🔺 ۲/۷
📌 چکیده:
گزارش مؤسسه جهانی تایوان (مارس ۲۰۲۵) عملیات مخفی حزب کمونیست چین علیه تایوان را در سه حوزهٔ اصلی—اطلاعاتی، سایبری و جبههٔ متحد—تشریح میکند و میگوید این اقدامات با هدف تضعیف همبستگی اجتماعی، یکپارچگی نهادها و ارادهٔ مقاومت جزیره انجام میشود. در سال گذشته ۸۴ پروندهٔ جاسوسی بررسی شده که ۳۹ مورد منجر به تعقیب قضایی شده و هکرهای تحت حمایت چین بهویژه در حوزهٔ زیرساختهای حیاتی و صنایع کلیدی نفوذ میکنند. همچنین بیش از ۱۵۰ سازمان تایوانی در شبکهٔ جبههٔ متحد شناسایی شدهاند که از طریق تبادلات محلی، جوانان، فرهنگی و اقتصادی سعی در ایجاد وابستگی و پرورش چهرههای سیاسی دارند. مؤسسه با پیشنهاد شفافیت بیشتر، تقویت مجازاتهای جاسوسی، ارتقاء امنیت سایبری و نظارت بر تعاملات با نهادهای چین، خواستار واکنش هماهنگ دولت و جامعه مدنی برای مقابله با این تهدیدهاست.
1 مؤسسه جهانی تایوان – مارس ۲۰۲۵ – پیتر مَتِیس و چرِل یو – مارس ۲۰۲۵
عملیات مخفی حزب کمونیست چین علیه تایوان
درباره مؤسسه جهانی تایوان
سلسلهٔ پژوهشی «کارهای ضد ایدئولوژیک و جنگ سیاسی» مؤسسه GTI، یک شتابدهندهٔ سیاست غیرانتفاعی تحت شماره ۵۰۱(c)(3) است که به پژوهشهای دقیق، پیشرو و فراگیر دربارهٔ مسائل سیاستی مرتبط با تایوان و جهان میپردازد. هدف این مؤسسه تقویت روابط بین تایوان و سایر کشورها، بهویژه ایالات متحده، از طریق پژوهشهای سیاستی و برنامههایی است که درک عمومی بهتری از تایوان و مردم آن فراهم میآورد.
پیتر مَتِیس از پاییز ۲۰۲۳ بهعنوان رئیس بنیاد جیمستاون خدمت میکند. پیش از بازگشت به بنیاد، وی از ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ سردبیر China Brief و از ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ پژوهشگر برنامه چین بود. پیش از پیوستن دوباره به جیمستاون، آقای مَتِیس بهعنوان پژوهشگر ارشد کمیتهٔ منتخب مجلس نمایندگان آمریکا برای رقابت راهبردی بین ایالات متحده و حزب کمونیست چین، از پروژهٔ مطالعات رقابتی ویژه بهصورت امانتدار استفاده میکرد و در آن بهعنوان مدیر اطلاعات فعالیت مینمود. از ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱، او بهعنوان مدیر ستاد منتخب سنا برای کمیسیون اجرایی‑قانونگذاری درباره چین (CECC) خدمت کرد و جزئی از تیم قانونگذاری بود که قوانین حقوق بشر و دموکراسی هنگکنگ، حقوق بشر اویغورها، سیاست و حمایت تبت، و پیشگیری از کار اجباری اویغورها را تصویب کرد. مسیر شغلی دولتی او با کار بهعنوان تحلیلگر ضد اطلاعات در سازمان اطلاعات مرکزی (CIA) آغاز شد.
چرِل یو پژوهشگر در مطالعات چین در بنیاد جیمستاون است و نویسندهٔ گزارش پیشرو دربارهٔ گروههای جبههٔ متحد در ایالات متحده، کانادا، بریتانیا و آلمان میباشد. پژوهشهای او دربارهٔ حزب کمونیست چین و عملیاتهای آن در مؤسسات تفکری، مجلات علمی و رسانههای جهانی منتشر شده است. پیش از این، او مدیر برنامهها و پژوهشهای چین در بنیاد یادبود قربانیان کمونیسم بود و بهعنوان مشاور پژوهشی و ارتباطی برای تیم تحلیل چین آزادیخانه (Freedom House) فعالیت میکرد. او مدرک کارشناسی ارشد مدیریت عمومی را از مدرسهٔ ایوانز دانشگاه واشنگتن دریافت کرده و در آن پروژهٔ پژوهشی مستقلی دربارهٔ تأثیر نظارت حزب کمونیست چین بر دانشجویان چینی در ایالات متحده انجام داد. او همچنین مدرک لیسانس خود را از دانشگاه ملی چنگچی تایوان دریافت کرده است.
این گزارش، چهارمین از پنج بخش برنامهریزیشدهٔ گزارشهای پسزمینهٔ سیاستی GTI دربارهٔ روشها و ابزارهای کار ایدئولوژیک و جنگ سیاسی حزب کمونیست چین که علیه تایوان بهکار میگیرد، است؛ اقداماتی که هدفشان تضعیف نظام دموکراتیک تایوان، انسجام اجتماعی آن و تواناییاش برای مقاومت در برابر فشارهای «یکپارچهسازی» بر پایهٔ شروط حزب کمونیست چین است. دو گزارش نخست در سال ۲۰۲۴ منتشر شدند؛ گزارشهای پژوهشی باقیمانده در بهار ۲۰۲۵ منتشر خواهند شد. موضوعاتی که در این گزارشها بررسی میشوند عبارتند از:
• جنگ سیاسی حزب کمونیست چین علیه تایوان: مرور و تحلیل، توسط جان داتسون (May 2024)
• چارچوبهای ایدئولوژیک حزب کمونیست چین برای سیاست تایوان، توسط جان داتسون (August 2024)
• تاکتیکهای منطقه خاکستری حزب کمونیست چین علیه تایوان، توسط دریک گروسمن (March 2025)
• عملیات مخفی حزب کمونیست چین علیه تایوان، توسط پیتر مَتیس و چریل یو (گزارش جاری، March 2025)
• «قانونجنگ» و فشار اقتصادی علیه تایوان، توسط راسل هسیائو و بنجامین ساندو (در دست تهیه)
🔺 ۳/۷
موسسه جهانی تایوان از دفتر نمایندگی اقتصادی و فرهنگی تایپه (TECRO) به دلیل کمک سخاوتمندانهای که در پژوهش و نگارش این مجموعه گزارشها داشته است، سپاسگزار است.
