eitaa logo
ژئوپلیس
211 دنبال‌کننده
394 عکس
0 ویدیو
0 فایل
مقالات ژئوپلتیک دنیا
مشاهده در ایتا
دانلود
‏🔺 ۳/۴ در سوی دیگر جنگ، ایران نیز از همین فناوری بهره می‌برد. بازیگران ایرانی، بر اساس یادداشت ارزیابی تهدید اخیر آنتروپیک (Anthropic)، سعی کردند با کمک کلود (Claude) پایگاه‌های آمریکایی را هدف بگیرند؛ هرچند آنتروپیک این استفاده را مسدود کرد. تهران تقریباً یقین دارد که دوباره این کار را خواهد کرد. OpenAI به‌صورت آرام‌گیرانه ممنوعیت «نظامی و جنگی» را از شرایط خود در سال ۲۰۲۴ حذف کرد؛ همان‌طور که سام بیدل از نشریه The Intercept فاش کرد. اخیراً، پنتاگون از OpenAI خواست ربات گفتگویی بسازد که «نرخ رد کمینه» داشته باشد. (هر دو OpenAI و وزارت دفاع این ادعا را رد می‌کنند و می‌گویند متن پیشنویس بوده.) هزینه سنگین انسانی خطاهای هوش مصنوعی آیا فناوری کار می‌کند یا نه، یا بیش از حد کار می‌کند؟ هر دو، و هر دو ترسناک‌اند. هر یک از این ربات‌های گفتگویی مصرف‌کننده دوست دارند به ما یادآوری کنند که می‌توانند اشتباه کنند. تا سال ۲۰۲۴، دقت Maven حدود ۶۰ ٪ به‌طور کلی است، طبق گفته افسر ارتش که آن را مدیریت می‌کند — یعنی حدود ۲۴ نقطه درصد کمتر از یک انسان. اشتباهات هدف‌گیری نظامی، چه توسط انسان و چه توسط ماشین، پیامدهای تراژیک واقعی دارند. در ساعت‌های نخست جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران، یک حمله موشکی به مدرسه دخترانه‌ای در میناب، ایران، ۱۷۵ نفر را کشت، عمدتاً دانش‌آموزان. این سنگین‌ترین حادثه جنگ تا به امروز بود، اما طبق نظرسنجی IGA تنها حدود نیمی از آمریکایی‌ها از آن مطلع‌اند. در مارس، ۱۲۰ نماینده دموکرات مجلس نمایندگان نامه‌ای به پنتاگون نوشتند و درباره استفاده از هوش مصنوعی، از جمله Maven، در این حمله سؤال کردند. نقص‌های قابل توجه این فناوری‌ها در طول جنگ اسرائیل با غزه به وضوح دیده شد؛ برخی کارشناسان سازمان ملل و گروه‌های حقوق بشر اسرائیلی آن را نسل‌کشی توصیف کرده‌اند. اسرائیل عملیات غزه در مه ۲۰۲۱ را «اولین جنگ هوش مصنوعی» نامید. امروز، مقیاس هدف‌گیری مبتنی بر هوش مصنوعی بسیار گسترده‌تر شده؛ مجله +972 گزارش داد که سامانه‌های Lavender و Gospel اسرائیل ده‌ها هزار هدف ایجاد کرده‌اند و در نتیجه تحمل کشته شدن غیرنظامیان را کاهش داده‌اند. کارکنان نظامی اسرائیل به پژوهشگر صوفیا گودفرند گفتند که ChatGPT و ابزارهای دیگر در غزه به کار رفته‌اند. با این حال، نزدیک به سه سال پس از ۷ اکتبر، دشوار است بگوییم جنگ هوش مصنوعی برای اسرائیل به‌طور مؤثری عمل کرده؛ این امر منجر به گسترش مأموریت و تخریب بیشتر در غزه شده است. جنگ‌های پهپادی آمریکا پیش‌نمایان جنگ‌های هوش مصنوعی بودند پیشینهٔ آمریکایی برای این نیز وجود دارد. «جنگ‌های پهپادی» که نخست تحت جورج دبلیو بوش آغاز شد و تحت باراک اوباما سرعت گرفت، تصویری جذاب از عملیات‌های بدون سرنشین از دور ارائه داد. کنگره هرگز قانونی دربارهٔ حملات پهپادی تصویب نکرد و محدودیت‌های اجرایی که تیم اوباما وضع کرد کافی نبود؛ انگیزهٔ کمی برای تنظیم جنگ‌های بدون سرنشین وجود داشت. همچنین فشار بین‌المللی از طریق کنترل تسلیحات یا سازمان ملل اعمال نشد. نسل جدید پهپادها، که بسیاری قابلیت خودمختاری دارند، سلاح‌های جنگ‌های ترامپ هستند. این ماه، گزارش شد که ایران یک پهپاد زیرآبی را از توسعه‌دهندهٔ سامانه‌های بدون سرنشین ایالات متحده، اندوریل، به‌دست آورد. یک پهپاد پیشرفته از Shield AI، استارتاپ بزرگ فناوری نظامی ایالات متحده، در چارچوب کمپین حملات قایقی سیا در کارائیب شناسایی شد (منبع Drop Site News). در طول این دوره، تنها پشتوانه‌ها میلیاردرهایی بودند که شرکت‌ها را تأسیس کردند، غول‌های فناوری در هیئت‌مدیره‌هایشان، و شاید سرمایه‌های خلیج