🔻 #ایران
🧠 چگونه نیروهای نخبهٔ ایران «ذهنهای کادرتان جوان را شکل میدهند
🏛 منبع: Deutsche Welle
📄 عنوان اصلی: How Iran's elite forces 'mold the minds of the young cadets'
🔎 Iran, DW, elite special forces, cadets, assassinations
#تحلیل_راهبردی #اروپا_و_روسیه #سیاست_داخلی #DW
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🔻 ۲/۴
📌 چکیده:
امید، که در ۱۸ سالگی به نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران پیوست، از DW گفت که در آکادمی آموزشهای نظامی، نماز و سخنرانیها تحت کنترل دولت است و ذهن جوانان را شکل میدهد؛ برخی از این افراد به گروهی نخبه میپیوندند که مأموریتهای ربودن و ترور داخل و خارج از کشور را برنامهریزی میکنند. او و یک افسر دیگر به نام رضا، که پیش از فرار در وزارت اطلاعات کار میکرد، دربارهٔ مراکز فرماندهی مخفی، نظارت گسترده بر شهروندان و استفاده از سلاحهای نظامی برای سرکوب اعتراضات در سال ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ توضیح دادند. DW اسناد، عکسها و ویدئوهای ارائهشده توسط آنها را تأیید کرد و اشاره کرد که این اطلاعات نشاندهندهٔ کنترل شدید دولت بر نیروهای ویژه و نقش آنها در قتل و ربودن مخالفان است.
امید، که نام واقعیاش فاش نمیشود، در ۱۸ سالگی برای پیوستن به نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران نامنویسی کرد و میگفت: «تعهد عمیقی به کشورم دارم». او به DW گفت که در آکادمی، کادتها «روز و شب» تحت کنترل دولت هستند؛ از آموزشهای نظامی تا نمازهای روزانه و سخنرانیها.
او افزود: «آنها ذهنهای جوانان کادتها را میسازند».
امید گفت که برخی از این جذبشدگان در نهایت در سلسلهمراتب دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی ایران پیشرفت میکنند و به گروهی نخبه از افسران میپیوندند که مأموریتها، ربودنها و ترورهای داخل و خارج از کشور را برنامهریزی مینمایند؛ این افراد به منابع و پرسنل نامحدود دسترسی دارند. او افزود که خود نیز در این جلسات حضور داشته است.
سخن یک فراری
وقتی امید، مردی پهنپهن که بهدلیل سالها خدمت به عنوان فرمانده در نیروی ویژه نخبه جمهوری اسلامی ایران زخمهای عمیقی بر تن دارد، در اوایل سال ۲۰۲۶ تماس گرفت، بحثها آغاز شد: آیا ممکن است او برای پخش اطلاعات نادرست به DW و تضعیف اعتبار این سرویس، که بهصورت رسمی در ایران مجاز است، فرستاده شده باشد؟ آیا قصد آسیب رساندن به DW یا کارمندان ایرانی آن را دارد؟
در طول چند ماه، روزنامهنگاران واحد تحقیقاتی و بخش فارسی DW با او مکاتبه کردند. امید سوابق و عکسهای دورههای آموزشی خود را که شامل تمرین تیراندازی دقیق، نظارت، مبارزه در خیابان، کنترل شورش و دورههای پریدن با چتر بود، در اختیارشان گذاشت. او همچنین عکسها، ویدئوها، اسناد و مکانهای یک مرکز نظارتی مخفی و مجتمعهای مسکونی مخصوص مقامات عالیرتبه دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی ایران را ارائه داد.
او افزود که دایرهای مخفی از افسران عالیرتبه، که بهطور مطلق به رهبر معظم وفادارند، قتل و ربودن مخالفان دولت را برنامهریزی و اجرا میکنند.
شهادت امید نگاهی نادر به دستگاه قدرتمند و مبهم امنیتی جمهوری اسلامی ایران و به زندگی مردانی که در قلب این دولت قرار دارند، فراهم کرد؛ این اطلاعات به DW کمک کرد تصویری از چگونگی حفظ نیروهای وفادار توسط دولت، علیرغم اعتراضات گسترده، تحریمهای بینالمللی، تورم رو به رشد و حملات اخیر دو دشمن اصلی آن، اسرائیل و ایالات متحده، که بسیاری از رهبران نظامی و سیاسی برتر را از بین بردهاند، بسازد.
DW بخشهای قابل توجهی از روایت امید را با اسناد، عکسها، ویدئوها و مصاحبه با کارشناسان تأیید کرد. یک واسطه تیم تحقیقاتی را به دومین فراری عالیرتبه پیوند داد؛ روایت او جزئیات کلیدی ارائهشده توسط امید را تأیید کرد. اگرچه DW هویت هر دو نفر را تأیید کرده است، ما برای حفظ امنیت آنها و خانوادههایشان برخی جزئیات را محرمانه نگه میداریم.
در گذشته، جمهوری اسلامی ایران پیگیر مخالفان و فعالان مخالف در خارج از کشور، از جمله روزنامهنگاران، بوده است.
ما از سفارت جمهوری اسلامی ایران در برلین و دفتر رهبر معظم درخواست کردیم تا به نتایج ما پاسخ دهند؛ دفتر رهبر پاسخ نداد.
سفارت در برلین از پاسخ به اتهامات خاص خودداری کرد و گفت: «جمهوری اسلامی ایران این اتهامات و نتایج حاصل از آنها را بهطور قاطع رد میکند».
امتیازات و تسهیلات
بهعنوان یکی از مقامات عالیرتبه نیروی ویژه، امید به امتیازاتی دسترسی داشت که دولت معمولاً به افراد خود اعطا میکند: از مشوقهای مالی و قراردادهای اقتصادی سودآور برای شرکتهایشان تا مجتمعهای مسکونی ویژه با مساجد، مدارس و بیمارستانهای اختصاصی، جایی که نصب آنتن ماهوارهای شخصی ممنوع و رعایت مراسم دینی اجباری است.
