🟢 ۲/۴
📌 چکیده:
در هفتههای اخیر حملات حوثیها به فرودگاههای ریاض، ابها و دمام و زیرساختهای نفتی عربستان سعودی باعث حداقل ۲۰ کشته و صدها زخمی شد و در داخل یمن پس از حمله به تنگه بابالمانداب جنگ تمامعیار دوباره آغاز شد. پس از آتشبس سازمان ملل در آوریل ۲۰۲۲، عربستان سعودی سعی در خروج نظامی از یمن و رسیدن به تسویه سیاسی داشت، اما مشارکت حوثیها در جنگ غزه و فشارهای اقتصادی‑سیاسی مسیر مذاکرات را مختل کرد. مقاله بر ضرورت واکنش جمعی شورای همکاری خلیج فارس تأکید میکند و پیشنهاد میکند که عربستان، امارات، قطر و عمان باید هماهنگی سیاسی و مالی خود را برای تقویت دولت یمن و ایجاد چارچوب سیاسی جامع که همه جناحها، از جمله حوثیها، را در بر گیرد، تقویت کنند. این رویکرد به جای تکیه صرف بر فشار نظامی، میتواند ریشههای منازعه را هدف بگیرد و خطرات امنیتی خلیج را کاهش دهد.
thilton.drupal
۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
تجدد درگیری در یمن، محدودیتهای گزینههای نظامی عربستان سعودی و آسیبپذیریهای کشورهای خلیج را نشان میدهد. برای یمن به یک استراتژی یکپارچه شورای همکاری خلیج فارس و به یک تسویه سیاسی قابلاعتماد بین یمنیان نیاز است.
در هفتههای اخیر، تنش در یمن بهطور چشمگیری تشدید شده است. حملات حوثیها به فرودگاههای ریاض، ابها و دمام حداقل ۲۰ کشته و صدها زخمی به بار آورد؛ زیرساختهای نفتی عربستان نیز هدف این حملات قرار گرفتند. در داخل یمن، پس از حمله حوثیها به اطراف تنگه استراتژیک بابالمانداب، دوباره به جنگ تمامعیار بازگشت.
این تشدید تنش یادآور مداخلهٔ عربستان سعودی در یمن در سال ۲۰۱۵ است؛ مداخلهای که پس از تصرف حوثیهای تحت حمایت ایران از پایتخت یمن، صنعاء، در سپتامبر ۲۰۱۴ و برکناری دولت بینالمللیتأییدشده از قدرت، صورت گرفت. بیش از یک دهه پس از آن، حوثیها همچنان مستقر و بهوضوح جسورتر شدهاند، در حالی که دولت یمن تکهتکه شده است. چشمانداز رسیدن به تسویهٔ سیاسی در حال حاضر دور بهنظر میرسد.
از زمان آتشبس میانالمللی سازمان ملل در آوریل ۲۰۲۲، عربستان سعودی سعی کرده است از یمن بهصورت نظامی جدا شود و به دنبال یک تسویهٔ مذاکرهای با حوثیها باشد. مذاکرات در سال ۲۰۲۳ سرعت گرفت، اما مشارکت حوثیها در جنگ غزه، از جمله حملات به حملونقل دریایی دریای سرخ و اسرائیل، روند سیاسی را مختل کرد. کمپین سنگین بمبارانی رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، علیه حوثیها منجر به آتشبس جداگانهٔ آمریکا‑حوثی در مه ۲۰۲۵ شد؛ اما این آتشبس راهحل جدیدی برای درگیری یمن فراهم نکرد.
گزینههای دشوار برای ریاض
عربستان سعودی هماکنون با انتخاب دشواری میان گزینههای معیوب مواجه است.
گزینهٔ اول، تشدید تنش نظامی از طریق حملات هوایی تجدیدشده و حمله نیروهای همپیمان با دولت یمن است؛ اما این مسیر، ریاض را به جنگی پرهزینه، برنامهریزینشده و اجرا ناموفق میکشاند که سالها سعی در خروج از آن داشته است.
حوثیها دریافتهاند که حتی حملات محدود میتوانند هزینههای اقتصادی و سیاسی نامتناسبی تحمیل کنند؛ این امر به گروه اهرم فشار میدهد که برتری نظامی سنتی عربستان سعودی نتوانسته آن را خنثی کند.
تلاش برای مهار حوثیها نیز کافی نبوده است. اگرچه آرامش نسبی پس از آتشبس ۲۰۲۲ حملات مرزی را کاهش داد، اما به حوثیها فرصت داد تا کنترل سرزمینی خود را مستحکم و توانمندیهای نظامیشان را تقویت کنند و سپس دوباره به عربستان سعودی حمله کنند.
مذاکرات همچنان مسیر مطلوب برای دستیابی به تسویهٔ پایدار است؛ اما با مانعی اساسی مواجه است: حوثیها خود را برنده میدانند و انگیزهٔ کمی برای سازش دارند.
همچنین ریاض نمیتواند بهسادگی این درگیری را به دیگران واگذار کند. ایالات متحده با چشمانداز نزدیک مواجههٔ دوباره با ایران روبهروست و بهدلیل آن تمایل چندانی برای گشودن جبههٔ دیگر یا حمایت از یک کارزار نظامی طولانیمدت در یمن ندارد. پیمان دفاعی عربستان با ترکیه و پاکستان ممکن است بازدارندگی و توان دفاعی را تقویت کند، اما راهحلی برای تهدید حوثیها یا تکهتکهبودن سیاسی یمن ارائه نمیدهد.
