‏🔻 ۲/۶ ‏📌 چکیده: واشنگتن در تلاش است تا با تشدید نقاط اصطکاک میان چین و روسیه، فشار بر این ائتلاف را افزایش دهد؛ این دو کشور از حمایت متقابل در زمینه‌های سیاسی، نظامی، فناوری و انرژی بهره می‌برند و به‌ویژه چین بیش از ۹۰ ٪ از فناوری‌های تحریمی مورد نیاز روسیه را تأمین می‌کند. روابط نزدیک آن‌ها در چارچوب BRICS و سازمان همکاری شانگهای، هدفشان را جایگزینی نظم پس‌غربی و چالش‌گری بر نظام بین‌المللی تحت رهبری غرب می‌داند. ایالات متحده می‌تواند با اعمال تعرفه‌های سنگین بر خرید چین از انرژی روسیه و با بهره‌گیری از ائتلاف‌های غربی، هزینه این همکاری را برای هر دو طرف بالا برده و مانعی برای تقویت همبستگی آن‌ها ایجاد کند. این رویکرد به‌جای تلاش برای شکاف‌گذاری ائتلاف، هدف دارد تا از طریق فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک، توانمندی‌های مشترک چین‑روسیه را محدود سازد. واشنگتن می‌تواند از نقاط اصطکاک بهره‌برداری کند، متحدان خود را تقویت نماید و حفظ این محور را دشوارتر سازد. در ماه سپتامبر، هنگامی که رئیس‌جمهور چین، شی جین‌پینگ، در کاخ سفید مهمانی دولتی پرزرق و برقی برگزار کرد، یکی از مهم‌ترین موارد — روابط چین با روسیه — در برنامه حضور نداشت. این حذف عجیب از سوی میزبان آمریکایی‌اش بود؛ چرا که هم چین و هم روسیه از ایران حمایت می‌کنند و پکن کلید تسهیل‌گر جنگ مسکو علیه اوکراین است. به‌طور گسترده‌تر، پکن و مسکو برای مخالفت با برتری آمریکا و جایگزینی آن با «نظم پس‌غرب» متحد شده‌اند؛ هدف مشترکی که در اجلاس اخیر BRICS در دهلی نو بار دیگر به آن پرداخته‌اند. مشارکت «بدون‌محدودیت» شی جین‌پینگ با رئیس‌جمهور روسیه، پوتین، منافع ایالات متحده را آسیب‌پذیر می‌کند و نفوذ جهانی این کشور را محدود می‌سازد. این ائتلاف به هر دو، شی و پوتین، این امکان را می‌دهد که با رئیس‌جمهور ایالات متحده، ترامپ، از موقعیتی قوی‌تر برخوردار شوند. به‌طور گسترده‌تر، پکن و مسکو برای مخالفت با برتری آمریکا و جایگزینی آن با «نظم پس‌غرب» متحد شده‌اند؛ هدف مشترکی که در اجلاس اخیر BRICS در دهلی نو بار دیگر به آن پرداخته‌اند. مشارکت «بدون‌محدودیت» شی جین‌پینگ با رئیس‌جمهور روسیه، پوتین، منافع ایالات متحده را آسیب‌پذیر می‌کند و نفوذ جهانی این کشور را محدود می‌سازد. این ائتلاف به هر دو، شی و پوتین، این امکان را می‌دهد که با رئیس‌جمهور ایالات متحده، ترامپ، از موقعیتی قوی‌تر برخوردار شوند. در اوایل دوره دوم ترامپ، کاخ سفید تمایل خود به بهبود روابط با روسیه را توجیه می‌کرد؛ چرا که امیدوار بود با به‌کارگیری استراتژی «نیکسون معکوس» مسکو را از پکن جدا کند. این استدلال پس از شکست استراتژی ناپدید شد. علیرغم وعده رئیس‌جمهور برای «جداسازی» مسکو و پکن، به‌نظر می‌رسد دولت او به این نتیجه رسیده که توان انجام اقدام مؤثری ندارد. در واقع، تعرفه‌ها، تحریم‌ها و جنگ ترامپ علیه ایران، باعث نزدیک‌تر شدن روسیه و چین شده‌اند. اکنون زمان بازنگری ایالات متحده در رویکرد منفعلانه‌اش نسبت به دو قدرتی که بیشترین تهدید را برای منافع و ارزش‌های این کشور ایجاد می‌کنند، فرا رسیده است. با توجه به عمق و وسعت ائتلاف روسیه‑چین و نقش محوری آن برای هر دو، پوتین و شی، واشنگتن به سادگی نمی‌تواند بین این دو مخالف اصلی خود شکاف ایجاد کند، چه برسد به اینکه آن‌ها را همانند استدلال «نیکسون معکوس» در مقابل یکدیگر قرار دهد. واشنگتن باید از انتخاب نادرست بین یک بازآرایی بزرگ از یک سو و یک شراکت مستحکم چین‑روسیه به هزینه ایالات متحده از سوی دیگر، پرهیز کند. در عوض، ایالات متحده باید سعی کند هزینه و دشواری این رابطه را افزایش دهد. با تشدید نقاط اصطکاک مشترک، واشنگتن می‌تواند مسکو و پکن را به شک بیشتر نسبت به یکدیگر سوق دهد، به کشورهای سوم کمک کند تا از وابستگی بیش از حد به هر یک جلوگیری کنند و از پتانسیل عظیم ائتلاف‌ها و مشارکت‌های خود برای ایجاد اهرم فشار و فشار متقابل بهره‌برداری کند. هدف واقع‌گرایانه این است که فشار بر این رابطه وارد شود، نه اینکه سعی در منفجر کردن آن داشته باشد یا صرفاً به آن خیره بماند.