🔻 ۳/۴
این امتیازات هزینهای دارند؛ امید گفت: «کنترل، جز کنترل هیچ چیز نیست». افسران بهدقت زیر نظر هستند. او افزود: «اجازهٔ حضور در عروسی یا سفر ندارید». «پاسپورتتان را مصادره میکنند؛ حتی تصمیم میگیرند فرزندانتان در چه مدارسی میتوانند تحصیل کنند».
این کنترل تا شریکهای احتمالی نیروها نیز میرسد؛ ابتدا توسط دولت بررسی میشوند. حتی پس از آن، امید گفت که اجازهٔ افشای ماهیت واقعی کارش را به همسرش نداشت. او افزود که این «واقعاً آدم را میخورد».
به گفتهٔ سعید گلکار، دانشمند سیاسی دانشگاه تنسی که ساختار فرماندهی دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی را بهطور گسترده مطالعه کرده است، جداسازی چنین عواملی از ایرانیان عادی به دولت امکان میدهد نظارت نزدیکتری بر نیروهای خود داشته باشد. گلکار به DW گفت: «میتوانند فشار همسالان را ایجاد کرده و بهطور مؤثرتری اندیشهورزی کنند».
گلکار افزود که نیروهای امنیتی که عمدتاً از بقیهٔ ایرانیان جدا شدهاند، کمتر در استفاده از زور علیه شهروندان خود تردید میکنند.
فراری از سازمان اطلاعات ایران
یک ماه پس از آغاز گفتگوهای DW با امید، واسطهای ما را به یک فراری دیگر با رتبهٔ بالا معرفی کرد. مردی که او را «رضا» مینامیم، در وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات جمهوری اسلامی ایران، کار میکرد.
مانند بسیاری از افراد جذبشده به دستگاه امنیتی، رضا از خانوادهای مذهبی میآید؛ او در حالی که عکسی از خود در جوانی، با ریش بلند و عمامهای که در میان متدینان ایران محبوب است، به DW نشان میداد، لبخند زد.
او گفت بسیاری از بستگانش هنوز در مناصب برجستهای در دولت ایران مشغول به کار هستند.
در روزهای اولیه، او هوادار سرسخت دولت بود و گاهی هنگام نماز میگریست، چون میدانست در خدمت مردم و جمهوری اسلامی است و «ممکن است بهعنوان شهید برای اسلام بمیرد».
رضا گفت بهتدریج علیه دولت روی آورد وقتی که سرکوب معترضان را میدید. سالهاست که افسران به ایرانیان معترض به شرایط زندگی وخیم و قوانین سخت «اخلاقی» شلیک، بازداشت و ضرب و شتم کردهاند.
امروزه موهای او کوتاه شدهاند.
«سالها خدمت به نظامی ظالم»
در شب ۸ ژانویه، در میانهٔ تقریباً قطع کامل اینترنت، نیروهای امنیتی به معترضان به کمبودهای گسترده و تورم شدید شلیک کردند. میزان کشتار بهتدریج آشکار شد؛ تصاویری از داخل کشور بهدست میآمد که جنایات دولت را نشان میداد.
هزاران معترض در سراسر ایران کشته شدند. هم امید و هم رضا گفتند این قتلعامهای جمعی که سازمانهای حقوق بشر گزارش میکنند شامل شلیک به معترضان غیر مسلح در تختهای بیمارستانی بوده است، آنها را بهحیرت انداخته است.
در واقع این خشونت مداوم باعث شد آنها با DW گفتگو کنند.
امید مصمم بود که هرگز به معترضان شلیک نکرده و نه به زیردستهایش دستور چنین کاری داده است، هرچند DW نمیتواند این ادعا را تأیید کند.
وقتی فشار آوردند، او پذیرفت که قتل معترضان را دیده است.
رضا گفت گناهی که پس از «هدر دادن ۱۰، ۱۱ سال خدمت به نظامی ظالم» بر دوش داشت، او را وادار کرد علیرغم خطر برای خود و خانوادهاش صدا بلند کند. او افزود: «حقیقت این است: وقتی رقیب شما دولتی است که هیچگونه ارزش اخلاقی ندارد، باید برای هر چیزی آماده باشید».
نظارت و سرکوب
امید و رضا دربارهٔ مراکز فرماندهی مخفی که برای سرکوب اعتراضات نقش کلیدی ایفا میکنند، گفتوگو کردند. در یک اتاق نظارت، اعضای ردهبالای تمام واحدها و نهادها گرد هم میآیند؛ به گفتهٔ این دو، صفحهنمایشهای عظیم نصب شده بر دیوارها، تصاویر زندهٔ بیشمار دوربین مداربستهٔ مستقر در سراسر پایتخت، تهران، را پخش میکنند. آنها اضافه میکنند که چنین اتاقهایی در سایر نقاط کشور نیز وجود دارد.
راهپیماییهای اعتراضی نیز از بالا توسط پهپادها زیرنظر قرار میگیرند. رضا افزود: «اطلاعات حاصل از نیروهای میدانی و از توییتر، تلگرام و سایر شبکههای اجتماعی، بههمراه دادههای بهدستآمده از دستگاههای نظارت و استراق سمع — همه این اطلاعات در آنجا جمعآوری میشود.»
عاملان غیرنقابدار اغلب به داخل گروههای اعتراضی نفوذ میکنند. امید میگوید این افراد گاهی برای منحرف کردن راهپیماییها به مکانهایی که نیروهای امنیتی در کمیناند، به کار گرفته میشوند.
امید میگوید نمایندهٔ رهبری جمهوری اسلامی «اختیار کامل» برای صدور دستورات از داخل مرکز فرماندهی داشته و همچنین «میزان سختگیری نسبت به معترضان را تعیین میکند.»
🔻 ۴/۴
امید و رضا میگویند وقتی نیروی انتظامی عادی دیگر قادر به مهار تظاهرات نیست، واحدهای برتر سپاه پاسداران و نیروی انتظامی، که اغلب بهصورت کامل مشکی پوشیده و چهرههایشان پشت بالاکلاواها پنهان است، برای اتمام کار اعزام میشوند.
