🌗 شبِ قدرِ مقاومت ✍ علی‌رضا آزاد 🌱 این شب‌ها جمعیت انبوهی از مردان و زنان، کودک و پیر و جوان را می‌بینیم که خیابان را مسجد و میله پرچم را رحل قرآن کرده‌اند و در حال راهپیمایی جمعی، دعای جوشن کبیر می‌خوانند و قرآن به سر می‌گیرند. کجای تاریخ چنین مردمانی و چنین مؤمنانی و چنین استوارانی به خود دیده است؟ مرحبا! بر نیزه‌ها تلاوت خورشید، دیدنی‌ست قرآن کسی شنیده از این دل‌نوازتر؟ قرآن منم چه غم که شود نیزه، رحل من امشب مرا در اوج ببین، سرفرازتر 🌱 آنان در خلال جنگ تحمیلی با متجاوزان امریکایی-صهیونی، در حالی که جنگنده‌ها و پهپادهای اجنبی بالای سرشان زوزه می‌کشد و نعره بمب‌ها گوش‌شان را می‌خراشد و بوی دود و باروت مشام‌شان را می‌آزارد، از یک سو سنگر خیابان را نگه داشته‌اند تا هنگام مبارزه با دشمن خارجی، از جنگ داخلی جلوگیری کنند و از سوی دیگر، اعمال عبادی را بجا می‌آورند و شب قدر را احیاء می‌کنند. 🌱 عده‌ای این رویداد بی‌نظیر را جدایی مناسک از سنت تاریخی و مصداق تهی‌شدن آیین‌های دینی از معنا و کارکرد حقیقی آن می‌دانند. اما به نظر می‌رسد که چنین نیست. 🌱 شب‌های قدر امسال، گواه پویاییِ مناسکی در مواجهه با چالش‌های اجتماعی و شاهد معناافزاییِ آیینی و مصداق متین پیوند امر عبادی و سیاسی است. 🌱 انگار دعا و احیا دیگر یک عمل مذهبی و شخصی نیست، بلکه به‌مثابه یک کنش سیاسی-اجتماعی برای محافظت هم‌زمان از اسلام و ایران است و تعالی فردی در گرو سرنوشت اجتماعی‌ قرار گرفته است. 🌱 با دیدن آنها فیلم "توپ‌های سن‌سباستین" را به یاد می‌آورم که چگونه آنتونی کوئین در نقش کشیش روستا، از دین برای تقویت هویت و انسجام جمعی در برابر تهدیدها استفاده کرد. 🌱 با دیدن آنها مولای‌مان حسین را به یاد می‌آورم که چگونه بعد از دعای عرفه و یک روز قبل از پایان حج، برخلاف قاعده فقیهان، لباس احرام از تن در آورد و راهی کربلا شد و به عبادت، معنای مضاعف بخشید و به همگان فهماند: کعبه یک سنگ نشانی‌ست که‌ ره گم نشود حاجی! احرام دگر بند، ببین یار کجاست 🌱 گزاره "حفظ نظام، اوجب واجبات است" را باید در قدم‌های استوار این راه‌پیمایانِ شب‌زنده‌دار معنا کرد و نه در توجیه خشونت‌ورزی برای کوفتن رقبای حزبی و جناحی. 🌱 در این شب‌ها خیابان، حجِ ناتمام حسینی است؛ روضه مکشوفه فاطمی است؛ موزه مصور شیعی است؛ استندآپ تراژدی است؛ پرفورمنسِ حماسی است. 🌱 قلم‌ها تعظیم می‌کنند بر این قدم‌ها؛ قرآنِ روی طاقچه، غبطه می‌خورد به پرچم برافراشته در کوچه؛ دعاهای مفاتیح‌الجنان، حسرت می‌خورند به شعارهای خیابان؛ اشک‌ و عطش و آب رشک می‌برند به خون دخترکان میناب؛ دستان سینه‌زنان و زنجیرزنان بوسه می‌زنند به پیشانی رزمندگان؛ سجاده‌ها سجده می‌کنند به سنگرها. 🌱 در پویش‌های خیابانیِ شب‌های قدر امسال، آیه: تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ معنای جدیدی یافت. آری، به فرموده قرآن، فرشتگان بر قلب‌های مؤمنانی که در راه خدا استقامت می‌ورزند، نازل می‌شود: إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ و این بار، ایران و ایرانی که در برابر بزرگترین جبّاران و مستکبران تاریخ ایستاده‌اند، منزل‌گاه فرشتگان و مقصد ملائکه در شب‌های قدر هستند. پس: وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ @AzadName