‏🔻 ۳/۶ در نگاه اول، حتی این رویکرد نیز ممکن است سؤال‌برانگیز به نظر برسد، چرا که روسیه و چین هرگز این‌چنین به هم نزدیک نشده‌اند. روابط سیاسی، نظامی، فناوری و اقتصادی آن‌ها در حال گسترش است. آن‌ها به‌صورت مشترک معیارها و اصول کلیدی که نظم بین‌المللی تحت رهبری غرب را پایه‌گذاری می‌کند، به چالش می‌کشند. سازمان‌هایی را که غرب را کنار می‌گذارند، مانند بلوک رو به گسترش BRICS و سازمان همکاری شانگهای، ترویج می‌دهند. همچنین در تلاشند تا «دلارزدایی» نظام مالی جهانی را پیش ببرند و تقریباً تمام تجارت میان خود را به یوان چین انجام دهند. اگرچه پکن ادعا می‌کند در جنگ کرملین علیه اوکراین بی‌طرف است، در واقع اصلی‌ترین حامی روسیه بوده و به پوتین این امکان را داده است که در طول چهار سال و نیم گذشته به حمله به اوکراین ادامه دهد. چین بیش از ۹۰ ٪ از واردات فناوری‌های تحریمی که اقتصاد جنگی روسیه را زنده نگه می‌دارد، تأمین می‌کند و به این ترتیب تهاجم روسیه به اوکراین را ادامه می‌دهد. ارتباطات تجاری و مالی عمیق‌تر چین نیز به کرملین دسترسی به توانمندی‌های فناوری حیاتی را فراهم کرده است. در عین حال، چین موقعیت خود را به‌عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری روسیه تثبیت کرده است؛ حدود ۳۰ ٪ از کل صادرات روسیه و ۵۷ ٪ از واردات آن را به خود اختصاص داده است. این کشور همچنین از هیدروکربن‌های ارزان روسیه بهره‌مند شده است. در حال حاضر، محموله‌های روسیه ۱۷ ٪ از واردات نفت خام چین و ۳۰ ٪ از واردات گاز طبیعی آن را تشکیل می‌دهند. نگاهی دقیق‌تر نشان می‌دهد که شراکت روسیه‑چین فرصتی‌طلب و معاملاتی است؛ بیش از اشتراکات ارزش‌محور، بر پایهٔ نارضایتی‌های مشترک و جاه‌طلبی‌های همپوشان شکل گرفته است. این اتحاد صرفاً برای راحتی است، نه برای باور. علاوه بر این، این رابطه نامتقارن است: وابستگی روسیه به چین روز به روز افزایش می‌یابد. پکن این شراکت با مسکو را کلیدی برای به چالش کشیدن ایالات متحده و بازنگری قوانین بین‌المللی به نفع منافع خود می‌داند. شی می‌داند که روسیه برابر چین نیست، اما ظاهر را حفظ می‌کند تا پوتین بتواند خود را به‌عنوان رهبر محترم یک قدرت بزرگ معرفی کند. در همین حال، تصمیم‌گیرندگان چینی هر چه در توان دارند می‌کنند تا وابستگی‌های روسیه را به نفع خود به‌کار گیرند، توسعهٔ روسیه را محدود کنند و ریسک‌های چین را کاهش دهند. همکاری با مسکو مانع این نشده است که پکن درگیر عملیات گستردهٔ جاسوسی و مهندسی معکوس علیه روسیه باشد. چین همچنین در حال ساخت اکوسیستم‌های کامل است که وابستگی روسیه را در زنجیره‌های تأمین، فناوری‌های نظامی، مسیرهای حمل‌ونقل، ساختارهای مالی، هوش مصنوعی و استخراج، فرآوری و تصفیهٔ عناصر کمیاب تقویت می‌کند. پکن از انرژی ارزان روسیه بهره می‌برد اما سرمایه‌گذاری‌های خود در زیرساخت‌های انرژی و اقتصاد گستردهٔ روسیه را محدود می‌کند. این کشور نسبت به تحریم‌های ثانویهٔ غربی محتاط می‌ماند. امتناع چین تا کنون از تصویب خط لولهٔ گاز Power of Siberia 2 و فشار برای کاهش قیمت‌ها نشانگر اهرم فشار است که در اختیار دارد. پوتین برای این خط لوله، به‌دلیل نیاز به منابع درآمدی جدید از صادرات گاز طبیعی، پس از از دست دادن اکثر بازارهای اروپایی، ناامیدانه به آن وابسته است. چینی‌ها همچنین نسبت به رفتار پرریسک پوتین هشیارند. تهدیدهای کرملین برای استفاده از سلاح‌های هسته‌ای علیه اوکراین و سایر کشورهای اروپایی منجر به انتقادات چینی شده است. ماجراجویی نظامی او موضع پکن مبنی بر عدم نقض مرزها را به چالش می‌کشد؛ این موضع برای ادعای چین بر تائیوان اساسی است. پکن از به‌رسمیت شناختن الحاق‌گری‌های روسیه به کریمه در سال ۲۰۱۴ و چهار منطقهٔ دیگر اوکراین در سال ۲۰۲۲ خودداری کرده است، هرچند به‌طور کامل به تجاوز تمام‌عیار پوتین محکوم نشده است. از سال ۲۰۲۲ چین علناً از تمامیت ارضی و استقلال کشورهای آسیای میانه حمایت می‌کند. به‌طور مشابه، استقلال آبخازیا و جنوب اسوتیا را که دو منطقه تحت کنترل دولت‌های عروسکی‌متصل به کرملین پس از حملهٔ پوتین به گرجستان در سال ۲۰۰۸ از آن جدا شدند، به‌رسمیت نمی‌شناسد.