سازمانهای حقوق بشر استفاده از سلاحهای خودکار، نیمهخودکار و حتی سلاحهای سنگین ثابت بر روی وانتها را برای سرکوب اعتراضات مستند کردهاند.
پژوهشگر عفو بینالملل در ایران، رها بهرینی (Raha Bahreini)، نویسندهٔ گزارشی اخیر که زنجیرهٔ فرماندهی جمهوری اسلامی را در اعتراضات ۲۰۲۲ پس از مرگ جینا مهسا امینی (Jina Mahsa Amini) در بازداشت تحلیل میکند، میگوید: «اینکه نیروهای امنیتی با سلاحهای نظامیسطح که برای موقعیتهای جنگی و پاسخ به اعتراضات طراحی شدهاند، مجهز شدهاند، نشان میدهد که قتل معترضان در کشور بهصورت عمدی انجام میشود.»
دخمه – «ماشین کشتار»
پس از ماهها مکاتبه، امید به DW مکانی نسبتاً بیاهمیت در شهر ری (Shahr‑e Rey)، حومهٔ تهران، نشان داد: تالار نماز بین یک کلینیک کاردرمانی و یک داروخانه قرار دارد. اگرچه این تالار نماز «بیعت الشهداء» (Beit al‑Shohada) نام دارد، امید میگوید بسیاری از افسران آن را «دخمه» (Dakhme) مینامند، که به معنای قبر یا مقبره است.
امید شرح داد که چگونه افسران ردهبالا زیر سقف آهنی موجدار دخمه (Dakhme) گرد هم میآیند تا عملیات غیررسمی که ساختارهای دولتی را دور میزند، برنامهریزی کنند. او میگوید در چندین جلسه در دخمه حضور داشته که «تصمیمات مربوط به قتل اتخاذ میشود: این یک ماشین کشتار است.»
اگرچه امید بارها تأکید کرد که تنها به دلیل دستور مافوقهای خود در این جلسات شرکت کرده و هرگز در هیچیک از عملیاتهای برنامهریزیشده در دخمه مشارکت نداشته، اما قتلها و ربودنهایی را که ادعا میکند در داخل و خارج از ایران برنامهریزی شدهاند، فهرست کرد. DW نتوانست این موارد را تأیید کند، اما متوجه شد که برخی از افراد نامبرده تحت شرایط نامشخصی درگذشتهاند.
چندین کارشناس که DW با آنها تماس گرفت، دخمه را در ارتباط با تلاشی برای قتل مشاور یک رئیسجمهور اصلاحطلبی بیش از دو دهه پیش میشناختند. برخی دیگر هرگز نام دخمه را نشنیده بودند. هیچکس که DW مصاحبه کرد نتوانست ادامهٔ فعالیت آن را تأیید کند.
کارشناسان توافق دارند که تأسیساتی چون دخمه قابل تصور است. میاد ملکی (Miad Maleki)، مقام پیشین خزانهداری ایالات متحده که تا اخیراً برنامههای تحریمی هدفدار به ایران را طراحی میکرد، به DW گفت: «جمهوری اسلامی احتمالاً اکنون احساس نیاز بیشتری به چنین گروههایی دارد.»
در حقیقت، ملکی گفت که عملیات نظامی که بهصورت مخفیانه در دخمه برنامهریزی میشوند، میتوانند برای جمهوری اسلامی توجیهپذیری انکار در موارد قتل فراهم کنند.
دینی و بیرحمانه
به دلیل رازآلودگی دخمه، بخش عمدهای از مطالب زیر صرفاً بر پایهٔ روایتهای امید (Omid) و تصاویر نادری است که DW از مراسم دینی داخل سالن به دست آورده است. او میگوید جلسات مخفی معمولاً تحت پوشش مراسم و آیینهای دینی در یک سالن بزرگ که اغلب با پردههای سبز و پرچمهای مذهبی تزئین شده، آغاز میشوند. پس از یک شام جمعی، تنها افراد حلقهٔ داخلی باقی میمانند.
کسانی که میمانند، تلفنهای همراه خود را که قفل شدهاند، تحویل میدهند. سپس، امید میگوید که «متخصصان باتجربهٔ نیروهای ویژه و عملیات اطلاعاتی ایران» تا دیروقت شب دربارهٔ قتلها و ربودنها بحث میکنند.
امید میگوید: «برای این افراد، موقعیت شخص چندان مهم نیست. اگر کسی را تهدیدی برای رهبر معظم جمهوری اسلامی بدانند، بهطور جدی برخورد میکنند و اقدام مینمایند.»
امید میگوید پس از هر عملیات، این افراد به وظایف خود در دستگاه امنیتی ایران بازمیگردند و تا زمانی که دوباره برای دفاع از جمهوری اسلامی، هر هزینهای را بپذیرند، گرد هم میآیند.
تحقیقات تکمیلی توسط: یوحنا نجدی
ترجمه از فارسی توسط: فرهاد پایار
ویرایش توسط: ماتیاس بولینگر
بازنگری توسط: میلَن گنیون
تأیید صحت توسط: کارولین تامپسون
مشاوره حقوقی: فلوئین واگنکنت
🔗 متن اصلی: https://www.dw.com/en/how-iran-s-elite-forces-mold-the-minds-of-the-young-cadets/a-79609734?maca=en-rss-en-world-4025-xml-mrss
💠 #آمریکا #عربستان
🧠 حمله حوثی به فرودگاه ریاض، تجدید نظر سریع در استراتژی جدید ترامپ
🏛 منبع: The Guardian
✍️ نویسنده: Patrick Wintour
📄 عنوان اصلی: Houthi attack on Riyadh airport forces swift rethink of Trump’s new strategy
🔎 Trump, Houthi, Riyadh airport, Zelenskyy, Hormuz
#تحلیل_راهبردی #یمن #اروپا_و_روسیه #روابط_بین_الملل #Guardian
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
💠 ۲/۳
📌 چکیده:
حملهٔ موشکی به فرودگاه ملکخالد در ریاض باعث کشته شدن دوازده نفر، از جمله یک آمریکایی، شد و استراتژی دیپلماتیک رئیسجمهور آمریکا را که قصد داشت با سرزنش زلنسکی و تأکید بر شکستن محاصرهٔ هرمز، فشارهای سیاسی پیش از انتخابات میانی را کاهش دهد، بهچالش کشید. ترامپ ادعا کرد که محاصرهٔ ایرانیان در تنگه هرمز شکسته شده و مذاکرات با ایران بهدلیل عدم وجود رهبری واحد در تهران غیرممکن است، اما حملهٔ حوثیها نشان داد که دفاعهای سعودی ضعفهای اساسی دارد. آمریکا از سال ۲۰۲۵ آتشبس یکجانبهای با حوثیها داشته و درخواستهای کمک عربستان را دو بار رد کرده بود؛ فشارهای همپیمانان برای مداخلهٔ نظامی در حال افزایش است. در این شرایط، گزینههای ترامپ شامل ادامهٔ آتشبس، بازگشت به جنگ یا مذاکرات مخفیانه با تهران میشود که هر کدام پیامدهای سیاسی و هزینهبر دارند.
