🔷 ۳/۸
این رویکرد ممکن است نتواند ایالات متحده را وادار به تسلیم کند؛ اما حتی اگر هر دو طرف در حال حاضر نتوانند یکدیگر را مغلوب کنند و به توافقی دست یابند، صلح بهاحتمال زیاد دوام نخواهد داشت. تهران بر این باور است که واشنگتن دوباره جمع میشود و سرانجام به جنگ باز میگردد. رژیم مصمم است به هر تحریک آمریکایی پاسخی قاطع بدهد و حتی ممکن است بدون پیششرطی به حمله بپردازد. این حکومت فکر نمیکند بتواند با حضور ایالات متحده در خاورمیانه زندگی کند؛ بنابراین برای خروج آمریکا از منطقه، تمام توان خود را به کار میگیرد. به عبارت دیگر هدف پایدار ایران این است که حضور در این منطقه را آنقدر دردناک سازد که واشنگتن مجبور به عقبنشینی بیشتر نیروهایش، پذیرش کنترل تهران بر تنگه هرمز و بهرسمیت شناختن جمهوری اسلامی بهعنوان قدرتی پایدار شود.
ترس و نفرت
وقتی جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران آغاز شد، وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، در جلسهای در مجتمع رهبر معظم علی خامنهای حضور داشت. عراقچی ماههای اخیر را صرف مذاکرات با ایالات متحده درباره برنامه هستهای ایران کرده بود، اما در هفتههای پیشین واشنگتن داراییهای نظامی خود را بهسوی خلیج فارس نزدیک کرد و ایران را ملزم به رهاسازی تمام غنیسازی هستهای کرد. رئیسجمهور ایالات متحده دونالد ترامپ بهصورت علنی اشاره میکرد که ممکن است سعی در سرنگونی جمهوری اسلامی داشته باشد. عراقچی در میانهٔ ارائهٔ گزارش به مقامات عالیرتبه دربارهٔ این تحولات و احتمال افزایشی جنگ بود که ناگهان بمبها شروع به سقوط کردند.
مجتمع خامنهای در حملات اولیه هدف قرار گرفت و بسیاری از مقامات عالیرتبه، از جمله خود رهبر، کشته شدند. اما عراقچی زنده ماند. او از میان آوارها بیرون آمد، شگفتزده و پوشیده از خاک و آوار. بر اساس گزارشی که به یک پادکستر ایرانی داد، او به خیابان دوید، یک خودرو عبوری را متوقف کرد و از راننده خواست او را به وزارت امور خارجه ببرد. از آنجا سعی کرد به هر فرمانده نظامی که میتوانست دست یابد و با رهبران خارجی تماس بگیرد. بهزودی دیگر مقامات زندهمانده به او پیوستند.
جمهوری اسلامی مدتها پیش پیشبینی کرده بود که ممکن است خامنهای و معاونانش کشته شوند؛ بنابراین برای مدیریت پیامدهای این حملات آماده بود. بهعنوان مثال دولت تقریباً یک سال صرف غیرمتمرکز کردن بوروکراسی سیاسی و نظامی کرد تا استانداران استانها و فرماندهان نظامی بتوانند بدون دستور مستقیم از ردههای بالایی عمل کنند. مقامات عالیرتبه مجبور بودند حداقل دو نفر را بهعنوان جانشین خود تعیین کنند تا در صورت عدم بقا بتوانند جایگزین شوند. با اینحال، این تجربه برای رژیم همچنان شوکآور بود. رهبران ایران دیگر نمیتوانستند در یک مکان بمانند و مجبور شدند ساعتها در خودروها و موتورسیکلتها بین پناهگاهها جابجا شوند. آنها باید با از دست دادن همکاران، دوستان و گاهی اعضای خانواده کنار میآمدند. رهبر جدید کشور، مجتبی خامنهای، در این حملات همسر، یک خواهر، یک برادرزاده و همچنین پدر خود را از دست داد. مقامات اطلاعاتی ایالات متحده میگویند که خود او نیز زخمی شده است.
ایران ۲۸ فوریه را همانند اسرائیل ۷ اکتبر میبیند.
🔷 ۴/۸
خود این شوکها به تنهایی کافی بود تا دولت ایران را نسبت به اسرائیل و واشنگتن از پیش خصمانهتر کند؛ اما نخبگان رژیم بهدلیل حملات ایالات متحده به زیرساختهای غیرنظامی ایران، از جمله نیروگاههای انرژی و شبکههای حملونقل، خشم بیشتری یافتند. آنها به این نتیجه رسیدند که اسرائیل و ایالات متحده درگیر یک درگیری محدود برای نابود کردن مردم و نهادهایی که مدتها جمهوری اسلامی را اداره کردهاند نیستند، بلکه در جنگی هستند که هدف آن نابودی خود کشور است. بر این اساس، موضعی سرسختانه جدید اتخاذ کردند. مجتبی رهبران نظامی تندرو را به جای همکاران کشتهشدهشان ارتقا داد و به آنها دستور داد تا برای «عملیات تهاجمی علیه دشمن» آماده شوند. محسن رضایی، که در جنگ ایران‑عراق سرپرست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود، منشی شورای عالی امنیت ملی شد و اعلام کرد که ایران نه تنها پایگاههای نظامی، بلکه داراییهای اقتصادی آمریکایی و شرکتهای نفتی را هدف خواهد گرفت. همچنین کشور بهطور آشکار به شرکای منطقهای واشنگتن حمله میکند. (پیش از ۲۸ فوریه، تهران قدرت نظامی خود را در سراسر خاورمیانه اعمال میکرد، اما عمدتاً از طریق شبکهای از متحدان غیردولتی.) در نهایت، رژیم بهصورت پیشگیرانه حمله میکند؛ بهعنوان مثال در ماه ژوئیه، پایگاههای نظامی ایالات متحده در اردن را هدف قرار داد و ادعا کرد که این پایگاهها مکان آمادهسازی حملات به ایران هستند. در این عملیات، تهران سه سرباز آمریکایی را کشت.
