‏🔶 ۳/۳ بر پایهٔ آمارهای رسمی که در سپتامبر ۲۰۲۶ توسط وزارت امور پیشمرگهٔ منطقهٔ کردستان منتشر شد، این منطقه از اواخر فوریه بیش از هزار حملهٔ پهپاد و موشک بالستیک را تجربه کرده است. برخی از این حملات به مناطق غیرنظامی رسیدند و منجر به کشته شدن، زخمی شدن و خسارات اموال شدند. اگرچه وزارت در بیانیه‌ای اعلام کرد خروج ایالات متحده در شرایط کنونی منطقه‌ای منبع نگرانی است، مقامات اطمینان دادند که حفاظت از فضای هوایی منطقهٔ کردستان—که بخشی از فضای هوایی عراق است—در اولویت‌های اصلی دولت عراق قرار دارد. غایت سورجی، مقام ارشد اتحادیهٔ پاتریوتیک کردستان، به MBN گفت که منطقهٔ کردستان نه صلاحیت قانونی دارد و نه توانایی برای خرید یا بهره‌برداری مستقل از سامانهٔ دفاع هوایی یا سلاح‌های پیشرفته، مگر آنکه با دولت عراق هماهنگ شود. به همین دلیل، مقامات کردستان از بغداد می‌خواهند پس از خروج نیروهای ایالات متحده از عراق، مسئولیت بیشتری در زمینهٔ امنیت و دفاع منطقه بر عهده بگیرد. دیندار زباری، هماهنگ‌کنندهٔ توصیه‌های بین‌المللی در دولت منطقهٔ کردستان، اظهار کرد که دورهٔ پس از خروج باید بر پایهٔ هماهنگی نهادی بین مقامات فدرال و نهادهای منطقهٔ کردستان، به‌ویژه در زمینهٔ امنیت، بنا شود. زباری به MBN گفت که وضعیت قانون اساسی منطقهٔ کردستان از قانون اساسی عراق ناشی می‌شود، نه از حضور یا حمایت هر قدرت خارجی. پیش از خروج ایالات متحده، منطقهٔ کردستان اقدام به بازسازی نیروهای امنیتی خود کرد و اعلام کرد که نیروهای کردستان تحت نظارت وزارت امور پیشمرگه متحد می‌شوند. پیش از این، بیشتر این نیروها بین دو ساختار اصلی تقسیم شده بودند: یکی وابسته به حزب دموکرات کردستان و دیگری به اتحادیهٔ پاتریوتیک کردستان، دو حزب اصلی در کردستان عراق. جیمز جفری، سفیر پیشین در عراق و پژوهشگر برجستهٔ مؤسسه واشنگتن، به MBN گفت که کردها برای دریافت حمایت نظامی و همچنین به عنوان نشانهٔ روانی تعهد واشنگتن به منطقهٔ کردستان، به حضور ایالات متحده وابسته بودند. اکنون «آن حضور از بین رفته است». مطابق با متن اصلی عربی ترجمه و بازنویسی شد.

‏🔺 #ایران #آمریکا 🧠 کلود و گروک در ایران در جنگ‌اند و آمریکایی‌ها هیچ‌اطلاعی ندارند ‏🏛 منبع: The National Interest ‏✍️ نویسنده: Jonathan Guyer ‏📄 عنوان اصلی: Claude and Grok Are at War in Iran, and Americans Have No Idea ‏🔎 Claude, Grok, ChatGPT, AI, Institute for Global Affairs #تحلیل_راهبردی #آمریکا_و_کانادا #جنگ #National_Interest ‏✅ با ژئوپلیس دنیا در دستان شماست ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🔺 ۲/۴ ‏📌 چکیده: دولت آمریکا به شرکت‌های هوش مصنوعی اجازه داده است تا خودشان قوانین استفاده نظامی از مدل‌هایشان را تعیین کنند؛ در این چارچوب، Claude برای انتخاب اهداف در ایران، Grok برای هماهنگی هزاران موشک اولیه و ChatGPT برای عملیات در غزه به کار رفته‌اند. نظرسنجی IGA نشان داد تنها ۸ ٪ از آمریکایی‌ها درباره نقش هوش مصنوعی در جنگ ایران اطلاعات کافی دارند و ۶۳ ٪ کمتر یا هیچ‌چیز نشنیده‌اند، در حالی که اکثریت خواستار قوانین سخت‌گیرانه‌تر برای کاربردهای نظامی این فناوری هستند. شرکت‌های فناوری به‌جای قانون‌گذاران، استانداردهای استفاده کشنده را در شرایط خدمات خود می‌نویسند و این امر باعث شده که اطلاعات دربارهٔ خطاهای هدف‌گیری و پیامدهای انسانی، مانند حمله موشکی به مدرسه میناب که ۱۷۵ کشته شد، به رای‌دهندگان نرسد. دولت ایالات متحده به غول‌های