‏🔻 ۴/۶ پکن از حل جنگ اوکراین به‌گونه‌ای حمایت می‌کند که به نفع مسکو باشد و پوتین در قدرت بماند. این کشور نگران است که شکست روسیه منجر به به‌کارگیری رهبر جدیدی در کرملین شود که ممکن است پیوند با چین را بازنگری کند. در عین حال، از پایان جنگ با پیروزی قاطع روسیه نیز هراسان است؛ چنین پیروزی می‌تواند پوتین را به به‌چالش کشیدن تمامیت ارضی و حاکمیت کشورهای همسایه، به‌ویژه قزاقستان که بخش شمالی‌اش جمعیت اسلاوی قابل‌توجهی دارد، ترغیب کند. پیش از این پوتین به امکان تشکیل یک دولت اسلاوی آینده شامل روسیه، بلاروس، اوکراین و شمال قزاقستان اشاره کرده بود. پروپاگاندیست کرملین و میزبان برنامهٔ تلویزیونی ولادیمیر سولویوف علناً اعلام کرده است که روسیه ممکن است «عملیات نظامی ویژه» خود در اوکراین را به کشورهای آسیای میانه گسترش دهد. پوتین می‌تواند سعی کند آبخازیا و جنوب اسوتیا را الحاق کند یا از حضور نظامی روسیه در منطقهٔ جدایی‌طلب مولداوی، ترانس‌نستریا، برای تجدید حیات مداخلهٔ سیاسی در مولداوی و حمله به حاکمیت آن استفاده کند. چندین سرویس اطلاعاتی اروپایی هشدار داده‌اند که پوتین احتمالاً جنگ ترکیبی شامل خرابکاری، حملات سایبری و دست‌کاری انتخابات علیه کشورهای ناتو را تشدید خواهد کرد تا مرزهای ائتلاف و ارادهٔ سیاسی آن را آزمایش کند. چنین اقداماتی چین را در موقعیتی نامطلوب قرار می‌دهد؛ چین باید بین حمایت از روسیه، منافع خود در روابط پایدار با اروپا و آسیای میانه، و تعهد عمومی به عدم مداخله و حفظ صفت غیرقابل نقض مرزها انتخاب کند. تصمیم‌گیرندگان روسیه دربارهٔ شراکت «بدون محدودیت» با چین نگرانی‌های خود را دارند، حتی اگر پوتین به‌صورت عمومی ادعا کند این رابطه به «سطح بی‌سابقه‌ای» از اعتماد رسیده است. آن‌ها از تسلط پکن بر این رابطه که از نظر تاریخی بی‌نظیر است، نگران‌اند. همچنین نگرانند که چین در حوزهٔ هوش مصنوعی و امنیت سایبری از روسیه پیشی گرفته و روسیه مزیت تاریخی خود را در سلاح‌های پیشرفته، فضاپیماها و فناوری‌های هسته‌ای از دست بدهد. گزارشی نشت‌کرده از سازمان امنیتی ف.س.ب. روسیه که به‌نظر می‌رسد در اواخر ۲۰۲۳ یا اوایل ۲۰۲۴ تهیه شده، نگرانی‌های عمیقی دربارهٔ اهداف بلندمدت چین ابراز کرده؛ چین را «دشمن» خوانده و هشدار داده که فعالیت‌های جاسوسی آن تهدید جدی برای امنیت روسیه محسوب می‌شود. روسیه و چین با وجود توافق بر عدم انجام چنین کارهایی، در حوزهٔ سایبری علیه یکدیگر فعالیت می‌کنند. آن‌ها مسیرهای ارتباطی رقیب در سراسر اوراسیا را ترجیح می‌دهند و در آسیای میانه، آفریقا و آرکتیک به رقابت می‌پردازند. هر دو به دنیای «پس از غرب» تمایل دارند؛ اما در حالی که روسیه نقش خرابکار و مخرب را ایفا می‌کند، چین به دنبال نظام جهانی با قواعد است، هرچند این قواعد را به نفع خود بازتعریف می‌کند و ترتیبات امنیتی اساسی در شرق آسیا را به چالش می‌کشد. شک‌ها و رقابت‌های درون ائتلاف هنوز نوع خصومت متقابلی بین پکن و مسکو ایجاد نکرده که بتواند برای واشنگتن گزینهٔ نیوکسون معکوس فراهم کند. علیرغم این نگرانی‌ها، تصمیم‌گیرندگان روسیه و چین یاد گرفته‌اند که در چارچوب‌های در حال تغییر رابطهٔ خود عمل کنند. هر دو به‌دقت اختلافات خود را مدیریت می‌کنند، خطوط قرمز یکدیگر را می‌فهمند و مرزهای توافق‌های ممکن را می‌شناسند. به‌عنوان مثال، اگرچه گزارش ف.س.ب. روسیه چین را «دشمن» نامید، مأمورین اطلاعاتی مأمور شدند تا خطرات ناشی از اطلاعات چین را مهار کنند بدون اینکه «عواقب منفی برای روابط دو‑طرفه» ایجاد شود. اما با تقویت مزایای ساختاری چین و تشدید فشارها در داخل جامعهٔ روسیه، تصمیم‌گیرندگان روسی برای حفظ این تعادل نامساوی با دشواری بیشتری مواجه می‌شوند. هم‌زمان که پوتین، که در وضعیت بحرانی است، به رفتارهای پرریسک روی می‌آورد، رهبران چین با اضطراب محدودیت‌های بیشتری بر شراکت «بدون‌حدود» می‌افزایند. در این مقطع، فرصت برای ایالات متحده و متحدانش فراهم می‌شود تا با ایجاد مانع در این تعادل، فشار وارد کنند.