با ارتباطات دولتی که از طریق دورهای سرمایه‌گذاری به آن‌ها کمک مالی می‌کردند. عموم مردم آمریکا هرگز شفافیتی شبیه به این تلاش‌ها دریافت نکردند — چه افشای اجباری به کنگره هنگام حضور هوش مصنوعی در زنجیرهٔ کشنده، چه الزام بازبینی انسانی برای اجرای حملات، یا نتایج کامل تحقیق بمباران مدرسه میناب که به‌عموم منتشر شد. در سال ۲۰۲۶، احتمال بیشتری دارد که در یک تماس مالی فصلی به‌صورت رسمی دربارهٔ کارایی هوش مصنوعی و پهپادها شنیده شود تا در یک کمیتهٔ سنا. این مشکل فراتر از فناوری‌های آزمایش‌نشده است؛ وقتی نظارت بر توانایی کشندهٔ هوش مصنوعی از طریق شرایط استفادهٔ یک شرکت خصوصی انجام می‌شود، ورود به جنگ بسیار آسان‌تر می‌شود. دربارهٔ نویسنده: جاناتان گایر (Jonathan Guyer)
‏🔺 ۴/۴ جاناتان گایر برنامهٔ Independent America را در مؤسسهٔ امور جهانی گروه Eurasia هدایت می‌کند؛ در این نقش نظرسنجی‌های ملی دربارهٔ جنگ، هزینه‌های نظامی و نقش آمریکا در جهان را برگزار می‌نماید. او میزبان پادکست None of the Above است. به‌عنوان ویراستار مشارکتی در The American Prospect، که پیش از آن سردبیر آن بود، برای The New York Times، Financial Times و Foreign Policy می‌نویسد. پیش از این از قاهره گزارش می‌داد و در مؤسسهٔ Radcliffe هاروارد پژوهشگر بود. در X: @mideastXmidwest.
‏🔻 🧠 ایران اتحادهای بی‌سابقه‌ای برای اسرائیل به وجود آورده است ‏🏛 منبع: The Times of Israel (Blogs) ‏✍️ نویسنده: Yoseph Janowski ‏📄 عنوان اصلی: Iran has brought about unprecedented alliances for Israel ‏🔎 Netanyahu, Israel, Iran, UAE, USA ‏✅ با ژئوپلیس دنیا در دستان شماست ‏🌍 @Geopolis_ir
‏🔻 ۲/۲ امسال، برای نخستین بار در تاریخ، اسرائیل و ایالات متحده توان نظامی خود را متحد کردند؛ رهبران ایران را کشتند و تأسیسات هسته‌ای و پایگاه‌های موشکی ایران را بمباران کردند. طبق گزارش‌ها، یک هفته پیش نتانیاهو با نمایندگان چندین کشور عربی نشست تا اطلاعات نظامی را به‌اشتراک بگذارند و استراتژی‌گذاری کنند. بی‌سابقه. پیش از این اسرائیل چنین روابط نزدیکی با این کشورها نداشته است. هنوز مشخص نیست چه کسی روز یکشنبه گذشته به امارات متحده عربی آمد، زمانی که نتانیاهو برای اولین بار با رهبر امارات دیدار کرد و سپس با دیگر مقامات عربی. او به‌همراه مقامات ارشد اطلاعاتی اسرائیل آمد. بر اساس برخی گزارش‌ها، کشورهای زیر در این نشست سطح بالا شرکت کردند: عربستان سعودی، مراکش، لیبی، اردن، قطر، عمان، بحرین، کویت، مصر، ایالات متحده. این مسأله شگفت‌انگیز است. احتمالاً آخرین چیزی که ایران می‌خواست، ایجاد وضعیتی بود که (به‌دلیل ضرورت بقا) همه این کشورها روابط قوی‌تر و نزدیک‌تری با اسرائیل برقرار کنند. ناگهان اطلاعات اسرائیل به‌شدت مورد تقاضا قرار گرفت. ناگهان رهبران عرب و ایالات متحده تمایل به هماهنگی نزدیک با اسرائیل پیدا کردند. ناگهان اسرائیل در موقعیتی قرار گرفت که همه برای امنیت به این کشور کوچک نگاه می‌کنند. ناگهان اسرائیل پیش‌قدم شد؛ اطلاعات ماهواره‌ای و سایر منابع را به‌اشتراک گذاشت، هماهنگی‌ها را رهبری کرد و به دشمنان پیشین کمک کرد. ناگهان روابط صلح‌آمیز با تمام این کشورهای عربی — چیزی که اسرائیل سال‌ها آرزو داشت — به دروازهٔ اسرائیل رسید. در حالی که به این تحولات می‌اندیشیم، درمی‌یابیم که در یک چرخش شگفت‌انگیز، خداوند نه تنها ایران را شکست داده، بلکه از ایران برای ارتقای موقعیت اسرائیل در جهان بهره می‌برد. کی می‌توانست تصور کند که اسرائیل به این قدر ابرقدرتی قدرتمند و هم‌پیمان نزدیک با تمام این کشورها تبدیل شود، به لطف یک دولت تروریستی سرکش چون ایران و نیابتی‌های آن؟ خداوند به شیوه‌های مرموز و شگفت‌انگیز عمل می‌کند؛ شگفتی‌ها و معجزات همچنان ادامه دارند.
