‏🟠 ۲/۶ ‏📌 چکیده: کشورهای غربی برای شکستن تسلط چین بر بازارهای عناصر کمیاب به‌دنبال استخراج و پردازش سنگ معدن مونازیت هستند؛ این سنگ حاوی ۶۰ تا ۶۲ ٪ عناصر نادر به‌همراه توریم رادیواکتیو و گاهی اورانیوم است که باعث می‌شود فرآیندهای استخراج تحت نظارت دقیق دولتی قرار گیرد. شرکت‌های بزرگی همچون Energy Fuels در ایالات متحده و Lynas در استرالیا سرمایه‌گذاری‌های کلان برای توسعه معادن و کارخانه‌های پردازشی انجام داده‌اند، اما پروژه‌های مشابه در کانادا و دیگر مناطق با مشکلات فنی، هزینه‌ای و مقرراتی مواجه شده‌اند. وجود توریم در مونازیت نیاز به ذخیره‌سازی و دفع ایمن دارد؛ در صورت عدم تنظیم مقررات مناسب، این مسأله می‌تواند مانع گسترش تولید عناصر نادر خارج از چین شود. در مجموع، توسعه زنجیره تأمین مونازیت با چالش‌های زیست‌محیطی، رادیواکتیویته و ریسک‌های اقتصادی همراه است. قدرت‌های غربی برای به‌دست آوردن سنگ معدن مونازیت به‌سرعت می‌دوند؛ اما آیا می‌توانند آن را مدیریت کنند؟ این مقاله به‌همکاری مجلهٔ IEEE Spectrum، نشریهٔ اصلی موسسهٔ مهندسان برق و الکترونیک (Institute of Electrical and Electronics Engineers) و مجلهٔ Foreign Policy تهیه شده است. کمپین‌های جهانی برای شکستن تسلط چین بر بازارهای حیاتی عناصر کمیاب در حال شکل‌گیری به‌عنوان یکی از نبردهای ژئواستراتژیک برجستهٔ اوایل قرن بیست و یکم است. صدها شرکت معدنی، نهادهای دولتی و تأسیسات صنعتی که در سراسر آمریکای شمالی، استرالیا و اروپا پراکنده‌اند، در تلاشند تا با شرکت‌های چینی رقابت کنند؛ این شرکت‌ها حدود ۹۰ ٪ بازارهای اکسیدهای عناصر کمیاب و فلزات کمیاب را در اختیار دارند. کمپین‌های جهانی برای شکستن تسلط چین بر بازارهای حیاتی عناصر کمیاب در حال شکل‌گیری به‌عنوان یکی از نبردهای ژئواستراتژیک برجستهٔ اوایل قرن بیست و یکم است. صدها شرکت معدنی، نهادهای دولتی و تأسیسات صنعتی که در سراسر آمریکای شمالی، استرالیا و اروپا پراکنده‌اند، در تلاشند تا با شرکت‌های چینی رقابت کنند؛ این شرکت‌ها حدود ۹۰ ٪ بازارهای اکسیدهای عناصر کمیاب و فلزات کمیاب را در اختیار دارند. این مواد پایهٔ دسته‌های وسیع و حیاتی تولید هستند: نیمه‌هادی‌ها، LEDها، لیزرها، صفحه‌نمایش‌ها، آلیاژهای فلزی، لنزهای نوری و کاتالیزورهای فرآیندهای نفتی و شیمیایی. مهم‌ترین مورد، آهنرباهای دائم است. تقریباً تمام موتورهای الکتریکی قدرتمند (و اکثر بلندگوهای با کیفیت بالا) بر پایهٔ آهنرباهای دائم عناصر کمیاب ساخته شده‌اند. این موتورها قلب وسایل نقلیه الکتریکی، سیستم‌های گرمایش و سرمایش، ربات‌ها، لوازم خانگی، ابزارها و سامانه‌های نظامی هستند؛ از پهپادهای تاکتیکی تا زیردریایی‌های موشکی بالستیک. به‌طور خلاصه، هر قدرت صنعتی که می‌خواهد در صنایع حیاتی و پیشرفته رقابتی