‏🔻 ۵/۶ به‌عنوان گام اولیهٔ سریع، واشنگتن می‌تواند و باید چین را به پرداخت هزینهٔ بیشتری برای حمایت از جنگ روسیه علیه اوکراین وادار کند. قانون «Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026» که در سپتامبر تصویب شد، به دولت اجازه می‌دهد تا برای چین و سایر کشورهایی که مقادیر زیادی نفت خام یا گاز طبیعی روسیه می‌خرند یا به دور زدن تحریم‌ها کمک می‌کنند، تعرفه‌هایی تا صد درصد اعمال کند. اگر چنین تشدید تنشی تهدیدی برای اختلال در بازارهای انرژی باشد، این قانون به دولت اجازه می‌دهد نرخ تعرفه‌ها را در صورت کاهش واردات چین از انرژی روسیه به‌مرور زمان تنظیم کند. ایالات متحده پیش از این از رویکرد مشابهی برای کاهش خریدهای چین از نفت ایران استفاده کرده بود. ایالات متحده می‌تواند نگرانی‌های متقابل پکن و مسکو را تشدید کند. شی جین‌پینگ از ریسک‌پذیری پوتین نگران است. واشنگتن و متحدانش باید در گفتگو با مقامات چینی و در تعاملاتشان با جامعهٔ چین درباره رفتارهای بی‌پروای روسیه صریح باشند؛ از جمله نقض مرزهای بین‌المللی شناخته‌شده، به کار بردن زبان تهدیدآمیز هسته‌ای، مشارکت در جنگ ترکیبی تهاجمی و فروش سلاح‌های پیشرفته به رقبای چین مانند هند. در حالی که روس‌ها نگران تبدیل شدن به طلبکاران چین هستند، واشنگتن و شرکایش می‌توانند مجموعه‌ای از مسایل جدال‌برانگیز را پیش روی همتایان روسی خود بگذارند: از دست دادن حاکمیت اقتصادی، مالی و فناوری روسیه؛ افزایش صنعتی‌زدایی تحت فشار پکن؛ کاهش نفوذ روسیه در مقابل چین در آسیای میانه و خاورمیانه؛ گسترش تدریجی استعمار اقتصادی چین در سرزمین‌های دوردست روسیه؛ تلاش‌های چین برای دور زدن روسیه از طریق مسیر حمل‌ونقل «Middle Corridor» در جنوب اوراسیا؛ تلاش چین برای سرقت اسرار نظامی روسیه؛ و امتناع چین از به اشتراک‌گذاری بسیاری از فناوری‌های پیشرفته یا سرمایه‌گذاری در اقتصاد روسیه. تنش‌های بین روسیه و چین در قطب شمال نیز می‌تواند مورد بهره‌برداری قرار گیرد. این دو کشور در آن منطقه همکاری می‌کنند، اما روسیه از تجاوزهای چینی به آنچه خود به عنوان سرزمین روسیه می‌داند، خشمگین است و نگران این است که پکن از انزوای مسکو استفاده کرده و منافع قطبی خود را به هزینهٔ روسیه پیش ببرد. روسیه برخی پژوهشگران قطبی خود را به‌دلیل ظن به جاسوسی برای چین بازداشت کرده است. رقابت بر سر دسترسی و مالکیت منابع و کنترل جریان کالاها، خدمات و داده‌هایی که شریان تجاری قطب شمال هستند، در حال تشدید تنش است. همچنین برخی نقشه‌های چینی، سرزمین دوردست روسیه را به‌عنوان بخشی تاریخی از چین نشان می‌دهند. آفریقا نیز حوزهٔ دیگری از تنش‌های چین‑روسیه است. علیرغم بیان مشابه دربارهٔ ساختن قارهٔ «پس‌غربی»، همکاری واقعی چندانی وجود ندارد. چین، که برای ایجاد روابط اقتصادی پایدار در سراسر قاره تلاش فراوانی کرده است، از رفتارهای مخرب روسیه نگران شده؛ به‌ویژه فعالیت‌های تخریبی گروه واگنر و کُرهٔ آفریقا و همچنین حمایت کرملین از چندین کودتای نظامی. روسیه خود را سپری برای کشورهای آفریقایی که از تسلط چین می‌ترسند، می‌داند. اگرچه اختلافات روسیه‑چین در آفریقا احتمالاً اتحاد گسترده‌تر را به‌هم نمی‌زند، اما نشان می‌دهد روابطی خارج از چارچوب صرفاً دوجانبه می‌توانند در شراکت «بدون‌حدود» تنش ایجاد کنند. در نهایت، و به‌ویژه، ایالات متحده و متحدانش می‌توانند با به‌کارگیری توان عظیم خود، اتحاد روسیه‑چین را بازدارند، مهار کنند و تحت فشار بگذارند. ایالات متحده جنگ سرد را نه تنها با سازماندهی غرب، بلکه با مهار شرق به‌دست آورد. واشنگتن شبکه‌ای پویا و ثروتمند از اتحادهای متقابل غربی ایجاد کرد که به‌تدریج امپراتوری شوروی را مغلوب ساخت. امروز، ائتلافی نوپا از ایالات متحده و هم‌پیمانان کلیدی‌اش می‌تواند قدرت اقتصادی، توان فنی، قابلیت دفاعی و نفوذ دیپلماتیک روسیه و چین را به‌مراتب پشت سر بگذارد. منتقدان می‌گویند دولت ترامپ به‌درجة‌ای همبستگی متحدان را از بین برده که بازسازی و گسترش آنچه کورت ام. کمپل و راش دوشی «مقیاس متحدان» می‌نامند، دیگر امکان‌پذیر نیست. اما دلیل اصلی برای تجدید همکاری همچنان پابرجاست و استراتژی‌های تک‌دست احتمالاً کمتر مؤثر خواهند بود.

‏🔻 ۶/۶ روسیه و چین امنیت هند و آرام و امنیت آتلانتیک شمالی را به‌گونه‌ای به‌هم پیوند داده‌اند که ایالات متحده و متحدانش نتوانسته‌اند. پکن و مسکو در هر دو منطقه تمرینات مشترک و گشت‌های نظامی برگزار می‌کنند. همکاری دفاعی‑صنعتی روسیه‑چین در فناوری‌های نظامی مهم، چالش‌های قابل‌توجهی برای NATO و متحدان آسیایی به‌وجود می‌آورد. چین مسیرهای دریایی را که بیشتر تجارت اروپا با آسیا از طریق آن عبور می‌کند، به‌چالش می‌کشد. این کشور جنگ روسیه در اروپا را ادامه می‌دهد و از آن می‌آموزد تا برای اقدام تهاجمی احتمالی علیه تایوان آماده شود. ارتش‌های چین و روسیه به‌صورت مخفی برنامه‌ای برای تضعیف و نابودی سامانه ماهواره‌ای Starlink که اوکراین را پشتیبانی می‌کند، پیشنهاد کرده‌اند و هر دو در حال ایجاد جایگزین‌های Starlink هستند. ایالات متحده و متحدانش اعتراف می‌کنند که برای احتمال واقعی بروز درگیری‌های همزمان در شرق آسیا و اروپا آمادگی کافی ندارند. پاسخ به چالش روسیه‑چین باید با به‌کارگیری تلاش‌های متحدان صورت گیرد نه با تقسیم آن‌ها. تلاش‌های دولت ترامپ برای تقسیم دفاع متحدان، با محدود کردن تمرکز استراتژیک اروپا به قارهٔ خود و متحدان آسیایی به