‏💠 🧠 ایران با چالش‌های شدید برای بازسازی تولید موشک و پهپاد مواجه است ‏🏛 منبع: War on the Rocks ‏✍️ نویسنده: Jim Lamson ‏📄 عنوان اصلی: Iran Faces Severe Challenges to Rebuild Missile and Drone Production ‏🔎 Iran, United States, Israel, Russia, China ‏✅ با ژئوپلیس دنیا در دستان شماست ‏🌍 @Geopolis_ir
‏💠 ۲/۷ ‏📌 چکیده: تحلیل‌گران پس از حملات گستردهٔ اسرائیل و ایالات متحده به صنایع موشکی و پهپادی ایران در سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۶، به بررسی توان تجدید موجودی این سامانه‌ها پرداخته‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد ایران می‌تواند در کوتاه‌مدت با مونتاژ قطعات ذخیره‌شده در انبارهای پیش‌جنگ، تعداد محدودی موشک و پهپاد را بازتولید کند، اما این منابع به‌زودی تمام می‌شوند. گزینه‌های دیگر شامل خرید کامل سامانه‌ها یا قطعات از روسیه، چین و شاید کرهٔ شمالی و بازسازی طولانی‌مدت زنجیره‌های تأمین داخلی است؛ که برای این مسیر ایران باید تأسیسات آسیب‌دیده را تعمیر یا به مکان‌های زیرزمینی منتقل کند، با چالش‌های تحریمی، امنیتی و لجستیکی مواجه شود. این اقدامات در چارچوب حفظ توان بازدارندگی و ادامهٔ توسعهٔ فناوری‌های موشکی و پهپادی کشور برنامه‌ریزی می‌شود. به War on the Rocks بپیوندید و به محتوایی دست یابید که توسط سیاست‌گذاران، فرماندهان نظامی و متفکران استراتژیک در سراسر جهان مورد اعتماد است. با حملات نظامی گستردهٔ اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران در سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، تحلیل‌گران دربارهٔ توانایی ایران در تجدید موجودی موشک‌ها و پهپادهایش بحث و مناظره کرده‌اند. از سال ۲۰۲۴، ایران در حملات انتقامی‌اش علیه اسرائیل، پایگاه‌های نظامی ایالات متحده و سایر اهداف منطقه‌ای، هزاران موشک بالستیک، موشک کروز و پهپادهای یک‌بار مصرف به کار برده است. علاوه بر این، حملات هوایی و موشکی موشک‌ها و پهپادهای بیشتری را به همراه پخش‌کننده‌هایشان نابود کرد. نکتهٔ مهم این است که حملات اسرائیل و ایالات متحده در سال‌های ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و به‌ویژه ۲۰۲۶، به‌صورت تجمعی به صنعت موشکی و پهپادی ایران و کل پایهٔ پژوهشی‑صنعتی دفاعی آن آسیب سنگینی وارد کرده‌اند. از این رو، توانایی ایران در تجدید موجودی موشک‌ها و پهپادهای عملیاتی به مسأله‌ای مهم برای سیاست‌گذاران، تحلیل‌گران اطلاعاتی، برنامه‌ریزان نظامی و کارشناسان خارجی تبدیل شده است. از زمانی که نیروهای نظامی اسرائیل و ایالات متحده در آوریل ۲۰۲۶ حملات خود را به صنایع موشکی و پهپادی ایران متوقف کردند، ادعاهای متضادی دربارهٔ وضعیت توانایی ایران در تولید سامانه‌های جدید مطرح شده است. به عنوان مثال، بسیاری از مقامات آمریکایی و اسرائیلی اعلام کردند که ایران دیگر قادر به ساخت موشک و پهپاد نیست. اما به‌گفتهٔ گزارش‌ها، بازیابی سریع ایران پس از جنگ بهار ۲۰۲۶ برخی مقامات اسرائیلی را شگفت‌زده کرد و نگرانی‌هایی برانگیخت که ایران ممکن است به تولید صدها موشک در ماه بازگردد. از سوی دیگر، مقامات ایرانی می‌گویند که علیرغم حملات، ایران به تولید و بهبود موشک‌ها و پهپادها ادامه داده است. این احتمالاً برای مقاصد بازدارندگی صدا زدن است و در واقع نشان‌دهندهٔ مونتاژ موشک‌ها از قطعات نهایی است، نه بازسازی کامل صنایع و زنجیره‌های تأمین. پس وضعیت صنعت موشکی و پهپادی ایران در چه وضعیتی است؟ گزینه‌های ایران برای تجدید موجودی و بازسازی توانایی‌های تولیدی چیست؟ چه چالش‌هایی در مسیر تجدید و بازسازی پیش روی ایران قرار دارد؟ در کوتاه‌مدت، ایران می‌تواند از انبارهای پیش از جنگ شامل قطعات نهایی، موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پهپادهای جدید— شاید صدها یا حتی هزارها— را مونتاژ کند. در بلندمدت، ایران مجبور است صنایع موشکی و پهپادی به‌ شدت آسیب‌دیده را بازسازی کند تا سامانه‌های جدید تولید شود و به‌ویژه به بهبود سامانه‌های موجود و توسعهٔ سامانه‌های نو بپردازد. حملات اسرائیل و ایالات متحده به زنجیره‌های تولید و تأمین صنایع موشکی و پهپادی ایران هدف گرفتند. در این راستا، هم سازمان‌های اصلی که موشک و پهپاد را توسعه و تولید می‌کردند و هم تأمین‌کنندگان و صنایع داخلی کلیدی که از آن‌ها پشتیبانی می‌کردند، مورد هدف قرار گرفتند. بر اساس اظهارات مقامات آمریکایی، هدف «نابود کردن موشک‌ها و پهپادهای ایران و تأسیسات تولیدی آن‌ها» و تخریب پایهٔ دفاعی‑صنعتی بود تا «اطمینان حاصل شود که ایران نتواند توانایی خود برای اعمال قدرت خارج از مرزهای خود را بازسازی کند».