رویکرد جدید رژیم صرفاً برای بازدارندگی روانی واشنگتن نیست؛ هدف آن همچنین تخریب سیستماتیک زیرساختهای نظامی و اطلاعاتی ایالات متحده در خاورمیانه است. از این منظر، ایران نسخه خود را از استراتژی «چمنزنی» اسرائیل میسازد؛ بهطوری که حملات مکرر و محدود انجام میدهد تا توانمندیهای دشمن را بین دورههای بزرگ جنگ تضعیف کند. بدین وسیله، ایران امید دارد ایالات متحده را در محافظت از متحدان و نیروهای خود در برابر حملات آینده ایرانی ناتوانتر سازد و در نتیجه تمایل کمتری برای حضور در منطقه داشته باشد.
رهبران ایرانی از نتایج روشهای خود راضیاند. آنها بر این باورند که تشدید تنش سریع و گسترده در سراسر منطقه، اسرائیل و ایالات متحده را وادار به محدود کردن حملات به زیرساختهای غیرنظامی ایران کرد و به آرامش جنگ کمک کرد.
اما نخبگان ایرانی معتقدند که تهران هنوز کاملاً پیروز نشده است. مقامات ایالات متحده و اسرائیل دههها پیش پیشبینی میکردند که جمهوری اسلامی در آستانه سقوط است و حتی پس از عملکرد نظامی شگفتانگیز آن، همچنان آن را ضعیف مینگرند. بهعنوان مثال، در سپتامبر، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، گفت که کشور در «چرخ مرگ» است. برای رژیم این فاصله ادراکی خطرناک است. مقامات ایرانی بر این باورند که اگر واشنگتن فکر کند دولت تنها با یک تحریم، یک حمله یا یک اعتراض به فروپاشی نزدیک است، فشارهای اقتصادی و نظامی را متوقف نخواهد کرد. پیش از مرگ، آیتالله خامنهای بزرگ بهصورت خصوصی و عمومی هشدار داد که واشنگتن تا زمانی که مقامات ایالات متحده نتوانند قدرت نظامی ایران را انکار کنند، ایران را تنها نخواهد گذاشت. و در آگوست گذشته، مجتبی به ارتش ایران دستور داد تا آنچه او «حداکثر بازدارندگی» علیه ایالات متحده نامید، به دست آورد.
در گذشته برخی از رهبران ایرانی بر این باور بودند که میتوانند با ایالات متحده همزیستی مسالمتآمیزی را مذاکره کنند؛ اما امروز تقریباً هیچیک از افراد رژیم این تصور را ندارند. در عوض، تهران به این نتیجه رسیده است که ایالات متحده هرگز شریک صادقانهای نخواهد بود. سوابق واشنگتن، در اصل، نشانگر خیانت است؛ پس از تنها سه سال، از توافق هستهای ۲۰۱۵ خارج شد. وقتی در ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶ به ایران ضربه زد، دو طرف در میانه مذاکرات بودند. بهنظر تهران، ایالات متحده با تلاش برای گشودن مسیر جدید حملونقل دریایی از طریق تنگه هرمز، مسئول سقوط آخرین تلاش صلحشان — یادداشت تفاهمی که در ژوئن امضا شده بود — بوده است.
🔷 ۵/۸
دولت ایران نیز نگران است که موقعیت مطلوبش برای همیشه دوام نیاورد. اگر زمان کافی داشته باشد، اقتصاد جهانی میتواند مسیرهای صادراتی جایگزین از خلیج فارس پیدا کند و بسته شدن تنگه بیاثر شود. در همین حال، واشنگتن میتواند دست قویتری بگیرد. رهبران ایرانی بر این باورند که ترامپ در حال حاضر محدود است چون میخواهد جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای پیشرو پیروز شوند و گسترش جنگ با ایران بهطور عمیقی مورد انتقاد قرار گرفته است. اما پس از گذشت آن انتخابات، رئیسجمهور دیگر نیازی به نگرانی بیش از حد دربارهٔ درصد تأییدات خود نخواهد داشت. تهران میتواند برای پیروزی یک دموکرات در سال ۲۰۲۸ صبر کند، اما معتقد نیست این نتیجه به نفعش باشد. جو بایدن در دوران انتخاباتی وعدهٔ بازگشت به توافق هستهای ۲۰۱۵ را داد، اما پس از بهدست گرفتن قدرت سعی کرد با بهکارگیری تحریمهای «فشار حداکثری» دورهٔ اول ترامپ، امتیازاتی استخراج کند؛ این تلاش ناموفق بود. دولت بعدی نیز ممکن است همانند قبلی احساس کند درگیر مناقشهای با ایران است و به پیشروی ادامه دهد. در واقع، یک رئیسجمهور میانهرو میتواند برای جمهوری اسلامی خطرناکتر باشد؛ چرا که روابط بینالمللی واشنگتن را بهبود میبخشد و شرکای آسیایی، اروپایی و خاورمیانهای را برای کمک بیشتر به کمپین ضد ایران جذب میکند.
بنابراین، انتظار نمیرود رژیم ساکن بماند. در عوض، فشار بر واشنگتن را از همین حالا افزایش خواهد داد. این کار را میتواند از طریق سازوکارهای مختلف انجام دهد. بهعنوان مثال، دولت ممکن است صادرات گاز و نفت از خلیج فارس را بهطور کامل محدود کند. تهران پیش از این بخش بزرگی از این تجارت را با بستن تنگه هرمز قطع کرده بود، اما برخی کشورهای خلیج هنوز میتوانند بهصورت مستقیم یا از طریق عبور از دریای سرخ به اقیانوس هند دسترسی داشته باشند. برای خنثی کردن این کشورها، ایران میتواند بهصورت مستقیم به تأسیسات تولید نفت و بنادر آنها حمله کند. همچنین میتواند با همپیمانان حوثی در یمن هماهنگی کند تا دریای سرخ را با تهدید به بمباران کشتیهای عبوری مسدود سازد؛ همانطور که این گروه در طول جنگ اسرائیل با غزه انجام داد. حوثیها خود را در موقعیتی قوی قرار دادهاند تا با تسخیر سرزمینهای بیشتری از نیروهای تحت حمایت سعودی در یمن، دوباره این مسیر آبی را ببندند. در واکنش، ریاض بهطور موقت خط لولهای را که برای انتقال نفت از خلیج فارس به دریای سرخ استفاده میکند، بسته است.