هوش مصنوعی آمریکا اجازه داده است تا قوانین خود را برای استفاده از مدل‌هایشان در جنگ‌سازی تعیین کنند، بدون اینکه از مردم بپرسد یا آن‌ها را مطلع سازد. کلود (Claude) به انتخاب و اولویت‌بندی اهداف در ایران کمک کرده است. گروک (Grok) هزاران موشک را که در روزهای نخست جنگ پرتاب شد، هماهنگ کرده است؛ و چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT) یک کارآزموده در جنگ غزه اسرائیل است. چیزی مضحک این است که مدل‌های هوش مصنوعی که اکثر کاربران از آن‌ها برای نوشتن فهرست خرید یا خلاصه‌کردن ایمیل‌ها استفاده می‌کنند، زیرساخت جنگ‌های «ابدی» خاورمیانه را فراهم می‌آورند. بله، گروک، درست است: اکثر آمریکایی‌ها — که در کشوری با یکی از بالاترین نرخ‌های نفوذ هوش مصنوعی در جهان زندگی می‌کنند — نمی‌دانند این فناوری‌های مصرفی همچنین جنگ مداوم رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در ایران را تقویت می‌کنند. فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی عملیات نظامی آمریکا را به شدت تقویت کرده‌اند، اما ۴۲ درصد آمریکایی‌ها چیزی در این باره نشنیده‌اند. شرکت‌های هوش مصنوعی — نه عموم مردم — قوانین خود را برای جنگ‌سازی تعیین می‌کنند. سازمان من، مؤسسهٔ امور جهانی، با یوگو (YouGov) برای انجام نظرسنجی نمایندهٔ ملی از آمریکایی‌های واجد شرایط رای در مورد جنگ ایران همکاری کرد. تنها ۸ درصد از آمریکایی‌ها درباره نقش هوش مصنوعی در این جنگ اطلاعات فراوانی دارند، در حالی که اکثریت (۶۳ درصد) «کمتر» یا «هیچ‌چیز» نشنیده‌اند. اگرچه بسیاری از این شرکت‌های فناوری نظامی، جنگ الگوریتمی پیشرفتهٔ خود را بر روی اتوبوس‌های واشنگتن دی‌سی یا در فرودگاه ملی رِیگان تبلیغ می‌کنند، اما عموم مردم از این بحث کنار گذاشته شده‌اند. سال گذشته در فایننشال تایمز استدلال کردم که مردم شایستگی دریافت پاسخ‌ها را دارند؛ نظرسنجی ما نشان داد که اکثریت آمریکایی‌ها خواستار قوانین سخت‌گیرانه‌تر برای استفاده‌های نظامی هوش مصنوعی هستند. اگرچه واشنگتن پست و سایر رسانه‌ها پس از آن گزارش دادند که هوش مصنوعی تا چه حدی در جنگ‌های ترامپ به کار رفته است و مقامات پنتاگون تأیید کردند که این سامانه‌ها «فعال» هستند، این اطلاعات هنوز به رای‌دهندگان نرسیده‌اند. این آگاهی مانعی برای ایجاد محدودیت‌ها ایجاد نکرده و محدودیت‌های موجود روی کاغذ، طبق گفتهٔ بازرسی کل، اجرا نمی‌شوند. در واقع، استانداردها توسط شرایط خدمات شرکت‌های مربوطه تعیین شده‌اند. اینکه شرکت‌های هوش مصنوعی عملاً استفاده‌های خود را تنظیم می‌کنند — به جای قانون‌گذاران یا قوهٔ اجرایی — واقعیتی نو و شاید حتی نگران‌کننده‌تر است. این مسأله زمانی واضح شد که یک مدیر اجرایی آنتروپیک (Anthropic) پرسید آیا مدل زبانی بزرگ آن، کلود (Claude)، در حمله به ونزوئلا که نیکولاس مادورو (Nicolás Maduro) ربوده شد، نقش داشته است یا خیر. یک ماه پس از آن، آنتروپیک درخواست پنتاگون برای «تمام استفاده‌های قانونی» از این چت‌بات را رد کرد و به همین دلیل به عنوان ریسک زنجیره‌ی تأمین شناخته شد. (قاضی در ماه اوت پس از شکایت آنتروپیک نسبت به قرارداد، این برچسب را لغو کرد.) در مقابل، ایکس‌ای‌آی (xAI)، سازندهٔ گروک (Grok)، شرط «تمام استفاده‌های قانونی» را پذیرفت. پنتاگون بر پایهٔ اطلاعات شرکت پردازش دادهٔ بزرگ پالانتیر (Palantir) که سیستم هوشمند Maven Smart System را اجرا می‌کند، استفاده از کلود (Claude) را از طریق رابط Maven Smart System ادامه داد.

