🔷 نهالستان (۸)
✍ علیرضا آزاد
خلق یکسر همه نهال خدایند
هیچ نه برکن تو زین نهال و نه بشکن
«ناصرخسرو»
🔹نهالستان، الگوگیری از گفتمان طبیعت برای تحقق وحدت در عینِ کثرت، و استمرارِ انسجام در امروز و فردای جنگ است. شعارِ نهالستان، شجاعتِ این باور است که: «حضور من، ضامنِ بقای تو، و حضور تو، ضامنِ بقای من است.»
🔹 در شمارههای پیشین، بینشها و نگرشهای نهالستاناندیشی را تبیین کردیم و در ادامه، روشها و راهکارهای: ۱. مردمی ۲. نخبگانی ۳. حاکمیتی آن را در: الف) ساحت نظر ب) ساحت عمل، بیان میکنیم.
۱. راهکارهای مردمیِ نهالستانسازی
🔻الف) در ساحت نظر:
▫️جنگ تراژدی است، اما هر ملتی برای ادامه، نیاز به حماسه دارد. لذا حماسههای دینی و ملی را برجسته کنیم.
▫️در دل جنگ، روایت امید بیافرینیم و آیندهباوریمان را از دست ندهیم.
▫️بر مسئولیتپذیری همگانی در قبال آینده، تأکید کنیم.
▫️ایران همواره در معرض تهدید بود و خواهد بود؛ چه با جمهوری اسلامی و چه بیجمهوری اسلامی. هنگامی که پرتغالیها جزایر، انگلیسیها جنوب و شوروی شمال ایران را تصرف کردند، جمهوری اسلامی وجود نداشت. پس دفاع از کشور را در قالبی فراتر از دفاع از نظام سیاسی درک کنیم.
▫️دفاع، وحدتبخش است. ماهیت دفاعی هر سه جنگ تحمیلی علیه ایران را از یاد نبریم و تفسیرِ وحدتشکنانه از جنگ ارائه ندهیم.
▫️ایران، محور مقاومتِ استکبارستیزانِ جهان است. ایران را محور وحدتِ آزادیخواهان جهان نیز بکنیم.
▫️از دوقطبیسازی افراد به قهرمان/خائن پرهیز کنیم و مراقب شیزوفرنی مزمن سیاسیمان باشیم.
▫️اگر وحدت میسر نیست، دستکم انسجام و همگرایی با کسانی را که عین ما نیستند، بیاموزیم.
▫️مبارزه با فرعونهای زمان را از مبارزه با فرعون درونِ تکتک خودمان آغاز کنیم.
▫️اگر به شکار اژدها میرویم، مراقب باشیم که خود اژدها نشویم؛ مبادا زل زدن به دشمن، ما را شبیه او کند.
▫️خود را بیش از مطالبهگر، پاسخگو و بیش از منتقد سیاسی، مصلح اجتماعی بدانیم.
🔻ب) در ساحت عمل:
▫️فرهنگ گفتوگو، آزادفکری، خشونتپرهیزی، احترام به تفاوتها و نهالستاناندیشی را از خانوادهها آغاز کنیم.
▫️خشونتپرهیزی در گفتار و رفتار را تمرین کنیم و از ریشخند، مچگیری و «دیدی گفتم»ها بپرهیزیم.
▫️نقد کردن بدون حذف کردن را تمرین کنیم.
▫️اخلاقِ شنیدن را در هر جایگاه و موقعیتی که هستیم، تقویت کنیم.
▫️بجای مجادله و نفرتپراکنی، با سکوت و نادیدهگرفتنِ افراطگرایان، زمینه اصلاح آنان را فراهم کنیم.
▫️در جنگهای مدرن، عدم دسترسی مستقیم به دشمن اصلی میتواند به خطای شناختیِ دشمنپنداریِ دمِ دستیها دامن بزند. مراقب باشیم این خطا، باعث دشمنانگاریِ همسنگران و تفرقهمان نشود.
▫️کمک نقدی و غیرنقدی به رزمندگان را نهفقط بهسبب نیاز آنان، بلکه برای مشارکت در امر ملی و تقویت روحیه همدلی انجام دهیم.
▫️با توجه به آسیب زیرساختها، برای دشواریهای اقتصادیِ پس از جنگ و سازندگی مداوم کشور آماده باشیم.
▫️اصل شفافیت را که پاشنه آشیل نظام حکمرانی است، از خانه و خانواده آغاز و در جامعه فرهنگسازی نماییم.