آرتور والدرون – پروفسور لاودر در روابط بینالملل، گروه تاریخ، دانشگاه پنسیلوانیا
بونی گلیک – مدیر مؤسس مؤسسه کراچ برای دیپلماسی فناوری در دانشگاه پردو؛ پیشین معاون مدیرعامل USAID (۲۰۱۹‑۲۰۲۰)
دافید فِل – مدیر مرکز مطالعات تایوان، دانشکده مطالعات خاور و آفریقا
فنگ‑لونگ شی – هممدیر برنامه پژوهشی تایوان، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی لندن
گریت واندِر ویس – پروفسور در دانشگاه جورج میسون؛ پیشین سردبیر Taiwan Communiqué
گوردن چانگ – ستوننویس The Daily Beast، نویسندهٔ The Coming Collapse of China
هسین‑هوانگ مایکل هسیائو – رئیس بنیاد تبادل تایوان‑آسیا؛ پژوهشگر وابسته در آکادمی سینیکا
جان تکاکیک – پژوهشگر ارشد و مدیر پروژه آسیا آینده – مرکز ارزیابی و استراتژی بینالمللی
جوزف بوسکو – پیشین افسر میزی چین در دفتر وزیر دفاع
جون تئوفل درایر – پروفسور، دانشگاه میامی
کلی کرِی – سفیر پیشین ایالات متحده برای مسائل جهانی زنان
لانهی جِی. چن – پژوهشگر در مطالعات سیاست عمومی آمریکا، مؤسسه هوور، دانشگاه استنفورد (David and Diane Steffy Fellow)
والاس گِرِسَن – پیشین معاون وزیر دفاع برای امور امنیتی آسیا و اقیانوس آرام
مارک استوکس – مدیر اجرایی بازنشسته مؤسسه پروژه ۲۰۴۹
ماساهیرو واکابایاشی – پروفسور بازنشستهٔ علوم سیاسی و اقتصاد، دانشگاه واسِدا
مت سَلمون – معاون رئیس امور دولتی، دانشگاه ایالتی آریزونا؛ پیشین نمایندهٔ کنگره از آریزونا
مایکل ریلی – پیشین نمایندهٔ بریتانیا در تایوان
رالف کوسا – پیشین رئیس فوروم اقیانوس آرام
رینهاد بیتیکافر – پیشین عضو پارلمان اروپا (حزب سبز/EFA)
ریچارد فیشر – پژوهشگر ارشد، امور نظامی آسیا، مرکز ارزیابی و استراتژی بینالمللی
رابرت وانگ – همکار ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی؛ پیشین معاون مدیر AIT (۲۰۰۶‑۲۰۰۹)
ساتو لیماِی – معاون رئیس مرکز شرق‑غرب و مدیر مرکز شرق‑غرب در واشنگتن و برنامه پژوهشی.
شِلی ریگر (Shelley Rigger) – پروفسور براؤن، استاد سیاست شرق آسیا در کالج دیویدسون
شیرلی کان (Shirley Kan) – متخصص مستقل در امور امنیتی آسیا؛ پیشین کارشناس کنگره در CRS
استیفن ام. یانگ (Stephen M. Young) – مدیر پیشین مؤسسهٔ تحقیقات آمریکا در تایوان (AIT) (۲۰۰۶‑۲۰۰۹)؛ کنسول کل پیشین ایالات متحده در هنگکنگ (۲۰۱۰‑۲۰۱۳)
توماس هیوز (Thomas Hughes) – مشاور در شرکت Hughes & Company
توشی یوشیهارا (Toshi Yoshihara) – پژوهشگر ارشد در مرکز ارزیابیهای استراتژیک و بودجهای (CSBA)
وینسنت پی. چن (Vincent P. Chen) – فرمانده پیشین نیروی دریایی ایالات متحده
دبلیو برنت کریستنسن (W. Brent Christensen) – استاد مدعو در دانشگاه بریگام یانگ؛ مدیر پیشین AIT (۲۰۱۸‑۲۰۲۱)
ویلیام استنتون (William Stanton) – پروفسور صندلی دانشگاه ملی چنگچی (تایوان)؛ مدیر پیشین AIT (۲۰۰۹‑۲۰۱۲)
جنیفر هو (Jennifer Hu) – رئیس و رئیسجمهور
هاوارد هوانگ (Howard Huang) – معاون رئیس
آنتونی کانگ (Anthony Kang) – معاون رئیس
بتی وانگ (Betty Wang) – منشی
مری یِه (Mary Yeh) – خزانهدار
دنی چیانگ (Danny Chiang) – رئیس کمیته حسابرسی
جان هوانگ (John Huang)
مینلی سونگ (Minly Sung)
پاتریک هوانگ (Patrick Huang)
دکتر توماس سو (Thomas Su)
دکتر هونگ‑تین لای (Hong‑tien Lai)
اسپنسر وو (Spencer Wu) – عضو شورای مشاور
دکتر دیوید تسای (David Tsai)
دکتر چین‑پینگ چن (Chien‑ping Chen)
دکتر کوئی‑هسیِن چن (Kuei‑Hsien Chen)
دکتر ون یِن چن (Wen Yen Chen)
دکتر تون‑هو لی (Tun‑hou Lee)
چارلز پان (Charles Pan)
دکتر پیتر چو (Peter Chow)
جیمز وانگ (James Wang)
جنیفر هو (Jennifer Hu)
چیِه‑تینگ یِه (Chieh‑Ting Yeh)
هیئت مشاوران – هیئت مدیره
۴. مؤسسه جهانی تایوان – مارس ۲۰۲۵ – خلاصه اجرایی
۱. مقدمه
۲. عملیات اطلاعاتی علیه تایوان
۴. موارد جاری که شاید تنها نوک یخ باشد
۵. روندهای اخیر در موارد جاسوسی
۸. عملیات حزب کمونیست چین در فضای سایبری
۱۱. کار جبههٔ متحد
۱۱. تبادلات در سطح محلی
۱۲. تبادلات جوانان
۱۳. تبادلات فرهنگی
۱۴. تبادلات اقتصادی
۱۴. پرورش چهرههای سیاسی
۱۸. مسیرهای سیاستی
فهرست مطالب
🔺 ۴/۷
۱. مؤسسه جهانی تایوان – مارس ۲۰۲۵. حزب کمونیست چین (CCP) عملیات مخفی گستردهای علیه تایوان انجام میدهد که بخشی از یک استراتژی جامع جنگ سیاسی به منظور الحاق است. این عملیاتها فراتر از جمعآوری اطلاعات سنتی رفته و به تضعیف همبستگی اجتماعی، یکپارچگی نهادها و ارادهٔ مقاومت تایوان میپردازند. عملیاتهای CCP در سه دستهٔ اصلی تقسیم میشوند:
عملیات اطلاعاتی: تایوان با تهدیدهای مستمر جاسوسی روبهروست؛ در سال اخیر ۸۴ پرونده بررسی شد که ۳۹ مورد منجر به تعقیب قضایی گردید. روندهای جاری شامل افزایش مشوقهای مالی برای جذب زیرمنابع، هدفگیری پرسنل نظامی در سطوح عملیاتی نه تنها در ردههای ارشد، طلب سوگند وفاداری و تعهد تسلیم از عوامل جذبشده، و تلاش مستقیم برای تأثیرگذاری بر گفتمان سیاسی و رسانههای تایوان میشود.