عربستان سعودی نمیتواند این جنگ را بهتنهایی ببرد، اما نمیتواند حل آن را به دیگران بسپارد. درس دههٔ گذشته این است که فشار نظامی بدون استراتژی سیاسی منسجم، صرفاً شرایطی را بازتولید میکند که به حوثیها امکان استحکام موقعیتشان را داد.
مشکل خلیج
🟢 ۳/۴
در عوض، نیاز به واکنش جمعی شورای همکاری خلیجفارس (GCC) است. یمن و حوثیها به چالشی امنیتی جمعی خلیج تبدیل شدهاند؛ بنابراین ادامهٔ نگاه به یمن صرفاً بهعنوان یک درگیری داخلی یا مشکل امنیتی عربستان سعودی، اشتباه خواهد بود.
حملات به فرودگاههای عربستان سعودی، آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی در سراسر GCC را در برابر موشکها، پهپادها و سایر تهدیدات نامتقارن نشان داد. این آسیبپذیری به عربستان محدود نیست؛ در ژانویهٔ ۲۰۲۲، حوثیها به تأسیسات نفتی و فرودگاه ابوظبی حمله کردند و سه نفر را کشتند و شش نفر را مجروح ساختند. این تهدید برای کشورهای خلیجفارس نگرانکننده است، چرا که اکثر برنامههای تنوعبخشی اقتصادی آنها به حملونقل هوایی ایمن، لجستیک، گردشگری، سرمایهگذاری و محیط منطقهای پایدار وابسته است.
حملات به زیرساختهای حملونقل عربستان، کل خلیجفارس را نیز با مختل کردن مسیرهای مهم تأمین تهدید میکند. ارتباطات زمینی گستردهٔ پادشاهی بهتدریج مهمتر شده و مسیرهای جایگزین تأمین برای کشورهای همسایهٔ GCC فراهم کردهاند، در حالی که تنگه هرمز دچار اختلال شده است.
سقوط اقتصادی یمن، کمبود آب و فشارهای جمعیتی نیز ثبات این کشور را به منافع بلندمدت خلیج تبدیل میکند.
بنابراین، GCC باید فراتر از ابراز حمایت از عربستان سعودی گام بردارد. این سازمان باید استراتژی هماهنگی را دنبال کند که برنامهای یکپارچه برای تقویت دولت یمن و ایجاد مسیر سیاسی معتبر برای پایان جنگ فراهم سازد.
همبستگی خلیجی باید فراتر از سرزنش باشد.
یک واکنش جمعی خلیجی باید با رفع تقسیماتی که پیشینها را در یمن تضعیف کردهاند، آغاز شود. مهمترین نکته این است که عربستان سعودی و امارات متحده عربی (UAE) باید از مواجههٔ مخرب خود بر سر یمن جنوبی در اوایل ۲۰۲۶ عبور کنند. اگرچه در مداخلهٔ ۲۰۱۵ بهعنوان متحد وارد شدند، ریاض و ابوظبی بهتدریج اولویتهای رقابتی دنبال کرده و از جناحهای رقیب یمنی حمایت کردهاند.
آشتی نیاز به بیش از ابراز همبستگی پس از حملات حوثیها دارد. امارات باید حمایت خود از آرمانهای جداییطلبی جنوب را بازنگری کند و به سوی یمنی یکپارچه اما غیرمتمرکز گام بردارد که نارضایتیهای جنوب و منافع سیاسی متقابل را در بر گیرد.
در همین حال، عربستان باید وابستگی خود به شرکای یمنی تثبیتشده، بهویژه حزب اصلاحطلب، که اتصالات ادعایی آن با اخوانالمسلمین باعث مخالفت طولانیمدت امارات شده است، بازنگری کند. تکیهٔ ریاض بر شبکههای مرتبط با اصلاحطلب گزینههای سیاسی آن را محدود کرده و به تقسیمات در جبههٔ ضد حوثی دامن زده است.
هر دو کشور باید بپذیرند روابط رقابتی آنها با جناحهای یمنی، نیروهای مورد حمایتشان را تضعیف کرده است. بدون توافق بر سر آیندهٔ سیاسی یمن، هماهنگی نظامی تازه تأثیر کمی خواهد داشت.
هماهنگی خلیجی باید با بازنگری جدی در دولت بهطور بینالمللی شناختهشدهٔ یمن همراه باشد.
شورای رهبری ریاستجمهوری (PLC) که در سال ۲۰۲۲ برای جایگزینی رئیسجمهور پیشین عبدربه منصور هادی تأسیس شد، هدفش اتحاد جناحهای رقیب ضد حوثی بود. اما سالها رقابتهای داخلی، حاکمیت ضعیف و پاسخگویی محدود نهادی، همراه با ادعای فساد گسترده، کارایی آن را تضعیف کردهاند.
عربستان باید حمایت مالی خود را برای حفظ خدمات اساسی و جلوگیری از سقوط اقتصادی در مناطق تحت کنترل دولت ادامه دهد؛ اما این کمک باید به دولت و کابینه برسد، نه به PLC.
دورهٔ ریاستجمهوری هادی هشداری واضح است: یک دههٔ حمایت از رهبری ناکارآمد بهندرت به تقویت دولت یمن یا بازگرداندن دستاوردهای حوثیها منجر شد. امروزه ریاض نمیتواند این اشتباه را تکرار کند.
ساختار حاکمیتی مؤثر نه تنها برای تقویت موقعیت نیروهای ضد حوثی، بلکه برای ارائهٔ همتای معتبر یمنی در هر تسویهٔ سیاسی آینده ضروری است.
