🔎راستی آزمایی| ممنوعیت عبور کشتیهای اسرائیلی از بابالمندب توسط سومالی
🔻ادعایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده مبنی بر اینکه سومالی عبور کشتیهای اسرائیلی از تنگه بابالمندب را ممنوع کرده است.
☑️بررسی این ادعا نشان میدهد که ماجرا بیشتر به یک موضعگیری سیاسی یا تهدید دیپلماتیک شباهت دارد تا یک اقدام اجرایی واقعی.
ـــ نخست باید توجه داشت که بابالمندب یک گذرگاه بینالمللی است و در کنترل انحصاری یک کشور نیست. کشورهای اطراف این تنگه مانند یمن، جیبوتی و اریتره نیز در آن نقش دارند. بنابراین، حتی اگر دولت سومالی چنین تصمیمی بگیرد، بهتنهایی قادر به اجرای آن در کل تنگه نیست.
ـــ از سوی دیگر، بخشهایی از سواحل نزدیک به این منطقه عملاً تحت کنترل سومالیلند قرار دارد؛ منطقهای که دولت مرکزی سومالی کنترل کامل بر آن ندارد. این موضوع نیز توان اجرایی چنین «ممنوعیتی» را بیش از پیش زیر سؤال میبرد.
ــــ در عمل، اجرای یک ممنوعیت دریایی نیازمند توان نظامی دریایی، نظارت مستمر و حتی هماهنگی بینالمللی است؛ مؤلفههایی که در حال حاضر در اختیار سومالی در این سطح نیست.
@factescan
🔎 راستیآزمایی | استعفای قالیباف از هیئت مذاکرهکننده ایران
🔴 نتیجه بررسی: نادرست
🔻اخیراً شبکه العربیه به نقل از شبکه ۱۲ اسرائیل ادعا کرد محمدباقر قالیباف از تیم مذاکرهکننده ایران استعفا داده است.
🔻بررسیها نشان میدهد که مسئولان رسانهای مجلس ایران این خبر را تکذیب کردهاند و انتشار آن را اقدامی در راستای «خبرسازی و تضعیف وحدت» خواندهاند.
🔻هیچ منبع رسمی داخلی یا بینالمللی مستقل این استعفا را تأیید نکرده است.
🔻با توجه به حساسیت موضوع، چنین تغییراتی در تیمهای مذاکرهکننده معمولاً با اطلاعیه رسمی و پوشش گسترده رسانهای اعلام میشوند، نه در قالب شایعات شبکههای خارجی.
@factescan
🔎 راستیآزمایی| چین به شهروندانش دستور داده فوراً ایران را ترک کنند
🔴 نتیجه بررسی: نادرست
🔻این ادعا طی ساعتهای اخیر در فضای مجازی دستبهدست شده، اما بررسی متن اصلی هشدار منتشرشده از سوی منابع رسمی چین نشان میدهد ماجرا چیز دیگری است.
☑️آنچه واقعاً منتشر شده، یک هشدار احتیاطی است؛ شامل توصیه به سفر نکردن به ایران، دوری از مناطق حساس و توجه به وضعیت امنیتی.
ـــ در این متن هیچ نشانهای از صدور دستور فوری برای خروج از ایران وجود ندارد.
ــــ این خبر نمونهای از تبدیل یک توصیه معمول به یک ادعای اغراقآمیز است و ادعای مطرحشده صحت ندارد.
@factescan
🔎راستی آزمایی| نابودی مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین
🔴 نتیجه بررسی: نادرست
🔻تصویری که برخی رسانهها با منبع خبرگزاری تسنیم و با ادعای «نابودی مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین» منتشر کردهاند، ارتباطی با بحرین ندارد و این ادعا نادرست است.
☑️بررسی جزئیات تصویر و تطبیق آن با نقشهها نشان میدهد:
تصویر ماهوارهای منتشرشده، مربوط به شمال شهر رفح در نوار غزه است، نه بحرین.
ـــ ساختار شهری، نوع ساختمانها و بافت منطقه نیز با پایگاه نظامی ناوگان پنجم آمریکا در بحرین همخوانی ندارد.
ـــ این تصویر پیشتر در گزارشهایی درباره تخریب زیرساختهای آب (چاهها و مخازن) در غزه منتشر شده است.
@factescan
🔎 راستیآزمایی | غذای سربازان آمریکایی روی ناو آبراهام لینکلن
🟢 نتیجه بررسی: درست
🔻تصویر منتشرشده از وعده غذایی نیروهای مستقر روی ناو USS Abraham Lincoln (CVN-72) در نگاه اول حجم کمی از غذا را نشان میدهد و باعث شکلگیری بحثهایی درباره وضعیت تدارکات شده است.