ایران میتواند حملات خود را علیه مخالفان مستقیمش تشدید کند. این ممکن است به معنای پرتاب پهپادها و موشکهای بیشتر به پایگاههای نظامی آمریکا باشد. همچنین میتواند عملیات سایبری بیشتری علیه زیرساختهای غیرنظامی در ایالات متحده انجام دهد؛ همانطور که مقامات آمریکایی بر این باورند ایران در ژوئیهٔ گذشته با قطع موقت تأمین آب در مینهسوتا دست داشت. اگر دوباره مورد حمله قرار گیرد، ایران میتواند زیرساختهای غیرنظامی خلیج فارس را بهطور تهاجمی هدف بگیرد؛ حتی ممکن است کارخانههای آب شیرینسازی را هدف بگیرد تا بخشهایی از منطقه غیرقابل سکونت شوند. در نهایت، تهران میتواند سعی کند مقامات آمریکایی و اسرائیلی را ترور کند. برای رژیم این کار بازگشتی به شیوههای پیشین محسوب میشود. در طول دههٔ ۱۹۸۰، جمهوری اسلامی و متحدان شیعهٔ لبنانیاش انواع قتلهای هدفمند را اجرا کردند؛ مخالفان ایرانی را در اروپا و صدها سرباز آمریکایی و فرانسوی را در سلسلهای از بمبارانها حذف کردند. تا اواخر دههٔ ۱۹۹۰ این نوع عملیاتها را بهطور عمده کنار گذاشت، زیرا برای کاهش تنش با سایر دولتها موشکها و پهپادهایی بهعنوان بازدارنده بهدست آورد. اما امروز تحلیلگران امنیتی ایرانی از فقدان توانایی در ترورهای هدفمند شکایت میکنند و بهنظر میرسد تهران مصمم است این قابلیت را احیا کند.
ایران برای ترور مقامات ارشد آمریکایی و اسرائیلی با مشکل مواجه خواهد شد. ارتش ایران به سلاحهای پیشرفتهای مانند جنگندههای F‑35 و اطلاعات پیشرفتهای که به اسرائیل و واشنگتن امکان قتل افراد برجستهٔ دولت ایرانی را میداد، دسترسی ندارد. بر پایهٔ اظهارات مقامات آمریکایی، تهران در سال ۲۰۲۴ سعی کرد یک قاتل مزدور برای کشتن ترامپ استخدام کند؛ اما طرح آن بلافاصله توسط نیروی انتظامی آمریکا ناکام ماند. (ایران این گزارشها را رد کرده است.)
🔷 ۶/۸
با این حال کشور گزینههایی دارد. میتواند برای مثال عملیاتهای مخفی انجام دهد یا از طریق شبکهٔ متحدان منطقهایاش برخی اهداف را بکشند. همچنین میتواند سعی کند افراد کماهمیتتر را هدف بگیرد. بهعنوان مثال در ماه اوت، ارتش ایران اعلام کرد که به هر کسی که سرباز آمریکاییای را بکشاند یا اسیر کند، ۳۰,۰۰۰ دلار پرداخت خواهد کرد.
بدون رحمت
ایران ممکن است تصمیم بگیرد با انجام همان کارهایی که اسرائیل و ایالات متحده قبلاً علیه آن انجام دادهاند، بازدارندگی ایجاد کند. اگر این مسیر را نپذیرد، مقامات ایرانی در معرفی تاکتیکهای جدید تردید نخواهند کرد. برای مثال میتوانند ارتباطات جهانی را مختل کنند. علاوه بر نفت، تنگه هرمز زیرساختهای حیاتی ارتباطی از جمله کابلهای اینترنتی زیرآبی که اروپا را به جنوب آسیا متصل میکند، حمل میکند؛ تهران میتواند این کابلها را با بهکارگیری غواصان جنگی، وسایل زیرآبی بدون سرنشین یا کشتیهای سطحی که لنگرهای خود را بر بستر دریا میکشند، قطع کند.
بهطور نمایانتر، ایران ممکن است سعی کند سرزمینهای نزدیک را تصرف کند. تحلیلگران ایرانی اشاره کردهاند که پس از ۷ اکتبر، اسرائیل سرزمینهایی در نوار غزه، لبنان و سوریه بهدست آورد و این کار را برای امنیت خود ضروری میدانست. آنها میگویند ایران نیز باید مناطق امنیتی ایجاد کند. تهران بهویژه اگر باور داشته حملهٔ زمینی آمریکایی در پیش است، احتمال اقدام بیشتری دارد. پس از آنکه مقامات آمریکایی احتمال حمله به ایران و اشغال جزیرهٔ خارک، مهمترین پایانهٔ صادرات نفتی ایران، را مطرح کردند، برخی تحلیلگران ایرانی و اعضای سختگیر پارلمان پیشنهاد کردند که بحرین و کویت را اشغال کرده و پایگاههای نزدیک آمریکایی را بهدست گیرند. تهران میتواند این اقدامات را نه بهعنوان گسترش سرزمینی، بلکه بهعنوان تدابیر دفاعی برای جلوگیری از استقرار مواضع پیشروی دشمنانش توجیه کند.