حملهٔ بیپروای موشکی به فرودگاه بینالمللی ملک خالد در ریاض، روز شنبه، نه تنها مرگ و رنجهای یمن را به عربستان منتقل کرد، بلکه ترامپ را وادار کرد تا استراتژی دیپلماتیک و سیاسیاش را که برای انتخابات میانی ماه آینده برنامهریزی کرده بود، بازنگری کند.
طرح رئیسجمهور آمریکا روز شنبه رونمایی شد. او میخواست مشکل جهانی که توصیف میکرد — افزایش بیسابقهٔ قیمت دیزل — را به زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نسبت دهد و بگوید حملات او به پالایشگاههای روسیه منبع این مشکل است. هدف او این بود که تا پس از انتخابات میانی، تنشهای سیاسی پیرامون جنگ انتخابیاش در ایران و سرایت آن به یمن را کاهش دهد.
در چارچوب این استراتژی، او ادعا کرد که محاصرهٔ ایرانیان در تنگه هرمز عملاً شکسته شده و اعداد روزانهٔ صادرات بشکهٔ نفت را ارائه داد تا بازارها را آرام کند. او همچنین گفت مذاکرات با ایرانیان غیرممکن است چون در تهران رهبری واحدی وجود ندارد.
عربستان سعودی، به همراه ترکیه و پاکستان، عمدتاً مسئول حل مسألهٔ حوثیها در دریای سرخ بودند. سرنوشت یمن — که بهنظر صندوق بینالمللی پول فقیرترین کشور جهان است — قرار نبود بر نتایج رأیگیری در کانزاس یا آلاسکا تأثیر بگذارد.
اکنون، پس از حمله به فرودگاه ریاض، به دلایل متعددی مشکوک است که این استراتژی نازک و عمدتاً ناشی از ناامیدی بتواند پابرجا بماند.
با وجود همهٔ حرفها دربارهٔ اینکه خلیج باید امنیت خود را تأمین کند، مشکوک است که عربستان سعودی پس از خونریزی در ریاض به تنهایی رها شود. از دوازده کشتهٔ این حمله، یکی آمریکایی است و ممکن است میان مجروحان شدیدتر نیز چند نفر دیگر باشند. واضح است که دفاعهای سعودی دچار نقصی اساسی شدهاند؛ حوثیها موشکهای خود را از فاصلهٔ ۵۰۰ مایل شلیک میکنند و به هدف میرسند.
آمریکا از سال ۲۰۲۵ آتشبس یکجانبهای با حوثیها داشته و وقتی در تابستان درگیریهای بین عربستان سعودی و حوثیها از سر گرفته شد، این پیمان بهصورت ساکت تجدید شد. ترامپ دو بار درخواستهای کمک عربستان را رد کرده است. آیا میتواند برای بار سوم نیز این درخواستها را نادیده بگیرد؟ انتظار میرود فشار برای اقدام به عنوان همپیمانان بهطور قابلتوجهی سنگین باشد.
اما استراتژی «سرزنش زلنسکی، تجارت با روسیه» بههر حال بعید است مؤثر باشد. مقدار دیزل اضافی که پوتین به بازار میافزاید، برای کاهش قیمتها در پمپ بنزین کافی نیست. روسیه حدود ۱۲ ٪ دیزل جهانی حملشده توسط دریا را تأمین میکرد. برآوردهای مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک نشان میدهد صادرات حدود یکسوم کاهش یافته است.
این توافق همچنین بدترین ترسهای اروپا از رابطهٔ ترامپ با روسیه را دوباره زنده کرد؛ تنها چند هفته پس از آنکه کنگره بستهٔ تحریمی علیه مسکو تصویب کرد که به ترامپ اجازه میدهد خریداران انرژی روسیه را مجازات کند.
💠 ۳/۳
اروپاییها بهخوبی میدانند که مشکل تورمی که به تقویت پوپولیسم کمک میکند، ناشی از جنگ ایران است و نه از تاکتیکهای زلنسکی. سؤال تنها این است که چه کسی این را بیان خواهد کرد. بوریس جانسون، نخستوزیر پیشین محافظهکار بریتانیا، بدون سانسور نوشت: «این که ایالات متحده هماکنون تحریمهای مربوط به سوخت روسیه را رفع میکند، نفرتانگیز است و بهوضوح مسخره است که اوکراین را برای افزایش قیمتها که آشکاراً با بسته شدن تنگه هرمز آغاز شد، سرزنش کنیم. پوتین هر روز غیرنظامیان بیگناه اوکراینی را میکشد. اوکراینیها برای زندگی خود میجنگند. اما بهنظر میرسد کاخ سفید مصمم است تا رانندگان آمریکایی را مجبور کند تا هزینهٔ قتلعام پوتین را بپردازند.»
وزیر آموزش آلمان و عضو حزب CDU، کارین پریِن گفت: «برای چند لیتر دیزل. چه ورشکستگی اخلاقی!»
