‏🔴 #ایران #ژاپن 🧠 معضل ایران: نگاهی از توکیو و اورشلیم ‏🏛 منبع: Foundation for Defense of Democracies ‏✍️ نویسنده: Mark Dubowitz, Amb. Yusuke Arai ‏📄 عنوان اصلی: The Iran Dilemma: A View from Tokyo and Jerusalem ‏🔎 Iran nuclear, Japan, Israel, Yusuke Arai, Mark Dubowitz #تحلیل_راهبردی #اسرائیل #آمریکا_و_کانادا #ژئوپلیتیک #روابط_بین_الملل #FDD ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🔴 ۲/۷ ‏📌 چکیده: سفیر ژاپن در اسرائیل، یوسوکه آرای، با اشاره به تجربهٔ سی‌سالهٔ خود در وزارت امور خارجه و سرویس اطلاعات ژاپن، می‌گوید که ایران برای توکیو به‌عنوان یک چالش هسته‌ای و نیابتی مهم است اما در مقایسه با تهدیدهای دیگر مانند کرهٔ شمالی، چین و روسیه اولویت کمتری دارد؛ در حالی که برای اسرائیل این مسأله به‌دلیل تهدید مستقیم موشک‌ها و سلاح‌های هسته‌ای، وجودی است. آرای تأکید می‌کند ژاپن به‌عنوان یک کشور غیرهسته‌ای، حق بهره‌برداری از انرژی هسته‌ای غیرنظامی را در چارچوب پیمان عدم تکثیر (NPT) می‌پذیرد و انتظار دارد ایران نیز به تعهدات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) بازگردد. او نمونهٔ روابط دیپلماتیک ژاپن‑ایران را که در زمان بحران‌های منطقه‌ای به‌خصوص در خلیج فارس منجر به پیشنهاد کمک به کشتی‌های ژاپنی شد، به‌عنوان منبع اعتماد متقابل می‌نامد؛ اما در عین حال اشاره می‌کند که تصمیم‌گیری‌های نهایی در جمهوری اسلامی ایران تحت رهبری رهبر معظم قرار دارد و این ساختار می‌تواند مانع مذاکرات مؤثر شود. ۸ اکتبر ۲۰۲۶ – Iran Breakdown ژاپن موقعیتی منحصربه‌فرد دارد: هم‌پیمان نزدیک ایالات متحده، شریک قوی اسرائیل و دیپلماتیک‌پذیر دیرینه با جمهوری اسلامی ایران. در این قسمت از برنامه Iran Breakdown، سفیر ژاپن در اسرائیل، یوسوکه آرای (Yusuke Arai)، دیدگاهی نادر دربارهٔ آرمان‌های هسته‌ای ایران، تهدیداتی که برای اسرائیل به‌وجود می‌آورد، درس‌های حاصل از تجربه ژاپن با کرهٔ شمالی و مرزهای دیپلماسی و ضرورت بازدارندگی نظامی ارائه می‌دهد. سفیر آرای دیپلمات باتجربه‌ای است که بیش از سی سال در حوزهٔ سیاست خارجی، امنیت ملی و اطلاعات فعالیت داشته است. پیش از این مدیرکل سرویس اطلاعات و تحلیل در وزارت امور خارجهٔ ژاپن بوده و با تکیه بر تجربهٔ بررسی ایران و خاورمیانه از توکیو و اسرائیل، چشم‌انداز امنیتی متمایزی ارائه می‌کند. تماشا متن گفتگو دوبویتز: به برنامه Iran Breakdown خوش‌آمدید. من مارک دوبویتز هستم. امروز با حضور سفیر یوسوکه آرای، سفیر ژاپن در اسرائیل، همراهیم. سفیر آرای دیپلمات حرفه‌ای است که بیش از سی سال تجربه در سیاست خارجی، امنیت ملی و اطلاعات ژاپن دارد. او فارغ‌التحصیل دانشکدهٔ اقتصاد دانشگاه توکیو، یکی از مؤسسات معتبر، است. او در سال ۱۹۹۰ به وزارت امور خارجهٔ ژاپن پیوست و در طول مسیر شغلی‌اش، سمت‌های ارشدی را بر عهده داشته که به برخی از مهم‌ترین چالش‌های دیپلماتیک و امنیتی ژاپن می‌پرداخت، از جمله روابط ژاپن‑ایالات متحده، سیاست امنیت ملی و تحلیل اطلاعات. مأموریت‌های خارجی او شامل خدمت در سفارت‌های ژاپن در کره‌جنوبی و سنگاپور بود. سپس به عنوان معاون مدیرکل و پس از آن مدیرکل سرویس اطلاعات و تحلیل وزارت امور خارجه خدمت کرد و در آوریل ۲۰۲۴ به عنوان سفیر به اسرائیل منصوب شد. این پیشینه، برای گفتگوی امروز با سفیر آرای، نقطهٔ دید جالبی فراهم می‌کند. او امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی را از توکیو، در بالاترین سطوح نهادهای سیاست خارجی ژاپن، بررسی کرده و اکنون چالش ایرانی را از خود اسرائیل می‌نگرد. ژاپن نیز در این بحث موقعیتی متمایز دارد. این کشور هم‌پیمان نزدیک ایالات متحده است، رابطهٔ محکمی با اسرائیل دارد و همزمان روابط دیپلماتیک دیرینه‌ای با جمهوری اسلامی ایران حفظ کرده است. بنابراین امروز می‌خواهم با سفیر دربارهٔ نگاه ژاپن به برنامهٔ هسته‌ای و استراتژی منطقه‌ای ایران، نقاط هم‌پوشانی و اختلاف ارزیابی‌های ژاپنی و اسرائیلی، درس‌های دهه‌ها تعامل ژاپن با تهران برای توکیو و امکان ادامهٔ نقش دیپلماتیک مؤثر ژاپن در لحظه‌ای که تنش‌های عمیق خاورمیانه به اوج رسیده است، گفتگو کنم. سفیر آرای، از حضور در Iran Breakdown سپاسگزارم. آرای: بسیار سپاسگزارم که مرا دعوت کردید، مارک. دوبویتز: عالی است. پس سفیر، پیش از آمدن به اسرائیل، در این سمت‌های ارشد وزارت امور خارجهٔ ژاپن خدمت کرده‌اید، از جمله مدیرکل سرویس اطلاعات و تحلیل که یکی از نهادهای بسیار مهم دولت ژاپن است. بنابراین فرصت داشته‌اید که ایران را ابتدا از توکیو و سپس از اسرائیل بررسی کنید. اکنون که چند سال است در اسرائیل مشغول به کار هستید، می‌خواهم بپرسم: چالش ایرانی از نگاه شما در اسرائیل چه تفاوتی با دید شما از توکیو دارد؟