‏💠 ۳/۷ بر اساس ارزیابی در حال تحول من، حملات بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ بیش از چهل پایگاه صنعتی موشک بالستیک، نزدیک به بیست پایگاه صنعتی موشک کروز و بیش از بیست پایگاه صنعتی پهپاد را هدف قرار دادند؛ به‌علاوه ده‌ها پایگاه پژوهشی‑صنعتی دفاعی دیگر که تولید موشک و پهپادهای ایران را پشتیبانی می‌کردند. در این راستا، نیروهای نظامی اسرائیل و ایالات متحده بر عناصر کلیدی «گلوگاه» صنایع موشک و پهپاد ایران متمرکز شدند؛ شامل پایگاه‌هایی که در راهنمایی و کنترل، پیشرانه، سرها، بدنه، پرتابگرها و مونتاژ نهایی موشک‌ها و پهپادها نقش اساسی داشتند. اسرائیل و ایالات متحده همچنین به مؤسسات پژوهشی دفاعی ایران، از جمله دانشگاه‌های کلیدی که طراحی و توسعه این سامانه‌ها را پشتیبانی می‌کردند، هدف گرفتند. علاوه بر این، تسهیلات صنعتی دوکاره‌ای که مواد استراتژیک نظیر الیاف کربن، فولاد و آلومینیوم تولید می‌کردند، نیز مورد حمله قرار گرفتند. کارزارهای اسرائیل و ایالات متحده به‌طور جدی توان پژوهشی‑توسعه‌ای، ظرفیت تولید، زنجیره‌های تأمین و جستجوی دیرینه ایران برای خودکفایی را تضعیف کردند. این عوامل ستون اصلی بازدارندگی نامتقارن و استراتژی جنگی ایران را تشکیل می‌دهند و به تهران اجازه می‌دهند با به‌کارگیری موشک‌ها و پهپادهای خود، برتری نظامی سنتی اسرائیل و ایالات متحده را خنثی سازند. اولاً، ضربات تجمعی توان وزارت دفاع و لوجستیک نیروهای مسلح، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش (قوه نظامی عادی) و سازمان‌های وابسته را در انجام فعالیت‌های توسعه، تولید و تأمین در بخش هوافضای ایران به‌ طور قابل‌توجهی تضعیف کرد. این حملات خطوط تولید موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پهپادها را به‌ شدت مختل کرد و به‌ویژه توانایی ایران در توسعهٔ موشک‌ها و پهپادهای جدید و پیشرفته‌تر را نیز کاهش داد. در نتیجه، ظرفیت ایران برای تجدید موجودی سلاح‌های خود با انواع فعلی موشک و پهپاد و همچنین توانایی پیشرفت‌های فنی و ساخت موشک‌ها و پهپادهای کاملاً نوین به‌ طور چشمگیری تحت تأثیر قرار گرفت. مقامات ایرانی به تلاش برای افزایش توان تخریبی سرها، گسترش برد، بهبود دقت، ارتقای مانورپذیری، کاهش شناسایی راداری و تقویت توان مقابله با جنگ الکترونیکی دشمن و سامانه‌های دفاع هوایی و موشکی اشاره کرده‌اند. به‌نظر می‌رسد این ضربات این تلاش‌ها را تضعیف کرده‌اند و ایران برای ادامهٔ بهبودها باید بر پایهٔ درس‌های فنی و عملیاتی مهمی که از جنگ‌های اخیر آموخته، دوباره به کار خود بازگردد. علاوه بر این، سرنوشت برنامهٔ نامشخص ایران برای توسعهٔ موشک بالستیک میان‌برد ۴٬۰۰۰ کیلومتری — که در حملهٔ ناموفق به دیگو گارسیا در مارس ۲۰۲۶ به کار رفته بود — تحت سؤال است. به همان شکل، خسارات به تلاش‌های بلندپروازانهٔ وزارت دفاع و لوجستیک نیروهای مسلح و سپاه پاسداران برای ساخت موشک‌های پرتاب‌پذیر فضایی نیز ضربه زده است؛ برخی از این وسایل می‌توانند در صورت تصمیم تهران، موشک‌های بلندبرد بسیار توانمندی تولید کنند. دوم اینکه، این حملات زنجیره‌ی تأمین داخلی را که قطعات، مواد و تجهیزات تولید و آزمایش را به برنامه‌های موشکی و پهپادی می‌رسانند، به‌طور جدی تضعیف کرد. این شامل موارد کلیدی است که «درون‌ساز» (insourced) — توسط سازمان‌های اصلی تولید به‌صورت داخلی ساخته می‌شوند — و مواردی که «برون‌ساز» (outsourced) به شبکه‌ی گسترده‌ای از صنایع، مراکز پژوهشی و شرکت‌های ایرانی واگذار شده‌اند. در واقع، رهبر معظم «مجتهبی» خامنه‌ای اخیراً از فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، که موشک و پهپاد تولید می‌کند، درخواست کرد تا اقدامات و به‌روزرسانی‌های منظم دربارهٔ زنجیره‌ی تأمین ارائه دهد.