عملیات فضای سایبری: تایوان بالاترین نرخ نفوذهای سایبری را در منطقه آسیا‑اقیانوسیه تجربه میکند. هکرهای تحت حمایت جمهوریعلیه چین (PRC) توانمندیهای پیشرفتهای از جمله تکنیکهای «زندگی از منابع موجود» که شناسایی را دشوار میسازد، عملیات هدفمند علیه شبکههای دولتی، پستهای دیپلماتیک و زیرساختهای حیاتی، سرقت مالکیت فکری از صنایع کلیدی (بهویژه نیمهرساناها) و احتمال همکاری با بازیگران سایبری روسی برای تشدید حملات را به نمایش میگذارند.
جبهه متحد: حزب کمونیست چین (CCP) عملیات گستردهای برای ترویج یکپارچگی از طریق تبادلات سطح محلی که رهبران جامعه و سازمانهای پایه را هدف میگیرند، انجام میدهد؛ تبادلات جوانان از طریق اردوهای تابستانی، برنامههای آموزشی و فعالیتهای فرهنگی؛ تبادلات فرهنگی که از پیوندهای دینی، جشنها و هنرهای مشترک بهره میبرند؛ یکپارچهسازی اقتصادی برای ایجاد وابستگیها و اهرم فشار؛ و پرورش چهرههای سیاسی در تمام احزاب تایوان. بنیاد جیمستاون بیش از ۱۵۰ سازمان در تایوان را که با سامانه جبهه متحد ارتباط دارند شناسایی کرده است.
قابلیتهای پاسخگویی تایوان به دلیل مقیاس و پیچیدگی این تهدیدها به چالش کشیده شدهاند. توصیههای سیاستی شامل اعمال الزامات شفافیت نظیر ثبت نمایندگان خارجی؛ تقویت مجازاتهای جاسوسی و نفوذ خارجی ثبتنشده؛ حمایت از روزنامهنگاری مستقل برای بررسی جنگ سیاسی؛ ارتقاء گواهینامههای امنیت سایبری و پروتکلهای امنیتی دولتی؛ و افزایش نظارت بر تعاملات بین مقامات تایوانی و نهادهای جمهوریعلیه چین است.
همانطور که حزب کمونیست چین (CCP) به اولویت دادن به «یکپارچگی ملی» ادامه میدهد، این عملیاتهای مخفیانه تهدیدی وجودی برای نهادهای دموکراتیک و حاکمیت تایوان به شمار میآیند که نیازمند واکنش هماهنگ دولت و جامعه مدنی است.
خلاصه اجرایی: همانطور که حزب کمونیست چین (CCP) به اولویت دادن به «یکپارچگی ملی» ادامه میدهد، این عملیاتهای مخفیانه تهدیدی وجودی برای نهادهای دموکراتیک و حاکمیت تایوان به شمار میآیند که نیازمند واکنش هماهنگ دولت و جامعه مدنی است.
tyzx.tsinghua.edu.cn/info/1026/1278.htm; “‘One Country, Two Systems’ is the Best System for Maintaining Long-term Prosperity and Stability in Hong Kong (‘一国两制’是保持 香港长期繁荣稳定的最佳制度), CPC News, January 4, 2018, 29745989.html; 统一战线知识手册/庄聪生主编•一北京: 华文出版社,2006.12(2009年4月第2版) 96–113.
عملیاتهای اطلاعاتی و نفوذی حزب کمونیست چین (CCP) علیه تایوان باید بیشتر بهعنوان تلاشی برای اعمال کنترل بر این جزیره درک شود تا بهعنوان عملیات اطلاعاتی سنتی که به تصمیمگیرندگان اطلاع میدهد.
پکن بدون شک به اطلاعاتی دربارهٔ دولت و جامعهٔ تایوان نیاز دارد، بهویژه که نشاط سیاسی کومینتانگ (KMT, 國民黨) در حال کاهش است و فاصلهٔ اجتماعی بین جمهوری خلق چین (PRC) و تایوان همچنان در حال گسترش است. اما هدف اصلی این اطلاعات نیست.
از زمان تأسیس خود در سال ۱۹۲۱، حزب کمونیست چین از عملیاتهای مخفی برای شکلدادن، مختل کردن و جلب طرفداران مخالفان استفاده کرده است. فناوری امروز ممکن است عوامل جدید و دامنهٔ وسیعتری برای این عملیات فراهم کند، اما هدف همان میماند: نشان دادن قدرت حزب و، به قول ماو زدونگ، «شکست و نابودی دشمن».
تایوان با مجموعهای خستگیناپذیر از فعالیتهای جنگ سیاسی آشکار و مخفی مواجه است که هدفشان خرد کردن ارادهٔ مقاومت است. اگر این عملیاتها بدون کنترل بمانند، میتوانند جزیره را از درون نابود کنند؛ وقتی کشف میشوند، خیانت و آسیبپذیری در نهادها و جامعه طنینانداز میشود.
🔺 ۵/۷
جاسوسی در نیروهای نظامی تایوان میتواند اطلاعات مفیدی دربارهٔ برنامهها و آمادگیها به پکن بدهد؛ اما در عین حال انسجام و اعتماد در ردهها را تضعیف میکند. بهرهبرداری و حملات مداوم بر شبکههای کامپیوتری و همچنین اطلاعات نادرست آنلاین، شک و تردید دربارهٔ تابآوری جزیره و توانایی دولت تایوان برای محافظت از جامعهاش ایجاد میکند.
۳ Marxist Internet Archive, «Introducing the Communist,» 2004, selected-works/volume-2/mswv2_20.htm. ۴ برای مرور این فعالیتها، به جان داتسون، «جنگ سیاسی حزب کمونیست چین علیه تایوان: مرور و تحلیل»، مؤسسه جهانی تایوان، مه ۲۰۲۴، OR_CCP-Political-Warfare.pdf مراجعه کنید.
مقدمه: عملیاتهای اطلاعاتی و نفوذی حزب کمونیست چین (CCP) علیه تایوان باید بیشتر بهعنوان تلاشی برای اعمال کنترل بر این جزیره درک شود تا بهعنوان عملیات اطلاعاتی سنتی که به تصمیمگیرندگان اطلاع میدهد.