منطقهٔ خود، این واقعیت‌ها را نادیده می‌گیرد. این رویکرد همچنین با نشان دادن محدودیت و شرطی بودن تعهدات آمریکا، هم اتحادهای اروپایی و هم آسیایی را تضعیف می‌کند. روسیه و چین شراکت قدرتمندی ساخته‌اند در حالی که ایالات متحده و متحدانش به‌صورت منفعل نظاره‌گر بودند. اما پذیرش این پیوندهای عمیق به این معنا نیست که باید شرایطی را که پکن و مسکو تعیین کرده‌اند بپذیریم. واشنگتن و متحدانش توانایی دارند و می‌توانند از ضعف‌های ذاتی اتحاد روسیه‑چین بهره ببرند. دنیل اس. همیلتون (Daniel S. Hamilton) پژوهشگر ارشد غیر مقیم در مؤسسهٔ بروکینگز، پژوهشگر ارشد در مدرسهٔ مطالعات بین‌المللی پیشرفته دانشگاه جانز هاپکینز، پیشین معاون مدیر بخش برنامه‌ریزی سیاست وزارت خارجهٔ ایالات متحده و پیشین معاون معاون وزیر امور اروپا در وزارت خارجهٔ ایالات متحده است. آنجلا ستنت (Angela Stent) پژوهشگر ارشد در مؤسسهٔ American Enterprise Institute، پیشین افسر اطلاعات ملی ایالات متحده برای روسیه و اوراسیا و نویسندهٔ کتاب «دنیای پوتین: روسیه در برابر غرب و همراه با بقیه» است. X: @AngelaStent ‏🔗 متن اصلی: https://foreignpolicy.com/2026/10/08/russia-china-alliance-united-states-xi-putin/

‏💠 #ایران #آمریکا 🧠 نظریه پیروزی ایران ‏🏛 منبع: Foreign Affairs ‏✍️ نویسنده: Narges Bajoghli, Vali Nasr ‏📄 عنوان اصلی: Iran’s Theory of Victory ‏🔎 Scott Bessent, Strait of Hormuz, Trump administration, sanctions, Treasury Secretary #تحلیل_راهبردی #خلیج_فارس #جهانی #جنگ #روابط_بین_الملل #Foreign_Affairs ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏💠 ۲/۶ ‏📌 چکیده: دولت ترامپ پس از هفت ماه ناکامی، تحریم‌های جدید و محاصرهٔ دریایی مستمر بر سواحل جنوبی ایران را ادامه داد و هدف خود را «خنک‌کردن اقتصاد» جمهوری اسلامی اعلام کرد. جمهوری اسلامی ایران این فشارها را به‌عنوان فرصتی برای نشان دادن توان نظامی و اقتصادی می‌بیند؛ به‌دلیل حملات به پایگاه‌های آمریکایی، اختلال در عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز و جلب حمایت برخی کشورهای عربی، هدف اصلی آن اخراج نیروهای آمریکا از خلیج فارس و رفع تمام تحریم‌هاست. با وجود تخریب زیرساخت‌ها، تورم و بیکاری، مقامات ایرانی ادعا می‌کنند که اقتصاد داخلی تا حدی خودکفا شده و مردم می‌توانند رنج‌های اقتصادی را تحمل کنند. نظرسنجی‌های میدانی نشان می‌دهد که اگرچه نارضایتی نسبت به دولت داخلی باقیست، اما خشم عمومی نسبت به واشنگتن افزایش یافته و ملی‌گرایی و حمایت از رهبری تقویت شده است. دولت ترامپ نسبت به جمهوری اسلامی ایران سابقه‌ای مملو از شکست دارد. پس از هفت ماه ناکامی، مقامات آمریکایی بر این باورند که صفحه‌ای جدید گشوده‌اند: تحریم‌های تازه‌ای اعمال کرده‌اند و در عین حال محاصرهٔ دریایی مستمر بر سواحل جنوبی کشور را حفظ کرده‌اند تا دسترسی ایران به تجارت خارجی را محدود کنند. به‌دلیل این فشارها، آن‌ها نتیجه‌گیری کرده‌اند که جمهوری اسلامی به‌زودی یا تسلیم می‌شود یا سرنگون می‌شود. «ما قصد داریم این رژیم را از نظر اقتصادی خفه کنیم»، اسکندر اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در اول سپتامبر اعلام کرد. جمهوری اسلامی ایران این‌گونه تفسیر نمی‌کند. تهران معتقد است که می‌تواند ایالات متحده را شکست دهد و دلایل این باور واضح است. دولت ایران نه تنها از بمباران‌های ایالات متحده و اسرائیل جان سالم به در نیاورده، بلکه به‌خشم به‌پاسخ داده و پایگاه‌های نظامی آمریکا را تخریب کرده و عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز را مختل کرده است. مردم ایران به‌دلیل خسارات جنگی و قطع‌وتصمیم‌های واشنگتن هزینهٔ اقتصادی سنگینی می‌پردازند، اما بخش عمده‌ای از جمعیت به پرچم می‌پیوندند و به‌نظر می‌رسد رنج را به‌عنوان هزینه‌ای ضروری برای دفاع از خود می‌پذیرند. در نتیجه، تهران جسارت بیشتری یافته است. اگرچه مقامات ایرانی ممکن است در هر تاکتیک نظرات متفاوتی داشته باشند، اما هدف مشترک آن‌ها یکسان است: اخراج نیروهای آمریکا از خلیج فارس، وادار کردن واشنگتن به حذف تمام تحریم‌ها و پذیرش این‌که ایران یک قدرت بزرگ است. این برنامه ممکن است در نگاه اول بیش از حد جسورانه به‌نظر برسد، چرا که ایران به‌طور قابل‌توجهی تضعیف شده است. اما جمهوری اسلامی بر این باور است که اهدافش در دسترس هستند. این دولت معتقد است که نیروهای نظامی‌اش می‌توانند با ادامهٔ حملات مستقیم به پایگاه‌های آمریکایی و جلب حمایت کشورهای عربی برای فشار بر ایالات متحده، نیروهای آمریکا را از خلیج فارس بیرون رانند. همچنین بر این باورند که با به‌هم‌ریختن بازارهای انرژی می‌توانند واشنگتن را مجبور به رفع محدودیت‌های اقتصادی کنند. به‌عبارت دیگر، نظریهٔ پیروزی تهران این است که می‌تواند پایدار بماند و درد کافی وارد کند تا ایالات متحده محاصرهٔ ایران را پایان دهد. پایان رده‌ها هیچ‌کس شک نمی‌کند که ایران تحت فشار جنگ قرار گرفته است. ماه‌ها بمباران‌های آمریکایی و اسرائیلی، صنایع و زیرساخت‌های کشور را تخریب کرده، بیکاری را به‌طور چشمگیری افزایش داده و تعداد بیشتری از ایرانیان را به فقر کشانده است. تحریم‌ها و محاصرهٔ دریایی واشنگتن باعث تورم سرسام‌آور شده‌اند. همچنین نیروهای نظامی آمریکا و اسرائیل موفقیت‌های تاکتیکی متعددی را به‌دست آورده‌اند، از جمله ترور رهبر پیشین انقلاب اسلامی، علی خامنه‌ای.