‏💠 ۴/۷ سوم اینکه، از طریق تأثیر تجمعی بر سازمان‌های توسعه و تولید و زنجیره‌های تأمین داخلی، حملات اسرائیل و آمریکا به‌طور شدید خودکفایی صنعت هوافضای ایران را زیر سؤال برد. ایران برای دهه‌ها در پی گسترش توانمندی‌های داخلی، افزایش خوداتکایی و کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی، به‌ویژه در فناوری‌های استراتژیک و گلوگاه‌دار، بوده است. شایان ذکر است که این حملات به بخش‌های حساسی که ایران سال‌ها برایشان سرمایه‌گذاری کرده بود، هدف گرفته‌اند؛ از جمله تولید قطعات هدایت و کنترل، موتورهای راکتی جامد و سوخت‌های جامد موشک‌های بالستیک، موتورهای توربوجت و پیستونی موشک‌های cruise و پهپادها، مواد منفجره برای سرها و الیاف کربن برای بدنه‌های ترکیبی موشک. در پی اثر کلی این حملات، وابستگی ایران به تأمین‌کنندگان خارجی و شبکه‌های خرید غیرقانونی در کوتاه‌مدت و سال‌های آینده احتمالاً افزایش خواهد یافت و تمرکز دیرینه بر خودکفایی موقتاً به حاشیه رانده می‌شود. در مواجهه با این خسارات گسترده، گزینه‌های ایران برای تجدید موجودی موشک‌ها و پهپادها و بازسازی توانمندی‌های تولیدی چیست؟ برای تجدید موجودی، ایران سه گزینهٔ اساسی دارد. نخست، می‌تواند سامانه‌های جدید را با استفاده از انبارهای قطعات تمام‌شده در سایت‌های زیرزمینی مونتاژ کند — امری که گزارش‌ها می‌گویند ایران هم‌اکنون در حال انجام آن است — که می‌تواند در پایگاه‌های زیرزمینی سپاه پاسداران و در کارگاه زیرزمینی وزارت دفاع و لوجستیک نیروهای مسلح انجام شود. به این ترتیب، ایران می‌تواند موجودی خود را به‌صورت محدود و بدون تکیه بر تولید جدید از صنایع و زنجیره‌های تأمین بازسازی کند. تعداد موشک‌ها و پهپادهایی که می‌توان از انبارهای موجود ساخت — چه صدها و چه هزارها — نامشخص است و مدت زمان کافی بودن این موجودی نیز نامعلوم است. در هر صورت، مونتاژ موشک‌ها و پهپادهای جدید از انبارهای موجود تنها راه‌حل کوتاه‌مدتی است؛ چون این قطعات ذخیره‌شده به‌زودی تمام می‌شوند و ایران بدون تولید جدید نمی‌تواند آن‌ها را جایگزین کند. دوم اینکه، ایران می‌تواند موشک‌ها و پهپادهای کامل را از تأمین‌کنندگان خارجی خریداری کند. گزارش‌ها حاکی از دریافت برخی پهپادهای کامل از روسیه و جستجوی پهپادهای پیشرفته‌تر توسط ایران است. علاوه بر این، چین گفته است که موشک‌های cruise فوق‌صوتی ضد کشتی به ایران تحویل خواهد داد. ایران می‌تواند موشک‌های بالستیک، موشک‌های cruise دیگر و پهپادها را از این دو کشور یا حتی از کره شمالی تهیه کند؛ اما این نیز تنها راه‌حل محدود است و با تأکید سنتی ایران بر خودکفایی هم‌سویی ندارد. سومین و احتمالاً ترجیح بلندمدت ایران این است که توسعه و تولید موشک‌ها و پهپادهای جدید را با بهره‌گیری از قطعات تازه تولید شده‌ای که از منابع داخلی و خارجی تأمین می‌شوند، از سر بگیرد. برای این کار ایران باید سازمان‌های داخلی و زنجیره‌های تأمین خود را بازسازی کند و به‌نظر می‌رسد هم مسیر داخلی و هم مسیر خارجی را دنبال خواهد کرد.