۳ Global Taiwan Institute، مارس ۲۰۲۵، تابآوری جزیره و توانایی دولت تایوان برای محافظت از جامعهاش را بررسی میکند. ارتباطات باز بین سیستم جبههٔ متحد حزب کمونیست چین و سیاستمداران تایوان در سراسر طیف سیاسی پرسشهایی را دربارهٔ اینکه آیا این چهرههای سیاسی میتوانند با حسن نیت رفتار کنند، برمیانگیزد. همانطور که ضربالمثل ضد اطلاعاتی میگوید، زمان مناسبی برای دستگیری جاسوس وجود ندارد. اگر یک عامل مدت طولانی فعالیت کند، چرا او زودتر کشف نشد؟ اگر جاسوس سریعاً دستگیر شد، چرا بررسی پرسنل ناکام ماند و در ابتدا چگونه او جذب شد؟
این گزارش به سه بُعد از عملیات حزب کمونیست چین علیه تایوان میپردازد: عملیاتهای سنتی اطلاعاتی که در تایوان بهعنوان جاسوسی تعقیب میشوند؛ فعالیتهای این حزب در فضای سایبری؛ و کارهای جبههٔ متحد علیه تایوان. این بُعد بیشترین ثبات را نشان میدهد. سرویسهای اطلاعاتی غیرنظامی و نظامی حزب کمونیست چین همچنان افراد، بهویژه در سمتهای نظامی، را شناسایی و جذب میکنند. شدت رقابت جاسوسی بیشتر نشانگر عزم قوی حزب است تا تغییر در فضای روابط دو‑ساحلی. بازیگران وابسته به حزب در فضای سایبری دامنه وسیعی از فعالیتها شامل جمعآوری اطلاعات، انتشار اطلاعات نادرست و حملات مخرب را به نمایش میگذارند. اگر فعالیتهای پکن در سایر حوزهها شاخص معناداری باشد، مقامات تایوانی باید فرض کنند که هکرهای حزب در تلاشند یا موفق به نفوذ به شبکههای زیرساختهای حیاتی شدهاند. چنین دسترسی میتواند در بحران برای تخریب یا غیرفعالسازی تجهیزات به کار رود یا همزمان با عملیات نظامی انجام شود. در نهایت، در زمینهٔ عملیات جبههٔ متحد، حزب کمونیست چین برنامهٔ فعالی برای برقراری ارتباط در تمام سطوح و میان تمام احزاب سیاسی دارد. هدف نهایی حزب — ضمیمهسازی و منطق جنگ سیاسی آن — باید درک دیپلماسی پنهان پکن را شکل دهد. هر یک از این عناصر بهصورت جداگانه، به طرق مختلف، برای تایوان چالش ایجاد میکنند. اما منطق جنگ سیاسی پشت این عناصر و مجموعهٔ گستردهٔ اقدامات دیپلماتیک، نظامی و قضایی علیه تایوان، این عملیاتها را با نیت مخرب پر میکند و مقابله با آنها را ضروریتر میسازد.
🔺 ۶/۷
۴. موسسه جهانی تایوان، مارس ۲۰۲۵؛ آیا این ۴۵ متهم بیگناه بودند یا نه. در زمینههای مختلف و طی سالهای طولانی، مقامات تایوانی نگرانی خود را از اینکه عملیاتهای اطلاعاتی حزب کمونیست چین تواناییهای ضدجاسوسی تایوان را به چالش میکشند، ابراز کردهاند. اگر پکن سرعت عملیاتی مشابهی نسبت به ایالات متحده در مقابل تایوان حفظ کند، ۸۴ تحقیق نشان میدهد که مقامات تایوانی احتمالاً تحت فشار هستند. چند سال پیش، کریستوفر رِی، مدیر فدرال بورو اف تحقیقات (FBI)، اعلام کرد که این سازمان هر ده ساعت یک پروندهٔ ضدجاسوسی جدید علیه چین خلق میکند و تقریباً نیمی از ۵۰۰۰ پروندهٔ فعال FBI به چین مربوط میشود. به نسبت، تایوان باید بیش از ۱۵۰ پروندهٔ تحقیقاتی داشته باشد. اگر مقامات تایوانی هر ۱۰ تا ۱۲ ساعت یک تحقیق آغاز کنند، میتوان انتظار داشت که سالانه بیش از ۷۰۰ پرونده باز شود. در سال ۲۰۱۷، یک مقام ناشناس امنیت ملی تایوان تخمین زد که ۵۰۰۰ تایوانی برای چین کار میکنند. اکثریت جاسوسان دستگیر شدهٔ تایوانی — که در برخی سالها تا ۸۰ ٪ میرسد — نقشهای نظامی فعلی یا پیشین داشتهاند. این ویژگی در دو دههٔ گذشته در دادههای عمومی بهصورت مستمر توسط تحلیلگران و رسانهها تأکید شده است. دادههای قوی این سوگیری نشان میدهد ۷؛ مصاحبههای نویسنده در تایپه، اوت ۲۰۱۷، ژوئیه ۲۰۲۴.
fbi.gov/news/speeches/the-threat-posed-by-the-chinese-government-and-the-chinese-communist-party-to-the-economicand-national-security-of-the-united-states.
فعالیتهای نفوذ حزب کمونیست چین (CCP) در تایوان بهطور فزایندهای گسترش یافتهاند و چالشی جدی برای کارهای امنیت ملی ایجاد میکنند. تسای اینگون (Tsai) اشاره کرد که در سال گذشته مقامات تایوانی ۸۴ پرونده را بررسی کرده و به ۳۹ پرونده منتهی به تعقیب قضایی رسیدهاند⁶. استخراج نتایجی دربارهٔ شدت تهدید حزب کمونیست چین یا کارایی ضد اطلاعات تایوانی از این پروندهها کاری پرریسک و تحلیلی است. اگرچه وسوسه میکند این موارد را نشانهای از موفقیت نهادهای امنیت ملی تایوان در حفاظت از یکپارچگی مؤسسات این کشور ببینیم، اما محتملتر است که این تعقیبها تنها نگاهی به یخپلهٔ اطلاعاتی حزب کمونیست چین باشند. ۴۵ تحقیق که به تعقیب قضایی منجر نشدهاند، لزوماً نشانگر بیگناهی نیستند؛ معیار تعقیب جاسوسی در دموکراسیها نسبتاً بالا است و ممکن است محققان نتوانسته باشند شواهد کافی برای دادگاه جمعآوری کنند.
از بیرون، دانستن با قطعیت بالا دربارهٔ یکی از دو احتمال زیر ممکن نیست. اولین احتمال این است که سرویسهای اطلاعاتی جمهوری خلق چین (PRC) عمدتاً بر نیروی نظامی تایوان متمرکز هستند؛ یعنی دادهها بازتاب واقعی عوامل حزب کمونیست چین در داخل تایوان است. دومین احتمال این است که رویهها و مقررات امنیتی در دولت غیرنظامی مانعی مؤثر در برابر جاسوسی ایجاد نمیکند؛ ممکن است مقامات غیرنظامی راهنمایی واضح امنیتی دریافت نکنند یا ندانند چگونه و کجا گزارشهای اطلاعاتی را ارائه دهند. همچنین انتظار واضحی برای داشتن آگاهی امنیتی برابر با آنچه در سازمانهای نظامی لازم است، وجود ندارد، هرچند تهدید به نظر میرسد تشدید شده باشد.
روندهای اخیر در پروندههای جاسوسی
استفادهٔ حزب کمونیست چین (CCP) از پول بهعنوان مشوق در هر دو جنبهٔ مقدار پرداختها و روشهای بهرهبرداری از آسیبپذیریهای مالی گسترش یافته است. پروندههای جاسوسی در دههٔ ۲۰۰۰ و اوایل ۲۰۱۰ نشان میدادند که پرداختها برای اطلاعات انجام میشد؛ جزئیات عمومی حاکی از این بود که این پرداختها منظم یا مبادلات مستقیم برای اطلاعات بودند. برای مثال، لو هسیانچه (Lo Hsien‑che) و لو چیچنگ (Lo Chi‑cheng)، دو جاسوس برجستهٔ آن دوره، مبلغهای نقدی بزرگی از اطلاعات حزب کمونیست چین دریافت کردند در ازای اطلاعات حساس دفاع ملی.