‏🔺 ۳/۴ در سوی دیگر جنگ، ایران نیز از همین فناوری بهره می‌برد. بازیگران ایرانی، بر اساس یادداشت ارزیابی تهدید اخیر آنتروپیک (Anthropic)، سعی کردند با کمک کلود (Claude) پایگاه‌های آمریکایی را هدف بگیرند؛ هرچند آنتروپیک این استفاده را مسدود کرد. تهران تقریباً یقین دارد که دوباره این کار را خواهد کرد. OpenAI به‌صورت آرام‌گیرانه ممنوعیت «نظامی و جنگی» را از شرایط خود در سال ۲۰۲۴ حذف کرد؛ همان‌طور که سام بیدل از نشریه The Intercept فاش کرد. اخیراً، پنتاگون از OpenAI خواست ربات گفتگویی بسازد که «نرخ رد کمینه» داشته باشد. (هر دو OpenAI و وزارت دفاع این ادعا را رد می‌کنند و می‌گویند متن پیشنویس بوده.) هزینه سنگین انسانی خطاهای هوش مصنوعی آیا فناوری کار می‌کند یا نه، یا بیش از حد کار می‌کند؟ هر دو، و هر دو ترسناک‌اند. هر یک از این ربات‌های گفتگویی مصرف‌کننده دوست دارند به ما یادآوری کنند که می‌توانند اشتباه کنند. تا سال ۲۰۲۴، دقت Maven حدود ۶۰ ٪ به‌طور کلی است، طبق گفته افسر ارتش که آن را مدیریت می‌کند — یعنی حدود ۲۴ نقطه درصد کمتر از یک انسان. اشتباهات هدف‌گیری نظامی، چه توسط انسان و چه توسط ماشین، پیامدهای تراژیک واقعی دارند. در ساعت‌های نخست جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران، یک حمله موشکی به مدرسه دخترانه‌ای در میناب، ایران، ۱۷۵ نفر را کشت، عمدتاً دانش‌آموزان. این سنگین‌ترین حادثه جنگ تا به امروز بود، اما طبق نظرسنجی IGA تنها حدود نیمی از آمریکایی‌ها از آن مطلع‌اند. در مارس، ۱۲۰ نماینده دموکرات مجلس نمایندگان نامه‌ای به پنتاگون نوشتند و درباره استفاده از هوش مصنوعی، از جمله Maven، در این حمله سؤال کردند. نقص‌های قابل توجه این فناوری‌ها در طول جنگ اسرائیل با غزه به وضوح دیده شد؛ برخی کارشناسان سازمان ملل و گروه‌های حقوق بشر اسرائیلی آن را نسل‌کشی توصیف کرده‌اند. اسرائیل عملیات غزه در مه ۲۰۲۱ را «اولین جنگ هوش مصنوعی» نامید. امروز، مقیاس هدف‌گیری مبتنی بر هوش مصنوعی بسیار گسترده‌تر شده؛ مجله +972 گزارش داد که سامانه‌های Lavender و Gospel اسرائیل ده‌ها هزار هدف ایجاد کرده‌اند و در نتیجه تحمل کشته شدن غیرنظامیان را کاهش داده‌اند. کارکنان نظامی اسرائیل به پژوهشگر صوفیا گودفرند گفتند که ChatGPT و ابزارهای دیگر در غزه به کار رفته‌اند. با این حال، نزدیک به سه سال پس از ۷ اکتبر، دشوار است بگوییم جنگ هوش مصنوعی برای اسرائیل به‌طور مؤثری عمل کرده؛ این امر منجر به گسترش مأموریت و تخریب بیشتر در غزه شده است. جنگ‌های پهپادی آمریکا پیش‌نمایان جنگ‌های هوش مصنوعی بودند پیشینهٔ آمریکایی برای این نیز وجود دارد. «جنگ‌های پهپادی» که نخست تحت جورج دبلیو بوش آغاز شد و تحت باراک اوباما سرعت گرفت، تصویری جذاب از عملیات‌های بدون سرنشین از دور ارائه داد. کنگره هرگز قانونی دربارهٔ حملات پهپادی تصویب نکرد و محدودیت‌های اجرایی که تیم اوباما وضع کرد کافی نبود؛ انگیزهٔ کمی برای تنظیم جنگ‌های بدون سرنشین وجود داشت. همچنین فشار بین‌المللی از طریق کنترل تسلیحات یا سازمان ملل اعمال نشد. نسل جدید پهپادها، که بسیاری قابلیت خودمختاری دارند، سلاح‌های جنگ‌های ترامپ هستند. این ماه، گزارش شد که ایران یک پهپاد زیرآبی را از توسعه‌دهندهٔ سامانه‌های بدون سرنشین ایالات متحده، اندوریل، به‌دست آورد. یک پهپاد پیشرفته از Shield AI، استارتاپ بزرگ فناوری نظامی ایالات متحده، در چارچوب کمپین حملات قایقی سیا در کارائیب شناسایی شد (منبع Drop Site News). در طول این دوره، تنها پشتوانه‌ها میلیاردرهایی بودند که شرکت‌ها را تأسیس کردند، غول‌های فناوری در هیئت‌مدیره‌هایشان، و شاید سرمایه‌های خلیج با ارتباطات دولتی که از طریق دورهای سرمایه‌گذاری به آن‌ها کمک مالی می‌کردند. عموم مردم آمریکا هرگز شفافیتی شبیه به این تلاش‌ها دریافت نکردند — چه افشای اجباری به کنگره هنگام حضور هوش مصنوعی در زنجیرهٔ کشنده، چه الزام بازبینی انسانی برای اجرای حملات، یا نتایج کامل تحقیق بمباران مدرسه میناب که به‌عموم منتشر شد. در سال ۲۰۲۶، احتمال بیشتری دارد که در یک تماس مالی فصلی به‌صورت رسمی دربارهٔ کارایی هوش مصنوعی و پهپادها شنیده شود تا در یک کمیتهٔ سنا. این مشکل فراتر از فناوری‌های آزمایش‌نشده است؛ وقتی نظارت بر توانایی کشندهٔ هوش مصنوعی از طریق شرایط استفادهٔ یک شرکت خصوصی انجام می‌شود، ورود به جنگ بسیار آسان‌تر می‌شود. دربارهٔ نویسنده: جاناتان گایر (Jonathan Guyer)

‏🔺 ۴/۴ جاناتان گایر برنامهٔ Independent America را در مؤسسهٔ امور جهانی گروه Eurasia هدایت می‌کند؛ در این نقش نظرسنجی‌های ملی دربارهٔ جنگ، هزینه‌های نظامی و نقش آمریکا در جهان را برگزار می‌نماید. او میزبان پادکست None of the Above است. به‌عنوان ویراستار مشارکتی در The American Prospect، که پیش از آن سردبیر آن بود، برای The New York Times، Financial Times و Foreign Policy می‌نویسد. پیش از این از قاهره گزارش می‌داد و در مؤسسهٔ Radcliffe هاروارد پژوهشگر بود. در X: @mideastXmidwest.