‏💠 ۵/۷ در چارچوب مسیر داخلی، ایران چهار گزینهٔ اساسی برای بازسازی توانایی توسعه و تولید موشک و پهپاد دارد. نخست می‌تواند سایت‌های موجود را تعمیر و بازسازی کند؛ اگرچه تا کنون شواهد کمی از این امر دیده‌ایم و ایران به‌خوبی خطر حملات مجدد به این تأسیسات را در صورتی که اسرائیل یا ایالات متحده عملیات آن‌ها را شناسایی کنند، می‌داند. دوم اینکه می‌تواند فعالیت‌های حیاتی را به مکان‌های امن منتقل کند؛ مقامات ایرانی ادعا کرده‌اند پیش از جنگ تجهیزات کلیدی گلوگاه را از تأسیسات مهم جابه‌جا کرده و فعالیت‌های توسعه و تولید را به زیرزمین منتقل کرده‌اند. سوم می‌تواند تأسیسات جدیدی بسازد؛ مقامات ایرانی گفته‌اند تأسیسات را در مکان‌های امن بازسازی کرده و موشک و پهپاد را در سایت‌هایی تولید می‌کنند که دشمنان ایران از آن‌ها بی‌اطلاعند. در این زمینه ممکن است ایران پیش از سال ۲۰۲۶ سایت‌های جدیدی ساخته باشد که هنوز جامعهٔ منبع باز آن‌ها را شناسایی نکرده است. در نهایت می‌تواند خطوط تولید صنایع دفاعی و غیرنظامی را برای تأمین قطعات موشک و پهپاد بازتغییر دهد؛ مشابه آن‌چه گزارش‌ها نشان می‌دهد جنرال موتورز برای صنعت موشک‌های ایالات متحده قطعاتی برای پاتریوت و سایر موشک‌ها تولید می‌کند. برای مثال، ایران می‌تواند به‌تدریج از شرکت‌های مستقر در شهرک‌های صنعتی متعدد سرتاسر کشور که پیش از این به‌عنوان تأمین‌کننده به کار رفته‌اند، بهره‌برداری کند. به هر حال، به‌نظر می‌رسد ایران ترکیبی از این چهار گزینه را به کار گیرد تا تاب‌آوری صنایع موشک و پهپاد خود را افزایش داده و نقاط ضعف آن‌ها را به حداقل برساند. یک تمایز مهم باید قائل شد: بازسازی صنایع و زنجیره‌های تأمین ایران برای تولید موشک‌های بالستیک — و تا حدی کمتر برای موشک‌های کروز — نسبت به پهپادها کار پیچیده‌تر و خطرناک‌تری است. تأسیسات، فناوری‌ها و فرآیندهای مورد نیاز برای تولید موشک‌های بالستیک پیچیده‌تر، خطرناک‌تر و ردپایی دارند که پنهان‌سازی و انتقال به زیرزمین را دشوارتر می‌کند؛ در حالی که برای پهپادها این شرایط کمتر است. ساخت و آزمون موتورهای مایع و جامد موشکی نمونهٔ بارزی از این تفاوت است. علاوه بر این، ایران می‌تواند برای تولید پهپادها به‌مراتب بیشتر از قطعات تجاری و دوکاره استفاده کند تا برای موشک‌های بالستیک. در چارچوب مسیر خارجی، ایران باید انواع قطعات، مواد و تجهیزات را از تأمین‌کنندگان بین‌المللی خریداری کند؛ چه برای تجهیز تأسیسات بازسازی‌شده یا جدید و چه برای از سرگیری خطوط تولید و برنامه‌های توسعه موشک و پهپاد. پیش از جنگ‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، ایران تا حدودی برای برنامه‌های موشک و پهپاد خود به قطعات خارجی وابسته بود، اما «سیگنال تقاضا» برای فناوری‌های خارجی به‌احتمال زیاد به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است، چرا که سازمان‌ها و زنجیره‌های تأمین اصلی آن به‌طور گسترده‌ای آسیب دیده‌اند. در ادامه، ایران احتمالاً خرید گسترده‌ای از چین، روسیه و شاید کره‌ شمالی انجام خواهد داد؛ در عین حال برای به‌دست‌آوردن قطعات تجاری و دوکاره، مواد و تجهیزات از تأمین‌کنندگان غربی و آسیایی به شبکه‌های خرید غیرقانونی متکی می‌شود. علاوه بر خرید سامانه‌های تسلیحاتی کامل که پیش‌تر اشاره شد، ایران احتمالاً به‌دنبال خرید زیرسیستم‌های کامل خواهد بود؛ از جمله موتورهای موشک‌های کروز و پهپادها، قطعاتی چون ابزارهای هدایت، قطعات موتور و قطعات الکترونیکی؛ مواد اولیه شامل مواد شیمیایی برای سوخت‌سازها و مواد منفجره، آلیاژهای فولاد و آلومینیوم و فایبر کربن؛ و تجهیزات تولید و آزمون مورد نیاز برای ساخت سامانه‌ها، زیرسیستم‌ها، قطعات و مواد اولیه.