در موارد اخیر، عوامل تایوانی برای جذب منابع فرعی بیشتر، دریافت پاداشهای گزارش و هدفگیری افراد تایوانی که با مشکلات مالی مواجه بودند، مشوقهای نقدی دریافت کردند. به عنوان نمونه، کهنهسرباز نظامی لو چی‑شیان (Lu Chi‑hsien) که در سال ۲۰۲۳ به جرم جاسوسی برای جمهوری خلق چین محکوم شد، منابع فرعی را از طریق فروشگاههای قیمتی، پولسازان و قرضگیرندگان غیرقانونی نزدیک به پایگاههای نظامی هدف قرار داد. بهطور مشابه، سرهنگ چن، China Brief، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۳، گزارش داد که برنامهٔ «مسابقه اطلاعاتی عبور از تنگه» بدون توقف ادامه دارد.
🔺 ۷/۷
org/2022/01/the-13th-straits-forum-and-beijings-united-frontpeople-to-people-exchanges/.
عملیات اطلاعاتی علیه تایوان
۵ Global Taiwan Institute مارس ۲۰۲۵.
عکس: یک عکس بایگانی بدون تاریخ که لو هسین-چه، سرتیپ پیشین نیروی هوایی جمهوری چین (ROC) را در سمت راست نشان میدهد که در حال بازدید از یک پایگاه نظامی است. لو در سال ۲۰۱۱ به دلیل جاسوسی برای جمهوری خلق چین (PRC) دستگیر شد.
مین-چنگ (陳敏政) و تاجر هو چی-یاو (胡繼堯) بهصورت عمدی واسطهها و عوامل جدیدی را که با مشکلات مالی مواجه بودند هدف قرار دادند تا آنها را به حلقه جاسوسی خود به نمایندگی پکن جذب کنند.
اطلاعات حزب کمونیست چین به سرهنگ نیروی هوایی جمهوری چین، لیو شنگ-شو (劉聖恕)، پاداشهای مالی برای هر منبع فرعی جدید پرداخت؛ میزان پاداش بر پایه دسترسی و کیفیت اطلاعات متغیر بود. در نتیجه، لیو حداقل پنج افسر فعال دیگر نظامی را به حلقه جاسوسی خود اضافه کرد.
موارد جاسوسی نظامی در جمهوری چین نیز روند نگرانکنندهای را در خصوص افرادی که برای حزب کمونیست چین کار میکنند نشان میدهد. بهنظر میرسد محققان جمهوری چین افسران فعال بیشتری را در سطوح عملیاتی شناسایی میکنند نسبت به گذشته. منبع تصویر: «Taiwan geht hart gegen Spionage vor»، China.org.cn، ۱۱ فوریه ۲۰۱۱، cn/china/2011-02/content_21899117.htm.
در مصاحبههای انجامشده در سال ۲۰۱۷، مقامات امنیت ملی جمهوری چین مشاهده کردند که پکن در صدد جذب روزنامهنگاران، تحلیلگران سیاسی، اساتید و دیگر افراد دارای بستر عمومی بهعنوان عوامل نفوذ است.
پیشتر، برخی از تلاشها برای شکلدادن به صحنه سیاسی جمهوری چین، تاکتیکهای کلاسیک جبهه متحد را بهکار گرفته بودند؛ یعنی ساختن زمینه پیرامون افراد جمهوری چین، همانگونه که از طریق «تبادلات مردمی» (民間交流) انجام میشد (برای جزئیات بیشتر به بخش جبهه متحد زیر مراجعه کنید).
مقامات جمهوری چین تحقیقی را درباره گزارشهای خبری آغاز کردند که دفتر امور جمهوری چین حزب کمونیست چین (國臺辦) به چندین شبکه تلویزیونی جمهوری چین پیشنهاد برنامههای گفتوگوی سیاسی جدید را با عوض کردن شرایط تجاری مطلوب در داخل جمهوری خلق چین داده بود. بر اساس گزارشها، یک شبکه به این شرایط رضایت داد و به یک خبرنگار شینهوا اجازه داد تا بر محتوای برنامههای آن شبکه نظارت تحریریهای داشته باشد.
بهطور کلی، جمهوری چین با تهدید اطلاعاتی عظیمی از سوی جمهوری خلق چین مواجه است؛ این کشور میتواند منابع مالی، نیروی انسانی و سایر منابع مادی بیشتری را برای نفوذ به جمهوری چین اختصاص دهد نسبت به آنچه جزیره میتواند برای مقابله به کار گیرد.
جمهوری خلق چین بهروزرسانیهای مداومی را در وزارت امنیت کشور (國家安全部) و واحدهای اطلاعاتی ارتش خلق (PLA) انجام میدهد و کیفیت این تهدید را که پیشتر تنها به وسعت، مقیاس و اثرات احتمالی شناخته میشد، افزوده است. 7 Global Taiwan Institute March 2025.
جمهوری چین بهوضوح با مشکلاتی در زمینه ارزیابی پیشزمینه و ضدجاسوسی مواجه است، اما موارد شناختهشده نشانگر وضعیتی غیرقابل تحمل نیستند. با این حال، این پروندهها هدف جنگ سیاسی پکن برای تضعیف امنیت و حاکمیت جمهوری چین را—بهویژه در چشم شرکای جمهوری چین—تقویت میکنند. خسارت مستقیم هر پرونده ممکن است متفاوت باشد، اما هر یک نشانگر از دست رفتن اعتماد و یکپارچگی است.
🔗 ادامهی مقاله در منبع اصلی: https://foreignpolicy.com/2026/10/06/china-taiwan-political-peaceful-reunification/
🔻 #ایران #چین
🧠 ایران برای تعمیق روابط با جمهوری خلق چین (PRC) علیرغم عدم دریافت حمایت نظامی
🏛 منبع: Jamestown Foundation
✍️ نویسنده: Samuel Jones
📄 عنوان اصلی: Iran to Deepen PRC Ties Despite Lack of Military Support
🔎 China, Iran, United States, Israel, Strait of Hormuz
#تحلیل_راهبردی #جهانی #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #Jamestown
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🔻 ۲/۴
📌 چکیده:
افراد امنیتمحور در ساختار قدرت جمهوری اسلامی ایران پس از درگیری با ایالات متحده و اسرائیل، سیاست «نگاه به شرق» را ادامه داده و روابط با جمهوری خلق چین را فعالتر میسازند، هرچند چین در این بحران حمایت نظامی مستقیم ارائه نکرده است. این وضعیت مناظرهای میان اصلاحطلبان که چین را شریک اقتصادی میدانند و محافظهکارانی که به الگوی روسیه برای تقویت توان نظامی تمایل دارند، بهوجود آورده و نقش نهادهای امنیتی را در تعیین مسیر سیاست خارجی تقویت کرده است. انتصاب محمدباقر قالیباف به نماینده ویژه ایران برای امور چین نشاندهنده عزم دولت برای پیشبرد توافقنامهٔ ۲۵‑سالهٔ همکاری استراتژیک و استفاده از چین بهعنوان شریک اصلی در بازسازی زیرساختها و افزایش توان چانهزنی در مقابل فشارهای آمریکا است.