▫️بازسازی اعتماد عمومی را بهعنوان مهمترین رکن سرمایه اجتماعی، پیش از بازسازی کشور، آغاز کنیم
▫️با تمام ایرادها و گلایهها، همچنان به تدابیر مسؤولان کشورمان، چه در جنگ و چه در صلح، اعتماد کنیم.
▫️حضور خیابانی را استمرار بخشیم و خیابان را بهترتیب به عرصه حضور، مقاومت، گفتگو و وحدت ملی تبدیل کنیم.
▫️در فضای حقیقی و مجازی، برای دفاع از کشور، تاریخ، فرهنگ، هویت ملی و دینیمان اعلام آمادگی کنیم و عملاً هم آماده شویم.
▫️جشن پیروزی در برابر تجاوز خارجی و جشن وحدت و انسجام داخلی را توأمان برگزار کنیم.
▫️گروهدرمانیِ رنج و روایتِ جمعیِ تجربه مقاومت را جدی بگیریم.
▫️رفتارهای همدلانه و آیینهای جمعی را برای ترمیم شکافها و گسلهای اجتماعی بیش از پیش گسترش دهیم.
▫️تشکلهای همیاری خانوادگی و محلی و صنفی را تقویت کنیم.
▫️خیمههای مقاومتی را که در هدف، همراستا و در روش، متفاوتاند با برنامههای متنوع فرهنگی، اجتماعی، هنری و آموزشی برپا کنیم تا امکان مشارکت قشر خاکستری و کسانی که هنوز پای کار دفاع و حضور نیامدهاند، فراهم شود.
▫️همه شهدای وطن را به یک چشم بنگریم و آنان را به شهید/شهیدتر تقسیم نکنیم و آیینهای یادبود را بدون تبعیضهای تفرقهافکنانه برگزار کنیم.
▫️در فضای مجازی، مطالب امیدبخش و آیندهآفرین را بیش از اخبار اضطرابزا به اشتراک بگذاریم.
▫️از کسانی که بین مردم پل میزنند و آنها را به هم پیوند میدهند، حمایت کنیم.
▫️با حفظ کرامت، از افراد و کسبوکارهای کوچکِ آسیبدیده از جنگ حمایت کنیم.
🔹در بخش بعدی، راهکارهای نخبگانی و حاکمیتیِ نهالستاناندیشی را بیان میکنیم.
ادامه دارد...
@AzadName
🔹مصاحبه روزنامه قدس با دکتر علیرضا آزاد
۲۳ فروردین ۱۴۰۵
▪️جنگ تحمیلی سوم میتواند "ما"ی جدیدی را در جامعه ایران متولد کند.
▪️همسنگری را به همدلی، همگرایی، همراهی و همکاری تبدیل کنیم.
▪️۵ ظرفیت بیبدیل مشهد را برای استفاده در دوران جنگ، بشناسیم و از آنها بهره بگیریم.
🔹متن کامل مصاحبه:
https://qudsonline.ir/xcJJT
@AzadName
🔷 نهالستان (۹)
✍ علیرضا آزاد
خلق یکسر همه نهال خدایند
هیچ نه برکن تو زین نهال و نه بشکن
«ناصرخسرو»
🔹نهالستان، الگوگیری از گفتمان طبیعت برای تحقق انسجام و استمرار همگرایی در امروز و فردای جنگ است. در شمارههای پیشین، بینشها و نگرشهای نهالستاناندیشی تشریح شد و راهکارهای مردمی نهالستاناندیشی تبیین گردید. در این شماره، راهکارهای نخبگانی و در شماره بعد، راهکارهای حاکمیتی بیان میشود.
۲. راهکارهای نخبگانی نهالستانسازی
🔻الف) در ساحت نظر:
▫️هویت جمعی روزهای جنگ را به الگوی ساختاری پایدار برای دوران پس از جنگ تبدیل کنیم.
▫️نه یک روایت، بلکه چند روایت از ایرانِ فرهنگی، جغرافیایی، دینی، تاریخی، سرزمینی، سیاسی، هویتی، قومی و… را به رسمیت بشناسیم.
▫️از مقطعیسازی و سیاستزدگی در امر ملی بپرهیزیم و هویتبخشی غیرسیاسی را تقویت کنیم.
▫️از تجربه شیرینِ شعار «خرمشهر را خدا آزاد کرد» که در دهه ۶۰ اختلاف نیروهای مسلح را حل کرد و از تجربه تلخ شعار «فتح سنگر به سنگر» که در دهه ۷۰ به اختلاف نیروهای سیاسی دامن زد، عبرت بگیریم و نقد قدرت را نه برای تصاحب قدرت، بلکه برای اصلاح آن به کار گیریم.