‏💠 ۶/۷ برای برجسته‌سازی یک جنبه مهم از تلاش‌های بازسازی، مدیران برنامه‌های ایرانی و مدیران زنجیره‌ی تأمین مجبور خواهند شد فهرست‌های مواد متعدد که برای این کار حیاتی‌اند را بازنگری و بازسازی کنند. هر خط تولید و هر برنامه توسعه فهرست مواد منحصر به‌فرد خود را دارد؛ لیستی جامع از صدها قطعه‌ای که برای ساخت یک موشک یا پهپاد خاص لازم است و شرکت‌های خاص (داخلی یا خارجی) که آن‌ها را تأمین می‌کنند. مقامات ایرانی باید هر فهرست مواد را بر پایه خسارات ناشی از ضربات ارزیابی کنند: چه آیتم‌هایی تحت تأثیر ضربات قرار گرفته‌اند، به‌ویژه فناوری‌های گلوگاه؟ آیا انبارهای حاوی قطعات تخریب شده‌اند؟ آیا تولید داخلی آسیب دیده؟ چه تأمین‌کنندگانی خسارت دیده‌اند و چه زمانی (در صورت امکان) می‌توانند تولید را از سر بگیرند؟ آیا تأمین‌کنندگان جایگزین لازم است؟ نکته مهم این است که ضربات مقامات را وادار می‌کند تا تصمیمات «ساخت یا خرید» را برای بسیاری از موارد بازنگری کنند: چه چیزی را می‌خواهیم به‌صورت داخلی تولید کنیم؟ چه چیزی را می‌توان از تأمین‌کنندگان داخلی خرید؟ چه چیزی باید از تأمین‌کنندگان خارجی تهیه شود؟ بر پایه این بازنگری‌ها و با توجه به محدودیت‌های شدید منابع و اولویت‌های هم‌زمان بازسازی نظامی و غیرنظامی، ممکن است مقامات مجبور شوند تصمیمات دشواری برای اولویت‌بندی، ساده‌سازی یا کاهش خطوط تولید و برنامه‌های توسعه موشک و پهپاد اتخاذ کنند. این می‌تواند مستلزم بازسازماندهی صنایع هوافضای ایران و احتمالاً ادغام برخی سازمان‌ها و برنامه‌های کلیدی باشد. حداقل برای چند سال آینده، مقامات احتمالاً باید بر روی سامانه‌های با بالاترین اولویت — و فناوری‌های مرتبط با آن‌ها — تمرکز کنند و به جای تلاش برای احیای ده‌ها خانواده موشک و پهپاد پیش از جنگ، مسیر دیگری را پیش بگیرند. ایران با چالش‌های جدی برای بازسازی مواجه است. نخست، ایران همچنان تحت کنترل‌های تجاری، تحریم‌ها و مانع‌های غربی که هدفشان دشوار کردن خریدهاست، قرار خواهد گرفت؛ علاوه بر این، گزارش‌هایی مبنی بر یک عملیات مخفی اسرائیلی وجود دارد که سعی دارد تلاش‌های ایران برای به‌دست آوردن فناوری‌های بازسازی خطوط تولید آسیب‌دیده را خنثی کند. ممکن است این کشور همچنین با تجدید «عملیات بین‌جنگی» اسرائیلی، شامل تخریب و ترور، که هدفش صنعت هوافضای ایران است، روبه‌رو شود. دوم، ایران باید از شناسایی و کشف تسهیلات جدید توسط خارجی‌ها جلوگیری کند؛ این شامل مکان‌های توسعه و تولید و همچنین تأمین‌کنندگان فناوری‌های کلیدی می‌شود. سوم، ایران با چالش‌های جدی لجستیکی و خطرات انتقال فعالیت‌های حساس به زیرزمین مواجه خواهد شد. ساخت قطعات الکترونیکی و مکانیکی زیرزمینی خطر کمی دارد، اما اگر ایران سعی کند فعالیت‌های خطرناک‌تری مانند تولید موتورهای موشکی جامد و سرهای جنگی را به زیرزمین منتقل کند، خطرات به‌مراتب بزرگ می‌شود. چهارم، همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، ایران در کوتاه‌مدت وابستگی خود به تأمین‌کنندگان خارجی را افزایش خواهد داد. این امر آسیب‌پذیری ایران نسبت به محموله‌های مسدودشده و زنجیره‌های تأمین مختل‌شده را بالا می‌برد و ضرورت حفاظت در برابر خطر قطعات خراب‌شده را تشدید می‌کند. در نهایت، تلاش‌های بازسازی ایران با احتمال حملات نظامی تجدید شده اسرائیلی یا آمریکایی مواجه است؛ این حملات می‌توانند به شکل حملات محدود برای «چمن‌زنی» یا «ضربه‌های نقطه‌ای» به سایت‌های کلیدی باشند یا به صورت عملیات نظامی بزرگتر رخ دهند. نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، اعلام کرده که تهدید موشک‌های ایران «دور شده» اما حذف نشده است و اسرائیل اهداف خود را یا از طریق توافق یا با نیروی نظامی خواهد رسید. در نتیجه، تلاش‌های ایران برای بازسازی صنایع موشکی و پهپادی در ماه‌ها و سال‌های آینده با چالش‌های فراوان فناوری، صنعتی، اقتصادی، لجستیکی، اطلاعاتی و نظامی روبه‌رو خواهد شد. در کوتاه‌مدت، توانایی ایران برای تجدید موجودی موشک‌ها و پهپادهایش محدود به نظر می‌رسد؛ با این حال می‌تواند سامانه‌های جدیدی از روسیه و چین نیز به‌دست آورد. اما در بلندمدت، ایران با چالش‌های جدی برای بازگرداندن توانایی نزدیک به سطح پیش از جنگ در توسعه و تولید موشک‌ها و پهپادها مواجه است.