ایران روابط خود با PRC را عمیقتر میکند علیرغم عدم دریافت حمایت نظامی
خلاصه اجرایی:
• افراد امنیتمحور در ساختار قدرت ایران تضمین میکنند که پس از درگیری با ایالات متحده و اسرائیل، ایران به پیگیری سیاست نگاه به شرق ادامه دهد و روابط خود با جمهوری خلق چین (PRC) را بهصورت فعالتری تقویت کند.
• پاسخ محتاطانهٔ چین در زمان جنگ مناقشات جدی دربارهٔ آینده روابط با پکن را برانگیخته است؛ بسیاری در تهران این واکنش را نشانهای میدانند که چین به تقویت روابط با کشورهای عربی و گفتوگو با ایالات متحده برای حفظ جریان انرژی از طریق تنگه هرمز اولویت میدهد.
• این مناظره تقسیمات اصلاحطلب‑محافظهگرا را تشدید کرده و نفوذ نهادهای امنیتی را تقویت میکند؛ این نهادها استقلال عملیاتی را بر اتحادهای محدود ترجیح میدهند.
سیاست نگاه به شرق ایران ریشه در آرمانهای ایدئولوژیک انقلاب ۱۹۷۹ دارد؛ شعاری چون «نه شرق نه غرب» که هدفش ایجاد نظامی مستقل از دو بلوک قدرت بود. با گذشت زمان و تحت تحریمها و انزوای بینالمللی، این شعار به همگرایی عملی با قدرتهای شرقی، بهویژه روسیه و جمهوری خلق چین (PRC) تبدیل شد.
در دورههای مختلف ریاستجمهوری، این سیاست اهداف متفاوتی دنبال کرده است. در دوران محمود احمدینژاد، نگاه به شرق لحن ایدئولوژیک و تقابلی نسبت به غرب به خود گرفت. در دولت حسن روحانی، این سیاست تکمیلکنندهٔ تعامل با غرب بود و در چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک (JCPOA) هستهای ۲۰۱۵ اجرا شد. اما تحت دولت ابراهیم رئیسی و پس از آن، نگاه به شرق به استراتژی انحصاری و جایگزینی برای تعامل با غرب تبدیل شد؛ این تحول از طریق اسنادی چون توافقنامهٔ ۲۵ ساله با PRC و پیوستن به سازمان همکاری شانگهای (SCO) و بریکس (Middle East Council, سپتامبر ۲۰۲۳) نشان داد. این رویکرد، نه صرفاً بر مبنای منافع اقتصادی، بلکه بازتاب نگرش امنیتمحور و محافظهکارانهای است که نهادهای امنیتی و نظامی ایران تأکید میکنند (Khayrion, ۶ ژوئن ۲۰۲۴).
نهادهای امنیتی همواره بر این نکته تأکید دارند که کشورهایی چون روسیه و PRC شرکای استراتژیک جمهوری اسلامی ایران هستند. بر پایه این استدلال، روابط با غرب را محکوم میکنند و تأکید میورزند که باید به روابط با شرکای شرقی بهصورت انحصاری توجه کرد؛ این شرکا از نگاه آنها قطبهای جدید نظام بینالمللی را تشکیل میدهند (Khamenei.ir, ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۲).
درگیری کنونی با ایالات متحده و اسرائیل منجر به بروز مناظرات جدی و مهم دربارهٔ آینده روابط با PRC شده است. محور اصلی این مناظره عدم ارائهٔ حمایت نظامی مستقیم توسط چین به ایران در طول این درگیری است. واکنش پکن عمدتاً به دعوتهای دیپلماتیک برای کاهش تنش و احترام به حاکمیت محدود شده؛ بسیاری این رویکرد را «متعادل» و «محافظهکار» ارزیابی کردند (Foreign Affairs, ۱۷ آوریل). این وضعیت بسیاری در ایران را ناامید کرده و پرسشهایی دربارهٔ تعهد و قابلیت اطمینان چین بهعنوان شریک استراتژیک برانگیخته است.
درک ایران از رابطه با PRC.
در ایران، بحث نظری جدیای پیرامون دو مسیر متفاوت برای آیندهٔ همکاری با چین (PRC) شکل گرفته است. اصلاحطلبان بر این باورند که ایران باید الگوی توسعهٔ اقتصادی چین را که بر اقتصاد تولیدی، گشودگی به جهان و جذب سرمایهٔ خارجی استوار است، دنبال کند. از این منظر، چین شریک ایدهآلی برای احیای اقتصاد ایران و خروج از انزوا محسوب میشود؛ اما نمیتوان او را شریک استراتژیک ایران در مواجهههای آینده دانست.
🔻 ۳/۴
بسیاری از کارشناسان ایرانی بر تمرکز بر روابط اقتصادی با چین (PRC) تأکید میکنند. از این منظر، اتخاذ طرز تفکر دوران جنگ سرد و انتظار حمایت نظامی از چین، سیاست خارجی پکن را بهدرستی نمیفهمد. به گفتهٔ آنها، چین بهطور اساسی به نظام بینالمللی مبتنی بر ائتلافهای نظامی پایبند نیست (Tabnak, 12 مه). بنابراین، آنها استدلال میکنند که انتقاد از چین بهدلیل عدم ارائه حمایت نظامی به ایران نادرست است، چرا که سیاست خارجی چین بر عدم تعهد به ائتلافهای نظامی و حفظ بیطرفی متمرکز است. این اصل به این معناست که چین در صورت حمله به ایران، ملزم به ورود به جنگ نیست (Tabnak, 12 مه).
جلال دهقانی فیروزآبادی، دبیر شورای استراتژیک روابط خارجی ایران، بیان کرد که چین (PRC) و روسیه در چارچوب مدل «مدیریت قدرتهای بزرگ» با ایالات متحده تعامل دارند (Iran International, 29 مه). از این رو، چین و روسیه سیاست بیطرفی مثبت نسبت به مناقشه را اتخاذ کردهاند؛ سیاستی که آنها را ملزم میکند روابط استراتژیک پایهای با تمام کشورهای درگیر حفظ کنند. تصمیم روسیه و چین برای امتناع از رأیگیری، نه رأی منفی، نسبت به قطعنامهٔ ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل که حملات ایران به همسایگان منطقهای را محکوم میکرد، در چارچوب این سیاست قرار میگیرد (UN Security Council, 11 مارس).