‏💠 ۳/۶ اما از منظر استراتژیک، این درگیری فاجعه‌آمیز بوده است. مقامات آمریکایی بر این باور بودند که بمباران‌های هوایی تنبیهی و تلاش‌های گسترده برای تخریب اقتصاد جمهوری اسلامی ایران، این کشور را به زانو در می‌آورد. اما این‌گونه نشد. واشنگتن امید داشت که ترور خامنه‌ای موجی از قیام مردمی ضدحکومت ایجاد کند؛ این طرح نیز ناکام ماند. در عوض، مرگ خامنه‌ای حامیان سرسخت جمهوری اسلامی را به عرصهٔ عمومی آورد. آن‌ها هر شب در شهرهای بزرگ کشور راهپیمایی می‌کردند و سرانجام افراد با گرایش‌های سیاسی متفاوت نیز به آن‌ها پیوستند و از میهن خود حمایت کردند. وقتی جنگ آغاز شد، ترکیه برنامه‌ریزی کرده بود تا ۷۰٬۰۰۰ پناهندهٔ ایرانی را میزبانی کند؛ اما تعداد کمی از آن‌ها فرار کردند. در واقع، با پیشرفت جنگ، بسیاری از ایرانیان مقیم خارج به وطن بازگشتند؛ از جملهٔ چهره‌های فرهنگی، روزنامه‌نگاران و سیاستمدارانی که سال‌ها در تبعید بودند، مانند محسن نامجو و بیژن مرتضوی. این رشد ملی‌گرایی نشانگر تأیید جمهوری اسلامی نیست. بسیاری از ایرانیان هنوز نسبت به رهبری کشور نارضایتی عمیقی دارند؛ اما خشمشان نسبت به دولت، در سایهٔ خشمشان نسبت به واشنگتن کم‌رنگ شده است. پیش از این، اکثر ایرانیان نسبت به ادعای جمهوری اسلامی مبنی بر این‌که ایالات متحده قصد نابودی کشورشان را دارد، شک داشتند و در واقع امید داشتند تهران روابط بهتری با واشنگتن برقرار کند. اما بمباران شهرهای ایران و تهدیدهای مکرر رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، برای نابود کردن تمدن کشور — به‌عنوان مثال او گفت ممکن است «کل ملت را منفجر کند» و آن را «به جهنمی بی‌پایان بفرستد که هیچ فرصتی برای بقا نداشته باشد» — نگرش‌ها را دگرگون کرد. اکنون ایرانیان در تمام طیف سیاسی بر این باورند که ایالات متحده می‌خواهد کشورشان را از بین ببرد یا حداقل آن را به تسلیم کامل در برابر تمام خواست‌های آمریکایی وادار کند. ایرانیان جنگ آمریکا‑اسرائیل را رهایی‌بخش نمی‌دانند. این نتیجه در گفت‌وگوهای طولانی ما با ایرانیان از تمام ایدئولوژی‌ها آشکار شد؛ گفت‌وگوهایی که از زمانی که واشنگتن برای نخستین بار در ژوئن ۲۰۲۵ ایران را بمباران کرد، آغاز کردیم و تا به امروز ادامه داده‌ایم و نگرش‌های سیاسی آن‌ها را در این بازه پیگیری کرده‌ایم. اکثریت قریب به اتفاق پس از قتل‌عام‌های ناشی از اعتراضات گستردهٔ ژانویه، اضطراب و خشم عمیقی نسبت به دولت خود ابراز کردند. اما متوجه شدیم که نظرات سیاسی با ادامه جنگ و تشدید گفتار نابودگرانهٔ ترامپ به‌طرز چشمگیری تغییر کرده است. «ما به وعده‌های آمریکایی‌ها بسیار باور داشتیم»، علی، یک مخالف دیرینهٔ ۴۵ ساله که سال‌ها به‌دلیل فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی‌اش در زندان گذرانده بود، به ما گفت. «اما با این جنگ و همهٔ حرف‌ها و کارهای ترامپ و دولتش، واضح است که آمریکایی‌ها به ما کالاهای تقلبی عرضه کردند. آن‌ها جز تسلیم کامل ایران چیزی نمی‌خواهند و این برای ما قابل پذیرش نیست.» مهسا، نویسنده و هنرمندی در دههٔ سوم زندگی‌اش، احساسات مشابهی را بیان کرد. «هر آنچه که فکر می‌کردیم ایالات متحده به آن پایبند است — آزادی، احترام و دموکراسی — اکنون برایم دروغ است. هرچند سال‌ها به دولت‌مان خشمگین بودم، این میهن ماست و هیچ کشور خارجی حق ندارد رهبران‌مان را بکشند، به کودکان‌مان بمباران بزنند و سعی در نابود کردن ما داشته باشند.» پس جای تعجب نیست که مراسم تشییع جنازهٔ خامنه‌ای در جولای، میلیون‌ها عزادار را به خود جلب کرد، در حالی که کشور در میانهٔ جنگ بود. در این مراسم مردم پرچم‌های سرخ پخش می‌کردند؛ نمادی از تمایل به انتقام خونین. چند لحظه پس از آن، ایران به کشتی‌های تجاری عبورکننده از تنگه هرمز حمله کرد و آتش‌بس ناپایداری را که سه ماه پیش با ایالات متحده به دست آورده بود، از میان برد.