به سوی یک تسویهٔ بزرگتر خلیج‑یمن
اگرچه آشتی سعودی‑اماراتی ضروری است، استراتژی پایدار خلیج باید قطر و عمان را نیز در بر گیرد. قطر باید با نفوذ رسانهای خود و روابطش با بازیگران یمنی، به یک رویکرد سیاسی خلیجی منسجمتر در یمن کمک کند. عمان نیز باید نقش واسطهٔ دیپلماتیک خود را حفظ کند؛ کانالهای ارتباطی مسقط با حوثیها و تمایل این کشور به میانجیگری، آن را بهویژه برای تسهیل مذاکرات آینده بدون پیوستن به عملیات نظامی مناسب میسازد.
کارهای مرتبط
چرا بازی قدرتی حوثیها در دریای سرخ، ایران را قویتر میکند
🟢 ۴/۴
هدف نهایی باید تسویهٔ سیاسی با حمایت خلیج باشد که یمنی متحد اما غیرمتمرکز را حفظ کرده و جناحهای سیاسی رقیب را در بر گیرد. تمام جناحها، از جمله حوثیها، باید بتوانند شرکت کنند، مشروط بر تعهدات قابل تأیید برای رهاسازی سلاحهای سنگین و پذیرش چارچوب سیاسی مشترک. این امر نیازمند پشتیبانی دیپلماتیک و مالی مستمر خلیج است.
پس از بیش از یک دههٔ جنگ، حوثیها هنوز سنا را تحت کنترل دارند، دولت یمن همچنان ضعیف است و تقسیمات خلیجی همچنان تلاشها برای پایان درگیری را تضعیف میکند. جلوگیری از جنگ طولانیمدت دیگر مستلزم چشمانداز مشترک خلیج، سرمایهگذاری در دولت یمنی کارآمد و تسویهٔ سیاسی است که به ریشههای منازعه میپردازد، نه صرفاً سعی در مهار پیامدهای آن دارد.
🔗 متن اصلی: https://www.chathamhouse.org/2026/10/yemen-war-not-just-saudi-arabias-problem-its-gulfs-too
🔴 #لبنان #اسرائیل
🧠 چگونه لبنان میتواند اولین موفقیت ترامپ در منطقهای پرآشوب باشد
🏛 منبع: The Hill
✍️ نویسنده: David Hale, opinion contributor
📄 عنوان اصلی: How Lebanon can be Trump’s first success in a troubled region
🔎 Hezbollah, Trump administration, trilateral framework agreement, David Hill, Iran
#تحلیل_راهبردی #آمریکا #آمریکا_و_کانادا #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #The_Hill
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🔴 ۲/۳
📌 چکیده:
دولت ترامپ در ژوئن ۲۰۲۶ توافقنامهٔ سهجانبهای با لبنان و اسرائیل برای خلع سلاح حزبالله و بازگرداندن کنترل سرزمینهای لبنان، از جمله جنوب، ارائه کرد و هدفش ایجاد روابط مسالمتآمیز بین لبنان و اسرائیل بود. عملیات دفاعی اسرائیل در سال ۲۰۲۴ حزبالله را تضعیف کرد و لبنان را از تسلط ایران و حزبالله جدا کرد؛ در نتیجه رهبران لبنانی سعی در بازپسگیری انحصار سلاح و مرزها دارند. اگرچه نظرسنجیها نشان از حمایت عمومی رو به رشد برای صلح میدهد، اجرای توافق با موانع مواجه است؛ اسرائیل هنوز سرزمینی را واگذار نکرده و تیم تأیید حضور ندارد، در حالی که حضور مشاوران نظامی آمریکایی و نمایندهٔ تماموقت در بیروت برای تقویت ارتش لبنان و پیشبرد مذاکرات پیشنهاد شده است. دیوید هیل، پژوهشگر مؤسسه خاورمیانه و پیشین سفیر آمریکا در لبنان، این تحولات را مورد بررسی قرار داده است.
دولت ترامپ بیش از هر دولت پیشین، برای بازگرداندن حاکمیت به کشوری که بهشدت آسیب دیده بود، یعنی لبنان، گامهای جدی برداشت. عملیات نیروهای دفاعی اسرائیل در سال ۲۰۲۴ علیه حزبالله، این سازمان را که سالها «تیم A» ترور جهانی محسوب میشد، بهطور چشمگیری تضعیف کرد.
چون لبنان دیگر زیر سایهٔ تسلط ایران و حزبالله نیست، رئیسجمهور و نخستوزیر لبنانی که حامی حاکمیتاند، بهمنظور اجرای این هدف بهکار گرفته شدند. آنها قصد دارند کاری را انجام دهند که پیشینیانشان هرگز انجام ندادهاند: بازگرداندن انحصار تسلیحات و کنترل مرزهای دولت لبنان، بازپسگیری قدرت از نیابتی ایران و حذف تصمیمگیریهای جنگ و صلح از دست تهران.
آمریکا در ژوئن ۲۰۲۶، با یک توافقنامهٔ چارچوب سهجانبه، رویکردی مرحلهای و مبتنی بر شرایط برای خلع سلاح حزبالله و بازگرداندن کنترل لبنان بر تمام سرزمینهایش، از جمله جنوب، ارائه کرد. علاوه بر این، آیندهای از روابط مسالمتآمیز بین لبنان و اسرائیل را بر افق قرار داد که چرخهٔ خشونت را که این دو کشور را در درگیریهای دیگر — الفلا، سوریه و ایران — بههم پیوند داده بود، پایان میدهد.
با وجود فراز و نشیبهای درگیری و دیپلماسی در سایر نقاط خاورمیانه، نمایندگان لبنان، اسرائیل و آمریکا بهطور منظم برای پیشبرد این وعده ملاقات میکردند.