‏🔻 #اسرائیل #ایران 🧠 ایران اتحادهای بی‌سابقه‌ای برای اسرائیل به وجود آورده است ‏🏛 منبع: The Times of Israel (Blogs) ‏✍️ نویسنده: Yoseph Janowski ‏📄 عنوان اصلی: Iran has brought about unprecedented alliances for Israel ‏🔎 Netanyahu, Israel, Iran, UAE, USA #تحلیل_راهبردی #آمریکا #خاورمیانه #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #Times_of_Israel_Blogs ‏✅ با ژئوپلیس دنیا در دستان شماست ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🔻 ۲/۲ امسال، برای نخستین بار در تاریخ، اسرائیل و ایالات متحده توان نظامی خود را متحد کردند؛ رهبران ایران را کشتند و تأسیسات هسته‌ای و پایگاه‌های موشکی ایران را بمباران کردند. طبق گزارش‌ها، یک هفته پیش نتانیاهو با نمایندگان چندین کشور عربی نشست تا اطلاعات نظامی را به‌اشتراک بگذارند و استراتژی‌گذاری کنند. بی‌سابقه. پیش از این اسرائیل چنین روابط نزدیکی با این کشورها نداشته است. هنوز مشخص نیست چه کسی روز یکشنبه گذشته به امارات متحده عربی آمد، زمانی که نتانیاهو برای اولین بار با رهبر امارات دیدار کرد و سپس با دیگر مقامات عربی. او به‌همراه مقامات ارشد اطلاعاتی اسرائیل آمد. بر اساس برخی گزارش‌ها، کشورهای زیر در این نشست سطح بالا شرکت کردند: عربستان سعودی، مراکش، لیبی، اردن، قطر، عمان، بحرین، کویت، مصر، ایالات متحده. این مسأله شگفت‌انگیز است. احتمالاً آخرین چیزی که ایران می‌خواست، ایجاد وضعیتی بود که (به‌دلیل ضرورت بقا) همه این کشورها روابط قوی‌تر و نزدیک‌تری با اسرائیل برقرار کنند. ناگهان اطلاعات اسرائیل به‌شدت مورد تقاضا قرار گرفت. ناگهان رهبران عرب و ایالات متحده تمایل به هماهنگی نزدیک با اسرائیل پیدا کردند. ناگهان اسرائیل در موقعیتی قرار گرفت که همه برای امنیت به این کشور کوچک نگاه می‌کنند. ناگهان اسرائیل پیش‌قدم شد؛ اطلاعات ماهواره‌ای و سایر منابع را به‌اشتراک گذاشت، هماهنگی‌ها را رهبری کرد و به دشمنان پیشین کمک کرد. ناگهان روابط صلح‌آمیز با تمام این کشورهای عربی — چیزی که اسرائیل سال‌ها آرزو داشت — به دروازهٔ اسرائیل رسید. در حالی که به این تحولات می‌اندیشیم، درمی‌یابیم که در یک چرخش شگفت‌انگیز، خداوند نه تنها ایران را شکست داده، بلکه از ایران برای ارتقای موقعیت اسرائیل در جهان بهره می‌برد. کی می‌توانست تصور کند که اسرائیل به این قدر ابرقدرتی قدرتمند و هم‌پیمان نزدیک با تمام این کشورها تبدیل شود، به لطف یک دولت تروریستی سرکش چون ایران و نیابتی‌های آن؟ خداوند به شیوه‌های مرموز و شگفت‌انگیز عمل می‌کند؛ شگفتی‌ها و معجزات همچنان ادامه دارند.