‏🔴 ۳/۷ آرای: خوب، مارک، بسیار سپاسگزارم. اول از همه می‌خواهم بگویم، چون آنچه می‌خواهم بگویم نمایانگر موضع دولت ژاپن نیست، می‌توانم نظرم را درباره تمام سؤال‌های شما بگویم. حالا، ایران از توکیو چگونه به نظر می‌رسد و از اسرائیل چگونه، یعنی بسیار متفاوت. می‌توانم بگویم که وقتی مدیرکل اطلاعات در وزارت امور خارجه بودم، اولین چیزی که صبح بیدار می‌شدم و نگران می‌شدم، مربوط به ایران نبود. ما مشکلات زیادی داشتیم و همسایگانی مثل کره شمالی، چین، روسیه و غیره. بنابراین اگرچه ایران را به‌عنوان چالشی در زمینه توسعه سلاح هسته‌ای و نیابتی می‌دیدیم، اما از توکیو این مهم‌ترین مسأله نبود. وقتی به اسرائیل آمدم، می‌بینم که از نگاه اسرائیلی‌ها این بزرگ‌ترین چالش است. پس نشستن در اینجا و نشستن در توکیو، دیدگاه‌ها به‌طرز چشمگیری متفاوت است. آیا چیزی که در طول خدمت در اسرائیل دیده یا آموخته‌اید، باعث شده ارزیابی قبلی‌تان درباره ایران را بازنگری کنید؟ آرای: تجربه من اینجا شامل جنگ ۱۲ روزه یا جنگ اخیر میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران است. تمام زمان‌ها بین پناهگاه می‌رفتم و می‌آمدم و با دوستانم در دولت اسرائیل و مردم اسرائیل صحبت می‌کردم. این تجارب، بدون شک، بعد جدیدی از چالش ایران به من نشان داد. دیدن شلیک موشک‌های متعدد به سوی جایی که زندگی می‌کنم، تأثیر شگرفی بر من گذاشت. پس بله، این موضوع تغییر ایجاد کرد. دوبویتز: پس بیایید کمی درباره ژاپن و اسرائیل و رویکردهای بسیار متفاوتشان درباره ایران صحبت کنیم… آرای: به… دوبویتز: …ایران. واضح است که ژاپن و اسرائیل شرکای نزدیکی هستند. فکر می‌کنم به‌زودی سالگرد ۷۵ سال روابط دیپلماتیک را جشن می‌گیرید؟ اما قطعاً هر دو کشور مسئله ایران را از تاریخ‌ها و فرهنگ‌های استراتژیک متفاوتی می‌نگرند. همان‌طور که گفتید، برای اسرائیل ایران تهدیدی وجودی است؛ برای ژاپن، اگرچه مهم است، اما در مقایسه با کره شمالی، چین، روسیه و سایر چالش‌های امنیتی در هند و آرام، مسأله‌ای دورتر به‌نظر می‌رسد. می‌توان گفت ژاپن به‌طور سنتی بر دیپلماسی، تعامل اقتصادی و مسأله گسترش هسته‌ای تأکید بیشتری داشته، در حالی که اسرائیلی‌ها این موضوع را صرفاً از منظر امنیت ملی و قدرت سخت می‌بینند. به نظر شما مهم‌ترین تفاوت‌های بین رویکردهای ژاپنی و اسرائیلی و دیدگاه‌هایشان درباره بهترین راه‌حل برای این مشکل چیست؟ آرای (ARAI): دو نکته وجود دارد. نکتهٔ اول این است که ما ایران را چگونه می‌بینیم و اسرائیل ایران را چگونه می‌بیند. از دیدگاه اسرائیلیان مسألهٔ هسته‌ای، مسألهٔ موشک بالستیک و مسألهٔ نیابتی ایران وجود دارد. ما به‌وضوح می‌گوییم که اجازهٔ داشتن سلاح هسته‌ای برای ایران وجود ندارد؛ این موضوع بارها توسط نخست‌وزیر تکرار شده و ما نیز آن را با صدای بلند اعلام می‌کنیم. دربارهٔ نیابتی‌ها، اکثر آنچه را که «نیابتی» می‌نامیم تحریم می‌کنیم؛ اگر همه نیستند، حداقل بیشترشان تحت تحریم است. ما از تهران می‌خواهیم تا با نفوذ خود علیه نیابتی‌های خود اقدام کند. در خصوص رویکردمان به ایران، نهادهایی که در توسعهٔ سلاح هسته‌ای مشارکت دارند را تحریم می‌کنیم. بنابراین تفاوت آن‌چنان که به نظر می‌رسد، زیاد نیست؛ تفاوت اصلی جغرافیایی است. ما در شرق دور مستقریم و اسرائیل در خاورمیانه؛ به همین دلیل اسرائیل نسبت به موشک‌های بالستیک و نیابتی‌ها حساسیت بیشتری دارد، در حالی که ما نسبت به موشک‌ها یا نیابتی‌های ایرانی همان‌قدر نگرانی نداریم. این نگرانی به سوی ما نیست، بلکه به سمت اسرائیل است. علاوه بر این، تاریخچهٔ هولوکاست برای مردم یهودی و اسرائیل اهمیت ویژه‌ای دارد و وقتی کشوری پس از هولوکاست با شعار «مرگ بر اسرائیل» مواجه می‌شود و سلاح هسته‌ای می‌سازد، خصومت به مقیاسی متفاوت می‌رسد؛ در مقابل ما چنین خصومتی نداریم. دوبویتز (Dubowitz): قصد دارم پس از مدتی به مقایسهٔ کرهٔ شمالی بپردازم، اما پیش از آن می‌خواهم رابطهٔ دیرینهٔ ژاپن با ایران را بررسی کنم. همان‌طور که می‌دانید ژاپن هم‌پیمان دیپلماتیک نزدیکی با ایالات متحده دارد، روابط محکمی با اسرائیل برقرار کرده است، اما رابطهٔ دیرینه‌ای با ایران دارد که پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ ادامه یافته است. می‌توانید ارزش عملی دیپلماتیک این رابطهٔ ژاپن‑ایران را که تاکنون فراهم کرده یا امروز فراهم می‌کند، ارزیابی کنید؟