تهران میتواند این منطق را به سمت شمال گسترش دهد. روابط بین آذربایجان و ایران همواره ناآرام بوده؛ برخی آذربایجانیها استانهای اکثریت آذری ایران را بخشی از آذربایجان بزرگ میدانند، در حالی که برخی ایرانیان جمهوری کنونی آذربایجان را بخشی از ایران بزرگ میپندارند و این روابط در سالهای اخیر بهویژه تلختر شدهاند. آذربایجان و اسرائیل شرکای نزدیکی هستند و بسیاری از نخبگان ایرانی بهطور معتبر ادعا کردهاند که آذربایجان به اسرائیل اجازه میدهد سرزمین خود را بهعنوان پایگاه عملیاتی برای حملات علیه ایران به کار گیرد. آذربایجان این اتهامات را رد کرده، اما این کشور تأمینکنندهٔ بزرگ نفت برای اسرائیل است؛ این ممکن است تهران را برانگیزد تا سعی در تصرف نخجوان، یک قطعه سرزمینی جداافتادهٔ آذربایجان در مرز ایران، داشته باشد. دستکم میتواند تهران زیرساختهای انرژی آذربایجان را هدف بگیرد.
بهطور مشابه، ایران میتواند به منطقهٔ کردستان عراق نفوذ کند، چرا که این منطقه را نیز بهعنوان پایگاه عملیاتی مخالفان میداند. در هفتههای اولیهٔ جنگ، مسئولان آمریکایی امکان مسلحسازی گروههای کرد و بهکارگیری آنها برای حملهٔ زمینی را مطرح کردند. اگر تهران بر این باور باشد که ایالات متحده میخواهد راهپیمایی زمینی از اسرائیل به سوی ایران ایجاد کند—راهی که حتماً از مناطق کردستان عراق میگذرد—ممکن است حملهٔ زمینی پیشگیرانهای راهاندازی کند. در چنین شرایطی میتواند به شبهنظامهای عراقی تحت حمایت ایران دستور دهد تا سوریه را هدف بگیرند، چرا که سوریه نیز بخشی از آن مسیر خواهد بود. همچنین میتواند از این شبهنظامها بخواهد که در صورت تسهیل رهبری جدید سوریه برای یک عملیات نظامی علیه حزبالله، شریک ایران در لبنان، به سوریه تجاوز کنند. حتی میتواند از حوثیها بخواهد به سرزمین سعودی وارد شوند.
🔷 ۷/۸
در نهایت، تهران میتواند سعی کند کاری را انجام دهد که مسئولان آمریکایی و اسرائیلی سالها از آن میترسیدند و برای جلوگیری از آن تلاش میکردند: ساختن بمب هستهای. دولت ایران همچنان بهصورت رسمی تأکید میکند که قصد ساخت سلاح هستهای ندارد، اما بسیاری از نخبگان کشور، از جملهٔ نمایندگان مجلس، اکنون بر این باورند که تهران باید برای ایجاد بازدارندگی، این سلاحها را بهدست آورد. هنوز مشخص نیست این دیدگاه تا چه حد گسترده است و اگر ایران گامی به سمت تسلیحسازی بردارد، ممکن است اسرائیل و ایالات متحده را به تشدید واکنش وادار کند. با این حال، اگر رهبران ایران به این نتیجه برسند که هیچچیز دیگری نمیتواند واشنگتن را از ادامهٔ حملات بازدارد، ممکن است تصمیم بگیرند که مسیر هستهای، گزینهٔ مسئولانه باشد.
اشتیاق به تخریب
حتی اگر ایران به دنبال ساخت بمب نرود، اسرائیل و ایالات متحده میتوانند به تحریکات آن با حملات قویتر و گستردهتر پاسخ دهند. اما بدون یک حملهٔ زمینی کامل و پرهزینه، مشخص نیست که اسرائیلیها و آمریکاییها تا چه حد میتوانند پیشرفت کنند. دولت ایرانی ثابت کرده است که قابل سازگاری است و معتقد است در نبردی وجودی گرفتار شده که باید پیروز شود. اگر اسرائیل و واشنگتن حملات هدفمند بیشتری انجام دهند، زیرساختهای حیاتی را نابود کنند یا نیروهای زمینی بفرستند، احتمالاً عزم جمهوری اسلامی تقویت میشود و رژیم به سطوح بالاتر تشدید میرسد. در نهایت، تهران بلافاصله به حداکثر نمیرسد.
اگر واشنگتن این نکته را درک کند، ممکن است به تحریکات جدید ایرانی با تلاش برای دستیابی به آتشبس یا به نوعی منجمد کردن درگیری واکنش نشان دهد؛ اما در درازمدت چنین رویکردی نیز بهاحتمال زیاد مؤثر نخواهد بود. جمهوری اسلامی بهوضوح میداند چه میخواهد – خروج تمام نیروهای ایالات متحده از منطقه – و برای رسیدن به آن آماده است تا بهصورت نامحدود در وضعیت جنگی بماند. حتی میتواند پیش از اینکه هدف یا تهدیدی مستقیم برایش ایجاد شود، حملهٔ بزرگمقیاسی را آغاز کند، بهخصوص وقتی واشنگتن بیاحتیاط به نظر میرسد. برای این کار، ایران و همپیمانانش ممکن است تصمیم بگیرند تهاجم زمینی همزمان و هماهنگ علیه شرکای منطقهای مختلف ایالات متحده و پایگاههای آن راهاندازی کنند و آن را با یک کارزار بمباردنی گسترده، از جمله حمله به نیروی دریایی ایالات متحده، ترکیب کنند. هدفشان این است که بهسرعت نیروی نظامی آمریکا را مغلوب کنند و آن را وادار به عقبنشینی نمایند.
دولت ایرانی پیش از اجرای چنین حملهای، یا حتی پیش از اتخاذ اشکال کمتر تشدید، باید محتاط باشد. مقامات ایرانی در حال یافتن راههایی برای دور زدن تحریمها و شکستن محاصره هستند، اما ادامه جنگ تقریباً یقیناً دردهای داخلی بیشتری بهبار خواهد آورد. جمهوری اسلامی یک دیکتاتوری است، اما رژیمهای استبدادی میتوانند بهدلیل برخورد بیش از حد تهاجمی هزینه بپردازند—بهویژه وقتی پیش از آن با مشکلاتی مواجه بودهاند. برای مثال، جنتای درگیر آرژانتین پس از آنکه در سال ۱۹۸۲ سعی کرد جزایر فالکلند را از بریتانیا بگیرد و شکست خورد، بهسرنگشت سقوط کرد.