‏💠 #ایران #آمریکا 🧠 ایران با چالش‌های شدید برای بازسازی تولید موشک و پهپاد مواجه است ‏🏛 منبع: War on the Rocks ‏✍️ نویسنده: Jim Lamson ‏📄 عنوان اصلی: Iran Faces Severe Challenges to Rebuild Missile and Drone Production ‏🔎 Iran, United States, Israel, Russia, China #تحلیل_راهبردی #اسرائیل #آمریکا_و_کانادا #جنگ #ژئوپلیتیک #War_on_the_Rocks ‏✅ با ژئوپلیس دنیا در دستان شماست ‏🌍 @Geopolis_ir

‏💠 ۲/۷ ‏📌 چکیده: تحلیل‌گران پس از حملات گستردهٔ اسرائیل و ایالات متحده به صنایع موشکی و پهپادی ایران در سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۶، به بررسی توان تجدید موجودی این سامانه‌ها پرداخته‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد ایران می‌تواند در کوتاه‌مدت با مونتاژ قطعات ذخیره‌شده در انبارهای پیش‌جنگ، تعداد محدودی موشک و پهپاد را بازتولید کند، اما این منابع به‌زودی تمام می‌شوند. گزینه‌های دیگر شامل خرید کامل سامانه‌ها یا قطعات از روسیه، چین و شاید کرهٔ شمالی و بازسازی طولانی‌مدت زنجیره‌های تأمین داخلی است؛ که برای این مسیر ایران باید تأسیسات آسیب‌دیده را تعمیر یا به مکان‌های زیرزمینی منتقل کند، با چالش‌های تحریمی، امنیتی و لجستیکی مواجه شود. این اقدامات در چارچوب حفظ توان بازدارندگی و ادامهٔ توسعهٔ فناوری‌های موشکی و پهپادی کشور برنامه‌ریزی می‌شود. به War on the Rocks بپیوندید و به محتوایی دست یابید که توسط سیاست‌گذاران، فرماندهان نظامی و متفکران استراتژیک در سراسر جهان مورد اعتماد است. با حملات نظامی گستردهٔ اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران در سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، تحلیل‌گران دربارهٔ توانایی ایران در تجدید موجودی موشک‌ها و پهپادهایش بحث و مناظره کرده‌اند. از سال ۲۰۲۴، ایران در حملات انتقامی‌اش علیه اسرائیل، پایگاه‌های نظامی ایالات متحده و سایر اهداف منطقه‌ای، هزاران موشک بالستیک، موشک کروز و پهپادهای یک‌بار مصرف به کار برده است. علاوه بر این، حملات هوایی و موشکی موشک‌ها و پهپادهای بیشتری را به همراه پخش‌کننده‌هایشان نابود کرد. نکتهٔ مهم این است که حملات اسرائیل و ایالات متحده در سال‌های ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و به‌ویژه ۲۰۲۶، به‌صورت تجمعی به صنعت موشکی و پهپادی ایران و کل پایهٔ پژوهشی‑صنعتی دفاعی آن آسیب سنگینی وارد کرده‌اند. از این رو، توانایی ایران در تجدید موجودی موشک‌ها و پهپادهای عملیاتی به مسأله‌ای مهم برای سیاست‌گذاران، تحلیل‌گران اطلاعاتی، برنامه‌ریزان نظامی و کارشناسان خارجی تبدیل شده است. از زمانی که نیروهای نظامی اسرائیل و ایالات متحده در آوریل ۲۰۲۶ حملات خود را به صنایع موشکی و پهپادی ایران متوقف کردند، ادعاهای متضادی دربارهٔ وضعیت توانایی ایران در تولید سامانه‌های جدید مطرح شده است. به عنوان مثال، بسیاری از مقامات آمریکایی و اسرائیلی اعلام کردند که ایران دیگر قادر به ساخت موشک و پهپاد نیست. اما به‌گفتهٔ گزارش‌ها، بازیابی سریع ایران پس از جنگ بهار ۲۰۲۶ برخی مقامات اسرائیلی را شگفت‌زده کرد و نگرانی‌هایی برانگیخت که ایران ممکن است به تولید صدها موشک در ماه بازگردد. از سوی دیگر، مقامات ایرانی می‌گویند که علیرغم حملات، ایران به تولید و بهبود موشک‌ها و پهپادها ادامه داده است. این احتمالاً برای مقاصد بازدارندگی صدا زدن است و در واقع نشان‌دهندهٔ مونتاژ موشک‌ها از قطعات نهایی است، نه بازسازی کامل صنایع و زنجیره‌های تأمین. پس وضعیت صنعت موشکی و پهپادی ایران در چه وضعیتی است؟ گزینه‌های ایران برای تجدید موجودی و بازسازی توانایی‌های تولیدی چیست؟ چه چالش‌هایی در مسیر تجدید و بازسازی پیش روی ایران قرار دارد؟ در کوتاه‌مدت، ایران می‌تواند از انبارهای پیش از جنگ شامل قطعات نهایی، موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پهپادهای جدید— شاید صدها یا حتی هزارها— را مونتاژ کند. در بلندمدت، ایران مجبور است صنایع موشکی و پهپادی به‌ شدت آسیب‌دیده را بازسازی کند تا سامانه‌های جدید تولید شود و به‌ویژه به بهبود سامانه‌های موجود و توسعهٔ سامانه‌های نو بپردازد. حملات اسرائیل و ایالات متحده به زنجیره‌های تولید و تأمین صنایع موشکی و پهپادی ایران هدف گرفتند. در این راستا، هم سازمان‌های اصلی که موشک و پهپاد را توسعه و تولید می‌کردند و هم تأمین‌کنندگان و صنایع داخلی کلیدی که از آن‌ها پشتیبانی می‌کردند، مورد هدف قرار گرفتند. بر اساس اظهارات مقامات آمریکایی، هدف «نابود کردن موشک‌ها و پهپادهای ایران و تأسیسات تولیدی آن‌ها» و تخریب پایهٔ دفاعی‑صنعتی بود تا «اطمینان حاصل شود که ایران نتواند توانایی خود برای اعمال قدرت خارج از مرزهای خود را بازسازی کند».