‏🔴 ۴/۷ آرای (ARAI): بله، می‌توانیم با ایرانیان صحبت کنیم. به‌نظر می‌رسد ایرانیان به ما اعتماد دارند؛ آن‌ها امیدوارند که ما به بسیاری از آمریکایی‌ها اعتماد نکنیم. من تقریباً مطمئنم که اعتماد چندانی به اسرائیل ندارند، اما به ما اعتماد می‌کنند. بنابراین در زمان‌های دشوار، به‌ویژه وقتی در مواجهه با ایران هستیم، این اعتماد مفید است. می‌توانم یک مثال بزنم: زمانی که کشتی‌های‌مان در خلیج فارس در جریان این جنگ بودند، ایرانیان به ما پیشنهاد کردند که کشتی‌مان را بیرون بکشیم. نخست‌وزیر در کنفرانس مطبوعاتی گفت: «با رهبری آنجا صحبت کردم و کشتی‌مان را بیرون آوردیم». این کار به‌دلیل رابطه‌مان با ایران ممکن شد. دوبویتز (Dubowitz): جالب است. می‌خواهم دربارهٔ این مثال بیشتر بگویم، اما به حدود هفت سال پیش برمی‌گردم؛ حدوداً در سال ۲۰۱۹، زمانی که نخست‌وزیر آن زمان آبه به ایران سفر کرد و به تهران رفت، او با رئیس‌جمهور حسن روحانی و رهبر معظم آیت‌الله علی خامنه‌ای ملاقات کرد. این سفر در دوره‌ای بود که تنش‌های شدیدی بین ایران و ایالات متحده وجود داشت. با نگاهی به آن ابتکار و گفت‌وگوها، ژاپن چه درسی دربارهٔ دیپلماسی و مذاکرات با جمهوری اسلامی آموخت؟ آرای: خب، منظورم این است که نخست‌وزیر زمان قبل، آبه (Shinzo Abe) پس از کناره‌گیری‌اش دربارهٔ سفرش به جمهوری اسلامی ایران سخن گفته است. او در خاطراتش این سفر را هماهنگ با ایالات متحده می‌نامد و بر ارزش روابط با ایران تأکید می‌کند. اما در همان خاطرات مثال مشارکت ژاپن در میدانی نفتی به نام آزادگان را می‌آورد؛ این میدان یکی از بزرگ‌ترین میادین نفتی است. ژاپن تحت تحریم‌های ایالات متحده در آزادگان سرمایه‌گذاری می‌کرد. ما باید از این پروژه خارج شویم؛ پس چه کشوری این خلأ را پر می‌کند؟ چین. او در همین مثال می‌نویسد: «آیا برای ایالات متحده، ژاپن یا جامعهٔ غربی خوب است که ما این کار را نکنیم و چین آن را انجام دهد و این باعث تقویت روابط چین و ایران می‌شود؟» این سؤال بود که آبه مطرح کرد. آرای: او با رئیس‌جمهور زمان، ترامپ، که تازه دولت ترامپ آغاز شده بود، گفتگو می‌کرد. به‌نظر می‌رسد آبه به ترامپ گفت که می‌تواند با خامنه‌ای صحبت کند و این موضوع برای ترامپ جالب بود. در همان دوره جان بولتون مشاور امنیت ملی بود که دیدگاه کاملاً متفاوتی دربارهٔ نحوهٔ برخورد با جمهوری اسلامی ایران داشت. اما ترامپ اساساً از آبه می‌خواست اقداماتی انجام دهد؛ آبه به تهران رفت، با روحانی ملاقات کرد و با خامنه‌ای نیز دیدار کرد. در خاطراتش می‌نویسد که مشکل نه با روحانی بود بلکه با خامنه‌ای. بر اساس نوشته‌های آبه، خامنه‌ای باید گفت‌وگو با ایالات متحده را پیشنهاد می‌داد، اما خامنه‌ای پاسخ داد: «نمی‌توانم. باید سخت‌گیر باشم». بنابراین، طبق خاطرات آبه، پاسخ خامنه‌ای این بود که باید موضع سخت‌گیرانه‌ای اتخاذ کند. این همان نکته‌ای است که او توصیف می‌کند. در واقع مشکل در ساختار قدرت جمهوری اسلامی ایران نهفته است؛ می‌توانید با رئیس‌جمهور دربارهٔ مسائلی گفتگو کنید، اما همیشه یک رهبر معظم وجود دارد که باید موضع سخت‌گیرانه‌ای اتخاذ کند. دوبویتز: اگر خاطرم درست باشد، پس از ملاقات آبه با رهبر معظم و بازگشت او به توکیو، نیروهای ایرانی به کشتی‌ای که به‌نظر می‌رسید متعلق به ژاپن باشد، شلیک کردند. آرای: بله. مالکیت کشتی متعلق به یک شرکت ژاپنی بود، اما ملیت آن پاناما بود. آبه در خاطراتش می‌نویسد که کشتی پرچم ژاپنی نداشت؛ این مسأله ارزیابی اینکه شلیک‌ها به‌دلیل سفر او بوده یا نه را دشوار می‌سازد. این همان نکته‌ای است که او در خاطراتش دربارهٔ این رویداد بیان می‌کند. دوبویتز: جالب است. به‌نظر می‌رسد ایران با پاناما مشکلی ندارد، بنابراین ادعای شلیک به‌دلیل پرچم پاناما کمی غیرقابل‌قبول است. به یاد دارم در آن زمان این اقدام به‌صورت مستقیم پیام واضحی به ژاپن می‌داد؛ ما می‌دانستیم کشتی متعلق به ژاپن است و می‌خواستیم به دوستان ژاپنی‌مان یادآوری کنیم که نقش میانجیگری یا دخالت آن‌ها را نمی‌پسندیم. شاید این دستور از سوی رهبر معظم نیامده باشد؛ شاید تنها یک فرماندهٔ سپاه پاسداران این کار را انجام داده باشد. ممکن است تصادفی بوده یا به‌دلیل پرچم پاناما باشد، اما من این رویداد را به‌عنوان توهینی جدی به نخست‌وزیر آبه به‌خاطر می‌آوردم.

