ما در یک جامعهٔ مصاحبهگر زندگی میکنیم.(آتکینسون و سیلورمن، ۱۹۹۷، گوبریوم و هولستین، ۲۰۰۲).
در تمام سالهای گذشته که مصاحبه تبدیل به روزمرگی زندگیام شده، جالبترین جمله راجع به «مصاحبه» همین جمله است.
شاهکار آموزش و پرورش در استفاده از نماد ززآ
آقای وزیر کلاهت رو بالاتر بذار...
آقای دولت هر روز داری گل میکاری...
بعد از جنگ صدای فن سیستم هم آزاردهنده است.
روستا لازمم...
کلبهای بالای تپهی کنار روستا.
آنتن موبایل قطع، دسترسی به اینترنت غیرممکن و تنها صدای محیط هم صدای سوختن چوب و بوی خاک و ضرب انگشت ابر روی پنجرههای آبی آسمانی با شیشههای رنگی باشه...
آدمها دورِدور و اتاق پر از کتاب و کاغذ و قلم...
میدان مثل همیشه نیست. تعداد ماشین و نیروهای نظامی بیشتر از شبهای گذشته است.
میگردم و دختر عمو را پیدا میکنم. میخواهم توافق کنیم کجای میدان بنشینیم. سکویی را انتخاب میکنیم. مینشینم اما نمیتوانم منتظر بمانم تا ببینم چه پیش میآید. میدانم بین شهدای فراجا در هفته نیروی انتظامی یکیشان قمی است. احتمال میدهم شهید آورده باشند.
از دختر عمو جدا میشوم و میروم سراغ پلیسهای کنار میدان.
میپرسم امشب بناست شهید بیاورند یا خبری شده؟ آقای پلیس که با سوالم تمرکزش را به هم زدهام جواب میدهد شهید آوردهاند.
آمبولانس را نشانم میدهد. آمبولانس کنار میدان ایستاده. عدهای خانم و آقا نزدیک ایستادهاند. تسبیحی که نیت کردهام همه جا تبرک کنم را آماده میکنم. جلو میروم. تصویر شهید را میبینم.
خودش است. «عباس آقایی» بچه خیابان امامزاده ابراهیم قم. به چشمهایش نگاه میکنم. زود چشم برمیدارم. باید الان گوشی را آماده کنم و تند و تند عکس بگیرم تا در مسابقه من اول رسیدم و من بیشتر عکس گرفتم برنده بشوم. باید بگردم مادر شهید را پیدا کنم و تند و تند سوال بپرسم و یادم برود چه زخمی بر جان این مادر نشسته و به اول شدن خودم فکر کنم.
گوشی را بالا میبرم و سعی میکنم یک عکس از پوستر عباس بگیرم.
بعد گوشی را میگذارم داخل کیف و تسبیح را جمع میکنم میان مشت دست راستم. خشم دارم. غمگینم. حرف دارم. میخواهم با شهید حرف بزنم. با جوانی که روی پاهای خودش رفت و حالا خوابیده در تابوت برگشته. یعنی وقت رفتن از این میدان هم عبور کرده؟
مردم آرام آرام متوجه میشوند و جمعیت دور آمبولانس زیاد شده.
مینیبوسی کنار میدان میایستد. دخترعمو هم آمده و کنارم ایستاده. فکر میکنم لابد نزدیکان شهید را از حرم آوردهاند. درها که باز میشود سربازان و تکاوران فراجا پیاده میشوند و به سمت آمبولانس میآیند. سرود دختربچهها در جایگاه تمام شده. آقای سیرلانی فریاد میزند اللهاکبر و جمعیت تکرار میکنند. من اما فقط نگاه میکنم. تکاورها در دو ردیف رو به هم میایستند و چند مرد سیاه پوش هم بین آنها در رفت و آمدند. خبر حضور عباس آقایی در میدان اعلام میشود. حالا وقتش رسیده عباس به میدان بیاید. عباس روی دستها بالا و جلو میرود. خیلی زودتر از تصورم از من میگذرد.
نمیرسم تسبیحم را تبرک کنم. یکی از تکاورها را صدا میزنم. همان که برای پسربچه نوجوان راه باز کرد تا به عباس برسد. تسبیح را میگیرد و تبرک میکند و برمیگرداند. آنقدر قد بلند هست که در ازدحام جمعیت دستش به تابوت عباس برسد و تسبیح را برگرداند. همین هم بغضم را بیشتر میکند.
ذهنم برایم روضه میخواند.
ننه نخل بلندُم رفتی و حالا دلُم ریشه
گریه میکنم. حس غربت دارم. احساس غمی عمیق و طولانی.
شب و روز قلب صد پارهام یه اسپند رو آتیشه
آرام قدم برمیدارم. کلمات فراری شدهاند. از ذهنم عبور میکنند و قبل از اینکه به زبان بیاورم میروند. عباس را میبرند و روبروی جایگاه روی بلندی میگذارند. میروم سمت میدان. روی بلندی بالای سر دخترعمو که روی لبهای نشسته و گریه میکند میایستم تا بتوانم بهتر ببینم. دستهایم را بغل میکنم و گریه میکنم.
- مادرت چه جوری راضی شد تو پلیس بشی؟
همین را میگویم و باز این کلمات هستند که میآیند و میروند. مردی با لباس پلنگی نظامی صحبت میکند. شبیه به فرمانده انتظامی استان است. در انتهای حرفهایش آرزوی شهادت میکند. دلم ریش میشود. میخواهم بروم پشت جایگاه و وقتی پایین آمد بگویم: خواهش میکنم بعد این آرزوی شهادت را در دلتان به خدا بگویید. هقهق گریه زنها بلندتر شده. لابد آنها هم مثل من دلشان ریش شده. دو خانم به جمع مجریان برنامه و نظامیها اضافه میشوند. بناست مادر شهید صحبت کند. همان که اجازه داده پسرش پلیس بشود. برود سیستان و شهید بشود. چه جوری تاب آوردی زن؟ دم رفتن چه حالی داشتی؟ چه کسی خبر آورد عباست شهید شده؟ میخواهم صدایش را بشنوم و ببینم عباس را با چه لحنی ادا میکند.
اعلام میکنند یکی از خانمهای اقوام شهید به نمایندگی صحبت خواهد کرد. مادر شهید نمیتواند صحبت کند. حالا نه فقط کلمات که روضهها هجوم میآورند. زن تو لیلایی یا امالبنین؟ و وقتی میگویند این مادر همین یک فرزند را داشته و تنهایی بزرگش کرده و حالا وقتی چهل و دوسال دارد شده مادر شهید بیست و سه ساله. دیگر نمیشنوم. فقط زار میزنم.
من همیشه نفر آخرم در رسیدن به شهدا...
✍معصومه دستجانی فراهانی
https://eitaa.com/GahiNevesht
https://ble.ir/gahinevesht