در مقابل، محافظهکاران—بهویژه گروههای نظامی‑امنیتی که در پیشصفحهٔ آن قرار دارند—تمایل بیشتری به گسترش روابط با چین (PRC) بر پایهٔ الگوی روسیه دارند: تقویت توان نظامی، تکیه بر درآمدهای نفتی و مواجهه با غرب. یکی از دلایل مخالفت محافظهکاران ایرانی با روابط با غرب، بهویژه ایالات متحده، تأثیر فرهنگی این روابط بر جامعهٔ ایرانی است؛ این تأثیر میتواند شعارات انقلابی آنها را تضعیف کرده و مشروعیت و پذیرش اصول انقلابی و ایدئولوژیک را در میان مردم کاهش دهد (Middle East Institute, 25 سپتامبر 2023).
تأثیر بر توازن قدرت داخلی
اگرچه در داخل کشور عدم حمایت مستقیم پکن را میپذیرند، احتمالاً ایران مسیر تمایل به چین (PRC) را ادامه خواهد داد. دستگاه نظامی‑امنیتی ایران مهمترین متغیر در تصمیمگیریهای سیاستی است. در طول ۴۵ سال، سازمانهای امنیتی بازی بزرگ سیاست خارجی ایران را تعیین کردهاند و این به هزینهٔ دولتهای متوالی ریاستجمهوری بوده است. رؤسا میتوانند در چارچوب بازی کوچک سیاست خارجی عمل کنند بهشرطی که ساختار کلی قدرت را مختل نکنند (Manara, 21 فوریه 2022). حمایت پکن از گروههای وابسته به امنیت در ایران مسیر اصلاحطلبان و معتدلین برای کسب قدرت در ساختار قدرت کشور را محدود میکند و موقعیت سپاه پاسداران را در آن تقویت مینماید. بنابراین، بهجای تکیه بر نهادهای رسمی دولتی، چین (PRC) با شبکههای عملیاتی وابسته به سپاه پاسداران که سهم قابلتوجهی از اقتصاد و امنیت ایران را در اختیار دارند، هماهنگی میکند (Strategic Analysis Network, 28 مه).
بحثها دربارهٔ اجرای کامل توافقنامهٔ ۲۵‑سالهٔ همکاری استراتژیک دو کشور نیز بهوجود آمده است. وزیر امور خارجهٔ ایران، عباس عراقچی، سفر خود به چین—اولین سفر یک مقام ایرانی به چین از آغاز درگیری—را یکی از مهمترین سفرهای تاریخ ایران توصیف کرد (International Institute for Iranian Studies, ۱۷ مه). در این سفر، عراقچی بر اعتماد ایران به چین تأکید کرد؛ این اعتماد زمینهٔ مساعدی برای پیگیری اهداف مندرج در توافقنامهٔ ۲۵‑ساله فراهم میآورد (Al Jazeera, ۶ مه). هدف این سفر، اعلام موضع جدیدی دربارهٔ سند نبود؛ بلکه قصد داشت جایگاه ایران با چین را پس از جنگ بازتعریف کند و اعتماد لازم برای گامهای بعدی در اجرای توافق را تضمین نماید. بنابراین این سفر باید پیشدرآمدی برای مذاکرات جدیتر دربارهٔ عملیاتیسازی همکاری ۲۵‑ساله در دوران پسازدرگیری محسوب شود.
رویکرد ایران روابط با چین را بخشی از استراتژی گستردهتری میداند تا خود را در نظام نوظهور جهانی جایگذاری کند. بارزترین نشانهٔ این رویکرد، انتصاب محمدباقر قالیباف، چهرهٔ محافظهکار برجسته و رئیس مجلس، به عنوان نمایندهٔ ویژهٔ ایران برای امور چین است. این انتصاب که توسط رئیسجمهور مسعود پزشکشیان پیشنهاد و توسط رهبر جدید جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای تأیید شد، هماهنگی بیسابقهای بین نهادهای قدرت و شاخههای اجرایی، قانونگذاری و رهبری در اولویتبندی روابط با چین نشان میدهد (Tasnimnews.ir, ۱۷ مه).
🔻 ۴/۴
علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی که پیش از این این سمت را بر عهده داشته و نقش کلیدی در امضای توافقنامهٔ جامع ۲۵‑سالهٔ همکاری ایران و چین ایفا کرد (Fars News, ۱۷ مه)، نمونهای از این پیوندهاست. انتصاب قالیباف نشانگر عزم جدی برای احیای این سند و اجرای آن است. علاوه بر نقش پارلمانی، قالیباف فرماندهٔ پیشین سپاه پاسداران است و هماکنون سرپرست تیم مذاکرات ایران با ایالات متحده است. این ترکیب سهگانه به او امکان میدهد تا بهصورت مؤثر در نظامهای نظامی، سیاسی و اقتصادی هماهنگی ایجاد کند و موانع مانع همکاری با چین را برطرف سازد. با سپردن پرتفوی چین به قالیباف، ایران مذاکرات با واشنگتن را به همکاری با پکن پیوند زده و از این ابزار برای افزایش قدرت چانهزنی در برابر فشارهای آمریکا بهره میگیرد.
این تحولات نشان میدهد که توافقنامهٔ ۲۵‑سالهٔ ایران‑چین — که سرمایهگذاری چین در زیرساختها، نفت و حوزههای نظامی را در ازای نفت با تخفیف پیشبینی میکند — ممکن است سریعتر بهکار گرفته شود. پس از کاهش تنش، چین میتواند سازندهٔ اصلی زیرساختهای آسیبدیدهٔ ایران گردد.
نتیجهگیری
نگاه به شرق ایران از یک استراتژی صرفاً اقتصادی به یک رویکرد جامع تبدیل شده است. این رویکرد که ریشه در ادبیات استراتژیک کشور دارد، بر این باور استوار است که نظام تکقطبی آمریکا در حال افول و جهان به سوی چندقطبی شدن میرود. ایران خود را بهعنوان یک قدرت نوظهور در این صحنه میداند و بر لزوم «همسویی استراتژیک» با قدرتهای شرقی برای تقویت موقعیت خود تأکید میکند. تحریمها و انزوای بینالمللی چین و روسیه را به تنها شریکهای جدی تهران تبدیل کردهاند. از دیدگاه ایران، این همکاریها میتوانند هزینهٔ مواجههٔ واشنگتن با ایران را افزایش دهند.
روابط ایران با شرق بر پایهٔ مدل جدیدی از همکاری بدون تعهد شکل گرفته است. بخش قابلتوجهی از افراد در ایران دریافتند که این درگیری، محدودیتهای حمایت چین را آشکار کرده است. چین و روسیه حمایتهای بیانی و سیاسی محدودی را به عنوان شریک به ایران ارائه کردهاند، اما هیچ تضمین امنیتی یا کمک عملی ارائه نکردهاند. این رویکرد، هرچند، کاملاً با نهادهای نظامی‑امنیتی ایران همراستا است؛ این نهادها استقلال عملیاتی را بر اتحادهای محدود ترجیح میدهند. به همین دلیل، رهبران ایرانی به این نتیجه رسیدهاند که این مشارکتها، علیرغم محدودیتهایشان، بهترین و تنها گزینهٔ موجود برای بقا هستند.