‏💠 ۳/۷ بر اساس ارزیابی در حال تحول من، حملات بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ بیش از چهل پایگاه صنعتی موشک بالستیک، نزدیک به بیست پایگاه صنعتی موشک کروز و بیش از بیست پایگاه صنعتی پهپاد را هدف قرار دادند؛ به‌علاوه ده‌ها پایگاه پژوهشی‑صنعتی دفاعی دیگر که تولید موشک و پهپادهای ایران را پشتیبانی می‌کردند. در این راستا، نیروهای نظامی اسرائیل و ایالات متحده بر عناصر کلیدی «گلوگاه» صنایع موشک و پهپاد ایران متمرکز شدند؛ شامل پایگاه‌هایی که در راهنمایی و کنترل، پیشرانه، سرها، بدنه، پرتابگرها و مونتاژ نهایی موشک‌ها و پهپادها نقش اساسی داشتند. اسرائیل و ایالات متحده همچنین به مؤسسات پژوهشی دفاعی ایران، از جمله دانشگاه‌های کلیدی که طراحی و توسعه این سامانه‌ها را پشتیبانی می‌کردند، هدف گرفتند. علاوه بر این، تسهیلات صنعتی دوکاره‌ای که مواد استراتژیک نظیر الیاف کربن، فولاد و آلومینیوم تولید می‌کردند، نیز مورد حمله قرار گرفتند. کارزارهای اسرائیل و ایالات متحده به‌طور جدی توان پژوهشی‑توسعه‌ای، ظرفیت تولید، زنجیره‌های تأمین و جستجوی دیرینه ایران برای خودکفایی را تضعیف کردند. این عوامل ستون اصلی بازدارندگی نامتقارن و استراتژی جنگی ایران را تشکیل می‌دهند و به تهران اجازه می‌دهند با به‌کارگیری موشک‌ها و پهپادهای خود، برتری نظامی سنتی اسرائیل و ایالات متحده را خنثی سازند. اولاً، ضربات تجمعی توان وزارت دفاع و لوجستیک نیروهای مسلح، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش (قوه نظامی عادی) و سازمان‌های وابسته را در انجام فعالیت‌های توسعه، تولید و تأمین در بخش هوافضای ایران به‌ طور قابل‌توجهی تضعیف کرد. این حملات خطوط تولید موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پهپادها را به‌ شدت مختل کرد و به‌ویژه توانایی ایران در توسعهٔ موشک‌ها و پهپادهای جدید و پیشرفته‌تر را نیز کاهش داد. در نتیجه، ظرفیت ایران برای تجدید موجودی سلاح‌های خود با انواع فعلی موشک و پهپاد و همچنین توانایی پیشرفت‌های فنی و ساخت موشک‌ها و پهپادهای کاملاً نوین به‌ طور چشمگیری تحت تأثیر قرار گرفت. مقامات ایرانی به تلاش برای افزایش توان تخریبی سرها، گسترش برد، بهبود دقت، ارتقای مانورپذیری، کاهش شناسایی راداری و تقویت توان مقابله با جنگ الکترونیکی دشمن و سامانه‌های دفاع هوایی و موشکی اشاره کرده‌اند. به‌نظر می‌رسد این ضربات این تلاش‌ها را تضعیف کرده‌اند و ایران برای ادامهٔ بهبودها باید بر پایهٔ درس‌های فنی و عملیاتی مهمی که از جنگ‌های اخیر آموخته، دوباره به کار خود بازگردد. علاوه بر این، سرنوشت برنامهٔ نامشخص ایران برای توسعهٔ موشک بالستیک میان‌برد ۴٬۰۰۰ کیلومتری — که در حملهٔ ناموفق به دیگو گارسیا در مارس ۲۰۲۶ به کار رفته بود — تحت سؤال است. به همان شکل، خسارات به تلاش‌های بلندپروازانهٔ وزارت دفاع و لوجستیک نیروهای مسلح و سپاه پاسداران برای ساخت موشک‌های پرتاب‌پذیر فضایی نیز ضربه زده است؛ برخی از این وسایل می‌توانند در صورت تصمیم تهران، موشک‌های بلندبرد بسیار توانمندی تولید کنند. دوم اینکه، این حملات زنجیره‌ی تأمین داخلی را که قطعات، مواد و تجهیزات تولید و آزمایش را به برنامه‌های موشکی و پهپادی می‌رسانند، به‌طور جدی تضعیف کرد. این شامل موارد کلیدی است که «درون‌ساز» (insourced) — توسط سازمان‌های اصلی تولید به‌صورت داخلی ساخته می‌شوند — و مواردی که «برون‌ساز» (outsourced) به شبکه‌ی گسترده‌ای از صنایع، مراکز پژوهشی و شرکت‌های ایرانی واگذار شده‌اند. در واقع، رهبر معظم «مجتهبی» خامنه‌ای اخیراً از فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، که موشک و پهپاد تولید می‌کند، درخواست کرد تا اقدامات و به‌روزرسانی‌های منظم دربارهٔ زنجیره‌ی تأمین ارائه دهد.