مارک روت، دبیرکل NATO و متحد ترامپ، این هفته به استونی میرود؛ استونی یکی از کشورهایی است که بیشترین حمایت را از اوکراین نشان دادهاند. او باید توضیحاتی ارائه دهد. وزیر امور خارجه استونی، مارگوس تساخنا، اعلام کرد که وزرای خارجه اتحادیهٔ اروپا روز دوشنبه بزرگترین بسته تحریمهای تاریخ خود را اعمال خواهند کرد و او به همراه سوئد، قصد دارد استفاده از داراییهای منجمد روسیه برای کمک به اوکراین را بازنگری کند.
بدتر از آن، بهنظر میرسد خسارت سیاسی جمهوریخواهان ناشی از جنگ ایران غیرقابل جبران باشد. نظرسنجیها نشان میدهند که فرصت از دست رفته است. این جنگ پیش از این توسط هر نامزد دموکرات در هر مناظرهٔ تلویزیونی به مسألهای کیف پولی تبدیل شده است. نامزدهای جمهوریخواه که تحت فشار برای رد جنگ هستند، بهسرعت به دنبال پناه نسبی در سیاست هویتی میدوند.
ایرانیها نیز در تنگه هرمز در پی حداکثر کردن خسارت خود هستند و روایت ترامپ مبنی بر شکستن محاصره را زیر سؤال میبرند. تصاویری از تانکرهای در حال سوختن بهسرعت در حال گسترش است.
بنابراین، پس از ریاض، ترامپ باید دوباره فکر کند. او میتواند به جنگ با حوثیها بازگردد و آتشبس یکطرفهٔ آمریکا را پایان دهد؛ اما میداند که از تجربهٔ خود میداند این کار هزینهبر خواهد بود. سه هفتهٔ نخست جنگ با ایران روزانه یک میلیارد دلار هزینه داشت. بسیاری از مشاوران رئیسجمهور میگویند که میتواند همانطور که تهران انتظار دارد، به ایران، حامیان حوثیها، نیز حمله کند. با این حال، ارتش جمهوری اسلامی ایران هنوز بر این باور است که برتری در تشدید تنش را دارد و آنچه در ریاض رخ داد میتواند در سراسر خلیج تکرار شود.
گزینهٔ دیگر این است که تیم او بهصورت محرمانه و غیرمستقیم با تهران مذاکره کند، همانطور که در دوحه در حال انجام است. برخی ایرانیان از رهبران خود میخواهند از این فرصت استفاده کنند؛ آنها استدلال میکنند که ترامپ پیش از انتخابات میانی بهویژه در موقعیتی آسیبپذیر قرار دارد.
میتوان معاملهای شامل غنیسازی اورانیوم ترتیب داد، اما برای ایالات متحده قابل پذیرش نخواهد بود و همچنین برای شانسهای انتخاب مجدد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز نامطلوب است.
چین و روسیه در تلاشند تا مسألهٔ حوثیها را بهصورت دیپلماتیک حل کنند، اما اهداف حوثیها در حال گسترش است و جنوب یمن دربارهٔ آیندهٔ خود در داخل کشور دچار تفرقه شده است؛ این تقسیمکردن توانایی یمن را برای ایفای نقش زمینی که عربستان سعودی برای تکمیل برتری هواییاش به آن نیاز دارد، تضعیف میکند. تعز، سومین شهر یمن، در تلاش است تا از محاصرهٔ حوثیها رهایی یابد. سعودیها میتوانند انتقام بگیرند، اما انتقام راهحلی برای جنگ داخلی دهساله نیست.
در حال حاضر، استراتژی دوگانهٔ ترامپ — کنار گذاشتن منازعات ایران و یمن و سرزنش زلنسکی — آنچنان شفاف، آنچنان کماخلاقی و بهنظر خود بیاثر است که بهنظر غیرقابلپایدار میآید. سؤال تنها این است که آیا رئیسجمهور این استراتژی را رها خواهد کرد یا صرفاً توسط مردم آمریکا در صندوق رأی رد خواهد شد.
🔗 متن اصلی: https://www.theguardian.com/world/2026/oct/11/houthi-attack-riyadh-airport-donald-trump-strategy
⭐ #چین
🧠 رباتهای چینی میتوانند رقابت هوش مصنوعی را تعیین کنند
🏛 منبع: Foreign Affairs
✍️ نویسنده: Scott Singer, Pavlo Zvenyhorodskyi
📄 عنوان اصلی: Chinese Robots Could Decide the AI Race
🔎 Tiangong Ultra, embodied AI, robotics, AI race, 6G
#تحلیل_راهبردی #جهانی #ژئوپلیتیک #اقتصاد_سیاسی #Foreign_Affairs
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
⭐ ۲/۶
📌 چکیده:
ربات انساننما چینی تیانگونگ اولترا در اوت ۱۰۰ متر را در ۹٫۳۹ ثانیه طی کرد، دو دهم ثانیه سریعتر از رکورد یوسین بولت، اما پس از عبور مستقیم از خط پایان به دیوار ایمنی برخورد کرد؛ این رویداد نشانگر پیشرفت شگرف صنعت رباتیک چین و تمرکز استراتژیک پکن بر «هوش مصنوعی تجسمیافته» است که ترکیب نرمافزار و سختافزار را برای ساخت رباتهای خودمختار در حوزههای صنعتی، نظامی و خدماتی هدف دارد. دولت چین این فناوری را در طرح پنجساله پانزدهم بهعنوان یکی از صنایع آینده، همراه با ۶G و کوانتوم، قرار داده و با حمایتهای مالی محلی و ایجاد صندوقهای سرمایهگذاری، شرکتهایی چون یونتری را به بازار بورس شنگهای هدایت کرده تا دادههای واقعی جمعآوری و بهسرعت بهکارگیری رباتها در اقتصاد فیزیکی تسریع یابد. این رویکرد چین را در رقابت با ایالات متحده که عمدتاً بر مدلهای بزرگ زبانی دیجیتال متمرکز است، متمایز میکند و میتواند فشارهای جمعیتی، نیازهای نظامی و هدفگذاری بهعنوان موتور رشد جدید را پوشش دهد.
