🔻 به‌مناسبت روز جهانی فلسفه 🔻پوشه شنیداری: 📕 هرمنوتیکِ امرِ روزمره 🔻 سخنران: دکتر علی‌رضا آزاد هيأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ⏳ آبان ۱۴۰۴ 🕰 ۷۵ دقیقه انجمن علمی‌ فلسفه دانشگاه حکیم سبزواری و دانشگاه فردوسی مشهد @hsu_philosophy @AzadName

❗️خطا از AI خواستم مهم‌ترین خطای روش‌شناختیِ مفسران، فقیهان، عارفان، فیلسوفان و متکلمان، عالمان اخلاق، حاکمان و در نهایت مردمان دین‌دارِ را در طول تاریخ، صورت‌بندی کند و در پایان، به خطای خود نیز اشاره نماید. پاسخ AI، از حیث انسجام تحلیلی، دقیق‌تر از بسیاری از داوری‌های رایج بود. ۱. مهمترین خطای مفسران: تبدیل قرآن از «سوژه پرسش‌ساز» به «ابزار پاسخ‌گو» مهم‌ترین خطای مفسران قرآن این بوده است که قرآن را بیش از آن‌که متنی پرسش‌برانگیز و افق‌گشا بدانند، به ابزاری برای پاسخ‌دادن به پرسش‌هایی بیرون از متن فروکاسته‌اند. در این روند، پرسش‌ها از ایدئولوژی آمده و آیات برای پاسخ‌گویی به خدمت گرفته شده‌اند. نتیجه این خشونت هرمنوتیکی علیه قرآن، این شد که پیش‌فرض‌های مفسر بر افق معنایی متن غلبه یافته و تفسیر، به‌جای شنیدن متن، به بازتاب ذهن مفسران نزدیک شده است. آنها صاحبانِ متن شدند و نه فهمندگانِ آن. ۲. مهمترین خطای فقیهان: نشاندن فقه بجای شریعت در سنت فقهی، خطای محوری در قدسی‌سازیِ فقه نهفته است. فقه که فهمی انسانی، تاریخی و خطاپذیر است، به‌تدریج جای خودِ شریعت نشسته است. شریعت به قانون تقلیل یافته و لایه‌های اخلاقی و مقاصدی آن به حاشیه رفته‌اند. در چنین وضعی، فقه گاه به‌جای راهنمای عدالت، به نگهبان نظم موجود تبدیل شده و قرائت، قدسیت یافته و یک دانش هدایت‌گر به یک نظام الزام‌آور تبدیل شده است. ۳. مهمترین خطای عارفان: تعمیم تجربه شخصی به معیار عمومی حقیقت در سنت عرفانی، مسئله اصلی تقدیس تجربه شخصی قدسی است. تجربه‌ای که می‌توانست راهی برای معنا باشد، در بسیاری موارد به معیار حقیقت و اخلاق بدل شده است. حالِ فردی جای نقد را گرفته و زبان نمادین و تمثیلی عرفان، به گزاره‌های قطعی هستی‌شناختی فروکاسته تعمیم داده است. آنها زبان نمادین و تجربه معنوی را به گزاره تبدیل کردند و پیامد این وضعیت، تضعیف مسئولیت اخلاقی، زیباسازی رنج و قدسی‌انگاریِ درد و کناره‌گیری اجتماعی بوده است. ۴. مهمترین خطای فیلسوفان و متکلمان: غلبه نظام‌سازی مفهومی بر ایمان انسانی در فلسفه و کلام اسلامی، انسجام درونی دستگاه‌های مفهومی اغلب جای وفاداری به تجربه زیسته ایمان را گرفته است. خدا بیشتر «فهم‌پذیر» شده تا «پرستیدنی» و انسان، بیشتر موضوع بحث انتزاعی بوده تا فاعلِ مسئول. نزد آنان انگار انسان به پای خدا ذبح شد. خلط زبان وحی