‏🔴 ۵/۷ ARAI: خب، همان‌طور که در خاطراتش اشاره کرد، آبه دربارهٔ این موضوع چه گفته بود را برایتان بازگو کردم. نکته‌ای که هنوز نامشخص است این است که آیا هدف کشتی‌ای تحت مالکیت ژاپن بوده یا نه، چرا که کشتی‌های متعددی تحت مالکیت ژاپن وجود دارند و کشتی‌هایی با پرچم ژاپن نیز در آنجا حضور دارند. بنابراین سؤال این است که آیا این اقدام را انجام داده‌اند یا به دلایلی که ما درک نمی‌کنیم، قصد شلیک به برخی ناوگان‌ها را داشته‌اند. DUBOWITZ: می‌خواهم دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای ایران صحبت کنم. ژاپن به سلاح‌های هسته‌ای از موقعیتی تاریخی منحصربه‌فرد می‌نگرد؛ این نگرش ریشه در تجربهٔ جنگ جهانی دوم دارد و عدم تکثیر همواره جزء مهمی از سیاست خارجی ژاپن بوده است. در همین حال، مباحث پیرامون ایران دیگر تنها به داشتن سلاح هسته‌ای محدود نمی‌شود، بلکه به احتمال تبدیل ایران به یک کشور آستانه‌ای نیز می‌پردازد؛ کشوری که پیش از عملیات «Midnight Hammer» و «Rising Lion» قطعاً در آن وضعیت بود. از منظر ژاپن، مرز مشروع بین برنامهٔ هسته‌ای غیرنظامی و توانایی هسته‌ای که از دید عدم تکثیر غیرقابل پذیرش است، کجاست؟ ARAI: موضع ما این است که ایران حق بهره‌برداری از انرژی هسته‌ای غیرنظامی و عضویت در پیمان عدم تکثیر (NPT) را دارد. این حق در پیمان NPT قید شده است، اما همراه با مسئولیتی می‌آید به شرط اینکه تمام تعهدات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) را رعایت کنند. آیا در حال حاضر ایران این تعهدات را اجرا می‌کند؟ نه؛ آن‌ها بازرسین را به‌طور کامل از دست داده‌اند. سطح غنی‌سازی به حدود ۶۰ درصد رسیده است که بسیار بالا است. ما عدد دقیق را اعلام نمی‌کنیم، اما در یکی از کنفرانس‌های خبری سال ۲۰۱۹ گفتیم که باید به عدد توافق‌شده بازگردند؛ عددی که در آن زمان تحت پیمان برجام (JCPOA) ۳٫۷۵ درصد بود. آیا این به این معناست که حق دارند به ۳ یا ۴ درصد برسند؟ ما این را نمی‌گوییم؛ فقط می‌گوییم باید به قانون پایبند باشند. DUBOWITZ: این سؤال هسته‌ای جالبی است. این موضوع بحث گسترده‌ای را به‌وجود آورده و به‌ویژه پیرامون برجام (JCPOA) بسیار داغ بوده، چرا که برجام در نهایت امکان غنی‌سازی در خاک ایران را فراهم کرد، علیرغم این‌که حداقل پنج قطعنامهٔ شورای امنیت سازمان ملل خواستار تعلیق غنی‌سازی و بازپردازش توسط ایران شده‌اند. افزون بر این، برآوردها نشان می‌دهد که امروز ۲۳ کشور در جهان برنامهٔ هسته‌ای غیرنظامی دارند اما در خاک خود غنی‌سازی یا بازپردازش انجام نمی‌دهند و سوخت هسته‌ای خود را از خارج تأمین می‌کنند. به‌نظر من استدلالی قوی وجود دارد. سال‌ها گفته‌ام که جمهوری اسلامی ایران حق داشتن برنامهٔ انرژی هسته‌ای غیرنظامی را دارد، اما این کشور نباید حق غنی‌سازی یا بازپردازش را داشته باشد؛ چرا که این توانایی خطر تبدیل شدن به یک قدرت هسته‌ای در آستانه را افزایش می‌دهد و در لحظه‌ای که خود انتخاب می‌کند می‌تواند سلاح هسته‌ای تولید کند. ژاپن مورد جالبی است، زیرا استثنایی به این قاعده محسوب می‌شود؛ ژاپن برنامهٔ هسته‌ای غیرنظامی قوی دارد و توانایی تولید سوخت هسته‌ای داخلی را در خاک خود دارد. اما ژاپن عضو پیمان عدم تکثیر (NPT) است و به‌نظر من به‌طور کامل به تعهدات NPT و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) پایبند است. بنابراین ژاپن و ایران دو نمونهٔ متضاد را نشان می‌دهند. در اینجا ژاپن، دموکراسی‌ای است که به‌دقت به تعهدات خود عمل می‌کند و غنی‌سازی، بازپردازش و توانایی تولید انرژی هسته‌ای غیرنظامی داخلی دارد. زیرساخت هسته‌ای ژاپن، اگر بخواهد – که فعلاً نمی‌خواهد – می‌تواند به سلاح هسته‌ای تبدیل شود. هیچ‌کس دربارهٔ ژاپن نگران نیست. هیچ‌کس از این‌که ژاپن به قدرت هسته‌ای تبدیل شود، بی‌خوابی نمی‌کند. جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یکی از حامیان اصلی تروریسم شناخته می‌شود و متهم به نقض آشکار تعهدات خود در پیمان عدم تکثیر است. به‌نظر من و بسیاری دیگر، ایران در مسیر توسعه سلاح هسته‌ای قرار داشته است؛ او به‌جای انرژی هسته‌ای غیرنظامی، به دنبال توانایی تولید سلاح بوده است. آیا این با رویکرد ژاپن هم‌خوانی دارد یا سیاست ژاپن دیدگاهی کاملاً متفاوت دارد و می‌پذیرد که ایران همانند ژاپن غنی‌سازی یا بازپردازش داخلی داشته باشد و برنامهٔ هسته‌ای غیرنظامی‌اش خطر سلاح هسته‌ای و گسترش سلاح‌های هسته‌ای ایجاد نکند؟