سریعترین ورزشکار دو و میدانی دیگر اسپرینتر جامائیکایی یوسین بولت نیست. در واقع، این یک موجود انسانی نیست: ربات انساننما چینی تیانگونگ اولترا (Tiangong Ultra) که در ماه اوت، ۱۰۰ متر را در ۹٫۳۹ ثانیه طی کرد؛ تقریباً دو دهم ثانیه سریعتر از زمان رکورد جهان بولت و بیش از دو برابر سرعت خود یک سال پیش. این مسابقه سرخطهای خبری جهانی را به خود جلب کرد و در شبکههای اجتماعی بهدلیل نکتهای که نشان داد رباتها هنوز نمیتوانند چه کاری انجام دهند — در این مورد، کاهش سرعت — پخش شد؛ زیرا تیانگونگ اولترا مستقیماً از خط پایان عبور کرد و به دیوار ایمنی برخورد کرد. اما این رویداد پیشرفت شگرف صنعت رباتیک چین و نزدیک شدن فاصله بین تواناییهای انسانی و فناوری نوین را نیز به نمایش گذاشت.
دستاوردهای رباتیک چین به محور اصلی استراتژی ملی هوش مصنوعی بدل شدهاند. در حالی که واشنگتن و سیلیکونولی عمدتاً بر گسترش مدلهای بزرگ زبانی و کاربردهای دیجیتال هوش مصنوعی تمرکز دارند، پکن بر ترکیب نقاط قوت نرمافزار و سختافزار برای ساخت رباتهایی که شناخت پیشرفته هوش مصنوعی را با حرکت فیزیکی خودمختار ادغام میکند، تمرکز دارد. این رباتها که در چین «هوش مصنوعی تجسمیافته» نامیده میشوند، میتوانند در آینده کارخانجات را اداره کنند، کارهای دستی انجام دهند و حتی جایگزین سربازان انسانی در میدان جنگ شوند. اگر رباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی به اندازه کافی خودمختار شوند تا وظایف پیچیده را در دنیای واقعی انجام دهند، میتوانند همانند برق یا اینترنت، بهعنوان فناوری عمومی تبدیل شوند و کار فیزیکی را در بخشهای وسیعی از اقتصاد دگرگون سازند.
برای پکن، صنعت رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی میتواند چندین هدف اقتصادی و استراتژیک را برآورده سازد. این صنعت میتواند فشارهای جمعیتی ناشی از پیر شدن جمعیت را با کاهش نیاز به نیروی کار و ارائه مراقبت از سالمندان تسکین دهد. همچنین میتواند قابلیتهای نظامی پکن را با خودکارسازی شناسایی، تدارکات و عملیاتهای جنگی تقویت کند. مهمتر از همه، برخی از اندیشمندان پیشرو چین بر این باورند که رباتیک میتواند کلید گشایش هوش مصنوعی عمومی باشد؛ سیستمی که قادر است در اکثر وظایف به اندازه یا بهتر از انسان عمل کند. سرمایهگذاری چین در رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی میتواند بهویژه تأثیرگذار باشد اگر شرکتهای پیشرو هوش مصنوعی در سیلیکونولی، که بر گسترش دادهها و توان محاسباتی برای آموزش مدلهای بزرگ متمرکزند، نتوانند دستاوردهای دیجیتال خود را به پیشرفتهای دنیای فیزیکی تبدیل کنند.
⭐ ۳/۶
منتقدان ممکن است بگویند رباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی تنها داستان علمتخیلی هستند. اما با پیشرفت شتابان فناوری رباتیک، چین شرط میبندد که مهمترین پیشرفتهای هوش مصنوعی به تسلط بر دنیای فیزیکی وابسته باشد. اگر این شرط تا حدی درست باشد، برتری ایالات متحده در مدلهای مرزی کمتر از آنچه بسیاری در واشنگتن تصور میکنند، اهمیت خواهد داشت. آنچه واقعاً مهم است، توانایی ساخت رباتها، بهکارگیری آنها در بخشهایی چون تولید و تدارکات، و تولید دادههای کافی برای آموزش مستمرشان است؛ حوزههایی که ایالات متحده در حال حاضر بهطور کافی سرمایهگذاری نمیکند. برای رقابت، واشنگتن باید بخش تولید خود را گسترش دهد و با شرکای جهانی که در بخشهای کلیدی زنجیرهی تأمین رباتیک برتری پیدا کردهاند، همکاری کند. همانگونه که چین به سرعت پیش میرود، ایالات متحده باید جدیسازی موضوع رباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی را در پیش بگیرد وگرنه خطر عقبماندن را خواهد داشت.
مثبتنگاری تجسمیافته
دولت چین مصمم است رهبری تحول به سوی جهانی را به عهده گیرد که در آن روباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی تجسمیافته نقش اصلی را ایفا میکنند. پکن هوش مصنوعی تجسمیافته را در میان «صنایع آینده» قرار داده؛ این دسته شامل 6G و فناوری کوانتومی میشود و در پروژهٔ پنجسالهٔ پانزدهم — طرح جامع اقتصادی‑اجتماعی کشور تا سال ۲۰۳۰ — بهعنوان یکی از اولویتها تعیین شده است. در مواجهه با بیکاری بالا در میان جوانان، بازار مسکن که همچنان در بحران است، مصرف داخلی که کمسرعت است و جمعیتی پیر و در حال کاهش، پکن هوش مصنوعی تجسمیافته را بهعنوان موتور رشد جدید میبیند؛ این فناوری میتواند فشارهای منفی را خنثی کرده و در عین حال مرزهای فناوری را پیش بَرَد.
نوآوریهایی که برای رفع چالشهای داخلی هدفگذاری میشوند، میتوانند بهسرعت مزیت ژئواقتصادی ایجاد کنند. چین پیش از این نقاط گلوگاهی کلیدی در زنجیرهی تأمین نوظهور هوش مصنوعی تجسمیافته را در اختیار دارد. بهعنوان مثال، شرکتهای چینی حدود ۸۰ ٪ از سنسورهای لایدار جهان را تولید میکنند؛ این فناوری پایهگذار نقشهبرداری سهبعدی و ناوبری خودکار در خودروهای خودران، روباتهای انبار و ابزارهای کشاورزی دقیق است. اگر روباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی به همان اندازه که پکن امید دارد، به ستون فقرات اقتصاد جهانی تبدیل شوند، کشورها همانطور که امروز برای مواد معدنی حیاتی به زنجیرههای تأمین چینی وابستهاند، به زنجیرههای تأمین روباتیک چین نیز وابسته خواهند شد؛ این وابستگی به پکن اهرم فشار عظیمی بر اقتصاد جهانی میبخشد.