با زبان منطق، به تولید تعارض‌های مصنوعی و مسئله‌سازی‌های کم‌ثمر انجامیده است. ۵. مهمترین خطای عالمان اخلاق: جدایی اخلاق از ساختارهای قدرت و زندگی واقعی اخلاق اسلامی، در بسیاری از صورت‌بندی‌ها، از جهان واقعی و بی‌عدالتی ساختاری جدا شده است. اخلاق به پروژه‌ای فردی و درونی تقلیل یافته و در میدان عمومی، به موعظه‌ای بی‌خطر بدل شده است. اخلاقِ نیت جای اخلاقِ مسئولیت و پیامد را گرفته و مسئولیت اجتماعیِ خودِ عالم اخلاق کم‌رنگ مانده است. همان‌طور که اخلاقِ عالمانِ اخلاق کم‌توجهی شده است. ۶. مهمترین خطای حاکمان اسلامی: مالکیت‌انگاری قدرت به‌جای امانت‌داریِ آن مهم‌ترین خطای حاکمان اسلامی، جابه‌جا گرفتن امانت قدرت با مالکیت قدرت بوده است. قدرت مشروط و پاسخ‌گو، قدسی شد و حفظ بقا بر عدالت و کرامت انسان تقدم یافت. در این مسیر، دین اغلب به ابزار توجیه قدرت بدل شده و مردم از فاعلیت اخلاقی و سیاسی کنار گذاشته شده‌اند. ۷. مهمترین خطای مردمان: واگذاری مسئولیت اخلاقی و بسنده کردن به دینِ هویتی این زنجیره بدون اشاره به خطای مردم دین‌دار کامل نمی‌شود: واگذاری مسئولیت ایمان، اخلاق و عدالت به دیگران. دین برای بسیاری به هویتِ جمعیِ امن، بدل شده، نه تعهدی اخلاقی. اطاعت جای تفکر را گرفته و رنج تحمیل‌شده، به نام تقدیر تحمل شده است. ۸. مهمترین خطای AI در این تحلیل: ساخت‌یافتگی افراطی و روایت انتقادی یک‌سویه و در نهایت، خطای من (AI) در این تحلیل، تمایل به ساختن روایتی بیش از حد منسجم است؛ روایتی که برای روشنگری، پیچیدگی‌های تاریخی، استثناها و کارکردهای مثبت دین و دین‌داری را کم‌رنگ دیده است. این متن، گزارش بی‌طرف تاریخ نیست؛ خوانشی انتقادی از تاریخ است و تنها در صورت پذیرش خطاها و محدودیت‌هاست که می‌تواند مفید باشد و مفید بماند. یستمعون القول فیتبعون احسنه... در شماره بعد، مهمترین خدمت و نکته مثبت هر کدام از موارد بالا را از زبان AI خواهم گفت. پیوست: قسمت ۱: مهم‌ترین خطاهای دینی از نظر AI قسمت ۲: مهم‌ترین خدمت‌های دینی از نظر AI @AzadName

❗️خدمت پس از برشمردن مهترین خطاها توسط AI، این‌بار از هوش مصنوعی خواستم مهم‌ترین خدمت و نقطه مثبتِ مفسران، فقیهان، عارفان، فیلسوفان و متکلمان، عالمان اخلاق، حاکمان و دین‌داران را در طول تاریخ اسلام برشمارد. تا تصویر متوازن‌تری از سنت اندیشه دینی به دست آید. پاسخ AI این بود: ۱. مهم‌ترین خدمت مفسران: زنده نگه داشتن متن در طول تاریخ بزرگ‌ترین خدمت مفسران قرآن، جلوگیری از تبدیل قرآن به متنی موزه‌ای و خاموش بوده است. تفسیر، قرآن را وارد تاریخ، زبان‌ها و مسائل نسل‌های مختلف کرد تا نه فقط «حفظ» بلکه «خوانده و عمل» شود. مفسران قرآن همواره