▫️فاصله نخبگان و نظام را کاهش دهیم.
▫️مفاهیمی چون شهادت، جهاد، دفاع، کشور و وحدت را در چارچوب نهالستاناندیشی و متناسب با ضرورتهای آینده ایران بازتعریف کنیم.
▫️از فرسایش روانی جامعه در شرایط بحران، مراقبت فعال نماییم.
▫️با رویکردی اکوسیستمی، سند «نهالستان ایران» را برای مدیریت تنوع زیستبوم سیاسی و اجتماعی کشور در چارچوب جمهوری اسلامی ایران تدوین کنیم و دستورالعمل اجرایی آن را برای تصمیمسازان و تصمیمگیران کشور تهیه و سناریوهای ایران با/بدون نهالستان مقایسه کنیم.
🔻ب) در ساحت عمل:
▫️نهادهای میانجی و میانافزا را برای تحقق گفتوگوی ملی و مشارکت خرد جمعی اجتماعی تقویت کنیم.
▫️از رمانتیزهکردن جنگ بپرهیزیم و بیان واقعیتها را عامل پیروزی در جنگ روایتها بدانیم.
▫️تاریخ شفاهی جنگ را برای عبرت آیندگان تدوین و از روایت سکوتها نیز نهراسیم.
▫️تجربه همبستگی، همگرایی و همدلی در روزهای جنگ را بهمنظور ایجاد حافظه جمعیِ نهالستاناندیشی، مستندسازی کنیم.
▫️کودکان مظهر آینده و گرانیگاه وحدتاند. روایت کودکانِ جنگ و روایت کودکان از جنگ را جدی بگیریم.
▫️روایت جنگ را با ابزار هنر به تجربهای ماندگار و بیننسلی تبدیل کنیم. ادبیات داستانی، آثار سینمایی و... درباره همبستگیهای میانطیفی در جنگ تولید نماییم.
▫️از تحلیلگران و صاحبان قلمی که طی سالهای گذشته در نقد یکدیگر مطلب منتشر کردهاند، برای حضور مشترک و عرض خداقوت به رزمندگان میدان دعوت کنیم.
▫️از منتقدانی که مهاجرت کردند یا مهاجرانده شدند اما در روزهای جنگ در کنار ایران ایستادهاند، با حفظ امنیت و کرامت، برای حضور در وطن و مشارکت در گفتوگوی ملی درباره کشور، دعوت کنیم.
▫️روزی را به نام «روز وحدت ملی» در تقویم نامگذاری کنیم و جایزه ملی وحدت را برای تقدیر از پروژههای فرهنگی و اجتماعی انسجامبخش طراحی نماییم.
▫️به منظور ترمیم اجتماعی، از «قهرمانان پلساز» که توانستهاند میان دولت/ملت، اصلاحطلب/اصولگرا یا فقیر/غنی پل بزنند و بانیان وحدت و انسجام داخلی باشند، تقدیر کنیم.
▫️از دوقطبیسازیهای سرمایهسوز و تقابلهایی چون خودی/غیرخودی، دیندار/بیدین، اسلام/ایران، مسجد/کافه و… بپرهیزیم.
▫️پویشهای ساده و وحدتبخش، مانند «پویش پرچمدار»، را طراحی و تکثیر کنیم.
▫️مضامین ملی و دینی درباره حفظ وحدت در عین کثرت را در کتابهای درسی بگنجانیم.
▫️سنت مناظره، کرسیهای آزاداندیشی و تریبونهای آزاد را در حوزهها، دانشگاهها و صداوسیما، با تأمین همزمان آزادی و امنیت بیان، احیا کنیم.
▫️از پروژههای مشترک میان گروههای ناهمطیف حمایت مضاعف کنیم و «همکاری کامل بدون همفکری کامل» را تمرین نماییم.
▫️با ساکتان و غایبان جنگ، نه با زبان شماتت بلکه با متانت گفتوگو کنیم و آنان را نیز به ظرفیتهای کشور بیفزاییم.
▫️«الهیاتِ نهالستانی» را صورتبندی کنیم.
▫️برنامههای هنری و ورزشی را در مکانهای آسیبدیده از جنگ برگزار کنیم؛ برای مثال مسابقه وحدت را در قالب رقابت فوتبال استقلال و پرسپولیس در ورزشگاهی آسیبدیده از جنگ برگزار کنیم؛ بهگونهای که دو تیم، به نشانه همگرایی، لباسی مرکب از دو رنگ قرمز و آبی بر تن داشته باشند.