‏💠 ۴/۷ سوم اینکه، از طریق تأثیر تجمعی بر سازمان‌های توسعه و تولید و زنجیره‌های تأمین داخلی، حملات اسرائیل و آمریکا به‌طور شدید خودکفایی صنعت هوافضای ایران را زیر سؤال برد. ایران برای دهه‌ها در پی گسترش توانمندی‌های داخلی، افزایش خوداتکایی و کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی، به‌ویژه در فناوری‌های استراتژیک و گلوگاه‌دار، بوده است. شایان ذکر است که این حملات به بخش‌های حساسی که ایران سال‌ها برایشان سرمایه‌گذاری کرده بود، هدف گرفته‌اند؛ از جمله تولید قطعات هدایت و کنترل، موتورهای راکتی جامد و سوخت‌های جامد موشک‌های بالستیک، موتورهای توربوجت و پیستونی موشک‌های cruise و پهپادها، مواد منفجره برای سرها و الیاف کربن برای بدنه‌های ترکیبی موشک. در پی اثر کلی این حملات، وابستگی ایران به تأمین‌کنندگان خارجی و شبکه‌های خرید غیرقانونی در کوتاه‌مدت و سال‌های آینده احتمالاً افزایش خواهد یافت و تمرکز دیرینه بر خودکفایی موقتاً به حاشیه رانده می‌شود. در مواجهه با این خسارات گسترده، گزینه‌های ایران برای تجدید موجودی موشک‌ها و پهپادها و بازسازی توانمندی‌های تولیدی چیست؟ برای تجدید موجودی، ایران سه گزینهٔ اساسی دارد. نخست، می‌تواند سامانه‌های جدید را با استفاده از انبارهای قطعات تمام‌شده در سایت‌های زیرزمینی مونتاژ کند — امری که گزارش‌ها می‌گویند ایران هم‌اکنون در حال انجام آن است — که می‌تواند در پایگاه‌های زیرزمینی سپاه پاسداران و در کارگاه زیرزمینی وزارت دفاع و لوجستیک نیروهای مسلح انجام شود. به این ترتیب، ایران می‌تواند موجودی خود را به‌صورت محدود و بدون تکیه بر تولید جدید از صنایع و زنجیره‌های تأمین بازسازی کند. تعداد موشک‌ها و پهپادهایی که می‌توان از انبارهای موجود ساخت — چه صدها و چه هزارها — نامشخص است و مدت زمان کافی بودن این موجودی نیز نامعلوم است. در هر صورت، مونتاژ موشک‌ها و پهپادهای جدید از انبارهای موجود تنها راه‌حل کوتاه‌مدتی است؛ چون این قطعات ذخیره‌شده به‌زودی تمام می‌شوند و ایران بدون تولید جدید نمی‌تواند آن‌ها را جایگزین کند. دوم اینکه، ایران می‌تواند موشک‌ها و پهپادهای کامل را از تأمین‌کنندگان خارجی خریداری کند. گزارش‌ها حاکی از دریافت برخی پهپادهای کامل از روسیه و جستجوی پهپادهای پیشرفته‌تر توسط ایران است. علاوه بر این، چین گفته است که موشک‌های cruise فوق‌صوتی ضد کشتی به ایران تحویل خواهد داد. ایران می‌تواند موشک‌های بالستیک، موشک‌های cruise دیگر و پهپادها را از این دو کشور یا حتی از کره شمالی تهیه کند؛ اما این نیز تنها راه‌حل محدود است و با تأکید سنتی ایران بر خودکفایی هم‌سویی ندارد. سومین و احتمالاً ترجیح بلندمدت ایران این است که توسعه و تولید موشک‌ها و پهپادهای جدید را با بهره‌گیری از قطعات تازه تولید شده‌ای که از منابع داخلی و خارجی تأمین می‌شوند، از سر بگیرد. برای این کار ایران باید سازمان‌های داخلی و زنجیره‌های تأمین خود را بازسازی کند و به‌نظر می‌رسد هم مسیر داخلی و هم مسیر خارجی را دنبال خواهد کرد.