‏🔴 ۶/۷ ARAI: مقایسهٔ ژاپن و ایران برای من راحت نیست. مقایسهٔ خودم با ایران شاید بهترین مثال شنیده‌شده نباشد. همان‌طور که گفتم، ما پیمان عدم تکثیر (NPT) را بسیار جدی می‌گیریم. عدم تکثیر را جدی می‌گیریم نه تنها به‌دلیل تجربه‌مان، بلکه چون به‌عنوان مسأله‌ای امنیتی، گسترش سلاح هسته‌ای برای همهٔ امنیت‌ها مضر است. از این منظر، اگر ایران همان‌طور که گفتید نیت مخربی برای نزدیک شدن به آستانه و در مدت زمان معینی به‌دست آوردن سلاح هسته‌ای داشته باشد، این چیزی نیست که ما می‌خواهیم. بنابراین بسته به ارزیابی‌مان از وضعیت کنونی، مطمئناً نمی‌خواهیم ایران به سلاح هسته‌ای نزدیک شود. بله. DUBOWITZ: به‌نظر من همهٔ ما موافقیم که هیچ‌گونه مقایسه‌ای بین ژاپن و جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد. اگر بخواهیم بگوییم، این دو مورد مطالعاتی کاملاً متفاوت هستند؛ هیچ‌کس دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای غیرنظامی ژاپن نگران نیست، چرا که ژاپن دموکراسی لیبرال مسئولیتی است که به‌طور کامل به تعهدات پیمان عدم تکثیر و مسئولیت‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) پایبند است. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران برعکس است: یکی از حامیان اصلی تروریسم، درگیر جنگ و خشونت، و به‌وضوح تعهدات هسته‌ای خود را نقض می‌کند؛ به همین دلیل هرگز نباید به جمهوری اسلامی ایران غنی‌سازی داخلی یا بازپردازش پلوتونیوم بدهیم، چرا که این ریسک به معنای پیشروی به سمت بمب است. اما می‌خواهم سؤال خود را دربارهٔ دیپلماسی، بازدارندگی و دیدگاه اسرائیل مطرح کنم؛ چرا که به‌نظر می‌رسد استدلال اصلی در اسرائیل این باشد که مذاکرات با ایران، همانند برجام، می‌توانند برخی جنبه‌های برنامه هسته‌ای ایران را به تعویق بیندازند، اما مشکل استراتژیک اساسی را حل نمی‌کنند. در واقع برجام صرفاً کار را به‌سوی آینده موکول کرده و مسیرهای صبرآمیزی برای دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای فراهم می‌کند، به‌ویژه هنگامی که بسیاری از محدودیت‌ها در حال لغو یا پایان یافتن هستند. مقامات اسرائیلی و به‌نظر می‌رسد مقامات آمریکایی نیز بر این باورند که این مسئله را نمی‌توان تنها با دیپلماسی حل کرد؛ لازم است تهدید معتبر نظامی یا حتی به‌کارگیری نیروی نظامی وجود داشته باشد تا مانع توسعه سلاح هسته‌ای توسط ایران شود. ژاپن این استدلال را چگونه می‌سنجد؟ یعنی دیپلماسی با ایران باید همراه با بازدارندگی قابل اعتماد و یا تهدید نظامی، و در صورت لزوم به‌کارگیری آن باشد. آرای (ARAI): ما مخالف هیچ‌چیز در زمینهٔ بازدارندگی نیستیم؛ ترکیبی از بازدارندگی، به‌ویژه بازدارندگی نظامی در برابر ایران یا کرهٔ شمالی یا هر کشور دیگری، به‌همراه دیپلماسی برای ما مشکلی ایجاد نمی‌کند. برای مثال، بعداً دربارهٔ کرهٔ شمالی صحبت خواهیم کرد، اما دقیقاً همان هدفی است که ما در قبال کرهٔ شمالی دنبال می‌کنیم. اکنون که اسرائیل به ترکیب این موارد می‌اندیشد، این‌گونه تفکر برای او طبیعی است و ما هیچ مانعی نسبت به آن نمی‌بینیم. دوبویتز (Dubowitz): پس آیا ژاپن با شرایطی که ممکن است اقدام نظامی علیه زیرساخت‌های هسته‌ای ضروری شود، مخالف است یا بر این باور است که این مسئله باید صرفاً از طریق دیپلماسی حل شود؟ آرای (ARAI): اولاً ما قصد نداریم نیروی نظامی را علیه ایران به‌کار ببریم تا توسعه هسته‌ای را متوقف کنیم و این ضرورت را احساس نمی‌کنیم، ژاپن. به عبارت دیگر، ما قاضی تعیین زمان و ضرورت فشار نظامی یا به‌کارگیری نیروی نظامی نیستیم. اما به‌عنوان مثال، در سال ۱۹۹۳ بحران هسته‌ای در شبه‌جزیرهٔ کره وجود داشت و ما به‌طور جدی با دولت آمریکا دربارهٔ عملیات نظامی در آن منطقه گفتگو می‌کردیم و تمام مسائلی که به پیمان امنیتی ایالات متحده‑ژاپن مربوط می‌شد، روی میز بود. سپس در ژوئن ۱۹۹۴، رئیس‌جمهور کارتر به پیونگ‌یانگ سفر کرد و عملیات نظامی لغو شد. این نشان می‌دهد که اگر ضرورتی پیش آید، ما آن را از ابتدا مستثنی نمی‌کنیم. دوبویتز (Dubowitz): خوب، پس بگذارید به سؤال دربارهٔ درس‌های حاصل از کرهٔ شمالی بپردازیم، چرا که این موضوع تهدید مستقیم امنیتی برای ژاپن است. آرای (ARAI): بله. من …

‏🔴 ۷/۷ دوبویتز: … فکر می‌کنم نمونه‌ای داریم از این‌که یک دولت سرکش که به دنبال سلاح‌های هسته‌ای، موشک‌های بالستیک بود و نه تنها کره جنوبی را تهدید می‌کرد، بلکه ژاپن و کل منطقه را نیز به خطر می‌اندازد، توانست سیستم را به نفع خود بازی کند؛ از دیپلماسی با ایالات متحده و سایر کشورها برای پیشبرد برنامه هسته‌ای‌اش استفاده کرد. بازدارندگی کافی نبود، زیرا به‌نظر می‌رسد کره‌ای‌های شمالی باور نداشتند که ایالات متحده، ژاپن یا کره جنوبی برای متوقف کردنشان از نیروی نظامی استفاده خواهند کرد. توافقی ناقص با هدف محدود کردن توانایی کره شمالی برای توسعه سلاح‌های هسته‌ای امضا شد؛ اما این توافق به‌طور فاجعه‌آمیزی ناقص بود. اکنون کره شمالی در اختیار چندین سلاح هسته‌ای، موشک‌های بالستیک برد بلند، در حال کار بر روی موشک‌های بالستیک بین‌قاره‌ای، و نیروی نظامی معمولی عظیم است که کره جنوبی و ژاپن را تهدید می‌کند؛ مسأله‌ای است که از جهنم می‌آید. این یکی از مسائلی است که شما تجربه بیشتری دارید و من حتی نمی‌دانم چطور می‌توانیم مشکل کره شمالی را حل کنیم. پس با این‌که می‌گویم، آیا درس‌هایی از تجربه ژاپن و آمریکا در قبال کره شمالی وجود دارد که برای رویکرد جامعه بین‌المللی به ایران قابل استفاده باشد؟ آرای: فکر می‌کنم در مورد کره شمالی ما بسیار، بسیار سخت‌گیر بوده‌ایم، چون احساس می‌کنیم باید فشار نظامی را حفظ کنیم. گفت‌وگو قابل قبول است، اما باید همیشه همراه با فشار نظامی قوی و تحریم‌های اقتصادی و غیره باشد. ما همیشه نسبت به رفع هر‌یک از این تحریم‌ها بدون گامی معنادار از سوی کره شمالی تردید داشته‌ایم. چالش این بود که این رویکرد همیشه سه‌جانبه بود؛ نه تنها ایالات متحده، بلکه کره جنوبی نیز درگیر می‌شد و عنصر چین و روسیه نیز حضور داشت. به همین دلیل مذاکرات شش‌جانبه برگزار شد. بنابراین ما هماهنگی‌های بسیاری به‌صورت سه‌جانبه با کره جنوبی و ایالات متحده داریم، اما از دید ما فشار لازم بر کره شمالی همیشه به‌طور مستمر حفظ نشده است. از منظر سئول، وقتی دولت محافظه‌کار حاکم باشد، آن‌ها کاملاً با ما در خصوص فشار همسو هستند. اما وقتی دولت پیشرو در سئول به قدرت می‌آید، تمایل بیشتری به گفت‌وگو دارند، حتی اگر برای این کار به کره شمالی پول بدهند. احساس من این است که اگر بخواهید کشوری را تحت فشار بگذارید تا مثلاً به حذف سلاح‌های هسته‌ای یا رها کردن برنامه هسته‌ای بپردازد، باید ائتلافی قوی داشته باشید و نباید از یک سمت به سمت دیگر نوسان کنید که آن‌ها بتوانند از این وضعیت بهره‌برداری کنند. دوبویتز: بله. جالب است که به اشتباهاتی که در قبال کره شمالی رخ داده فکر کنیم و ببینیم چه درس‌هایی می‌توانیم برای جلوگیری از تکرار این اشتباهات با جمهوری اسلامی ایران بیاموزیم. شما به اهمیت وحدت ائتلاف اشاره کردید. آرای: بله. دوبویتز: همان ائتلاف در آن زمان دارای شکاف‌ها و ترک‌های بسیاری بود که کره شمالی بین ایالات متحده، ژاپن و دولت‌های پیشرو کره جنوبی از آن بهره می‌برد. ‏🔗 ادامه‌ی مقاله در منبع اصلی: https://www.fdd.org/podcasts/2026/10/08/the-iran-dilemma-a-view-from-tokyo-and-jerusalem/

‏🟠 #ایران 🧠 آیا جمهوری اسلامی ایران آماده خروج از پیمان عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای است؟ ‏🏛 منبع: Responsible Statecraft ‏✍️ نویسنده: Wendy Ramadan-Alban ‏📄 عنوان اصلی: Is Iran poised to withdraw from the Non-Proliferation Treaty? ‏🔎 Nuclear Non-Proliferation Treaty, IAEA, Majles, Mohammad Baqer Ghalibaf, Masoud Pezeshkian #تحلیل_راهبردی #آمریکا_و_کانادا #روابط_بین_الملل #Responsible_Statecraft ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🟠 ۲/۴ ‏📌 چکیده: در سپتامبر ۲۰۲۵، ۳۲ نفر از محافظه‌کاران ایرانی نامه‌ای منتشر کردند که خروج فوری جمهوری اسلامی ایران از پیمان عدم تکثیر هسته‌ای (NPT) را خواستارند؛ این خواستارها پیش از آن توسط قانون‌گذاران فوق‌محافظه‌کار مکرراً مطرح شده بود، اما تا کنون به دلیل عدم اجماع سیاسی اجرا نشده است. مجلس شورای اسلامی پیش‌نویس قانونی برای خروج از NPT تهیه کرده ولی هنوز به مرحله اجرایی نرسیده و برخی قانون‌گذاران قانون اضطراری «سه‌گانه» را به رئیس مجلس ارائه داده‌اند. در عین حال، روابط ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) به‌طور قابل‌توجهی وخیم شده و دبیر شورای عالی امنیت ملی، محسن رضایی، پس از تصویب قطعنامه GOV/2026/61، سازمان را به‌عنوان عامل سیاسی‌سازی مسأله هسته‌ای متهم کرد؛ این تحولات نشان می‌دهد که بحث خروج از NPT همچنان در داخل کشور بدون توافق نهایی باقی مانده و وابستگی دیپلماتیک به روسیه و چین مانع اتخاذ تصمیم قطعی می‌شود. در سپتامبر، هنگامی که رسانه‌ها توجه خود را به درگیری در تنگه هرمز و مباحث در مجمع عمومی سازمان ملل معطوف کرده بودند، تحولات داخلی در ایران تقریباً نادیده گرفته شد. در ۲۸ سپتامبر، ۳۲ محافظه‌کار ایرانی نامه‌ای باز منتشر کردند که خواستار خروج فوری ایران از پیمان عدم تکثیر هسته‌ای (NPT) بود. از زمان «بازگشت» تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در سپتامبر ۲۰۲۵، قانون‌گذاران فوق‌محافظه‌کار به‌طور مداوم خواستار خروج از پیمان عدم تکثیر هسته‌ای (NPT) شده‌اند؛ پیمانی که اکثریت قریب به اتفاق کشورها در آن متعهد به عدم توسعه سلاح هسته‌ای هستند. مجلس شورای اسلامی پیش‌نویس قانونی تهیه کرد که می‌توانست این اقدام را در سال ۲۰۲۵ آغاز کند، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. در همان ماه، برخی قانون‌گذاران قانون اضطراری «سه‌گانه» را به رئیس مجلس، محمد باقر قالیباف، که هم‌اکنون سرمفاوض اصلی جمهوری اسلامی ایران است، ارائه دادند. این فراخوان‌های مستمر فوق‌محافظه‌کاران برای خروج از NPT هنوز منجر به خروج واقعی نشده‌اند؛ زیرا اجماع سیاسی کافی حاصل نشده است. ایران با وجود جنگ، فشارهای اقتصادی بی‌سابقه و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، همچنان در این پیمان باقی مانده است. اما آیا ادامه عضویت در NPT هنوز برای جمهوری اسلامی ایران منفعت دارد؟ پیش‌زمینه در ۲۸ سپتامبر، ۳۲ ایرانی برجسته که بسیاری از آن‌ها در دولت‌های محافظه‌کار خدمت کرده‌اند، بیانیه‌ای منتشر کردند و استدلال کردند که عضویت در NPT دیگر منافع ایران را تأمین نمی‌کند. آن‌ها از رئیس‌جمهور مسعود پزشک‌شیان، مجلس و شورای عالی امنیت ملی (SNSC) که بر مسائل کلیدی امنیت ملی و سیاست خارجی کشور نظارت دارد، خواستند تمام همکاری‌ها با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) تحت این پیمان را متوقف کرده و فوراً روند خروج را آغاز کنند. البته، قانون خواستار خروج از NPT به تنهایی نمی‌تواند مقامات اجرایی را مجبور کند. همان‌گونه که در آگوست ۲۰۲۴، شورای عالی امنیت ملی قانون «عفت و حجاب» را معلق کرد، این شوراست که در مورد هر مسأله‌ای که آن را حیاتی برای امنیت ملی می‌داند—به‌ویژه موارد مرتبط با پرونده هسته‌ای—تصمیم می‌گیرد. مناظره درباره خروج از NPT: پایان انحصار فوق‌محافظه‌کاران امضاکنندگان این نامه باز متعلق به کمپ محافظه‌کار هستند. به‌طور تاریخی، این کمپ مذاکرات با ایالات متحده را رد کرده و پیمان ۲۰۱۵ ایران را محکوم می‌کرد، هرچند برخی از آن‌ها در سال ۲۰۱۲ ایده عادی‌سازی را پذیرفته بودند. از سال ۲۰۲۲، در میانهٔ بن‌بست مذاکرات ایالات متحده‑ایران، رادیکال‌ترین آن‌ها، یعنی فوق‌محافظه‌کاران، علناً خواستار خروج از NPT شده‌اند. از میان آن‌ها، سعید جلیلی که تیم مذاکرات هسته‌ای کشور را از ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ رهبری کرد و در انتخابات ۲۰۲۴ نامزد مسعود پزشک‌شیان بود اما ناموفق شد، و حمید رسایی، نمایندهٔ عضو جبههٔ ثبات، یک زیرگروه راست‌گرای افراطی کمپ محافظه‌کار، حضور دارند. به هر حال، جنگ ۲۰۲۵ ایالات متحده‑ایران، انحصار محافظه‌کاران بر این مسأله را پایان داد. از آن پس، برخی چهره‌های کمپ «متوسط»، که شامل اصلاح‌طلبان و میانه‌روهایی است که به‌طور سنتی از عادی‌سازی با غرب حمایت می‌کردند، موضع خود را عوض کرده‌اند. علی نظری، روزنامه‌نگاری که به‌عنوان متوسط شناخته می‌شود، نمونه‌ای از این تغییر است. او دیگر تنها خواستار خروج از NPT نیست؛ بلکه از توسعه سلاح هسته‌ای حمایت می‌کند. خروج از NPT به‌عنوان اهرم فشار در مذاکرات

‏🟠 ۳/۴ بدیهی است که نخبگان سیاسی جمهوری اسلامی ایران مدت‌هاست که تهدید به خروج از NPT را به‌عنوان اهرم فشار در مذاکرات با غرب به کار می‌برند، صرف‌نظر از اینکه مذاکره‌کنندگان به کدام کمپ سیاسی تعلق دارند. طبق خاطرات او، حسن روحانی، رئیس‌جمهور پیشین و حامی سرسخت مذاکرات با غرب، در ماه مه ۲۰۰۵ که دبیر شورای عالی امنیت ملی (SNSC) بود و به‌صورت دو جانبه با روس‌ها مذاکره می‌کرد، تهدید کرد که اگر هیئت‌مدیران آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) به ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت رأی دهد، از پیمان NPT خارج شود. (ایران پس از اینکه هیئت در فوریه ۲۰۰۶ ارجاع را انجام داد، به این تهدید عمل نکرد.) چه تغییری رخ داده است؟ اما وضعیت کنونی با دوره پیش از جنگ تفاوت دارد. در حالی که ایدهٔ خروج از پیمان NPT مدت‌ها محدود به نمایندگان فوق‌محافظه‌کار بود، برخی اظهارات اخیر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نشانگر تحولی است. در پیامی در شبکهٔ X پس از تصویب قطعنامهٔ GOV/2026/61 توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، رضایی این سازمان را متهم کرد که مسأله هسته‌ای ایران را سیاسی می‌کند و هشدار داد این گونه اقدامات می‌تواند کشورها را به خروج از پیمان سوق دهد. اما این قطعنامه که نگرانی‌ها دربارهٔ همکاری محدود ایران با آژانس را تکرار می‌کرد، هیچ عنصر جدیدی نسبت به پیشین نداشت و نشان می‌دهد رضایی از آن به‌عنوان پیش‌دستی برای اعلام موضع جدید استفاده کرده است. اگرچه این اظهار می‌تواند به‌عنوان بخشی از استراتژی مذاکرات جمهوری اسلامی ایران با ایالات متحده تفسیر شود، هیچ دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی تا به حال چنین تهدیدی نکرده است. با توجه به نقش حیاتی این نهاد در تعیین سیاست هسته‌ای، این تهدید باید جدی‌تر گرفته شود. رویدادهای پیشین امکان هم‌راستایی دیدگاه‌ها بین مجلس فوق‌محافظه‌کار و شورای عالی امنیت ملی را نشان می‌دهند. برای مثال، این هم‌سویی پیش از تعلیق مذاکرات با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سپتامبر ۲۰۲۵ بروز