مزایای استراتژیک روباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی به حوزه نظامی نیز سرایت میکند. در فوریه، مؤسسه فرماندهی و کنترل چین (Institute of Command and Control)، یک جامعه علمی ملی با ارتباط دولتی، ارزیابی کرد که هوش مصنوعی تجسمیافته میتواند شبکههایی از سامانههای بدون سرنشین فعال در هوا، زمین، دریا و فضا را قادر سازد تا اطلاعات را بهاشتراک بگذارند، تحولات میدانی را پیشبینی کنند و در زمان واقعی ضربات دقیق انجام دهند. این قابلیت میتواند توان ارتش خلق در هماهنگی عملیات مشترک در سرزمینهای متنوع، از جمله اطراف جزایر و صخرههای مناقشهدار در دریای جنوب چین، را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
پکن در حال ترکیب توانمندیهای خود در زمینهٔ نرمافزار و سختافزار است.
⭐ ۴/۶
از همه مهمتر، تعداد فزایندهای از دانشمندان برجسته در چین استدلال میکنند که هوش مصنوعی تجسمیافته میتواند مسیری که شاید نادیدهگرفته شده به سوی ساخت هوش عمومی مصنوعی باشد، فراهم کند. ژانگ بو (Zhang Bo)، رئیس مؤسس مؤسسه هوش مصنوعی دانشگاه تسینگهوا (Tsinghua University) و پژوهشگر پیشرو در حوزه هوش مصنوعی، نوشته است که هوش نه تنها به ادراک ذهنی بلکه به توانایی یادگیری و تصمیمگیری در دنیای فیزیکی وابسته است. او معتقد است هوش مصنوعی تجسمیافته میتواند کاستیهای هوش مصنوعی سنتی را رفع کرده و پیشرفت به سوی AGI را شتاب بخشد. ژو بوون (Zhou Bowen)، مدیر و دانشمند ارشد آزمایشگاه هوش مصنوعی شانگهای (Shanghai AI Lab)، یکی از مؤسسات پیشرو در پژوهش هوش مصنوعی کشور، نیز بهطور مشابه استدلال میکند که مدلهای هوش مصنوعی برای درک جهان فیزیکی به روباتیک نیاز دارند. پایهٔ تولیدی بینظیر چین میتواند بهعنوان زمیندست آموزشی برای هوش مصنوعی عمل کند؛ دادههای دنیای واقعی که بهصورت بازخورد به سیستمهای هوش مصنوعی میرسند، به این سیستمها امکان میدهد تا بهتر در محیطهای پیچیدهٔ دنیای واقعی حرکت کنند، در محیطهای جدید عملکرد بهتری داشته باشند و سریعتر پیشرفت کنند.
پکن در زمینه هوش مصنوعی تجسمی ریسک نمیکند که از نرمافزار دور شود یا در رقابت نرمافزاری با واشنگتن تسلیم شود. آزمایشگاههای پیشرو چین مانند DeepSeek و Z.ai در حال گسترش مدلهای زبانی بزرگ با همان سرعتی هستند که همتایان آمریکاییشان انجام میدهند. بسیاری از این مراکز، همانند شرکتهای آمریکایی، استفاده از هوش مصنوعی برای خودکارسازی پژوهشهای هوش مصنوعی را آغاز کردهاند؛ امری که آنها را به مفهومی نزدیک میکند که کارشناسان فناوری «بهبود خودبازگشتی» مینامند؛ وضعیتی که در آن هوش مصنوعی بسیار پیشرفته میتواند بهطور مستمر هوش مصنوعی قویتری بسازد و احتمالاً به انفجار هوشی منجر میشود. نکتهای که پکن را از واشنگتن متمایز میکند، همزمانی تلاشهایش در توسعه هوش مصنوعی در دنیای فیزیکی است؛ در این حوزه پکن بهمراتب پیشتاز دیگران است.
از ربات تا بالا
برای تسریع توسعه رباتهای مجهز به هوش مصنوعی، پکن مقامات محلی را مأمور کرد تا راهکارهایی برای تقویت نوآوری و گسترش تولید ارائه دهند. استانها و شهرهای ثروتمندی که اکوسیستمهای فناوری پیشرفتهای دارند، از جمله پکن، گوانگدونگ، شانگهای و ژجیانگ، بهصورت تهاجمی برای قرار گرفتن در رده پیشروهای ملی رقابت کردند. آنها صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر اختصاصی تأسیس کردند، طرحهای یارانهای معرفی کردند و تسهیلات آموزشی ویژهای برای حمایت از شرکتهای رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی محلی ایجاد کردند.
این رویکرد بازتابی از استراتژیای است که پکن برای توسعه فناوریهایی چون خودروهای برقی و انرژی خورشیدی بهخوبی به کار برد. بر پایهٔ دستورالعمل کلی پکن، مقامات استانی و شهری به شرکتها یارانههای سخاوتمندانه، معافیتهای مالیاتی و اجارههای ارجح زمین ارائه دادند. رقابت این دولتهای محلی برای اجرای بهتر استراتژی پکن منجر به سرریز ظرفیت و هدررفت وسیع منابع شد؛ اما در عین حال شرکتهای رقابتی جهانی را پرورش داد، از جمله BYD که به بزرگترین تولیدکنندهٔ خودروهای برقی جهان تبدیل شده است.