‏💠 ۵/۷ در چارچوب مسیر داخلی، ایران چهار گزینهٔ اساسی برای بازسازی توانایی توسعه و تولید موشک و پهپاد دارد. نخست می‌تواند سایت‌های موجود را تعمیر و بازسازی کند؛ اگرچه تا کنون شواهد کمی از این امر دیده‌ایم و ایران به‌خوبی خطر حملات مجدد به این تأسیسات را در صورتی که اسرائیل یا ایالات متحده عملیات آن‌ها را شناسایی کنند، می‌داند. دوم اینکه می‌تواند فعالیت‌های حیاتی را به مکان‌های امن منتقل کند؛ مقامات ایرانی ادعا کرده‌اند پیش از جنگ تجهیزات کلیدی گلوگاه را از تأسیسات مهم جابه‌جا کرده و فعالیت‌های توسعه و تولید را به زیرزمین منتقل کرده‌اند. سوم می‌تواند تأسیسات جدیدی بسازد؛ مقامات ایرانی گفته‌اند تأسیسات را در مکان‌های امن بازسازی کرده و موشک و پهپاد را در سایت‌هایی تولید می‌کنند که دشمنان ایران از آن‌ها بی‌اطلاعند. در این زمینه ممکن است ایران پیش از سال ۲۰۲۶ سایت‌های جدیدی ساخته باشد که هنوز جامعهٔ منبع باز آن‌ها را شناسایی نکرده است. در نهایت می‌تواند خطوط تولید صنایع دفاعی و غیرنظامی را برای تأمین قطعات موشک و پهپاد بازتغییر دهد؛ مشابه آن‌چه گزارش‌ها نشان می‌دهد جنرال موتورز برای صنعت موشک‌های ایالات متحده قطعاتی برای پاتریوت و سایر موشک‌ها تولید می‌کند. برای مثال، ایران می‌تواند به‌تدریج از شرکت‌های مستقر در شهرک‌های صنعتی متعدد سرتاسر کشور که پیش از این به‌عنوان تأمین‌کننده به کار رفته‌اند، بهره‌برداری کند. به هر حال، به‌نظر می‌رسد ایران ترکیبی از این چهار گزینه را به کار گیرد تا تاب‌آوری صنایع موشک و پهپاد خود را افزایش داده و نقاط ضعف آن‌ها را به حداقل برساند. یک تمایز مهم باید قائل شد: بازسازی صنایع و زنجیره‌های تأمین ایران برای تولید موشک‌های بالستیک — و تا حدی کمتر برای موشک‌های کروز — نسبت به پهپادها کار پیچیده‌تر و خطرناک‌تری است. تأسیسات، فناوری‌ها و فرآیندهای مورد نیاز برای تولید موشک‌های بالستیک پیچیده‌تر، خطرناک‌تر و ردپایی دارند که پنهان‌سازی و انتقال به زیرزمین را دشوارتر می‌کند؛ در حالی که برای پهپادها این شرایط کمتر است. ساخت و آزمون موتورهای مایع و جامد موشکی نمونهٔ بارزی از این تفاوت است. علاوه بر این، ایران می‌تواند برای تولید پهپادها به‌مراتب بیشتر از قطعات تجاری و دوکاره استفاده کند تا برای موشک‌های بالستیک. در چارچوب مسیر خارجی، ایران باید انواع قطعات، مواد و تجهیزات را از تأمین‌کنندگان بین‌المللی خریداری کند؛ چه برای تجهیز تأسیسات بازسازی‌شده یا جدید و چه برای از سرگیری خطوط تولید و برنامه‌های توسعه موشک و پهپاد. پیش از جنگ‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، ایران تا حدودی برای برنامه‌های موشک و پهپاد خود به قطعات خارجی وابسته بود، اما «سیگنال تقاضا» برای فناوری‌های خارجی به‌احتمال زیاد به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است، چرا که سازمان‌ها و زنجیره‌های تأمین اصلی آن به‌طور گسترده‌ای آسیب دیده‌اند. در ادامه، ایران احتمالاً خرید گسترده‌ای از چین، روسیه و شاید کره‌ شمالی انجام خواهد داد؛ در عین حال برای به‌دست‌آوردن قطعات تجاری و دوکاره، مواد و تجهیزات از تأمین‌کنندگان غربی و آسیایی به شبکه‌های خرید غیرقانونی متکی می‌شود. علاوه بر خرید سامانه‌های تسلیحاتی کامل که پیش‌تر اشاره شد، ایران احتمالاً به‌دنبال خرید زیرسیستم‌های کامل خواهد بود؛ از جمله موتورهای موشک‌های کروز و پهپادها، قطعاتی چون ابزارهای هدایت، قطعات موتور و قطعات الکترونیکی؛ مواد اولیه شامل مواد شیمیایی برای سوخت‌سازها و مواد منفجره، آلیاژهای فولاد و آلومینیوم و فایبر کربن؛ و تجهیزات تولید و آزمون مورد نیاز برای ساخت سامانه‌ها، زیرسیستم‌ها، قطعات و مواد اولیه.