🔗 متن اصلی: https://jamestown.org/iran-to-deepen-prc-ties-despite-lack-of-military-support/
💠 #عربستان #ایران
🧠 چگونگی تأثیر درگیری حوثی‑سعودی بر کشورهای آفریقایی
🏛 منبع: Philippine Daily Inquirer — Global Nation
✍️ نویسنده: dlejano
📄 عنوان اصلی: How the Houthi-Saudi conflict is affecting African countries
🔎 Houthi, Bab el-Mandeb, Red Sea, UNHCR, Suez Canal
#تحلیل_راهبردی #اتیوپی #شرق_آسیا #ژئوپلیتیک #جنگ #Inquirer_Global_Nation
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
💠 ۲/۳
📌 چکیده:
در سپتامبر حوثیهای تحت حمایت ایران جزیرهٔ پریم یمن را که در تنگه بابالمندب، نقطهٔ باریک ورودی دریای سرخ به خلیج عدن است، بهدست آوردند؛ این اقدام باعث افزایش خطر مسدود شدن مسیرهای کشتیرانی و ارتقای هزینههای بیمه و حملونقل شد و فشار اقتصادی بر کشورهای آفریقایی بهویژه جیبوتی و اتیوپی را افزون کرد. جیبوتی بهعنوان قطب تجاری و نظامی مهم، با ورود کمتر کشتیها و افزایش هزینهها مواجه شده و سازمان ملل بهدنبال کمک به هزاران پناهندهٔ یمنی است که به این کشور میرسند. اتیوپی که بیش از ۹۵ ٪ تجارت خود را از طریق بنادر جیبوتی انجام میدهد، همزمان با درگیریهای داخلی در ناحیهٔ تیگرای با خطر مسدودسازی تجاری دیگر روبروست؛ در عین حال، نگرانیها دربارهٔ گسترش همکاری حوثیها با گروه الشباب در سومالی و تأثیرات احتمالی بر عبور ایمن از بابالمندب ادامه دارد.
چگونه درگیری حوثی‑عربستان سعودی بر کشورهای آفریقایی تأثیر میگذارد
در سپتامبر، یکی از بزرگترین درگیریهای خاورمیانه به چشم آفریقا رسید؛ زمانی که حوثیهای تحت حمایت ایران جزیرهٔ پریم یمن را تصرف کردند.
این جزیره باریکترین نقطهٔ تنگه بابالمندب را تشکیل میدهد؛ تنگهای که ورودی جنوبی دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند. این جزیره حدود ۲۰ کیلومتر (۱۲ مایل) از جیبوتی و ۲۰ دقیقهٔ پروازی از اتیوپی فاصله دارد.
در اوایل اکتبر، نیروهای مسلح یمن به همراه متحدان سعودی خود عملیات ضدپیشرویی را آغاز کردند. حوثیهای تحت حمایت ایران از آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳ به کشتیهای تجاری شلیک مینمایند.
پیامدهای اقتصادی با افزایش تعداد پناهندگان همپوشانی دارد.
اقتصادهای آفریقایی پیش از این از بحران تنگه هرمز رنج میبرند؛ بحرانی که سوخت و کود را کمنقش و گرانقیمت کرده است.
اگر تنگه بابالمندب نیز غیرقابل عبور شود، وضعیت میتواند تشدید یابد. شرکتهای کشتیرانی مجبور میشوند مسیرهای دوری از طریق کانال سوئز، که تحت کنترل مصر است، یا نوک جنوبی آفریقا را انتخاب کنند؛ همانطور که برخی پیش از این انجام میدهند. هزینههای اضافی به مصرفکنندگان منتقل خواهد شد.
هزینهٔ انسانی تشدید تنش در یمن تقریباً بلافاصله جیبوتی را تحت تأثیر قرار داد. بر پایهٔ آمار آژانس پناهندگان سازمان ملل (UNHCR)، از سپتامبر حداقل ۳۷۰۰ پناهنده از یمن به جیبوتی عبور کردهاند. اکثر افرادی که به منطقهٔ شمالی اوبوک این کشور رسیدهاند، زنان و کودکان هستند.
UNHCR در حال آمادهسازی کمک به ۱۰ ۰۰۰ نفر دیگر است که هنوز به جیبوتی نرسیدهاند. اما اوبوک، که در مرز با اریتره قرار دارد، بهطور فوقالعادهای خشک است و این مسأله مشکلات دیگری بهوجود آورده است.
«آب زیادی اینجا نداریم. زیرزمینی هم بهکل وجود ندارد»، الساندرا روکاسالو، نمایندهٔ برنامه توسعهٔ سازمان ملل (UNDP) برای جیبوتی، به DW گفت. «همه چیز باید شیرینسازی شود.»
جیبوتی یک قطب نظامی استراتژیک محسوب میشود.
با وجود وسعت کوچک، جیبوتی — کشوری با اکثریت مسلمان در شاخ آفریقا و جمعیتی کمی بیش از یک میلیون نفر — نقش مهمی در منطقه ایفا میکند. موقعیت آن در ورودی دریای سرخ، آن را به قطب تجاری و نظامی جذابی تبدیل کرده است.
ایالات متحده آمریکا، چین، فرانسه، ایتالیا و ژاپن همگی پایگاههای نظامی خود را در جیبوتی دارند. بوندسور آلمان نیز تا سال ۲۰۲۱ بهعنوان بخشی از مأموریت دریایی برای مبارزه با دزدیهای دریایی حضور داشت.
بندرهای غیرنظامی کشور بهعنوان مراکز ترانسشیپ یا گرههای میانی برای بارهای جهانی، کالاها و کانتینرها عمل میکنند. تا کنون پیشروی حوثیها منجر به خالی شدن اسکلههای جیبوتی نشده است.
اما روکاسالو هشدار داد که هنوز پیامدهای احتمالی وجود دارد: «در اصل، اینجا رونق اقتصادی است — که همانند هر کشوری که در حال رشد است، نیاز به مصالح ساختمانی دارد: سیمان، مواد اولیه و موارد دیگر.»
در حال حاضر پول کمتری وارد میشود چون کشتیها مجبورند تقریباً دو برابر هزینهٔ بیمه و بیمهٔ مجدد بپردازند. «کشتیهای بسیاری دیگر مایل به عبور از کانال سوئز نیستند. بسیاری دیگر نیز نمیخواهند از دریای سرخ عبور کنند.»
تأثیرات زنجیرهای برای اتیوپی، همسایهٔ بیدریا
اتیوپی — پرجمعیتترین کشور بیدریا در جهان — حدود ۹۵٪ واردات و صادرات خود را از طریق بنادر جیبوتی انجام میدهد. افزایش قیمتها بهدلیل هزینهٔ بالاتر بیمهٔ حملونقل برای پوشش خسارات احتمالی جنگی، فشار زیادی بر این کشور وارد کرده است.