✅ بررسیها نشان میدهد این تصویر در رسانههای غربی هم منتشر شده و به مشکلات لجستیکی و تأخیر در تأمین اقلام پشتیبانی در مأموریتهای طولانیمدت اشاره دارد.
ـــ ناوهای هواپیمابر به زنجیره تأمین وابستهاند و اختلال در این روند میتواند بر کیفیت و تنوع غذا تأثیر بگذارد؛ موضوعی که پیشتر هم مورد گلایه نیروها بوده است.
@factescan
15.1M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🔎راستیآزمایی| استقبال عربستان سعودی از حجاج ایرانی
🟢 نتیجه بررسی: درست
🔻ویدئویی منتشر شده که نشان میدهد عربستان سعودی با استقبال گرم، حجاج ایرانی را در موسم حج۱۴۴۷ هجری قمری پذیرا شده است، و این ویدیو متعلق به حج امسال است.
📌بررسی واقعیت
✅ ۱. وجود مراسم استقبال در رسانههای رسمی سعودی
وزارت حج و عمره عربستان سعودی برنامه رسمی حج ۱۴۴۷ هجری قمری را اعلام کرده و تصاویر و ویدیوهایی از فرآیند آمادهسازی، ورود زائران و خدماترسانی منتشر کرده است.
این نشانه میدهد که مراسم استقبال و پذیرش زائران در موسم حج امسال در جریان است.
✅ ۲. انتشار ویدئوها در حسابهای رسمی
برخی از ویدئوهایی که با عنوان «استقبال از حجاج» در حسابهای رسمی منتشر شدهاند، با هشتگها و اشارههای مستقیم به موسوم ۱۴۴۷ هـ.ق همراه بودهاند. این مسئله، نشاندهنده ارتباط ویدئو با فصل حج جاری است.
@factescan
🔎 راستیآزمایی | آیا ثبتنام پویش «جانفدا» کمتر از ۴ میلیون نفر است؟
🔴 نتیجه بررسی: نادرست
🔻 علی شریفی زارچی با استناد به دادههای یک API مدعی شده تعداد ثبتنامکنندگان زیر ۴ میلیون نفر است.
☑️بررسی ها نشان میدهد داده مورد استناد مربوط به «کامنتها»ست، نه کل کاربران
ـــ این API فقط بخشی از دادهها (کاربران فعال) را نشان میدهد
ـــ احتمال «سوگیری نمونه» (Sampling Bias) وجود دارد
@factescan
🔎 راستیآزمایی | «لوبیای سحرآمیز» تسنیم؛ کنایه به شروط ۱۰گانه رهبری
🟢 نتیجه بررسی: درست
🔻خبرگزاری تسنیم در گزارشی، برخی مطالبات مطرح در مذاکرات را «شبیه به لوبیای سحرآمیز» توصیف کرده؛ تعبیری که صراحتاً به خواستههای غیرواقعبینانه و دور از دسترس اشاره دارد.
✅در فضای رسمی کشور، تنها بسته مشخص از این نوع مطالبات، همان «شروط دهگانه رهبری در مذاکرات» است؛ مجموعهای شامل رفع کامل تحریمها، خروج نیروهای آمریکا از منطقه، پرداخت خسارت و… که بهعنوان چارچوب اصلی مطرح میشود.
ـــ عدم اشاره مستقیم تسنیم به نام این شروط، تغییری در واقعیت ایجاد نمیکند؛ چرا که هیچ فهرست جایگزین و مشابهی با این سطح از مطالبات وجود ندارد.
ـــ بنابراین، تعبیر «لوبیای سحرآمیز» عملاً کنایهای روشن به همین شروط است؛ حتی اگر نام آن بهصراحت ذکر نشده باشد.
@factescan
🔎 راستیآزمایی | درخواست بنسلمان برای ادامه جنگ علیه ایران
🟢 نتیجه بررسی: درست
🔻ادعای مطرحشده درباره اینکه محمد بن سلمان در گفتگو با ترامپ خواستار ادامه جنگ علیه ایران شده، نخستینبار توسط نیویورک تایمز منتشر شده و سپس در رسانههایی مانند گاردین و واشینگتن پست نیز بازتاب یافته است.
✅این گزارشها هرچند بر پایه منابع نزدیک به مذاکرات و غیرعلنی هستند، اما انتشار همزمان در چند رسانه معتبر بینالمللی نشان میدهد که موضوع صرفاً یک شایعه بیپایه نیست و در سطح جدی رسانهای دنبال شده است.