در حالی که لبنان نقطهٔ امیدی روشن است، زیرساختهای برجستهای که ابتکار ترامپ ایجاد کرده، در حال از دست دادن شتاب هستند. این به دلیل کمبود حسن نیت نیست، بلکه به دلیل عدم وجود اقدام مستمر، سطحبالا و شدید از سوی همهٔ ذینفع است.
در طول ده روزی که در بیروت و اورشلیم گذراندم، حمایت عمومی رو به رشدی برای این فرایند شنیدم. نظرسنجیها در لبنان نشان میدهد که تابوهای مربوط به خلع سلاح حزبالله و صلح با اسرائیل به سرعت در حال از بین رفتناند. جایگاه حزبالله در جامعهٔ شیعهٔ خود بهطور کامل ناپدید شده است. رهبران نامعتبری که این سازمان داشتند، سعی کردند با برانگیختن جنگ داخلی، توافقنامهٔ سهجانبهٔ ژوئن را خنثی کنند؛ اما هیچکس به این فراخوان پاسخ نداد. وضعیت پویا است و دولت لبنان — که تقریباً پنجاه سال است در جنوب حضور کمی داشته — باید اکنون خلا را پر کند.
با وجود این شرایط امیدوارکننده، اجرا بهسختی پیش میرود. آزادی اخیر توسط اسرائیل از زندانیان لبنانی با امنیت کم، کمکی بود و لبنانیها با حسن نیت در تلاشاند تا بقایای سربازان اسرائیلی که در نبردی در لبنان کشته شدهاند، پیدا کنند. اقدامات بیشتری میتواند مزایای صلح را نشان دهد.
دولت اسرائیل اعلام کرده است که عملیات نظامی خود را در جنوب پایان داده و برخی از سربازان را به داخل اسرائیل بازگردانده است. درس خروج یکجانبهٔ اسرائیل از لبنان و غزه یک نسل پیش، ضرورت واگذاری به شریک را نشان میدهد. چارچوب سهجانبه این را میطلبد: اسرائیل باید حزبالله را از مناطق آزمایشی پاک کند و در حین خروج، ارتش لبنان را جایگزین کند، در حالی که ساختار بینالمللی تأیید، روند را ارزیابی میکند.
با این حال، سه ماه پس از توافق، اسرائیل هنوز هیچ سرزمینی را به لبنان واگذار نکرده و تیم تأیید نیز حضور نیافته است. منافع روشنفکرانهٔ اسرائیل این است که اعتبار ارتش لبنان را با خروجهای مرحلهای که در ژوئن توافق شده بود، تقویت کند. فرایند انتخابات و تشکیل ائتلاف در اسرائیل — که احتمال کمی برای تشکیل دولت تا اواسط دسامبر دارد — گزینهها را محدود میکند. با این وجود، شتاب دیپلماتیک برای حفظ دستاوردهای امنیتی اسرائیل ضروری است.
🔴 ۳/۳
در حالی که روششناسی منطقه آزمایشی دوباره به مسیر خود بازگشته است، هیچ دلیلی برای ارتش لبنان وجود ندارد که از بازپسگیری انحصار سلاح در سایر مناطق خودداری کند. حزبالله از ارتش لبنان نمیترسد؛ رهبران آن و سرپرستان ایرانیاش بر این باورند که ارتش محتاط است و میتوانند در برابر اسرائیل و آمریکا صبر بیشتری بهکار گیرند. این وضعیت باید تغییر کند.
مسئولیت بر عهدهٔ اسرائیل و لبنان است، اما حضور قویتر آمریکایی در میدانی، مستقل از فرآیند تأیید، ضروری است. تعداد محدودی از سربازان آمریکایی مستقر در کنار نیروها میتوانند در سطح فرماندهی بریگیاد به ارتش لبنان مشاوره و کمک ارائه دهند. آنها در معرض خطر نخواهند بود، چرا که توسط سربازان لبنانی محافظت میشوند. این اقدام ارتش لبنان را در بازگرداندن حاکمیت تقویت میکند و به آمریکاییها اجازه میدهد بهصورت مستقیم ارزیابی و مشاوره کنند که ارتش لبنان چگونه میتواند بهتنهایی عمل کند و هرگونه نفوذ باقیماندهٔ حزبالله را از بین ببرد.
سفیران آمریکایی در اورشلیم و بیروت نقشهای حیاتی دارند، اما مذاکرات سهجانبه را نمیتوان تنها به عهدهٔ آنها گذاشت. یک نمایندهٔ تماموقت باید هر هفته در پیش درهای رهبران این دو کشور حضور یابد، فشار وارد کند، ارزیابی کند، گوش فرا دهد و موانع را برطرف سازد. این تیم باید نه تنها برای ارتش لبنان، بلکه برای کمک به دولت در بازسازی جنوب لبنان بهعنوان جایگزینی برای تأمین مالی ایرانی، حمایت عربی و اروپایی را جلب کند.
بهترین کاری که آمریکا میتواند انجام دهد، حفظ فشار بر ایران است. همانطور که آمریکا ایران را محدود میکند، حزبالله احساس فشار میکند. اما این مسأله صرفاً فشردن اقتصادی مخالفان ما نیست. لبنانیها به دقت خواهند دید تعادل قدرت بین آمریکا و ایران در طول بقیهٔ دورهٔ دولت ترامپ به کجا میرسد و بر این اساس انتظارات خود را تنظیم میکنند.