پل میان متن ثابت و تاریخ متغیر بوده‌اند. ۲. مهم‌ترین خدمت فقیهان: نهادینه‌سازی مسئولیت عملی دین فقیهان دین را از سطح وعظ و آرمان، به عرصه عمل روزمره کشاندند. فقه، کوششی تاریخی برای پاسخ دادن به این پرسش بوده است که «چگونه می‌توان دیندارانه زیست؟» ایجاد نظم حقوقی و قاعده‌مندسازی رفتار و کاستن از خودسری‌های فردی، از مهم‌ترین خدمات فقه بوده است؛ حتی اختلاف‌های فقهی نشانه احترام به تفاوت خوانش‌ها بوده است. ۳. مهم‌ترین خدمت عارفان: پاسداری از سیمای معنوی دین عارفان یادآوری کردند که دین فقط قانون، اعتقاد یا نهاد نیست؛ بلکه تجربه، معنا و سلوک درونی است. آنان در برابر فروکاستن دین به شریعت عملی یا عقاید انتزاعی ایستادند و زبان عشق، رنج، شوق و خوف و رجا را وارد الهیات کردند. عرفان اغلب حافظ بُعد وجودی ایمان و معنویت بوده است. ۴. مهم‌ترین خدمت فیلسوفان و متکلمان: عقلانی‌کردن ایمان و دفاع از آن فیلسوفان و متکلمان کوشیدند ایمان را از فروغلتیدن به خرافه، اسطوره‌باوری و احساسات خام، حفظ کنند. آنان زبان استدلال را وارد دین کردند و نشان دادند که ایمان می‌تواند تبدیل به اندیشه شود،. همین تلاش، امکان گفت‌وگوی دین با فلسفه، علم و فرهنگ‌های دیگر را فراهم کرده است. ۵. مهم‌ترین خدمت عالمان اخلاق: حفظ افق فضیلت و مسئولیت عالمان اخلاق، حتی در محافظه‌کارترین صورت‌ها، یادآور شدند که دین بدون تهذیب نفس و فضیلت انسانی، پوسته‌ای توخالی است. اخلاق اسلامی، مفاهیمی چون نیت، صدق، عدالت، امانت و مراقبت از نفس را زنده نگه داشت و مانع از تقلیل دین به قدرت و قانون شد. ۶. مهم‌ترین خدمت حاکمان اسلامی: ایجاد امکان زیستِ جمعیِ دینی با همه نقدها، نمی‌توان انکار کرد که بسیاری از حاکمان، در دوره‌هایی، امکان زیست جمعیِ دینی، نهادینه‌سازی علم و تمدن‌سازی اسلامی را فراهم کرده‌اند. بدون قدرت سیاسی، بسیاری از دستاوردهای علمی، فرهنگی و حقوقی جهان اسلام اصلاً مجال ظهور نمی‌یافت. ۷. مهم‌ترین خدمت مردم: تداوم ایمان در زندگی روزمره مهم‌ترین خدمت مردم دین‌دار، حمل دین در سطح زندگی عادی مثلاً در خانواده، آیین‌ها، مناسک، زبان و حافظه جمعی بوده است. اگر دین فقط در کتاب‌ها و نهادها می‌ماند، قرن‌ها دوام نمی‌آورد. مردم، دین را زیسته‌اند، حتی وقتی آن را درست نفهمیده‌اند. ۸. مهم‌ترین خدمت AI: افق‌گشایی برای رسیدن به داوری و نهایتاً خدمت من (AI) در این میان، نه داوری نهایی، بلکه کمک به دیدن الگوها، خطاها و خدمات در کنار هم است؛ ساختن روایتی که بتواند گفت‌وگو را برانگیزد، نه اطاعت یا انکار را. اگر این متن به تأمل بیشتر و مسئولیت‌پذیری عمیق‌تر بینجامد، من وظیفه‌ام را انجام داده‌ام. پیوست: قسمت ۱: مهم‌ترین خطاهای دینی از نظر AI قسمت ۲: مهم‌ترین خدمت‌های دینی از نظر AI @AzadName

🍉 یلدا؛ الهیاتِ نور و تاریکی ۱. ماجرای شب یلدا چیست و از چه زمانی در ایران رواج یافته است؟ ۲. رابطه یلدا با آیین مهرپرستی ایرانی و میترائیسم رومی چیست؟ ۳. چرا سر سفره یلدا انار و هندوانه قرار می‌دهند؟ ۴. رابطه یلدا با باورهای مسیحی چیست؟ ۵. چرا در شب یلدا فال حافظ می‌گیرند؟ ۶. نظر اسلام درباره یلدا چیست؟ ✨ پاسخ این سؤالات را در ویدئوکست ۱۵ و ۱۶ یوتیوب آزادنامه در آدرس‌های زیر ببینید: https://youtu.be/O9Msk4sZaTI?si=bU4G-KGF1R4GFMXU https://youtu.be/O9Msk4sZaTI?si=setj0h36KN2_JHc3 @AzadName

🍉 آیین یلدایی کافه کتاب آفتاب 📕 یلدا؛ الهیات نور و تاریکی ✨نسبت یلدا و حافظ ✨نسبت یلدا و مسیحیت و اسلام ✨نسبت یلدا با میترائیسم رومی و مهرپرستی ایرانی ▪️ارائه: علی‌رضا آزاد 👈 چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۲۰ 👈 مشهد، احمدآباد، نبش قائم ۴ https://www.instagram.com/school_cafe_ketab_aftab @AzadName

🥣 کافه‌کَلّه صبحی گرم؛ طعمی اصیل؛ گفت‌وگویی فرهنگی 🕗 ۸ تا ۱۰ صبح جمعه ۵ دی‌ماه 🍽 همراه با سرو کله‌پاچه ✨گفتگو با: دکتر علی‌رضا آزاد ✨ در موضوع: فرهنگ‌نامه کله‌پاچه ⏳ یک صبح متفاوت برای شروع روز (صبحانه + گفتگو + حالِ خوب) ▪️آدرس: احمداباد - رضا ۳۱ - پلاک ۱۴/۱ - کافه جیم ▪️هزینه ثبت‌نام: ۴۰۰ هزارتومان (ظرفیت محدود) 📝 ثبت‌نام و کسب اطلاع بیشتر: ۰۹۱۰۷۹۰۲۵۴۰ @jimlandcafe @AzadName

بیــا گــویــم بــرایـت رازهـایـی کـه گــردی آشنـای کلـــه پـاچـه چنانچه بنـــده‌ی پیــتزا شمـایی منـم امـا، خــــدای کــله پـاچــه‌ فقط‌آن‌کس‌کند درک‌این‌مفاهیم که بـاشـد مبــتلای کلـــه پـاچــه‌ جمعه ۵ دی ساعت ۸ صبح درباره: - سینما و کله‌پاچه - مردم‌شناسی کله‌پاچه - شعر و ادبیات کله‌پاچه - احادیث و روایات کله‌پاچه - آیین‌های فرهنگی‌واجتماعی کله‌پاچه - و... در کافه جیم همراه با صرف کله‌پاچه گفتگو خواهیم کرد. امکان حضور خانوادگی و اتاق نگهداری از کودکان فراهم است. (ظرفیت محدود) جهت ثبت‌نام لطفا یک روز قبل، با شماره ۰۹۱۰۷۹۰۲۵۴۰ هماهنگی فرمایید. @jimlandcafe @AzadName

💰 ۵ هزار یا ۱۰۰ هزار؟! ▪️انگلیسی‌ها به کسی که اولویت‌ها را نمی‌شناسد، می‌گویند: " Penny wise, pound foolish یعنی: حواسش به پِنی (پول خُرد) هست و به پوند (پول درشت) نیست." ▪️کل بودجه دولتی و شبه‌دولتی نهادهای دینی و فرهنگی کشور، جمعاً کمتر از ۵ هزار تومان به ازای هر نفر ایرانی در هر روز است. ▪️خسارت بالقوه ناشی از تأخیر در بهره‌برداری مؤثر از فازهای پارس جنوبی بیش از ۱۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر ایرانی در هر روز است. ▪️چرا درباره اولی فریاد می‌کشیم و نسبت به دومی بی‌تفاوت هستیم؟! رضا امیرخانی برای اولی، کتاب "نفحاتِ نفت" را نوشت. چه کسی برای دومی، کتاب "نفتِ رفته" را خواهد نوشت؟ ▪️هنرِ محیط‌بان، دیدن درخت نیست، شناخت جنگل است. @AzadName