رهبران سیاسی و نظامی ایران از این موضوع آگاهاند و بارها تأکید کردهاند که تصمیمات نظامی باید حداقل پشتوانهای داخلی و جهانی داشته باشد. در مصاحبهای در ماه اوت، رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرد که کشورش بر مسیر منطقی و عقلانی پیش خواهد رفت؛ مسیری که «جهان میتواند همراه ما باشد» و «مردم خود ایران» درک خواهند کرد «ما واقعاً به دنبال جنگ نیستیم». اما رهبری جمهوری اسلامی بر این باور است که گفتار و اقدامات دولت ترامپ حمایت ماندگاری برایشان بهوجود آورده است. بهعنوان مثال ادعا میکند که دولتهای خارجی بهصورت خصوصی به مقامات ایرانی میگویند از مقاومت رژیم در برابر فشارهای ایالات متحده و اسرائیل تحسین میکنند. رهبران ایرانی نیز فکر میکنند که قانع کردهاند مردمشان که جنگ ارزش هزینههایش را دارد. پیش از ۲۸ فوریه، بسیاری از ایرانیان نسبت به ادعای رژیم مبنی بر اینکه واشنگتن میخواهد «کل کشور» را «بلعیده» (به قول خامنهای) نه تنها دولت، بلکه تمام سرزمین را، شکاک بودند؛ اما پس از آنکه ترامپ شروع به بمبارد زیرساختهای غیرنظامی کرد، حاکمیت بر تنگه هرمز را ادعا کرد و اعلام کرد که اگر ایران مسیر آبراه را باز نکند «تمام تمدن ایران خواهد مرد»، بیانیههای رژیم بهنظر میرسیدند پایهٔ محکمتری پیدا کردهاند.
ALL IN
🔷 ۸/۸
به نوعی، ایران پیش از این نیز این مسیر را طی کرده است. بلافاصله پس از تأسیس جمهوری اسلامی، عراق به این سرزمین حمله کرد و گروههای مسلح مخالف بارها حملات هدفمند انجام دادند. بهعنوان مثال در سال ۱۹۸۱، یک بمباران بخش عمدهٔ رهبری حزب جمهوری اسلامی را نابود کرد. بازماندگان تصمیم گرفتند که برای بقا، رژیم باید فراتر از مقاومت سازمانی باشد و بهشدت به مخالفان پاسخ دهد تا آنها هرگز جرأت نکنند بهچالش بکشانند.
بهجز مجتبی، رهبران جدید ایران همچنان از نخبگان دوران انقلاب میآیند و این درس را بهخوبی به یاد دارند. آنها تصمیم گرفتهاند برای متوقف کردن حملات ایالات متحده و اسرائیل، هر کاری لازم باشد برای نشان دادن قدرتشان انجام دهند، حتی اگر به معنای حملهٔ مستمر به مدت سالها باشد. بنابراین تهران بیش از حد آماده است تا بهتدریج به مجموعهای گستردهتر از اهداف ضربه بزند تا زمانی که ایالات متحده سر تسلیم شود.
تشدید تنش، همانطور که انتظار میرود، یک بازی پرخطر است. اگر ایران بیش از حد پیش برود، ممکن است همان پاسخی که میخواهد از آن جلوگیری کند را از آمریکا برانگیزد؛ پاسخی شامل افزایش نیروهای ایالات متحده در خاورمیانه و یک حملهٔ زمینی گسترده. اگر مردم خسته از جنگ شوند، ممکن است به اعتراض برخیزند. اما رژیم بر این باور است که میتواند از واکنش شدید جلوگیری کند و برای مقاماتش، این ریسکها دلیل بیشتری برای سرعت عمل است. رهبران ایرانی معتقدند ایالات متحده در حال لرزش است، جهان همدردی خود را با این قضیه نشان میدهد و شهروندانشان از آنها حمایت میکنند. به عبارت دیگر، آنها بر این باورند که این میتواند فرصتی برای شکست نهایی واشنگتن باشد.
شما در حال خواندن یک مقالهٔ رایگان هستید
• دسترسی بدون دیوار پرداخت به مقالات جدید و بیش از یک قرن آرشیو
• شش شماره در سال بهصورت چاپی و آنلاین، بههمراه مقالات صوتی
• باز کردن دسترسی به برنامهٔ Foreign Affairs برای خواندن در حال حرکت
🔗 متن اصلی: https://www.foreignaffairs.com/united-states/why-iran-escalates
🔶 #ژاپن
🧠 فیلیپین و ژاپن تمرینهای هوایی را تحت پیمان دفاعی جدید برگزار میکنند
🏛 منبع: Philippine Daily Inquirer — Global Nation
✍️ نویسنده: cbuban
📄 عنوان اصلی: PH, Japan hold air drills under new defense pact
🔎 Japan, Philippines, Acsa, JSDF, Shinjiro Koizumi
#تحلیل_راهبردی #شرق_آسیا #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #Inquirer_Global_Nation
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🔶 ۲/۲
📌 چکیده:
نیروهای مسلح فیلیپین و نیروهای دفاع خود ژاپن (JSDF) از ۴ تا ۹ اکتبر تمرین شش روزهٔ «دوشین‑بایانیهان ۶‑۲۶» را در چندین پایگاه هوایی فیلیپین آغاز کردند؛ این اولین تمرین مشترک پس از اجرای توافقنامهٔ خرید و خدمات متقابل (Acsa) است که از اوت ۲۰۲۳ بهکار گرفته شده و امکان تبادل سوخت و لوازم دفاعی را میدهد. در این تمرین، هواپیمای KC‑130H ژاپن سوخت به هواپیمای C‑130H فیلیپین میرساند و فعالیتهای رهاسازی هوایی، بارگیری/باربرداری، پرواز شبانه، مواجهه با تلفات گسترده و تخلیه پزشکی انجام میشود. Acsa چارچوب قانونی همکاری عملیاتی دو نیرو را تقویت کرده و توانمندیهای مشترک نظامی، آمادگی دو جانبه و برگزاری مؤثرتر تمرینهای بشر دوستانه و امدادی را فراهم میکند. این همکاری در زمینه فشارهای دریایی چین و تعهدات مشترک با ایالات متحده گسترش یافته است.
مانیل، فیلیپین — نیروهای مسلح فیلیپین و نیروهای دفاع خود ژاپن (JSDF) روز یکشنبه تمرین شش روزهٔ مشترک بشر دوستانه و امدادهای اضطراری را آغاز کردند؛ این تمرین در نقاط مختلفی از فیلیپین برگزار میشود.
«دوشین‑بایانیهان ۶‑۲۶» که از ۴ تا ۹ اکتبر برگزار میشود، ششمین تمرین هوایی‑به‑هوایی بین این دو کشور است؛ اما اولین تمرین مشترک آنها پس از امضای پیمانی است که تبادل لوازم دفاعی و پشتیبانی لجستیکی را بین نیروهایشان میسر میکند.
در طول این تمرین، نیروی هوایی فیلیپین (PAF) سوخت را به یک هواپیمای نیروی دفاع هوایی (ASDF) میرساند؛ این اقدام با تکیه بر توافقنامهٔ خرید و خدمات متقابل (Acsa) که از ماه اوت اجرایی شد، امکانپذیر شد، شینجیرو کوئیزومی، وزیر دفاع ژاپن، به نقل از خبرگزاری کیودو میگوید.
مطالعه: پیمان لجستیک دفاعی فیلیپین‑ژاپن به اجرا درآمد
کوئیزومی گفت: «اولین بهرهبرداری از Acsa گامی مهم است و نشان میدهد همکاری دفاعی بین این دو کشور به مرحلهٔ جدیدی رسیده است.»
بر پایه سندی که دفتر نیروی هوایی ASDF منتشر کرده، تمرین نظامی دو‑جانبه در پایگاه هوایی ماکتان‑بنیتو ابون در سِبوا، فرودگاه دانیل زد. رومالدز در لِیته و فرودگاه بینالمللی پورتو پرینسسا در پالاوَن که مستقیماً به دریای غربی فیلیپین نگاه میکند، برگزار میشود.
در این بازی جنگی، هواپیمای نظامی KC‑130H نیروهای دفاع خود ژاپن و ۴۰ نفر از فرماندهی پشتیبانی هوایی حضور دارند؛ همچنین هواپیمای C‑130H نیروی هوایی فیلیپین و همتایان آن شرکت میکنند.
به گفتهٔ ASDF، این تمرین شامل رهاسازی هوایی، آموزش بارگیری/باربرداری، پرواز و فرود با عینکهای دید در شب، آموزش مواجهه با تلفات گسترده و آموزش تخلیه هوایی پزشکی نیز خواهد شد.
چارچوب قانونی
«دوشین» در زبان ژاپنی به معنای «همفکری» است؛ «بایانیهان» در زبان فیلیپینی به معنای «همیاری» میباشد.
اولین تمرین هوایی‑به‑هوایی مشترک این دو کشور در ژوئیهٔ ۲۰۲۱ در پایگاه هوایی کلارک در پامپانگا برگزار شد.
Acsa که در ژانویه امضا شد، چارچوب قانونی برای نیروهای مسلح فیلیپین (AFP) و نیروهای دفاع خود ژاپن (JSDF) جهت ارائهٔ لوازم و خدمات به یکدیگر فراهم میکند.
بر اساس وزارت دفاع ملی (DND)، این توافق همکاری عملیاتی دو نیرو را از طریق تأمین کارآمد و هماهنگ لوازم و خدمات تقویت میکند.
DND افزود که Acsa قابلیتهای مشترک نظامی و آمادگی دو جانبه را ارتقا میدهد و امکان برگزاری مؤثرتر تمرینهای مشترک، کمکهای بشر دوستانه و عملیاتهای امداد اضطراری، همچنین مأموریتهای حفظ صلح و سایر تعاملات توافقشده را فراهم میکند.
Acsa پیرو توافقنامهٔ دسترسی متقابل بین فیلیپین و ژاپن است که از سپتامبر سال گذشته به اجرا درآمد. این توافق روشهای انجام فعالیتهای مشترک را زمانی که نیروهای یک کشور به کشور دیگر میآیند، تعیین میکند؛ مشابه وضعیت توافقنامهٔ نیروهای میهمان.
این دو کشور که هر دو همپیمان ایالات متحده هستند، در سالهای اخیر بهویژه در مواجهه با فشارهای دریایی چین در دریای شرق و جنوب چین، همکاریهای امنیتی خود را گسترش دادهاند. —گزارش کیودو نیوز
🔗 متن اصلی: https://globalnation.inquirer.net/340526/ph-japan-hold-air-drills-under-new-defense-pact
🔺 #ایران #آمریکا
🧠 نیوسام مرکز ارزیابی تهدیدات ایالتی را بهدلیل اظهارات هستهای ترامپ درباره ایران به کار میگیرد
🏛 منبع: The Hill
✍️ نویسنده: Ryan Mancini
📄 عنوان اصلی: Newsom tags in State Threat Assessment Center over Trump’s Iran nuclear comments
🔎 Donald Trump, Gavin Newsom, Iran nuclear, State Threat Assessment Center, Los Angeles
#تحلیل_راهبردی #آمریکا_و_کانادا #روابط_بین_الملل #The_Hill
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🔺 ۲/۲
📌 چکیده:
استاندار کالیفرنیا گوین نیوسام پس از اظهارات رئیسجمهور ترامپ مبنی بر «نابود کردن لس آنجلس و سن دیگو» مرکز ارزیابی تهدیدات ایالتی را مأمور کرد تا هر گونه تهدید خارجی به این شهرها را زیر نظر بگیرد و این سخنان را «خطرناک و شاید خائنانه» توصیف کرد. ترامپ در تجمعی در نبراسکا پیشنهاد کرد که اگر ایران توانست این دو شهر را نابود کند، «قیمت بسیار کمی» خواهد بود؛ این اظهارات توسط مقامات ایالتی، از جمله نیوسام، کارن باس و تاد گلویا، بهعنوان بیپروایی و تهدیدی برای ایالات متحده محکوم شد. کاخ سفید نیز واکنش نشان داد و رسانهای که این نقل قول را منتشر کرده «دلقکها» نامید. نیوسام که در حال بررسی نامزدی برای انتخابات ۲۰۲۸ است، ترامپ را «دیوانه و خطرناک» خواند و تأکید کرد که هیچ شهر آمریکایی نباید بهعنوان «قیمت قابل قبول» برای جنگ در نظر گرفته شود.
استاندار کالیفرنیا، گوین نیوسام (د) روز سهشنبه اعلام کرد که مرکز ارزیابی تهدیدات ایالتی را مأمور کرده تا هر گونه تهدید احتمالی به ایالت طلایی را زیر نظر بگیرد، پس از آنکه رئیسجمهور ترامپ «دعوتی» برای ایران صادر کرد تا «لس آنجلس و سن دیگو را نابود کند».
نیوسام در پلتفرم X نوشت: «اظهارات دونالد ترامپ خطرناک — و حتی شاید خائنانه — بود؛ او هدفی بر دو شهر بزرگ ما و یکی از بزرگترین پایگاههای نیروی دریایی آمریکا قرار داد». او افزود: «من مرکز ارزیابی تهدیدات ایالتی را مأمور میکنم تا بهطور فعال وضعیت را زیر نظر بگیرد، در صورتی که عوامل خارجی این اظهارات را دعوتی برای هدف قرار دادن کالیفرنیا تعبیر کنند».
نیوسام و دیگر مقامات ایالتی، رئیسجمهور را به دلیل اظهاراتی که او در یک تجمع در گرند آیلند، نبراسکا، روز دوشنبه کرد، سرزنش کردند. ترامپ در حین دفاع از درگیری دولتش با ایران، پیشنهاد داد که اگر تهران بتواند «این دو شهر جنوب کالیفرنیا را نابود کند»، این «قیمت بسیار کمی خواهد بود و بهزودی تمام میشود».
مدیر ارتباطات کاخ سفید، استیون چونگ، اندکی پس از آن ادعا کرد که ترامپ «به وضوح میگفت شهرهای ایالات متحده تحت تهدید قرار میگرفتند اگر ایران هستهای متوقف نمیشد» و واکنش عمومی را «حمله اضطراری رسانهها» نامید.
حساب Rapid Response کاخ سفید در X نیز به گزارش روزنامه Los Angeles Times که نقل قولی از رئیسجمهور داشت، واکنش نشان داد و این رسانه را «دلقکها» نامید.
نیوسام که در حال بررسی امکان نامزدی برای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ است، ترامپ را بهخاطر این پیشنهاد «دیوانه و خطرناک» خواند. کارن باس، شهردار لس آنجلس (د) و تاد گلویا، شهردار سن دیگو (د) نیز ترامپ را سرزنش کردند.
گلویا در پلتفرم X نوشت: «سن دیگو آسیب جانبی نیست. ما قابل صرفنظر نیستیم و هرگز «قیمت کمی» برای جنگ نیستیم. شهرمان را از گفتوگوی بیپروای جنگیتان دور نگه دارید».
حداقل یک جمهوریخواه سن دیگو، نامزد مجلس نمایندگان و شهردار پیشین سان مارکوس، کالیفرنیا، جیم دزموند، در پلتفرم X اظهار کرد که در نیروی دریایی ایالات متحده خدمت کرده تا همملیهای خود را محافظت کند، «نه اینکه شهرهای آمریکایی را بهعنوان قیمت قابل قبول جنگ حذف کند».
دزموند افزود: «من بهشدت با اظهارات رئیسجمهور ترامپ مخالفم. آمریکا باید در برابر ایران ایستادگی کند و منافعمان را دفاع کند، اما نخستین وظیفهٔ فرمانده کل قوا، حفاظت از مردم آمریکا و سرزمینمان است… هیچ شهر آمریکایی قابل صرفنظر نیست و هیچ خانوادهٔ آمریکایی نباید بهعنوان آسیب جانبی تلقی شود».
باس در برابر پیشنهادهای رئیسجمهور برای تبدیل شهر فرشتگان به میدانی برای جنگ، از جمله ایدهٔ او برای استفاده از شهرهای تحت رهبری دموکراتها بهعنوان «میدانهای تمرینی» برای نیروهای نظامی آمریکا، ایستادگی کرده است. او در اکتبر ۲۰۲۵ ترامپ را متهم کرد که میخواهد نظامی را «در برابر مردم آمریکا» به کار گیرد.
او به CNN گفت: «شما در حال بحث دربارهٔ ایجاد جنگ درون شهرها هستید و بار دیگر باید بگویم که این شهرها ویژگی مشترکی دارند»؛ او به سلسلهمراتب دموکراتیک شهر اشاره کرد.
🔗 متن اصلی: https://thehill.com/homenews/state-watch/6131686-newsom-trump-iran-los-angeles-san-diego/
🔻 #چین #امارات
🧠 چین بر فناوری خلیج دو برابر میشود در حالی که ایالات متحده انتخاب تراشههای هوش مصنوعی خود را تحمیل میکند؛ سرمایهگذاری چینی در امارات و عربستان در سال ۲۰۲۵ رونق یافت، اما واشنگتن دسترسی به برترین تراشههای هوش مصنوعی خود را به حذف فناوری چینی از شبکههای خلیج مرتبط میداند.