واشنگتن هرگز اینچنین به پایان رساندن چرخههای خشونت ناشی از ایران و نیابتیهایش که بخش بزرگی از خاورمیانه را ویران کردهاند، نزدیک نشده بود. فشار ترکیبی بر مخالفان ما و حمایت از رهبران اسرائیل و لبنان که به صلح میکوشند، نیازمند پشتکار و اقدامات فعال است. با تلاش مضاعف، لبنان میتواند اولین موفقیت دولت ترامپ در منطقهای پرآشوب باشد.
دیوید هیل (David Hale) پژوهشگر برجسته دیپلماتیک در مؤسسه خاورمیانه (Middle East Institute) است. پیش از این، هیل به عنوان معاون وزیر امور خارجهٔ ایالات متحده برای امور سیاسی، سفیر ایالات متحده در لبنان و نماینده ویژه برای صلح خاورمیانه خدمت کرده است.
🔗 متن اصلی: https://thehill.com/opinion/international/6146856-trump-lebanon-hezbollah-peace-deal/
🟠 #عربستان #یمن
🧠 چرا عربستان سعودی تنها گزینههای نامطلوبی در یمن دارد
🏛 منبع: The National Interest
✍️ نویسنده: Mohammed Ayoob
📄 عنوان اصلی: Why Saudi Arabia Has Only Bad Options in Yemen
🔎 Houthi, Mohammed bin Salman, King Khalid Airport, Red Sea, Houthis
#تحلیل_راهبردی #ایران #آمریکا_و_کانادا #جنگ #روابط_بین_الملل #National_Interest
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🟠 ۲/۴
📌 چکیده:
در ۱۰ و ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ حوثیها موشکهای خود را به فرودگاه ملکخالد ریاض شلیک کردند که ۱۳ کشته شد و تلفات بیشتری بهدنبال داشت؛ این حملات نشانگر آسیبپذیری زیرساختهای سعودی در برابر تهدیدات هوایی است. مقاله سه گزینهٔ اصلی ولیعهد محمد بن سلمان را بررسی میکند: تشدید تنش با عملیات نظامی گسترده برای تضعیف توان حوثیها، احتیاط و محدود کردن پاسخهای نظامی بهمنظور حفظ زیرساختها و بازگشت به مذاکرات، یا خروج کامل از جنگ که میتواند هزینههای داخلی را کاهش دهد اما خطر تقویت موقعیت حوثیها و وابستگی بیشترشان به جمهوری اسلامی ایران را بههمراه دارد. نویسنده بر این نکته تأکید میکند که هر مسیر ریسکهای قابلتوجهی دارد و ترکیبی از خودداری مسلحانهٔ فوری و مذاکرات معقول میتواند خطر جنگ تمامعیار و خودتخریبی استراتژیک را بهحداقل برساند.
۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
برای ریاض، تشدید تنش بیشتر در برابر دشمنی مصمم میتواند منجر به یک درگیری نامحدود شود؛ در حالی که خروج از جنگ ممکن است به حوثیها پاداشی برای تجاوزشان بدهد.
حمله موشکی حوثیها به فرودگاه ملک خالد ریاض در ۱۰ اکتبر که ۱۳ نفر را کشت، وضعیت دشوار عربستان در یمن را با نیرویی ویرانگر به نمایش گذاشت. در ۱۱ اکتبر، حملات متقابل به فرودگاههای هر دو طرف ادامه یافت و تلفات بیشتری به بار آورد. آمار کشته و زخمی گزارششده، آسیبپذیری پادشاهی را نشان میدهد؛ هزینههای نظامی و تسلیحات پیشرفتهاش بهمراتب بیش از توان حریفش است.
پس از اینکه عربستان از عملیاتهای تازهٔ متحدان یمنیاش حمایت کرد، حملات به زیرساختهای غیرنظامی و اهداف نظامی سعودی، ولیعهد محمد بن سلمان را با سه گزینه مواجه ساخت: تشدید تنش به سمت جنگ تمامعیار، احتیاط، یا خروج از درگیری یمن. هیچیک از این گزینهها بدون ریسکهای قابلتوجه نیست.
تمایل فوری، پاسخ با نیرویی بیش از حد برای نشان دادن عزم ملی است. اما سؤال استراتژیک این است که آیا اقدام نظامی سعودی میتواند نتیجهٔ سیاسی بهدست آورد که پادشاهی را ایمنتر سازد. تنبیه حوثیها، حفاظت از شهروندان سعودی و بازگرداندن حاکمیتی دوستانه در یمن، اهدافی کاملاً متفاوت هستند؛ ترکیب آنها میتواند استراتژی بازدارندگی را به مداخلهای نامحدود تبدیل کند.
تشدید تنش کنونی پس از تلاشهای تحت حمایت عربستان برای بازگرداندن دستاوردهای حوثیها و حفظ دسترسی به دریای سرخ رخ داده است. حوثیها حملات خود را بهعنوان انتقام از حملات سعودی به سنا و سایر سرزمینهای تحت کنترلشان توجیه میکنند. در ۵ اکتبر، آنها ادعا کردند که به فرودگاههای سعودی، یک پالایشگاه و پایگاههای نظامی حمله کردهاند. ائتلاف به رهبری عربستان پس از آن، حملات به چندین هدف نظامی و غیرنظامی حوثی را اعلام کرد. این روایتهای متقابل نیاز به بررسی دارند؛ اما الگوی واضح این است که حمایت ریاض از مشتریان یمنیاش اکنون هزینههای مستقیم داخل عربستان را بهبار میآورد.