✊ بنازم به ایران؛ بنازم به تهران! ✍ علی‌رضا آزاد 🔻در روز قدس ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ مردم تهران تصویری از مقاومت به نمایش گذاشتند که در تاریخ ماندگار خواهد شد و معادلات سیاسی را تغییر خواهد داد. جهان برای نخستین‌بار مردمی را دید که زیر بمباران، بدون ترس به راهپیمایی‌شان ادامه دادند. ادامه مطلب... 👇 @AzadName

✊ بنازم به ایران؛ بنازم به تهران! ✍ علی‌رضا آزاد 🔻در روز قدس ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ مردم تهران تصویری از مقاومت به نمایش گذاشتند که در تاریخ ماندگار خواهد شد و معادلات سیاسی را تغییر خواهد داد. جهان برای نخستین‌بار مردمی را دید که زیر بمباران، بدون ترس به راهپیمایی‌شان ادامه دادند. 🔻شاید تصور شود که موارد مشابه این واقعه قبلاً در ویتنام، لبنان، یمن، غزه، سوریه و سایر نقاط جهان اتفاق افتاده است. اما چنین نیست: 🔻در ویتنام و مناطق تحت کنترل ویت‌کنگ (کمونیست‌ها) خطر بمباران هوایی آمریکا وجود داشت. اما تئودور هافمن در کتاب The Vietnam War می‌نویسد که در هوچ‌مینه و هوانگ‌خوآ و... تظاهرات مدنی بعد از بمباران صورت می‌گرفت و نه همزمان با آن. 🔻در لبنان و طی جنگ ۳۳ روزه، در برخی مناطق، مردم پس از بمباران‌های اسرائیل متجاوز به خیابان می‌آمدند و تظاهرات می‌کردند. در گزارش سازمان عفو بین‌الملل نیز تظاهرات همزمان با بمباران در لبنان ثبت نشده است. 🔻در سوریه بمباران روزانه شهر حلب صورت می‌گرفت اما طبق اسناد UN OCHA هیچ راهپیمایی عمومی در زیر بمباران برگزار نشد. البته فیلم‌هایی در آن دوره منتشر گشت که بعداً جعلی بودن آنها ثابت شد. 🔻در غزه و طی عملیات رژیم صهیونیستی در این سال‌ها، فلسطینیان بارها در خیابان‌ها تظاهرات گسترده برگزار کردند اما همه آنها قبل یا بعد از بمباران بود و همزمان با بمباران، تظاهرات برگزار نکردند. 🔻در یمن طبق گزارش Human Rights Watch در مناطقی مانند مکلا و تاکز که زیر بمباران سنگین بود، تظاهرات برگزار نشد و در عدن که بمباران نمی‌شد، تظاهرات ادامه یافت و در صنعا تظاهرات پس از بمباران، متوقف گشت. 🔻بی‌نظیر بودن آنچه در روز قدس ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ در تهران اتفاق افتاد، از چند جهت است: ۱. بمباران هوایی و حمله موشکی و پهپادی در نزدیکی تجمعات و تظاهرات معمولاً با هشدارهای قبلی اتفاق می‌افتد. اما رژیم صهیونیستی در این روز، چنین نکرد و ناجوانمردانه بدون اطلاع پیشین به اجتماع مردم عادی حمله هوایی نمود. ۲. راهپیمایان اغلب در مواجهه با حمله هوایی، پراکنده می‌شوند و به جان‌پناه می‌روند. اما مردم تهران در این روز، علی‌رغم مشاهده بمباران ساختمان مجاور و احتمال شهادت، مصمم‌تر از قبل به راهپیمایی خود ادامه دادند. ۳. اهتزاز پرچم آغشته به خون یکی از شهیدان همین بمباران، نه تنها راهپیمایان را متزلزل نکرد بلکه بر استواری قدم‌های‌شان افزود. ۴. مسؤولان تراز اول کشور در میان جمعیت و در فاصله چند صد متری محل بمباران حضور داشتند اما جا نزدند و دوش‌به‌دوش مردم شجاع، با مشت‌های گره کرده و فریادهای الله‌اکبر به این حمله واکنش نشان دادند. ۵. در نظیر چنین مواردی، مسؤولان حکومتی در اغلب کشورها نگران‌اند که مردم جا نزنند. بالعکس مردم ایران در این روزها از شور و انگیزه بالایی برای مقاومت برخوردارند و اغلب نگران‌اند که مسؤولان جا نزنند. این عزم راسخ را در تظاهرات امروز تهران به عیان نشان دادند. ۶. مردم تهران ثابت کردند که حتی زیر بمباران، خیابان را رها نمی‌کنند. هیچ پیامی برای نیروهای مسلح، دلگرم‌کننده‌تر از این نیست که امروز مردم در عمل گفتند: "شما مرزها را نگه‌دارید، ما شهرها را نگه می‌داریم." ۷. عمّال امریکایی-صهیونی با بمباران ساختمانی در مسیر تظاهرات میلیونی مردم تهران، می‌خواستند آنها را بترسانند تا صحنه را خالی کنند و از ادامه راهپیمایی منصرف شوند و به خانه‌های‌شان پناه ببرند. اما ایستادگی مردم، جلوه تاریخی بی‌نظیری از شجاعت آفرید. اکنون معادله واژگون شد و این دشمنان هستند که در برابر اراده بی‌نظیر ملت شجاعی که حتی از بمباران هم نمی‌ترسند، در وحشت و هراس‌اند. 🔻ملتی که شهادت را افتخار می‌داند و تا پای جان در راه دین و میهن و آرمان خویش می‌ایستد، بی‌تردید شکست‌ناپذیر است. إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا @AzadName

🔹برای ایران ▫️نامه جمعی از استادان علوم انسانی کشور به دبیرکل سازمان ملل متحد را برای دفاع از ایران عزیز، امضا کردم. ▫️از شما سروران نیز برای امضای این نامه و قیام توأمان قدم و قلم در دفاع از میهن دعوت می‌کنم. "نجات در وطن است." متن و لینک امضای نامه: https://www.karzar.net/291543 @AzadName

🔸 یارِ هم باشیم... ▫️جمعه گذشته برنامه‌ای با عنوان "دین‌آزردگی و بی‌زبانی، مقدمه خشونت‌ورزی" در کافه جیم داشتم. ▫️از آنجا که طرح این موضوع را مناسب شرایط جنگی امروز نمی‌دانستم، پوستر آن را در کانال آزادنامه منتشر نکردم. ولی به احترام دعوت برگزارکنندگان، حضور یافتم. ▫️علاقه‌مندانی که اغلب شفاهی همدیگر را مطلع کرده بودند و اکثرشان را نمی‌شناختم، در این روزهای وانفسا چنان حضور گرمی داشتند که مرا شگفت‌زده کرد. ▫️انگار در این روزهای پرالتهاب جنگ، همه ما بیش از هر زمان دیگری به هم‌نشینی، همدلی، التیام‌بخشی، گفتن و شنیدن و کنار هم بودن نیاز داریم. ▫️شاید نبودن اینترنت و اغلب فضاهای مجازی، فرصتی باشد برای بازگشت به کتاب، نوشتن، دیدن و بودن با انسان‌ها در فضای حقیقی. بیا تا مونس هم، یار هم، غم‌خوار هم باشیم انیسِ جانِ غم‌فرسوده‌ی بیمارِ هم باشیم دوای هم، شفای هم، برای هم، فدای هم دل هم، جان هم، جانان هم، دلدار هم باشیم (فیض کاشانی) @jimslandcafe @AzadName

▪️شهید دکتر علی لاریجانی نه ۱ بار که ۴ بار ترور شد: ۱. سال ۱۳۷۸ وقتی رقیبان سیاسی شعار دادند: "چراغ لاریجانی، خاموش باید گردد." ترور شد. ۲. سال ۱۴۰۰ وقتی رد صلاحیت شد تا گزینه محبوب، بی‌رقیب بماند، ترور شد. ۳. سال ۱۴۰۳ وقتی رد صلاحیت شد تا گزینه مطلوب، حاصل شود، ترور شد. ۴. سال ۱۴۰۴ وقتی عملاً میدان‌دار کشور در شرایط جنگ بود، به دست ناپاک صهیونیست‌ها ترور شد. ▪️شهادت بر تو گوارا باد که همواره یار بودی نه بار؛ با تمام بی‌مهری‌ها، هیچ‌گاه به انقلاب و نظام و کشور پشت نکردی و در لحظه‌های سخت، در کنار مردم بودی و عقلانیت را در سپهر سیاست به تصویر کشیدی. ▪️مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ @AzadName

🔷 نهالستان (۱) ✍ علی‌رضا آزاد خلق همه یکسر نهالِ خدای‌اند هیچ نه برکن تو زین نهال و نه بشکن «ناصر خسرو» 🔹چه در زمان جنگ و چه بعد از آن، جامعه و نظام سیاسی برای بقای پایدار، نیاز به «نهالستان» دارند. اما نهال‌اندیشی چیست؟ 🔹 در اکوسیستم‌های ناپایدار مانند مزرعه و گل‌خانه، تنوعِ زیستی «تهدید» است. رشد هر گیاهی جز آنچه کاشته شده، مضر قلمداد شده و حذف می‌گردد تا یک‌دستیِ حداکثری حاصل شود. اما در اکوسیستم‌های پایدار مانند تالاب و جنگل، تنوعِ زیستی «ضامن بقا» است. حضور و هم‌کنشیِ گونه‌های مختلف، مفید قلمداد شده و پایداری اکوسیستم در گرو تنوعِ حداکثری است. از همین رو، مزرعه به کود و سم و علف‌کُش نیاز دارد اما جنگل بی‌نیاز از آنهاست. 🔹حکومت اسلامی باید باغبانِ جامعه و امانت‌دارِ نهالستانِ خدا باشد؛ نه آنکه هر درختان متفاوتی را ببُرد و به نیمکت و نردبان تبدیل کند. طیف‌های اجتماعی، گرایش‌های سیاسی، سلیقه‌های هنری، اندیشه‌های فلسفی و ایدئولوژی‌های دینی، هر کدام گونه‌ای از تنوع زیستی در اکوسیستم اجتماعی‌اند. در کنار هم قرار گرفتن همه این رنگ‌هاست که تصویر زیبا و فریبای جامعه را می‌سازد. 🔹یک‌دست، یک‌رنگ، یکسان و یک‌فکر کردنِ بیش از حد جامعه، این نهالستان را به مزرعه‌ای تبدیل می‌کند که برای بقا، دائماً محتاجِ مهندسیِ اصحابِ قدرت است. این مداخلات در بلندمدت، امکان‌های اجتماعی و توانِ درون‌زایِ جامعه را تضعیف می‌کند. 🔹در اکولوژی سیاسی، قدرتِ نظام‌های حکمرانی و اجتماعی و اعتقادی، مساوی با توان آنها برای فروکوفتن مخالف و یک‌دست‌سازی جامعه نیست. بلکه در میزان تحمل منتقدان و تبدیل‌شان به فرصت‌های نوظهور و امکان استفاده از تنوع فکری برای پایدارسازی سیستم‌ حکمرانی است. 