▫️از تجربه بازسازی اجتماعی سایر کشورها پس از جنگ بهره بگیریم و نمونهای متناسب با ظرفیتها و ملاحظات بومی خود، در حین و پس از جنگ اجرا کنیم.
▫️نقد دوسویه و همزمان «اقتدارگرایی سخت» و «آنارشیسم نرم» را سرلوحه خود قرار دهیم.
▫️منشور اخلاقی وحدت و انسجام ملی را تدوین کنیم.
🔹در بخش بعدی، راهکارهای حاکمیتیِ نهالستانسازی را بیان خواهیم کرد.
ادامه دارد...
@AzadName
🔷 بیبیهای آمل
✍ دکتر علیرضا آزاد
🔹بسیاری از شهرها، عبادتگاههایی با رنگ و بوی زنانه دارند. اما کمتر شهری بهاندازه آمل، دارای اماکن عبادی و بناهای زیارتی زنانهمحور است.
🔹در روستاهای اطراف آمل، بیبیهای فراوانی آرمیدهاند؛ اما در دل شهر، تا آنجا که جستجو کردم، پنج یادمان زنانه مشهور است:
▪️بیبی رقیه در نیاکیمحله آمل که آبادترین و مشهورترین بیبی شهر میباشد و چراغاش همچنان روشن است.
▪️بیبی زینب در ابتدای بربرخیل آمل (خ طالقانی)، هنگام احداث پل سوم در وسط بلوار قرار گرفت و با یک نشان کوچک اما زیبا، یادش زنده نگه داشته شد.
▪️بیبی خانم در گرجیمحله آمل که در انتهای کوچهای آرام، با دری همیشه بسته، کنار رود و یک خانه قدیمی زیبا قرار دارد.
▪️بیبی خانم در چاکسر آمل هنگام احداث بلوار طبرسی در وسط خیابان قرار گرفت و با یک گلدسته کوچک، نشاناش باقی ماند.
▪️بیبی خدیجه در شهربانومحله آمل (خ آفتاب) که زنی مؤمن و معاصر بود و خانهاش را به ابوالفضلی و مسجد علی بن ابیطالب تبدیل کرد و قبرش هم در آنجاست.
🔹برخی از این اماکن، محل زیارت و عبادت همگان است و برخی ویژه بانوان. معمولاً عصر سهشنبه و شب چهارشنبه صدای قرآن و روضه و زمزمهٔ دعا و «امنیجیب» و ختم صلوات، با بوی حلوا و شیربرنج و باقلاکته و آش نذری در بیبیسراها به هم میآمیزد. نور شمع و دود گلپر، همچون رشتههایی نانوشته، زنانِ اغلب ناجوان را گِرد هم میآورد. غالباً در پایان مراسم، کمکهای خیریه برای نیازمندان جمعآوری و برای برگزاری مراسم هفته بعد، برنامهریزی میشود و درددلهای بیپایانِ زنانه آغاز میگردد و گاه تا ساعتها ادامه مییابد.
🔹در گذر سدهها، این زیستِ عبادیِ زنانه، نهتنها فضایی برای نیایش، که بستری برای زمانسازی، مکانسازی و هویتسازی بود. بیبیها عملاً بانوان را شبکهسازی میکردند و کارکردشان گاه از دورهمیهای خانوادگی و کافهنشینیهای امروزی خانمها، گستردهتر و پایدارتر و ثمربخشتر بود.
🔹در این اماکن، جنسیت، دین، فرهنگ و آیینهای محلی، در غم و شادی بههم پیوند میخورد و نوعی رواندرمانی جمعی رخ میدهد و هویت و همبستگی اجتماعی زنانه بهنوعی تبلور مییابد و ستونهای زندگی فردی و اجتماعی بانوان استوارتر میشود.
🔹فراوانی زیستبومهای عبادیِ زنانه در آمل، بیدلیل نیست و شاید با نقشآفرینیهای پررنگِ بومی و هویتخواهیِ اصیلِ بانوان این خطه، مرتبط باشد.
🔹توجه به مزار بیبیها، چیزی بیش از مرمت چند بناست. احیای آیینی این قبیل عبادتگاهها و آیینهای بانوانه، نوعی احترام و به رسمیتشناختنِ زیستجهانِ زنانه در هویت و بافت شهری است.
@AzadName