حوثیها بارها نشان دادهاند که عربستان نمیتواند با خرید و بهکارگیری سلاحهای پیشرفتهتر آنها را شکست دهد. عربستان باید فرودگاهها، پالایشگاهها، بنادر، مراکز جمعیتی و پایگاههای نظامی را محافظت کند. حوثیها تنها با نفوذ گاهبهگاه به این دفاعها میتوانند تلفات وارد کنند، صادرات نفت را مختل سازند و اضطراب سرمایهگذاران خارجی را افزایش دهند. آسیبپذیری حوثیهای جنگزده در برابر حملات هوایی، توانایی آنها برای وارد کردن خسارت اقتصادی و روانی نامتناسب بر عربستان را از بین نمیبرد.
اولاً، تشدید تنش سریعترین رضایت سیاسی را به همراه دارد. یک عملیات مستمر علیه موشکپرانیها، انبارهای سلاح، شبکههای فرماندهی و مسیرهای تأمین میتواند توانمندیهای حوثیها را کاهش دهد. حمایت از پیشرفت نیروهای ضد حوثی میتواند سرزمینی را که این گروه از آن برای تهدید ناوگانهای تجاری استفاده میکند، از بین ببرد. پاسخی قاطع شهروندان سعودی را مطمئن میکند و به شرکای یمنی میگوید که ریاض تحت فشار آنها را رها نخواهد کرد.
🟠 ۳/۴
اما ادامه انتقام میتواند به مسیر لغزندهای به سمت جنگ تمامعیار منجر شود. مداخلهٔ سعودی که در ۲۰۱۵ آغاز شد، حوثیها را از سنا حذف نکرد. تکرار این تلاش مستلزم این است که توضیح داده شود چرا این بار نتیجه متفاوت خواهد بود. برتری هوایی به تنهایی نمیتواند حکومتی یمنی دوستدار سعودی ایجاد کند، سرزمینهای کوهستانی را امن سازد یا منازعاتی که شرکای محلی پادشاهی را تقسیم کردهاند، حل کند. پیشرفتهای میدانی همچنان به یک توافق سیاسی پایدار نیاز دارند.
تشدید تنش میتواند دشمنی را که هدف تضعیف اوست، تقویت کند. تلفات غیرنظامی و خسارت به خدمات اساسی، به حوثیها این امکان را میدهد که خود را به عنوان مدافعان حاکمیت یمن در برابر تجاوز خارجی معرفی کنند. تجدید جنگ میتواند وابستگی حوثیها به جمهوری اسلامی ایران را عمیقتر سازد و انگیزه دولت ایران برای حفظ توان نظامی آنها را افزایش دهد.
برای محمد بن سلمان، هزینهٔ فرصت داخلی بهویژه سنگین است. پروژهٔ مدرنسازی مورد علاقهاش، ویژن ۲۰۳۰، به اطمینان از ثبات سعودی و به منابع لازم برای تحول اقتصادی وابسته است. بسته شدن مکرر فرودگاهها و تهدید به زیرساختهای انرژی هر دو این پایهها را تضعیف میکند. حتی اگر یک عملیات نظامی موفق باشد، ممکن است از منظر استراتژیک خودتخریبی شود؛ چرا که ناامنی را طولانی میکند، درآمدها را کاهش میدهد و سرمایهگذاری را دلسرد میکند. جنگی که بهمنظور بازگرداندن اعتبار انجام شود، میتواند پایههای نفوذ سعودی را تضعیف کند.
احتیاط مسیر دوم را فراهم میکند؛ این به این معنا نیست که بهصورت منفعل به حملات تسلیم شویم. ریاض میتواند دفاع هوایی، حفاظت از زیرساختها، همکاری اطلاعاتی و حملات محدود به تهدیدات نزدیک را در اولویت قرار دهد و در عین حال حمایتهای تهاجمی که هدفشان بازآرایی تعادل سرزمینی یمن است، معلق کند. هدف این است که چرخهٔ تشدید تنش را بشکند و مذاکرات را از نو باز کند، مذاکراتی که میتواند از طریق عمان و سازمان ملل نیز پیش برود.
مزیت این است که اهداف سعودی واضحتر و قابل دفاعتر میشوند. حفاظت از پادشاهی مأموریتی قابل اجراست که میتواند همپیمانان خارجی حول آن همکاری کنند. شکست حوثیها و بازسازی نظام سیاسی یمن کارهای بسیار دشوارتری هستند. استراتژیهای دفاعی به ریاض اجازه میدهند تا کمک بخواهد بدون اینکه فرض کند شرکایش نظیر ترکیه، پاکستان و ایالات متحده آمادهٔ پیوستن به جنگ دیگری در یمن هستند.
با این حال، احتیاط خطرهای واقعی دارد. حوثیها ممکن است توقف را نشانهای ببینند که حملاتشان ارادهٔ سعودی را شکسته است. سیاستی که تنها حملات را میپذیرد و منتظر فروکش کردن میماند، نه اعتبار دارد و نه نقطهٔ پایان قابل اجرا.
برای موفقیت، احتیاط باید شامل شرایط متقابل و مذاکرات جدی با حوثیها و احتمالاً با جمهوری اسلامی ایران باشد. تعلیق عملیات تهاجمی توسط سعودی و اعمال محدودیتها بر مشتریان یمنیاش باید با توقف حملات به سرزمین و کشتیهای سعودی همراه شود؛ بههمراه سازوکارهای نظارت و بررسی تخلفات. دسترسی به فرودگاهها، محدودیتهای بندری، اقدامات اقتصادی و تبادل زندانیان میتوانند بهعنوان ابزارهای چانهزنی به کار روند. کمکهای بشردوستانه برای مناطق تحت کنترل حوثیها باید همراه با مذاکرات باشد، نه بهعنوان پاداش اختیاری. ریاض همچنین باید شرکای خود را بهگونهای منظم کند که از تخریب آتشبس در حال شکلگیری جلوگیری کنند.