با این حال، تأمین مالی رونق رباتهای مجهز به هوش مصنوعی دشوارتر از تأمین مالی رونق خودروهای برقی و پنلهای خورشیدی است. رکود بازار مسکن که اکنون به پنج سال رسیده، بودجههای محلی را تحت فشار قرار داده است. دولتها دیگر نمیتوانند با فروش حقوق استفاده از زمین به سازندگان خزانهٔ خود را پر کنند؛ این منبع اصلی درآمد آنها از بین رفته و منابع مالی برای تشویق رشد صنایع نوین محدود شده است. بهجز مناطق بسیار ثروتمند، سرمایهٔ کافی برای رباتیک وجود ندارد.
⭐ ۵/۶
با دشوار شدن دسترسی به بودجهٔ دولتی، شرکتهای رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی به بازارهای عمومی روی آوردند. در ماه اوت، Unitree، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان رباتهای انساننما در چین، در بورس اوراق بهادار شانگهای فهرست شد. این شرکت نزدیک به یک میلیارد دلار در عرضه اولیه عمومی خود جمعآوری کرد و تقاضای بیش از حد برای سهام باعث شد که قیمت آن در روز نخست معامله بیش از ۴۵۰ درصد افزایش یابد. اما اگرچه بازارهای عمومی میتوانند بخشی از خلأ ناشی از کاهش حمایت دولتی را پر کنند، دامنهٔ آنها محدود است. تنها تعداد معدودی از شرکتهای رباتیک به بورس رفتند و مقامات چینی با الزام به نشان دادن درآمد پایدار و فروش تجاری قبل از فهرست شدن، این مسیر را دشوارتر میسازند. این مقررات بخشی به این دلیل است که فناوری هنوز بهصورت مقیاسپذیر تجاریسازی نشده است.
با این حال نشانههایی وجود دارد که این فناوری جذابتر میشود و میتواند به سرعت گسترش یابد. اگرچه بیشترین فروش روبات انساننمای یونتری در نه ماه اول سال ۲۰۲۵ برای آموزش و پژوهش بود، بیش از دو‑سوم فروش روباتهای چهارپای این شرکت (در واقع سگهای رباتیک) برای مصارف مصرفکننده و صنعتی بود؛ برای مثال گشتزنی در مناطق صنعتی به منظور شناسایی خطرات ایمنی یا همراهی با سالمندان تنها. این سهم از کمتر از یک‑سوم در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. اگر شرکتهای رباتیک پولی را که از حمایت دولتی، عرضه اولیه عمومی و فروش به دست میآورند، به کار بگیرند، روباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی بیشتری در سالهای آینده به کارهای تجاری وارد میشوند. همزمان، تولیدکنندگان در سراسر چین میتوانند این روباتها را برای خطوط تولید خود خریداری کنند و بدین ترتیب درآمد و دادههای واقعیای که شرکتهای تجسمی هوش مصنوعی مانند یونتری برای بهبود سریعتر محصولاتشان نیاز دارند، تولید میشود.
دستیابی به دنیای فیزیکی
درهٔ سیلیکون عمدتاً بر یک رویکرد برای توسعه هوش مصنوعی تمرکز کرده است: بهبودهای خودتقویتشونده در نرمافزار (بهویژه عوامل هوش مصنوعی) که میتوانند وظایف دیجیتالی پیچیدهتری را انجام دهند. پیشرفتهای کدنویسی باعث شدهاند مدلهای زبانی بزرگ خودمختارتر عمل کنند و مسائلی سختتر، از جمله اثباتهای ریاضی بهنظر غیرممکن، را حل کنند. اما با وجود پیشرفت عظیم، سرمایهگذاری در ادغام هوش مصنوعی در دنیای فیزیکی محدود است. بهجای آن، این فرض وجود دارد که پیشرفتهای نرمافزاری سرانجام به قابلیتهای دنیای واقعی تبدیل میشوند.
این فرض ممکن است نادرست باشد. حتی اگر مدلهای هوش مصنوعی بتوانند کارهای مهندسان نرمافزار، حسابداران، مشاوران و وکلا را انجام دهند، ممکن است بهراحتی نتوانند وظایف اقتصاد واقعی را بر عهده بگیرند. سیستمهای دیجیتال به تنهایی نمیتوانند خطوط تولید را اداره کنند، مزارع را برداشت کنند، مواد معدنی را استخراج کنند یا جنگها را بهجای دهند؛ همچنین بهراحتی نمیتوانند دادههایی جمعآوری کنند که نشاندهندهٔ چگونگی انجام این کارهای فیزیکی باشد. خودکارسازی این بخشها احتمالاً به هر دو مدل نرمافزاری پیشرفته و حجم عظیمی از دادههای مربوط به تعاملات فیزیکی نیاز دارد. بنابراین، حتی اگر واشنگتن همچنان پیشرو در نرمافزار بماند، چین میتواند با بهکارگیری هوش مصنوعی در اقتصاد فیزیکی و جمعآوری دادههای واقعی بیشتر، بهسرعت پیشی بگیرد یا حتی ایالات متحده را پشت سر بگذارد.
هرچه واشنگتن مدت بیشتری بخش رباتیک خود را نادیده بگیرد، عقبماندگیاش بیشتر خواهد شد. شرکتهای آمریکایی در برخی بخشهای زنجیرهی تأمین رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی پیشرو هستند؛ برای مثال، NVIDIA تراشههایی را طراحی میکند که بهعنوان «مغز» این سامانهها عمل میکنند. اما در مقایسه با چین، ایالات متحده تعداد بسیار کمی شرکت دارد که رباتهای کامل میسازند و این شرکتها با هزینههای بالاتر تولید و کمبود شدید نیروی مهندسی مواجهاند. سرمایهگذاریهایی که واشنگتن قصد دارد در پایههای تولید آمریکایی انجام دهد، برای تقویت رقابتپذیری ایالات متحده در رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی اساسی است. دولت آمریکا میتواند برنامههای آموزشی در مهندسی مکانیک، خودکارسازی و رباتیک راهاندازی کند تا مسیر تأمین نیروی متخصص ایجاد شود و همچنین برای تولیدکنندگانی که در ایالات متحده تولید میکنند، مشوقهای مالیاتی ارائه دهد.
پایهٔ تولیدی چین میتواند بهمحیطی برای آموزش هوش مصنوعی تبدیل شود.