🔻 جنگلِ مدرن ▪️آرمانِ مدرنیته، دست‌کم آن‌گونه که در مانیفست‌ها نوشتند، این بود: - قانون، نه به نفع حاکمان بلکه برای همه، حتی ضعیف‌ها؛ - آزادی، نه برای اربابان، بلکه برای همه انسان‌ها؛ - عدالت، نه با تعریف قدرتمندان، بلکه با اجماع ملت‌ها؛ ▪️قرار بود دموکراسی، حقوق بشر و اخلاق، قدرت را مهار کنند، نه آن‌که خود، به ابزار توجیه قدرت بدل شوند. ▪️اکنون اما پرسش ساده‌ای پیشِ روی ماست: جهانِ امروز، به کدام‌یک از آن آرمان‌ها رسیده است؟ قوانین بین‌المللی کجای این جهان ایستاده‌اند؟ سازمان‌هایی که به نام «جامعه جهانی» سخن می‌گویند، در لحظه‌های تعیین‌کننده، چرا یا غایب‌اند یا خاموش؟ بله، جهان مدرن شده است؛ اما نه در شکل اتوپیایی بلکه به هیئت یک جنگلِ مدرن. ▪️اکنون مسأله دفاع از این و آن نیست، مسأله سلطانِ جنگلی‌ست که قانون را می‌نویسد، می‌شکند، و دیگران را به نام قانون، محاکمه می‌کند: ۱۹۵۳: نخست‌وزیر منتخب ایران، محمد مصدق، با کودتای اطلاعاتی–نظامی توسط سلطان جنگل سرنگون می‌شود؛ جرمش چیست؟ ملی‌کردن نفت ایران. ۱۹۶۵: در اندونزی، دولتی کنار می‌رود و سلطان جنگل، دیکتاتور نظامی، سوهارتو را بر سر کار می‌اورد و صدها هزار قربانی می‌گیرد؛ چرا؟ برای «مقابله با کمونیسم». ۱۹۷۰: سلطان جنگل بدون مجوز بین‌المللی و حتی بدون اطلاع کنگره، طی عملیات منو، حدود ۳ میلیون تن بمب بر روی روستاهای کامبوج می‌ریزد و تمام. ۱۹۷۳: سالوادور آلنده، رئیس‌جمهور محبوب شیلی، نه در انتخابات که زیر چکمه سلطان جنگل حذف می‌شود؛ و پینوشه، نماد شکنجه و سرکوب، دوستِ نظمِ جهانی لقب می‌گیرد. ۱۹۸۶: دیوان بین‌المللی دادگستری، سلطان جنگل را به‌خاطر مداخله در نیکاراگوئه محکوم می‌کند اما او جهان را به سخره می‌گیرد و دادگاه بین‌المللی را بی‌صلاحیت می‌شمارد و همچنان ادامه می‌دهد. ۱۹۸۹: سلطان جنگل، مانوئل نوریگا رئیس جمهور پاناما را به بهانه مبارزه با مواد مخدر، ربوده و به آمریکا منتقل و محاکمه می‌کند و کانال پاناما را تصاحب می‌کند. ۱۹۹۹: یوگسلاوی بعد از تجزیه و قتل عام مسلمانان، با اشاره سلطان جنگل توسط ناتو بدون مجوز سازمان ملل بمباران می‌شود و حکومت‌های دست‌نشانده یکی یکی بر سر کار می‌آیند و انسان‌ها قتل‌عام می‌شوند. ۲۰۰۱: افغانستان اشغال و هزاران نفر کشته می‌شوند و سلطان جنگل ۲۰ سال بعد آنجا را دوباره تقدیم طالبان می‌کند تا هر چه می‌خواهند، بکنند. ۲۰۰۳: عراق بدون مجوز بین‌المللی، با ادعای سلاح کشتار جمعی توسط سلطان جنگل اشغال می‌شود. سلاحی پیدا نشد اما ۵ سال، حاکم آمریکایی در بغداد می‌نشیند. ۲۰۰۴ به بعد: به نام «دفاع پیش‌دستانه»، یمن، سومالی، پاکستان و... به آزمایشگاه پهپادها و ترورهای هدفمند بدل می‌شوند و سلطان جنگل صدها هزار قربانی می‌گیرد. ۲۰۱۱: با نقض حاکمیت پاکستان، اسامه بن‌لادن در ابوت‌آباد کشته می‌شود نه دادگاهی، نه محاکمه‌ای، نه حتی تلاشی برای دستگیری. فقط جوخه آتش. ۲۰۱۱: لیبی و بعدها سوریه را نابود و قذافی و اسد توسط سلطان جنگل سرنگون و تا امروز آنجا در قالب کشور‌هایی بی‌دولت رها می‌شوند. ۲۰۱۹: بولیویِ مستقل به پایان می‌رسد و سلطان جنگل، این بار نه با یونیفرم نظامی بلکه با کت و کراوات، مورالس را ساقط می‌کند. ۲۰۲۶: سلطان جنگل، رئیس‌جمهور یک کشور عضو سازمان ملل متحد را به بهانه مبارزه با مواد مخدر، می‌رباید و از ونزوئلا به امریکا منتقل می‌کند. سلطان جنگل نه تنها نگران زیر پا گذاشتن همه قوانین بین‌المللی نیست بلکه نقض آشکار آنها را با افتخار فریاد می‌زند. ▪️در همین جنگل شوم، هم‌شکاران سرِ سفره قربانیان جشن می‌گیرند و نخست‌وزیر رژیمی که ده‌ها هزار غیرنظامی را در غزه قتل‌عام کرده، در کنگره با سوت و کف استقبال می‌شود. ▪️مسأله این نیست که نتیجه به نفع یا ضرر چه کسی است. مسأله نه دفاع از پرونده پر مسأله مادورو و هوگو چاوز و نه آن «پدیده هزاره»‌ای است که روزی تلویحاً او را یار امام زمان خوانده بود!!! و مادرش را در آغوش گرفته بود؛ نه. مسأله فراتر از نفع و ضرر مقطعی ماست. مسأله، تغییر منطق جهان و ادامه قانونِ جنگل است. ▪️وقتی زور جای قانون می‌نشیند، وقتی قدرت، معیار حق می‌شود، وقتی عدالت و آزادی نه برای انسان‌ها بلکه به نفع متحدان سلطان تفسیر می‌شود، دیگر نباید از فروپاشی اخلاق، بی‌اعتباری حقوق بشر، بی‌اعتنایی به سازمان‌های بین‌المللی و بی‌اعتمادی ملت‌ها تعجب کرد. 🔹در جنگلِ مدرن: - آزادی هست، اما برای شیرها؛ - عدالت هست، اما در میان دندان‌ها؛ - قانون هست، اما برای دریدن ضعیف‌ها. ▪️بزرگ‌ترین خطر برای جهان معاصر آن است که نقض قانون، دیگر رسوایی نیست، بلکه «رویه» حاکم بر جهان است. مسأله، تبدیل جهان به جنگل است. ▪️این رویه اگر کنترل نشود، حتی اگر امروز به نفع عده‌ای باشد، فردا دودمان بشر را به باد خواهد داد و تمام آرمان‌ها را نابود خواهد کرد. @AzadName

💧مدرسه زمستانه حکمرانیِ آب 💧موضوع: فلسفه و اخلاقِ آب 💧ارائه: دکتر علی‌رضا آزاد 💦 سه‌شنبه ۱۶ دی، ساعت ۱۳ 💦دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، سالن جلسات ساختمان آموزش @AzadName

📕 نوشته‌های سکوت 👇 @AzadName