عقبنشینی سومین گزینه و مهمترین آن است. پایان مشارکت سعودی در جنگ داخلی یمن، مسئولیت پادشاهی را در قبال سرنوشت نظامی مشتریانش کاهش میدهد و دلیل اصلی حوثیها برای حمله به آن را از بین میبرد. در واقع امارات این کار را سالها پیش انجام داد. این رویکرد نشان میدهد که امنیت سعودی نیازی به تعیین حاکمیت هر بخش از یمن ندارد. منابع میتوانند به سمت حفاظت از مرزها، امنیت دریایی و اولویتهای داخلی منتقل شوند.
🟠 ۴/۴
اما خروج خودبهخود صلح را تضمین نمیکند. رهبران حوثیها ممکن است پیروزی خود را اعلام کنند و موشکها و پهپادهایشان را بهعنوان ابزارهای دفاعی و فشارآور برای آینده حفظ کنند. نیروهای تحت حمایت عربستان سعودی میتوانند تکهتکه شوند یا سرزمین از دست بدهند و بیثباتی بیشتری در مرز جنوبی پادشاهی ایجاد شود. شرکای رهاشده این تصمیم را به یاد خواهند داشت و ممکن است اعتبار عربستان را در سایر عرصهها تضعیف کنند. خروج عجولانه میتواند ریاض را در مواجهه با رقیبی قویتر و با ابزارهای چانهزنی کمتر قرار دهد.
از این رو تمایز بین خروج یکجانبه و جدایی مذاکرهشده اهمیت دارد. عربستان سعودی باید ترتیبی بیابد که نقش هجومیاش را پایان دهد در حالی که توان دفاعی و حمایتهای غیرنظامی برای فرایند سیاسی فراگیر یمن حفظ شود. جدایی باید با تعهدات عدم تجاوز، ترتیبات مرزی و حفاظت از ترافیک دریایی همراه باشد. کمکهای اقتصادی برای یمن تحت کنترل حوثیها میتواند با قابلپذیرتر کردن توافق برای حوثیها، آن را پایدار سازد.
ریاض باید از شرطگذاری صلح بر قطع تمام ارتباطات حوثیها با ایران خودداری کند؛ چنین شرطی توافق را غیرقابل دستیابی میسازد. آزمون عملیتر رفتار است: آیا این جنبش حملات به سرزمین سعودی، تهدید به کشتیها و استفاده از مذاکرات برای آمادهسازی حملهای دیگر را متوقف میکند؟ میتوان ایران را به حمایت از کاهش تنش فشار داد، اما نمیتوان جایگزین مذاکره مستقیم با حوثیها شد، چرا که اهداف آنها مستقل از دغدغههای ایرانی است.
ریاض باید درس نهایی را نیز بیاموزد. آخرین آتشبس که چهار سال ادامه داشت، توسط نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان در ۱۳ ژوئیه، با هدف جلوگیری از فرود پرواز ایرانی به فرودگاه صنعا، شکسته شد. حوثیها عربستان را مقصر این اقدام دانستند و کارزار انتقامی را آغاز کردند که به تقابل جدی تبدیل شد. ریاض نباید اجازه دهد این اتفاق دوباره رخ دهد و برای حوثیها بهانهای برای از سرگیری حملات به تأسیسات حیاتی در پادشاهی فراهم کند.
قویترین مسیر ترکیبی از خودداری مسلحانه فوری و جدایی مذاکرهشده است. عربستان سعودی باید توانایی خنثیسازی حملات و اعمال هزینههای متناسب را حفظ کند، در حالی که انتظار یک کارزار گسترده دیگر برای به دست آوردن یمنی مطیع را رها میکند. جنگ تمامعیار خطر تکرار شکست پرهزینه را دارد، در حالی که خروج بدون قید و شرط میتواند فشارهای حوثیها را تقویت کند.
مشکل پادشاهی زمانی کم میشود که تعهداتش با توان واقعیاش همراستا شود. دفاع از عربستان سعودی امری اساسی است. وابستگی آینده سیاسی یمن به قدرت نظامی سعودی ثابت کرده است که بهدلیل دینامیکهای داخلی که در اصل یک درگیری محلی را شکل میدهند، پایدار نیست. ریاض باید این توهم را برای همیشه رها کند.
همچنین ایالات متحده نیز از این مسیر سود میبرد، چرا که تشدید تنش عربستان‑حوثی میتواند پیامدهای ناخواستهای داشته باشد؛ از جمله درگیر شدن واشنگتن در «جنگ ابدی» دیگری در خاورمیانه که فشارهای نظامی و مالی آمریکا را افزون میکند و بهطور نامحدود جریان نفت و سایر کالاهای اساسی از طریق تنگه بابالماندب را به خطر میاندازد.
درباره نویسنده: محمد ایوب
محمد ایوب (Mohammed Ayoob) استاد ممتاز بازنشستهٔ روابط بینالملل در دانشگاه ایالتی میشیگان (Michigan State University) است. کتابهای او شامل «چهرههای متعدد اسلام سیاسی» (نسخهٔ دوم، ۲۰۲۰)، «آیا خاورمیانه فرو میریزد؟» (۲۰۱۴) و «از امنیت منطقهای تا روابط بینالملل جهانی: سفری فکری» (۲۰۲۴) میشود. او همچنین ویراستار کتاب «ارزیابی جنگ بر ضد تروریسم» (۲۰۱۳) بود.