‏💠 ۴/۶ بسیاری از مقامات آمریکایی بر این باورند که فشار اقتصادی شدید در نهایت موجب تغییر نگرش می‌شود؛ یعنی اگر مردم به اندازهٔ کافی رنج ببرند، ایرانیان تصمیم به سرنگونی دولت می‌گیرند یا جمهوری اسلامی، از ترس برای بقا، به خواسته‌های آمریکا تن می‌دهد. این تفکر جادویی است. ایران در پانزده سال گذشته اقتصادی ساخته است که به‌طور خاص برای مقاومت در برابر جنگ اقتصادی آمریکا طراحی شده است. برای مثال، مقامات ایرانی روابط قوی با تجار همسایه برقرار کرده‌اند و کشور را تقریباً خودکفا در زمینهٔ غذا ساخته‌اند. در نتیجه، اگرچه اقتصاد ایران تحت فشار و تورم بالا قرار دارد، شهرها و روستاها تا کنون کمبودی در کالاها یا خدمات اساسی نداشته‌اند. «عجیب است که همه چیز داخل کشور چقدر منظم اداره می‌شود»، حمیدرضا، مهندسی که به‌طور منظم بین اصفهان و تهران سفر می‌کند، گفت. «قیمت‌ها گران است، اما هیچ کمبودی در سرتاسر کشور وجود نداشته است. همه چیز با دقت داخلی مدیریت شده است.» این به این معنا نیست که ایرانیان نسبت به کشورشان خوش‌بین هستند؛ آن‌ها نسبت به آینده اضطراب دارند و آرزوی بازگشت به آرامش و رهایی اقتصادی می‌کشند. اما جنگ آمریکا‑اسرائیل را رهایی‌بخش نمی‌دانند؛ بلکه آن را تجاوز بی‌دلیل می‌پندارند و ملی‌گرایی ناشی از آن مرزهای ایدئولوژیک را مخدوش کرده و احتمال بروز قیام سیاسی دیگر را کاهش داده است. بنابراین، این جنگ جمهوری اسلامی را تقویت کرده است. درد و سود همان‌طور که مردم، دولت ایران پس از آغاز درگیری، دیدگاه خصمانه‌تری نسبت به واشنگتن اتخاذ کرده است. رهبر جدید کشور، مجتبی خامنه‌ای (Mojtaba Khamenei)، دستیاران مورد اعتماد خود را به سمت‌های کلیدی منتقل کرده است؛ در حالی که خود در مخفی‌گاه باقی مانده‌اند. این افراد عمدتاً سخت‌گیرانی هستند که به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وابسته‌اند. از جملهٔ این افراد می‌توان به محسن رضایی (Mohsen Rezaei)، مشاور امنیت ملی، و حسین طائب (Hossein Taeb)، فرماندهٔ نیروهای شبه‌نظامی داخلی اصلی ایران، اشاره کرد. آن‌ها بر این باورند که برای جلوگیری از حملات بیشتر باید پاسخی قاطع و تهاجمی به هر تحریک داشته باشند. همچنین نسبت به جدی بودن واشنگتن در دیپلماسی شک دارند. می‌گویند ایالات متحده دو بار در حین مذاکرات به ایران حمله کرده و سپس از تفاهم‌نامه‌ای که در ژوئن با ایران امضا کرده بود، عقب‌نشینی کرده؛ بنابراین نمی‌توان به آن اعتماد کرد. در واقع، آن‌ها بر این باورند که اگر آمریکا به مذاکرات علاقه نشان دهد، ممکن است در پی برنامه‌ریزی برای حملات جدید باشد، همان‌طور که در ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶ رخ داد. معتدلین نسبی در ایران احساس متفاوتی دارند. این نخبگان شامل رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان، رئیس مجلس محمدباقر قالیباف، رئیس‌جمهور پیشین حسن روحانی و وزیر خارجه پیشین محمدجواد ظریف می‌شوند و همواره بر این باورند که تهران باید به‌جستجوی راه‌حل دیپلماتیک برای این منازعه ادامه دهد. پزشکیان و قالیباف به سختی‌های اقتصادی مردم عادی اشاره کرده‌اند. اما فاصلهٔ آن‌ها با رهبران سخت‌گیر کشور به‌اندازهٔ تصور می‌شود، زیاد نیست. همان‌طور که تحلیلی که با این افراد آشناست به ما گفت: «هیچ‌کس نمی‌گوید ایران باید تسلیم شود». شاید تسکین اقتصادی برایشان اولویت اصلی باشد، اما راه‌حلشان این است که ایالات متحده را مجبور به اجرای تفاهم‌نامه‌ای کنند که در ژوئن امضا شد. به‌نظر ایران، این توافق واشنگتن را ملزم به آزادسازی تمام دارایی‌های ایران، رفع همه تحریم‌ها، عدم حملهٔ مجدد به کشور و پرداخت غرامت می‌کرد؛ در ازای تنها آتش‌بس و تجدید تجارت از طریق تنگه هرمز (که ایران می‌تواند همچنان هزینهٔ عبور دریافت کند). از اواخر تابستان، رضایی (Rezaei) و قالیباف اعلام کرده‌اند دیپلماسی باید با بازگشت ایالات متحده به این تفاهم‌نامه آغاز شود. همان تحلیلی که پس از نشست‌های اخیر سازمان ملل در نیویورک به ما گفت، این افراد بر این باورند «ترامپ برای مذاکرات واقعی آماده نیست». آنها معتقدند ترامپ تنها در صورتی به این توافق باز می‌گردد که با پیروزی ایران سازگار شود و این به معنای افزایش هزینه‌های جنگ برای ایالات متحده است.