🏛 منبع: Alhurra
✍️ نویسنده: Zhou Yu
📄 عنوان اصلی: China doubles down on Gulf tech as US forces AI chip choice Chinese investment in the UAE and Saudi Arabia boomed in 2025, but Washington ties access to its top AI chips to removing Chinese tech from Gulf networks.
🔎 Alibaba Cloud, Tencent, Lenovo, AI chips, US
#تحلیل_راهبردی #عربستان #خاورمیانه #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #Alhurra
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🔻 ۲/۳
📌 چکیده:
سرمایهگذاری مستقیم چین در امارات در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۱۲ میلیارد دلار رسید و عربستان سعودی را به دومین مقصد سرمایهچینی در خاورمیانه و شمال آفریقا تبدیل کرد؛ این رشد همزمان با اجرای تعادل ژئوپولیتیک بین ایالات متحده و چین در خلیجفارس است. فناوریهای چینی، از مراکز داده و هوش مصنوعی تا پرداختهای دیجیتال و رباتیک، در پروژههای مشترک با دو کشور گسترش یافته و زیرساختهای دیجیتال منطقه را تقویت میکند، در حالی که واشنگتن برای دسترسی به تراشههای پیشرفته شرط حذف فناوری چینی را اعمال میکند. عربستان و امارات با پذیرش سرمایهگذاریهای چینی و در عین حال تعهد به استانداردهای آمریکایی، هزینههای پاکسازی و سازگاری را میپذیرند تا به اهداف دیجیتال‑اقتصادی خود در برنامههای چشمانداز ۲۰۳۰ و صدمین سال ۲۰۷۱ برسند. این ترکیب فشارهای مالی و سیاسی نشان میدهد که تعادل میان دو قدرت بزرگ تا چه حد میتواند در سیاستهای فناوری خلیجفارس پایدار بماند.
سرمایهگذاری مستقیم چین در امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۱۲ میلیارد دلار رسید؛ این رقم بر پایه «بولتن آماری ۲۰۲۵ سرمایهگذاری مستقیم خارجی چین به خارج» که ماه گذشته منتشر شد، است. جریانهای سرمایهای به عربستان سعودی نیز گسترش یافت و این کشور را به دومین مقصد سرمایهچینی در خاورمیانه و شمال آفریقا تبدیل کرد.
این افزایش در حالی رخ میدهد که ریاض و ابوظبی در حال اجرای یک تعادل ژئوپولیتیک حساس هستند. شاخص قدرتهای بزرگ MBN هر دو کشور خلیجفارس را بهطور قطعی در سمت طرفدار ایالات متحده مینهد؛ این موقعیت بر پایه دههها روابط نظامی با واشنگتن استوار است. اما هر دو کشور در صدر شاخص برای تعامل همزمان با هر دو قدرت قرار دارند؛ این استراتژی بهعنوان یک پوشش استراتژیک در برابر گسترش روابط تجاری و دیپلماتیکشان با پکن به کار میرود.
فناوری جایی است که حفظ این تعادل دشوارتر میشود، زیرا مستقیماً با سیاستهای آمریکا در تضاد است. واشنگتن تنها در صورتی به کشورهای خلیجفارس دسترسی به پیشرفتهترین تراشههای هوش مصنوعی خود را میدهد که فناوری چینی را از شبکههای اصلی خود حذف کنند. از این رو ریاض و ابوظبی باید سرمایهگذاری چینی را در مقابل تراشههای آمریکایی که برای ساخت اقتصادهای دیجیتالشان نیاز دارند، ارزیابی کنند.
در سپتامبر گذشته، غول فناوری چین، آلیبابا کلود، وعده داد که ظرفیت مراکز داده خود را در امارات گسترش داده و خدمات هوش مصنوعی بومیشده را در سراسر این کشور ارائه دهد. همزمان، تنسنت و آنت اینترنشنال، زیرمجموعه آلیبابا، راهکارهای جدید پرداخت دیجیتال فرامرزی را در عربستان سعودی معرفی کردند. در ریاض، غول سختافزار لنوو اولین لپتاپ تولید داخل عربستان را که در کارخانهٔ ۴۹ هکتاری (۲۰۰٬۰۰۰ متر مربع) خود ساخته میشود، رونمایی کرد؛ این محصول بخشی از قرارداد دو میلیارد دلاری با آلات، زیرمجموعه صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان است.
برای پکن، این تمرکز بر اقتصاد دیجیتال مستقیماً با جاده ابری دیجیتال، گسترش فناوریمحور ابتکار کمربند و جاده همراستا است؛ این بخش از ابتکار کمربند و جاده برای صادرات مخابرات، معماری ابری، مدلهای هوش مصنوعی و سامانههای نظارتی چینی به بازار جهانی طراحی شده است.
«این ابتکار برای چین حیاتی است؛ زیرا به وسیلهٔ سرمایهگذاریهای مستقیم، به گسترش و ترویج کالاها و خدمات خود در سطح جهان کمک میکند»، دکتر جمال زروق، مدیرعامل مشاورهٔ اقتصادی بولدر در دبی، میگوید.
«چین سرمایه، تخصص فنی و ظرفیت صنعتی لازم برای بازسازیهای زیرساختی در مقیاس بزرگ را دارد؛ بنابراین شریک اصلی و بلندمدت در خاورمیانه محسوب میشود»، او در خصوص توسعهٔ بلندمدت منطقهای افزود.
در خلیجفارس، این استراتژی به ثمر رسیده است. هر دو برنامهٔ چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان و برنامهٔ صدمین سال ۲۰۷۱ امارات، به سرمایهگذاریهای عظیم در زیرساختهای دیجیتال، محاسبات پیشرفته و سرمایهگذاری عمیق نیاز دارند.
نقشهبرداری جاده ابری دیجیتال چین
MBN حضور شرکتهای فناوری چینی در خلیجفارس را از سال ۲۰۱۰ پیگیری میکند.
پیش از سال ۲۰۱۵، ردپای فناوری چین در خلیج تقریباً محدود به فروش سختافزارهای پایه مخابراتی از شرکتهایی چون هواوی و زدتیای بود.