کرد. سؤال این است که آیا آشتی مشابهی می‌تواند بین این دو نهاد دربارهٔ امکان خروج از پیمان NPT شکل گیرد. خروج از NPT یا ساخت بمب خروج از پیمان NPT نباید با توسعه سلاح هسته‌ای اشتباه گرفته شود. در واقع، در مصاحبه‌ای با الجزیره که در ۱۹ سپتامبر منتشر شد، رضایی تعهد خود به فتواى صادره توسط مقام معظم رهبری، آیت‌الله علی خامنه‌ای، در سال ۱۹۹۵ مبنی بر ممنوعیت ساخت سلاح‌های کشتار جمعی را تجدید کرد. به نظر می‌رسد رضایی راه‌حل دیپلماتیک را برای این مناقشه ترجیح می‌دهد و استدلال می‌کند واشنگتن باید شرایط جمهوری اسلامی ایران برای پایان جنگ را بپذیرد. در اجلاس عمومی سازمان ملل ماه گذشته، ایران پیشنهادی (که توسط رئیس‌جمهور ترامپ رد شد) برای پایان درگیری‌ها در تمام جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های ایرانی و رفع محاصره بنادر ایران ارائه داد؛ پیشنهادی که با تفاهم‌نامهٔ توافق‌شده در ژوئن بین دو طرف هم‌راستا بود. سخت است ارزیابی کرد که آخرین تهدید خروج رضایی نشانگر قصد قطعی برای اجراست یا صرفاً ادامه‌دار یک ردیف تهدیدهای پیشین. از منظر فتوا، برخی بر این باورند که وزن هنجاری آن پیش از این توسط موضع هسته‌ای جدید جمهوری اسلامی ایران که در سال ۲۰۲۴ بیان شد، تضعیف شده و تابوی زبانی نهایی جمهوری اسلامی را شکسته است. برخی کارشناسان ایرانی اکنون معتقدند خروج از پیمان NPT باید پس از دستیابی جمهوری اسلامی ایران به سلاح هسته‌ای صورت گیرد؛ در غیر این صورت کشور به‌صورت غیرضروری مجازات می‌شود، چرا که خروج به‌طور ناگزیر به‌عنوان گامی به سمت تسلیح‌سازی تلقی می‌شود. بدتر شدن روابط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شایان ذکر است که روابط ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) به‌طور قابل‌توجهی وخیم شده است. خصومت تهران نسبت به مدیرکل آن، رافائل گروسی، به‌طور چشمگیری تشدید شده است. تهران این نهاد را تا حدی مسئول جنگ دوازده‌روزه می‌داند و همچنین به‌خاطر عدم محکوم‌کردن صریح اسرائیل و ایالات متحده برای حمله به سایت‌های هسته‌ای ایران، آژانس را سرزنش می‌کند. علاوه بر این، ظهور قطعنامه GOV/2026/61 و حذف به‌صورت عملی محمد اسلامی از کنفرانس عمومی شصت‌ونهم IAEA در سپتامبر، این تصور را تقویت کرده‌اند که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به‌طور سیاسی‌سازی شده است. چه چیزی مانع خروج ایران از پیمان NPT می‌شود

‏🟠 ۴/۴ اصلی‌ترین مانع خروج از پیمان NPT، وابستگی دیپلماتیک ایران به روسیه و چین است. از زمانی که ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد، تهران همکاری خود با این دو قدرت شرقی را دوچندان کرده و چین تقریباً تمام صادرات نفت ایران را از آن زمان به خود اختصاص داده است. در مناظرات داخلی، تأثیرات منفی احتمالی بر روابط با روسیه و چین در صورت خروج از پیمان، به‌وضوح عاملی مهم محسوب می‌شود. با این حال، می‌توان گفت که اظهارات رضایی هشداری به مسکو و پکن است تا آن‌ها را وادار به استفاده از حق وتوی خود در برابر هر اقدام ضدایرانی دیگر در شورای امنیت سازمان ملل کند. ترس از رها شدن قابل‌درک است؛ چرا که این دو قدرت پیش‌تر برای ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت ملل رای دادند و تحریم‌های چندجانبه علیه ایران را حمایت کردند. در ایران، بحث درباره امکان خروج از پیمان NPT همچنان حل‌نشده باقی مانده است. اکثر اصلاح‌طلبان و میانه‌روها هنوز به‌نظر می‌رسد که این ایده را مخالف هستند و شورای امنیت ملی هنوز به اجماعی در این زمینه نرسیده است. تصمیم نزدیک قلی‌عباف درباره پیشبرد قانون ضد NPT، دینامیک‌های سیاسی را نشان خواهد داد، حتی اگر سرنوشت اقدامات آینده دولت ایران را تعیین نکند. در عدم‌اطمینان لحظهٔ کنونی، می‌توان چند نتیجه‌گیری کرد: روسیه و چین بار دیگر برای حفظ عضویت ایران در پیمان NPT ضروری شده‌اند و مناظرات پیرامون این موضوع در ایران به‌صورت بی‌سابقه‌ای تشدید می‌شود. چگونه عملیات ایران توسط ترامپ به جنگی ابدی تبدیل شد › شمار کشته‌های ایالات متحده در ایران باعث بی‌معنی شدن عبارت «ضربات دقیق» می‌شود › آیا ایالات متحده فقط به دلیل اسرائیل به ایران حمله کرد؟ › ‏🔗 متن اصلی: https://responsiblestatecraft.org/iran-non-proliferation-treaty/

‏🟣 #عراق #آمریکا 🧠 علیرغم جنگ، ارتش ایالات متحده عراقی قدرتمندتری را پشت سر می‌گذارد ‏🏛 منبع: Responsible Statecraft ‏✍️ نویسنده: Mark Kimmitt ‏📄 عنوان اصلی: Despite war US military is leaving a stronger Iraq behind ‏🔎 Iraq, USA, ISIS, Operation Inherent Resolve, Strategic Framework Agreement #تحلیل_راهبردی #آمریکا_و_کانادا #جنگ #روابط_بین_الملل #Responsible_Statecraft ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir