وقتی فرهنگی به مرز زبان یا هرچیز واحدی تعمیم داده بشه کوچیک میشه. تقریب زدن یه عدد گنگ اونو کوچیک میکنه و حتی هیچکس نمیدونه چه قدر عدد پی قراره با ۳.۱۴ در نظر گرفته شدن کوچیک بشه چون هیچکس زندگیشو صرف شناخت این خُردهها نمیکنه.
هر فرهنگ در جهان مدرن باید تلاش کنه خودشو همونجور یکپارچه و همچنان گوناگون به جهان جدید منتقل کنه چون متاسفانه تقریبهای عدد پی بعد از حذف شدن قراره خودشون استقلال بگیرنو در مقابلش وایسن و از پی بیشتر بخوان.
شما فرهنگ ایرانیو در آغاز قرن بیستم ۸ بگیر
فرضا و بر فرض محال اگه با پاره پاره شدنش قرار باشه به همون اندازه رشد کنه که در قرن پیش کرد قراره به توان دو برسه. یعنی بشه ۶۴
تا حالا به شاعران نیشابوری معاصر نگاه کردین؟! مدالآورندگان المپیاد ادبی که توی نیشابور بودن چی؟! اونا خودشونو ادامهی خیام و عطار میدونن و این حافظهی ناخودآگاه یه نیشابوریه. من ادبیات میفهمم من ادبیاتم خوبه.
اما شما همینو با پوریای ولی و خوارزم جایگزین کن. امروز چیزی از فرهنگ پهلوانی یا کشتیگیری توی خوارزم مونده؟! همچنان که خوارزم روزی قطب پهلوانپروری کل ایران بزرگ بود امروزه ازبکستان توی کشتی چندم میشه؟! مگه خوارزم همون خوارزم نیست و نیشابور همون نیشابور؟! چی تغییر کرده؟!
تاثیر همون ارتباطات بین ریز ریز ریز فرهنگها قراره در کل باعث ایجاد چنین تفاوت فاحشی بشه. (شما طبرستان که مازندران باشه رو هم باز با خوارزم مقایسه کن اینا حتی توی یه حیطهن)
نه تنها خود فرهنگها آسیب میبینن بلکه همزمان ما به عنوان یه ایرانی بهترین پزشکمون یه ازبک (بخاراییها ازبک نیستن ولی طبق نظرات صد من یه غاز ازبکستان و در جهان موازی) میشه بهترین داستانسرامون یه ترک (آذریها ترک نیستن ولی ما طبق نظریهی خود دولت جمهوری آذربایجان میگیم) میشه بهترین عارفانهگومون یه افغان (جامه میدرم وقتی تاجیکای بلخو افغان صدا میزنن) بهترین ریاضیدانمون یه ازبک (خوارزم هم مثل بخارا)
طبق کمانکهام متوجه شدین احتمالا که کشورهای نوپای اطراف ما که عموما براساس هویت قومی بنا شدن چه ایراد بزرگ ساختاریای دارن. اونا ملت نیستن مجموعه اقوام پراکندهاین که توی یه کشور زندگی میکنن و سعی دارن از چیزهایی که توی کشورشون از یه کل بزرگ باقی مونده یه هویت بسازن (از یه تکه پارچهی جدا شده یه روسری معنادار بسازن)
ازبکستان با جمعیت نیم یا حتی نیم بیشتر فارسیزبان یه استان شورویه که رسما برای نگه داشتن تاجیکها در اقلیت بنا شده! بخارا سمرقند و خوارزم از مهمترین شهرهای تاجیک نشین سیصدسالی میشه که از خجند و بلخ و پنجشیر جدا شدن و توی هشت میلیون جمعیت فارسیزبان ده تا مدرسه به فارسی هم نیست. یه کشور ۱۰۱ ساله که داره گل سرسبد بهترین شهرهای خراسان بزرگو بیهیچ زحمتی به ارث میبره