‏💠 ۷/۷ این چالش‌ها برای تهران فرصتی برای افزایش کارآیی ابزارهای عدم گسترش فراهم می‌آورد. نخست، افزایش قابل‌توقع و چشمگیر نیاز ایران به قطعات، مواد و تجهیزات خارجی — که احتمالاً شامل بسیاری از اقلام تحت کنترل‌های صادراتی چندجانبه و ملی می‌شود — فرصتی برای تقویت اثر این کنترل‌ها و مختل‌کردن تلاش‌های بازسازی ایران ایجاد می‌کند. کشورها می‌توانند از طریق چارچوب کنترل فناوری موشکی (MTCR) و توافق‌نامه واسنار برای بهبود شناسایی و مختل‌کردن تأمین غیرقانونی ایران از اقلام حساس، هماهنگی کنند. این می‌تواند شامل انتشار فهرست‌های نظارتی به‌روز و گسترش‌یافته از فناوری‌ها و نهادهای ایرانی، و همچنین افزایش ارتباط با دولت‌ها و شرکت‌های جهان باشد. دوم، فرصت‌های توقیف محموله‌های دریایی، به‌ویژه از چین، به‌دلیل حجم عظیم اقلامی چون ترکیبات پیشرانه که ایران احتمالاً از چین طلب خواهد کرد، احتمالاً افزایش خواهد یافت. سوم، گسترش تأمینات ایرانی فرصت‌هایی برای تعامل و همکاری بیشتر از طریق مسیرهای دیپلماتیک و اطلاعاتی با کشورهایی که نگران بازسازی ایران هستند، فراهم می‌کند؛ همچنین امکان «افشای استراتژیک» و تحریم‌هایی که تلاش‌ها و بازیگران مهم تأمین ایران را به‌صورت عمومی نشان می‌دهند، وجود دارد. از دههٔ ۱۹۸۰، ایران صنایع موشکی و پهپادی خود را در مواجهه با کنترل‌های صادراتی، تحریم‌ها، توقیف‌ها و سایر اقدامات عدم گسترش گسترش داده است. اما اضطرار تهران، به‌همراه گستردگی و حجم آنچه ایران اکنون احتمالاً از تأمین‌کنندگان خارجی طلب می‌کند — از جمله اقلام حساس و تحت کنترل — احتمال کارآیی بیشتر این ابزارها در شناسایی و مختل‌کردن تلاش‌های تأمین ایران را نسبت به گذشته افزایش می‌دهد. اما تضعیف تلاش‌های بازسازی ایران آسان نخواهد بود. ایران می‌تواند به‌طور محتمل بر شرکت‌های داخلی برای تأمین برخی اقلام کلیدی تکیه کند و از دهه‌ها تجربهٔ خود در تأمین غیرقانونی خارجی بهره بگیرد؛ این تجربه را در ماه‌ها و سال‌های پیش رو به‌حداکثر خواهد رساند. به‌ویژه، تلاش برای مختل‌کردن کمک‌های چین، روسیه و کرهٔ شمالی دشوار است. ایران روابط نظامی و دفاعی دیرینه‌ای با این کشورها دارد که ممکن است مایل به محدود یا قطع همکاری با ایران نباشند. گزینه‌های مختل‌کردن محموله‌های آن‌ها به ایران — چه هوایی، ریلی و از طریق دریای خزر — نیز با محدودیت‌هایی مواجه خواهند شد. اگرچه برآورد زمان‌بندی تلاش‌های بازسازی ایران دشوار است، به‌نظر می‌رسد برای بازگرداندن مهم‌ترین گره‌های محدودکننده چند ماه و برای بازسازی توانمندی‌های صنعتی گسترده‌تر و زنجیره‌های تأمین داخلی به سطحی که شبیه وضعیت پیش از جنگ باشد، حداقل دو تا سه سال زمان نیاز باشد. اما این ارزیابی با اطمینان کم انجام می‌شود؛ چرا که عوامل پیچیده‌ای چون چالش‌های فنی و صنعتی ایران، دامنه و ماهیت کمک‌های چین، روسیه و سایر تأمین‌کنندگان خارجی، و به‌ویژه اقدامات عدم گسترش و نظامی بازیگران خارجی که می‌توانند تلاش‌های ایران را خنثی کنند، در کار هستند. به‌نگاه آینده، ایران تقریباً قطعاً سعی خواهد کرد تا حدی از توان پیش‌جنگی خود در تولید و بهبود موشک‌ها و پهپادها را بازگرداند، چرا که این بخش مهمی از بازدارندگی و مقاومت در برابر اسرائیل و ایالات متحده است. توانایی‌هایش در این زمینه به‌وضوح کاهش یافته‌اند، اما اراده‌اش برای این کار همچنان محکم است؛ این که آیا ایران می‌تواند چالش‌های جدی پیش‌رو را پشت سر بگذارد و وضعیت پیشین خود را بازسازی کند، هنوز معلوم نیست. جیم لامسون (Jim Lamson) پژوهشگر ارشد در مرکز جیمز مارتین برای مطالعات عدم‌گسترش (James Martin Center for Nonproliferation Studies) و پژوهشگر میهمان در دپارتمان مطالعات جنگی کالج کینگ لندن (King’s College London) است. پیش از آن، او به‌مدت بیست و سه سال به‌عنوان تحلیلگر در سیا کار می‌کرد. این مقاله بخشی از آن بر پایهٔ گزارش اخیر او با عنوان «حملات اسرائیل و ایالات متحده به صنعت هوافضای ایران، ۲۰۲۴–۲۰۲۶: ارزیابی اولیهٔ تأثیر و چشم‌انداز آینده» تهیه شده است. تصویر: نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی – منبع: ویکی‌مدیا کامنز
‏⭐ 🧠 ۷ اکتبر، سه سال پس: چگونه هزینهٔ جنگ به تهران رسید ‏🏛 منبع: Times of Israel Blogs ‏✍️ نویسنده: Purna Lal Chakma ‏📄 عنوان اصلی: October 7, Three Years Later: How the Price of War Reached Tehran ‏🔎 Hamas, Hezbollah, Houthis, Ali Khamenei, Israel ‏✅ با ژئوپلیس دنیا در دستان شماست ‏🌍 @Geopolis_ir