🔗 متن اصلی: https://nationalinterest.org/blog/middle-east-watch/why-saudi-arabia-has-only-bad-options-in-yemen
🟣 #کویت #ایران
🧠 گزارش از خلیج: کویت همچنان خواستار واشنگتن است اما برای گزینههای محدودتر آماده میشود
🏛 منبع: Atlantic Council
✍️ نویسنده: Jonathan Panikoff
📄 عنوان اصلی: Dispatch from the Gulf: Kuwait still wants Washington but is preparing for less
🔎 Iran, United States, Kuwait Investment Authority, Persian Gulf, Iraqi Shia militias
#تحلیل_راهبردی #آمریکا #جهانی #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #Atlantic_Council
✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل
🌍 @Geopolis_ir
🟣 ۲/۳
📌 چکیده:
کویت، که بهدلیل وابستگی ۹۰ ٪ی درآمدش به نفت در معرض خطر اختلالات مسیرهای آبی خلیج است، هماکنون بیشترین تهدید را از سوی ایران و میلیشیاهای شیعه عراقی که توسط تهران حمایت میشوند، احساس میکند؛ این خطر با خروج کامل نیروهای ایالات متحده از عراق در سپتامبر تشدید شده و بازدارندگی نظامی آمریکا را از بین برده است. با وجود جنگ، دولت کویت بهکارگیری صندوقهای ثروت ملی برای سرمایهگذاریهای خارجی، بهویژه حفظ حدود نیمی از این سرمایهگذاریها در ایالات متحده، را ادامه میدهد، هرچند این سرمایهگذاریها نسبت به همتایان خلیجی کمتر به چشم میآیند. مقامات کویتی امنیت خود را بازنگری کرده و برای تنوع تأمینکنندگان نظامی و تقویت دفاع داخلی گامهای عملی میگذارند؛ در همین راستا، در ژانویه پیش از جنگ قراردادی ۴٫۱ میلیارد دلاری با چین برای تکمیل بندر مبارک ال‑کبیر امضا شد و احتمال تسریع همکاریهای امنیتی با پکن افزایش یافته است.
شهر کویت — از نظر تعداد حملات، هیچ کشوری در خلیج توسط ایران در این جنگ به این اندازه هدف قرار نگرفته است جز امارات متحده عربی. اما از نظر مواجهه و تأثیر، کویت ممکن است بیشترین خطر را به خود اختصاص دهد.
این کشور کوچک خلیج، برای آمریکاییها بیشتر بهعنوان قربانی تجاوز دیکتاتور عراقی صدام حسین در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ شناخته میشود؛ تجاوزی که منجر به جنگ خلیج اول شد. امروز، کویت بهخاطر بخش نفتیاش که حدود ۹۰ ٪ درآمد دولت را پیش از درآمدهای سرمایهگذاری تشکیل میدهد، مشهور است و بهدلیل این ترکیب بهویژه در برابر اختلالات مسیرهای آبی خلیج آسیبپذیر است. موقعیت کویت در سر شمالغربی خلیج فارس آن را در معرض خطر مستمر قرار میدهد؛ نه تنها از سوی ایران، بلکه از سوی میلیشیاهای شیعه عراقی که توسط تهران حمایت میشوند. این خطر با خروج کامل نیروهای ایالات متحده از عراق در سپتامبر تشدید میشود، بهطوریکه اثر بازدارندهٔ حضور نظامی آنها دیگر وجود ندارد.
با این حال، برای کویت همانند اکثر پایتختهای خلیج، بنبست فعلی بین ایران و ایالات متحده صرفاً وضعیتی نیست که منتظر پایان باشد؛ چه از طریق دیپلماسی و چه از طریق اقدامات نظامی تجدید شده و شدیدتر. در نگاه منطقه، این وضعیت بهعنوان یک عادت جدید تلقی میشود.
چیزی که همچنان پابرجاست و شاید یکی از معدود مواردی باشد که در شش ماه گذشته تغییری نکرده است، سرمایهگذاری خارجی است. علیرغم جنگ، رهبران کویتی همچنان مصمماند که صندوقهای ثروت ملی کویت را برای سرمایهگذاریهای خارجی به کار گیرند. برای سازمان سرمایهگذاری کویت، این به معنای حفظ حدود نیمی از کل سرمایهگذاریهای خارجی در ایالات متحده است — امری که به ندرت به آن پرداخته میشود. اما گاهی اوقات، عدم تمایل کویتیها به برجستهسازی سرمایهگذاریهایشان در خارج، آنها را در مقابل دولت فعلی آمریکا در موقعیت نامطلوبی میگذارد؛ در نتیجه، سرمایهگذاریهای کویت اغلب کمتر از همتایان پرآوازه در امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر به چشم میآیند.
اما اگر رویکرد سرمایهگذاری کویت بهطور اساسی تغییر نکرده باشد، تفکر امنیتی آن دگرگون شده است. در تمام حوزهها، از امنیت تا تجارت، همزمانی که همپیمانان ایالات متحده، اروپا و شرق آسیا نگران چگونگی باز کردن کامل و حفظ آزادی عبور در تنگه هرمز و سایر گرههای تنگنقشه هستند و درگیریها در تنگه بابالمندب تشدید میشود، کویت پیش از این مسیر فکری خود را تغییر داده است.
جنگ، درک کویت از امنیت خود را دگرگون کرده و منجر به تناقضی قابلدرک در تفکر شهر کویت شده است. مقامات کویتی که با آنها گفتگو کردهام، از این که واشنگتن پیش از جنگ با ایران با منطقه مشورت نکرده، خشمگیناند و شک دارند که ایالات متحده هرگز امنیت منطقه را به همان اندازهٔ امنیت اسرائیل در اولویت قرار دهد. اما در عین حال، تمایل شدیدی برای تحقق این هدف وجود دارد.