ــــ در مقابل، موضعگیری رسمی شفافی که این روایت را بهطور مستقیم رد کند نیز منتشر نشده و همین مسئله باعث شده ادعا همچنان قابل استناد باقی بماند.
📌جمعبندی
وقتی یک روایت از سوی چند رسانه معتبر جهانی بهطور همزمان منتشر میشود و رد صریح و مستندی هم دریافت نمیکند، میتوان آن را در چارچوب اطلاعات موجود قابل اتکا و درست ارزیابی کرد؛ حتی اگر جزئیات آن پشت درهای بسته مطرح شده باشد.
@factescan
🔎 راستیآزمایی | ادعای کمبود ورق فولادی عامل افزایش قیمت خودروست
🔴 نتیجه بررسی: نادرست
🔸در عرضه اخیر، ۱۶۰ هزار تن ورق فولادی وارد بازار شد اما فقط حدود نیمی از آن فروش رفت و مابقی بدون مشتری ماند؛ آن هم در قیمت پایه و بدون رقابت.
🔸عرضه بیش از نیاز بازار بوده و شرایط فروش (۶۰٪ نقد، ۴۰٪ اعتباری) هم نشاندهنده نبود تقاضای کافی است، نه کمبود.
🔸در شرایط کمبود، باید فروش کامل و رقابت قیمتی دیده شود؛ اما دادهها خلاف این را نشان میدهد.
🔸 حتی اگر تولید آسیب دیده باشد، دادههای بازار نشان میدهد کمبودی که بتواند گرانی خودرو را توضیح دهد، وجود ندارد.
🔸بنابراین نسبت دادن گرانی خودرو به «کمبود ورق فولادی» نادرست است.
@factescan
🔎 راستیآزمایی | آیا ۲۶۱ نفر نماینده مجلس حامی تیم مذاکرهکننده هستند؟
🔴 نتیجه بررسی: نادرست
🔻ادعای حمایت «۲۶۱ نماینده» از تیم مذاکرهکننده در حالی مطرح شده که همزمان، برخی نمایندگان صراحتاً اعلام کردهاند این نامه را امضا نکردهاند و نامشان بدون رضایت در فهرست آمده است.
🔻از جمله امیرحسین یزدانپناه (فعال رسانهای) در انتشار اولیه اسامی به نام افرادی مانند «حسین صمصامی» اشاره کرده، اما خود حسین صمصامی اعلام کرده این بیانیه را امضا نکرده و تعداد امضاهای ثبتشده در سامانه مجلس بسیار کمتر (حدود ۱۱۶ نفر) بوده است.
🔻همچنین محمد رستمی نماینده نیشابور نیز بهصراحت گفته این نامه را امضا نکرده و دلیل آن را نبود شروط مدنظر عنوان کرده است.
🔻این تناقضها نشان میدهد عدد ۲۶۱ نهتنها بیانگر حمایت قطعی نیست، بلکه حتی در اصل انتساب آن به همه افراد نیز اشکال جدی وجود دارد.
📌 جمعبندی:
با توجه به تکذیب رسمی برخی نمایندگان (از جمله صمصامی و رستمی) و اختلاف در آمار امضاها، ادعای «حمایت ۲۶۱ نماینده» نادرست و غیرقابل اتکا است.
@factescan
🔎 راستیآزمایی | ۱۰ روز سکوت مسئولین دولت درباره کشتی توسکا
🟢 نتیجه بررسی: درست
🔻در حالی که ماجرای کشتی «توسکا» از ابتدا با ابهام همراه بود، حدود ۱۰ روز هیچ اطلاعرسانی رسمی و شفافی از سوی مسئولان و حتی بسیاری از خبرگزاریها منتشر نشد.
🔻پس از این سکوت طولانی، ناگهان رسانههای داخلی از آزادی ۶ نفر از خدمه خبر دادند؛ خبری که نشان میدهد اصل ماجرا از قبل در جریان بوده، اما اطلاعرسانی آن با تأخیر انجام شده است.
🔻این تأخیر، در کنار نبود جزئیات درباره زمان و نحوه آزادی، باعث شده تصویر روشنی از روند ماجرا در دسترس نباشد و باعث نگرانی مردم شده است.
🔻همچنان نیز وضعیت سایر خدمه در هالهای از ابهام قرار دارد و هیچ توضیح شفافی درباره سرنوشت آنها ارائه نشده است.
📌جمعبندی
سکوت ۱۰ روزه در یک پرونده حساس دریایی، بیش از خود خبر، محل سؤال است؛ خبری که دیر منتشر شد، اما هنوز هم کامل نیست.
@factescan