🔻جنگ هم تهدید و هم فرصت نهال‌اندیشی است. اگر جنگ‌ها، برنده یا بازنده مطلق نداشته باشند، حین و پس از آن، حالت‌های زیر به وقوع می‌پیوندد: ▫️در زمان جنگ، بقای کشور یا حفظ نظام سیاسی، اولویت اول است. لذا حکومت‌ها از تمام ظرفیت‌های همگن و ناهمگن، به‌ویژه اگر از اعتبار اخلاقی یا حمایت جمعی برخوردار باشند، برای تقویت روحیه مقاومت در برابر دشمن مشترک، استفاده می‌کنند و نشان می‌دهند: «جنگ، جنگ همه‌ است.» ▫️در زمان جنگ، اختلافات داخلی موقتاً فراموش یا فریز می‌شوند و با تقویت هویتِ جمعی یا هر امر مشترک دیگری، همکاری عمومی در مقابل دشمن، افزایش می‌یابد. حکومت‌ها از حجم زیادی از مخالفان داخلی گفتمان‌های انتقادی، در راستای مبارزه با براندازان و دشمنان، بهره می‌گیرند و گاه نامحرمان دیروز به منابع اعتمادسازی امروز بدل می‌شوند و نگاه اکوسیستمانه و نهال‌اندیشانه تا حد زیادی به رسمیت شناخته شده یا لااقل تحمل می‌شود. ▫️از فردای جنگ، در حکمرانیِ توسعه‌یافته، «ما»ی جدیدی متولد می‌شود و ارزش‌ها در قالب‌های فراگیرتری تفسیر می‌شوند. خطوط قرمز فراخ و امکان هم‌پوشانیِ اجتماعی بیشتر می‌شود. حاکمیت و ساختار سیاسی به‌سوی تنوع‌بخشی و جذب حداکثریِ نهالستانِ جامعه حرکت می‌کند و برای استفاده از ظرفیت‌های اجتماعی برای بازسازی، انعطاف بیشتری نشان می‌دهد و الگوهای پویا جایگزین نگاه‌های ایستا می‌گردد. ▫️از فردای جنگ، در حکمرانیِ توسعه‌نیافته، بجای بازسازی کشور، حفظ هویت سیاسی دوباره اولویت می‌یابد؛ خطوط قرمز تنگ‌تر و تنگ‌تر می‌شوند؛ مزرعه‌وار کردنِ جامعه آغاز می‌گردد؛ ساختارهای رسمی قدرت، برای کنترل حداکثری، شروع به علف‌کُشی و یک‌دست‌سازی مزرعه می‌کند تا به محصول مدنظر خود برسند؛ منتقدانی که در زمان جنگ، دوش‌به‌دوش حاکمیت در برابر دشمنان مشترک ایستاده بودند، دشمن و تهدید بالقوه قلمداد شده و از نهالستان جامعه حذف می‌گردند. 🔹همه این منتقدان، سرنوشت یکسانی ندارند. کسانی که هدف‌شان سهیم شدن در قدرت، یا حصول نتیجه در کوتاه‌مدت بود، پا پس می‌کشند. اما منتقدانی که نقشی فراتر از سهم‌بری در قدرت دارند و به آرمان‌های بلند دینی یا ملی یا اجتماعی‌ می‌اندیشند، علی‌رغم ناسپاسی‌ها، طردها و انحصارگرایی‌های پس از جنگ، همچنان به تلاش خود ادامه می‌دهند. زیرا می‌دانند تنوع‌بخشی به اکوسیستم سیاسی و اجتماعی، ضامن تحقق و بقای پایدار آرمان‌های اصیل‌شان است. 🔹 تجربه نشان داده که متأسفانه بعد از جنگ، اغلب کشورها جامعه را تبدیل به مزرعه می‌کنند و نه نهالستان. «پس، چه باید کرد؟» 🔹 جنگ با تمام ویرانی‌ها و رنج‌ها می‌تواند فرصت تازه‌ای برای بازطراحی مناسبات دولت-ملت باشد تا اتحاد و انسجامی را که در خلال جنگ حاصل می‌شود، در فردای جنگ نیز ادامه یابد و با وجود تمام تفاوت‌ها و اختلاف‌ها بدانیم: «حضور من، ضامنِ بقای تو، و حضور تو، ضامنِ بقای من است.» 🔹در قسمت‌های بعدی درباره روش‌ها و تجربه‌های نهالستانی و مزرعه‌واری در سایر کشورها و متناسب‌سازی آن با شرایط جنگی امروز ایران و فردای پس از آن، سخن خواهیم گفت. ادامه دارد... @AzadName

به پیشنهاد دوستان، نام سلسله نوشتار اخیر که تا ۸ شماره ادامه خواهد داشت، از اکوسیستمانه به نهالستان تغییر کرد.