‏💠 ۵/۶ بنابراین رفتار ایران بدون محدودیت و نامتناسب خواهد بود. اگر جنگ از سر بگیرد، ایران در تمام منطقه حمله می‌کند، نه فقط در اطراف نزدیک خود. دیدگاه غالب در تهران این است که احتیاط و پیش‌بینی‌پذیری تنها فشار بیشتر ایالات متحده را دعوت می‌کند و به پیشبرد اهداف اصلی نظامی آن کمک نمی‌کند: واگذاری تمام نیروهای واشنگتن از خلیج فارس و پذیرش برتری ایران. حملات مکرر ایران به پایگاه‌ها و تأسیسات نظامی آمریکا در اردن، سوریه و سراسر خلیج فارس پیشاپیش به این هدف بوده‌اند. تا حدی این حملات موفق بوده‌اند؛ آن‌ها چندین دارایی آمریکایی را به‌طور جدی آسیب زدند و ایالات متحده را مجبور کردند تا بسیاری از عملیات و منابع نظامی خود را به اسرائیل و اردن منتقل کند و برای پشتیبانی لجستیکی به پایگاهی در اقیانوس هند مرکزی متکی شود. تهدید حملات ایرانی حتی واشنگتن را وادار کرد تا تمام بمب‌افکن‌های B‑1 خود را از پایگاهی در بریتانیا عقب‌نشینی کند. ایران بر این باور است که می‌تواند واشنگتن را به نوعی تفاهم اقتصادی وادار کند. تهران همزمان سعی دارد شرکای خلیجی واشنگتن را به بستن پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای خود ترغیب کند. برای این کار به‌صراحت اعلام کرده است صلح و امنیت در خلیج فارس به خروج نظامی آمریکا وابسته است و بارها کشورهای خلیجی که مشکوک به کمک به تلاش‌های جنگی آمریکا هستند را هدف بمباران قرار داده است. به‌نظر می‌رسد ایران در نهایت نتواند حضور نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج را پایان دهد، اما به‌اندازه‌ای عمل کرده که کشورهای عربی را به دو بار فکر کردن دربارهٔ تکیه بر چتر امنیتی آمریکا وادار کرده؛ این می‌تواند منجر به کاهش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه شود. بدیهی است که ایران می‌تواند نیروی نظامی آمریکا را بدون کسب تسکین اقتصادی از حومه‌اش بیرون راند. در واقع، دولت ترامپ «روز دی اقتصادی» را اعلام کرد؛ این تصمیم بخشی به این دلیل بود که نیروهای نظامی خسته شده بودند و حملات ایرانی به نیروی دریایی آمریکا کشتی‌های واشنگتن را به دورتر از سواحل ایران رانده بود. اما ایران بر این باور است که می‌تواند با ایجاد رنج مالی کافی، مخالف خود را به نوعی درک اقتصادی وادار کند. به همین منظور، تهران با حمله به چندین تأسیسات انرژی در منطقه خلیج، سعی کرده قیمت نفت، گاز، دیزل، سوخت جت و سایر مشتقات نفتی را بالا ببرد؛ این تأسیسات شامل میدان گاز راس لفن در قطر (به‌عنوان انتقام از حمله اسرائیل به میدان گاز جنوب‌پارس) و تأسیسات نفتی در بندر فجیرهٔ امارات متحده عربی بود. ایران همچنین به تانکرهای حمل‌کننده نفت و گاز طبیعی ضربه می‌زند و در تلاش است کنترل خود بر تنگه هرمز را تقویت کند؛ این تنگه را سرزمین حاکمیتی کامل ایران می‌داند. واشنگتن به‌شدت در مقابل این تلاش واکنش نشان داده و به‌تازگی موفق به عبور تانکرها از این تنگه شده است. اما این عملیات‌ها به منابع ناوگان عظیم نیاز داشته‌اند و ایالات متحده نمی‌تواند این روند را برای همیشه ادامه دهد. شرکای منطقه‌ای ایران نیز به او یاری می‌رسانند. نیروهای عراقی تحت حمایت ایران، خط لوله نفتی حیاتی که نفت عربستان سعودی را به تأسیسات در دریای سرخ می‌رساند، مورد حمله قرار دادند؛ این حمله عرضه جهانی نفت را به‌طور قابل‌توجهی برای ماه‌ها کاهش خواهد داد. هم‌پیمانان حوثی‌ای آن در یمن نیز به‌طور مستمر به تأسیسات نفتی سعودی حمله می‌کنند. حوثی‌ها حتی سرزمین‌های وسیعی را تصرف کرده و به تنگه باب‌ال‌مندب رسیده‌اند؛ این امر به آن‌ها امکان تهدید دریای سرخ را می‌دهد، دریایی که ۱۲ ٪ از تجارت جهانی از آن عبور می‌کند. این حملات نشان داد که اگرچه شبکه ایران در لبنان و سوریه تحت فشار است، اما به‌طور کلی توانایی بالایی دارد. پایداری در مسیر ایالات متحده ممکن است فکر کند که ایران را به‌تنگ کرده است؛ اما تهران این‌نظر را نمی‌پذیرد. تهران خود را در موقعیتی نمی‌بیند که به‌پایان رسیده یا گزینه‌ای نداشته باشد. در عوض، بر این باور است که به مقام یک قدرت بزرگ دست یافته است. به عملکرد نظامی‌اش می‌بالد و احساس می‌کند که احترام بین‌المللی جدیدی به دست آورده است. مسئولان در تهران تصاویر هیجان‌زده از استقبال گرم کشورهای عضو از هیئت نمایندگان ایران را در نشست‌های سپتامبر سازمان همکاری شانگهای و کنسرسیوم غیرغربی بریکس تشویق کردند.

‏💠 ۶/۶ ایران هنوز با چالش‌های عظیم روبه‌روست و راهی نیافته است تا دستاوردهای جنگ را به منافع پایدار در زمان صلح تبدیل کند. اما آماده است که در صورت نیاز به مبارزه ادامه دهد. دولت بر این باور است که همان‌طور که یک تحلیلگر ارشد ایرانی نزدیک به سیاست‌گذاران کشور بیان کرد، مردم ایران «آماده‌اند تا دردهای اقتصادی و رنج‌ها را تحمل کنند، اگر به این معنا باشد که پیروز می‌شوند». و نخبگان آن حول یک استراتژی مشترک همگرا شده‌اند. به عبارت دیگر، تهران اطمینان دارد که با ادامه مسیر می‌تواند پیروز شود. هیچ سازش‌کاری لازم نیست. شما در حال خواندن یک مقاله رایگان هستید • دسترسی بدون دیوار پرداخت به مقالات جدید و بیش از یک قرن آرشیو • شش شماره در سال به‌صورت چاپی و آنلاین، به‌همراه مقالات صوتی • دسترسی به برنامه Foreign Affairs را برای مطالعه در حرکت فعال کنید ‏🔗 متن اصلی: https://www.foreignaffairs.com/iran/irans-theory-victory

‏⭐ #آمریکا #ایران 🧠 ال‑ساید می‌گوید نتانیاهو ایالات متحده را به جنگ ایران کشاند ‏🏛 منبع: The Hill ‏✍️ نویسنده: Sarah Davis ‏📄 عنوان اصلی: El-Sayed says Netanyahu pushed US into Iran war ‏🔎 Benjamin Netanyahu, Trump administration, Strait of Hormuz, Abdul El-Sayed, Iran war #تحلیل_راهبردی #اسرائیل #آمریکا_و_کانادا #جنگ #روابط_بین_الملل #The_Hill ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir