاه داده (Database ) : برای ایجاد بانک های اطلاعاتی ، نگهداری و سازماندهی اطلاعات و استفاده از این اطلاعات در کارهای مدیریتی و عملیاتی بکار می روند. مانند Microsoft Access برای نگهداری اطلاعات در حجم متوسط و Microsoft SQL Server و Oracle برای نگهداری اطلاعات در حجم زیاد استفاده می شود . 5- نرم افزار حسابداری (Acciunting ) : از نرم افزار حسابداری جهت نگهداری اسناد مالی ، پرداخت حقوق کارکنان ، محاسبه ی سود و زیان ، ایجاد دفتر روزنامه ، دفتر معین ، دفتر کل و دیگر محاسبات مالی استفاده می شود .

مراحل تولید نرم افزار : اصطلاح تو سعه سیستم یا system Development بازه گسترده ای را شامل شده و عموما به معنای توضیح مورد مصرف نرم افزار جدید ، نحوه ی برنامه نویسی ، اشکال زدایی ، آزمون و در نهایت ارائه به کاربر است . مراحل تولید نرم افزار : 1- درک خواسته و تحلیل سیستم 2- طراحی و پیاده سازی 3- نصب و آزمایش 4- پشتیبانی و نگهداری نرم افزار نسخه ها یا نگارش های یک نرم افزار : شماره نسخه های جدید یک نرم افزار اغلب به صورت یک عدد نمایش داده می شود که این عدد به صورت صعودی افزایش پیدا می کند معمولا این عدد یک قسمت صحیح و یک قسمت اعشاری دارد . اگر تغییرات در نسخه ی جدید زیاد باشد قسمت صحیح را یک واحد افزایش می دهند ولی اگر تغییرات جزیی باشد فقط قسمت اعشار را افزایش می دهند .

فاکتور های موثر در کارایی کا مپیوتر: 1- سرعت زمانسنج CPU : سرعت زمان سنج بیانگر سرعت Cpu است . 2- اندازه ی Ram : هر چه RAM یک کامپیوتر بیشتر باشد . اجرای برنامه سریعتر است . 3- سرعت و ظرفیت دیسک سخت : اگر دیسک سخت سریعتری داشته باشیم ، باز هم برنامه ها سریعتر اجرا می شوند . 4- فضای خالی دیسک سخت : اگر فضای کمی روی دیسک سخت وجود داشته باشد اجرای برنامه ها کند خواهد شد. 5- یکپارچه سازی فایل ها : عمل یکپارچه سازی به معنای جمع شدن تکه های فایل ها و در کنار هم قرار دادن مجدد آنهاست . 6- تعداد برنامه های در حال اجرا : هر چه تعداد برنامه های اجرا شده در یک زمان بیشتر باشد سرعت اجرای برنامه ها پایین تر می آید . مزایای کامپیوتر نسبت به انسان : 1- سرعت بالا 2- دقت زیاد 3- حافظه ی بالا 4- اطمینان 5- کاهش هزینه

مزایای انسان نسبت به کامپیوتر: 1- انسان موجودی خلاق است و قادر به ابداع و نوآوری است. 2- انسان قادر است در مواجه با مسائل جدید راه حل و تصمیمات نو ارائه کند. 3- انسان توانایی مدیریت انعطاف پذیر دارد. 4- انسان دارای عواطف و درک متقابل است .

جاهایی که کامپیوتر مناسب تر از انسان است : 1- کار های تکراری 2- کارهای قابل خودکارسازی 3- محاسبات ریاضی 4- موقعیت های خطرناک

جاهایی که انسان مناسب تر از کامپیوتر است : 1- کارهای همراه با موقعیت های روحی و حسی 2- کارهای فرهنگی ، هنری ، فلسفی 3- بررسی های هوشمند 4- کارهای همراه با خلاقیت

کاربرد کامپیوتر : 1- کاربرد در تجارت 1لف- سیستم مدیریت تجاری ب- سیستم رزو بلیط هواپیما پ- سیستم پردازش حق بیمه ت- بانکداری روی خط (OnLine Banking ) و بانکداری الکترونیک (E-Banking ) 2- کاربرد کامپیوتر در سازمان های دولتی الف- سیتم سرشماری جمعیت ب- سیستم ثبت مشخصات وسایل نقلیه پ- سیتم مالیاتی 3- کاربرد کامپیوتر در پزشکی الف- سیتم ثبت سوابق بیماران ب- سیتم هدایت آمبولانس پ- ابزارهای مراقبت ، تشخیص و تجهیزات تخصصی جراحی 4- کاربرد کامپیوتر در آموزش الف- سیتم کلاس بندی و ثبت نام دانش آموزان و دانشجویان ب- آموزش به کمک کامپیوتر (CBT) (Computer-Basad Tranining ) پ- آموزش از راه دور(Distanve Learning ) ت- انجام تکلیف درسی به کمک اینترنت 5- کار از راه دور(TeleWorking ) 6- دنیای الکترونیک (Electronic World ) الف – پست الکترونیک (E-Mail ) ب- تجارت و خرید و فروش الکترونیکی (E-Commerce و E-Marking ) 7- آموزش الکترونیک (E-Learning )

استفاده صحیح از کامپیوتر (ارگونومی کار با کامپیوتر): صندلی کامپیوتر : پشتی و ارتفاع صندلی کامپیوتر قابل تنظیم باشد . و طوری باشد که به صورت قائم بر روی آن بنشینید . صفحه نمایش : باید قابل تنظیم باشد به طوری که چشم های شما درست همسطح با بالای صفحه نمایش قرار بگیرد. حداقل 50 سانتی متر از صفحه نمایش فاصله بگیرید . صفحه کلید : از صفحه کلیدی استفاده کنید که زیر دستی مناسبی داشته باشد تا فشار کمتری بر روی مچ وارد شود. و همچنین باید دست ها بصورت قائم بر روی صفحه کلید قرار بگیرد موس : اطمینان حاصل کنید که فضای کافی جهت هدایت راحت موس دارید . همچنین برای راحتی کار با موس از Mouse pad استفاده کنید . زیر پایی : از یک زیر پایی برای قراردادن زیر پاهایتان استفاده کنید تا خستگی پاها از بین برود . دیگر عوامل : اطمینان حاصل کنید که محیط کارتان دارای نور مناسب و تهویه ی مناسب داشته باشد . عوارض استفاده ی نادرست از کامپیوتر (RSI) ( Repetitive Strain Injury ) : به آسیب هایی گفته می شود که به دلیل کار مداوم با کامپیوتر بوجود می آیند.