بماند، باید به منبعی پایدار از عناصر کمیاب یا محصولات مبتنی بر آن‌ها دسترسی داشته باشد. زنجیرهٔ تأمین سنتی این عناصر که از چین می‌آید، به‌تدریج دچار مشکلاتی شده است؛ به‌حدی که برخی تحلیل‌گران به آن «جنگ معدنی» می‌گویند. اما کشورهایی که اکنون برای ساخت زنجیره‌های تأمین جایگزین، چه به‌تنهایی و چه در همکاری با یکدیگر، می‌جنگند، با چالش‌های عظیمی روبه‌رو هستند. اگر دسترسی به نیروی عظیم چین در حوزهٔ عناصر کمیاب را کنار بگذاریم، صنایع این حوزه کمتر می‌توانند به این‌قدر ناپایدار، پرریسک، پررمز و راز و خسته‌کننده باشند. این آشفتگی‌ها را نادیده نگیرید؛ بسیاری از کارشناسان عناصر کمیاب راه‌حلی می‌بینند که به سنگ معدنی خاصی به نام مونازیت وابسته است. «آینده مونازیت است»، به‌گفتهٔ جک لیفتون (Jack Lifton)، تحلیل‌گر و هم‌رئیس موسسهٔ مواد معدنی بحرانی (Critical Minerals Institute)، سازمانی که برای ترویج ایجاد زنجیرهٔ تأمین آمریکای شمالی تأسیس شده است. لیفتون که از سال ۱۹۶۲ به‌تحلیل صنعت عناصر کمیاب می‌پردازد، روندها، شرکت‌ها و فناوری‌های فراوانی را دیده و به‌بیان کلیشه‌ای نمی‌پردازد. اما دربارهٔ مونازیت، او به‌صراحت خوش‌بین است. «در حال حاضر»، او گفت، «مونازیت مهم‌ترین سنگ معدن عناصر کمیاب است». مسیر پیش‌روی با مونازیت صاف یا مستقیم نخواهد بود؛ لیفتون و دیگران به‌سرعت این نکته را تأیید می‌کنند. مونازیت نه تنها مقادیر عظیم عناصر کمیاب ارزشمند را در خود دارد، بلکه معمولاً شامل توریم رادیواکتیو و گاهی اورانیوم نیز می‌شود؛ بنابراین نحوهٔ برخورد، ذخیره‌سازی و فرآوری آن به‌دقت توسط نهادهای دولتی تنظیم می‌شود.

‏🟠 ۳/۶ سرمایه‌گذاری‌های کلان هم‌اکنون به سمت معادن و فناوری‌های پردازش مونازیت جریان یافته‌اند. در ایالات متحده، شرکت Energy Fuels که تنها آسیاب اورانیوم سنتی کشور را اداره می‌کند، فرایند استخراج خود را برای عناصر نادر سبک و سنگین توسعه داده است؛ در حال حاضر عناصر سنگین تقریباً به‌صورت انحصاری در چین تولید می‌شوند. این شرکت بیش از ۲۰۰ میلیون دلار برای به‌دست آوردن دارایی‌های مونازیتی در ماداگاسکار و برزیل هزینه کرده و اکنون وارد فاز دوم شده است؛ در این فاز قصد دارد تولید عناصر نادر خود را به سطوح تجاری بالاتر برساند. هزینهٔ تخمینی این مرحله ۴۱۰ میلیون دلار است. در عین حال، پروژه‌ای دولتی در ساسکاچوان، کانادا، برای حامیان مونازیت هشداری است. پس از شش سال ساخت و هزینه‌ای بیش از ۱۰۰ میلیون دلار کانادا، کارخانهٔ پردازشی آنجا مقادیر نامشخص اما نسبتاً ناچیزی از عناصر نادر تولید کرده است. این کارخانه که توسط Saskatchewan Research Council ساخته شده بود، قرار بود تا پایان ۲۰۲۴ ماهانه ۴۰ تن عنصر نادر تولید کند؛ اما این هدف محقق نشد. سپس «عملیات کامل» با هدف تولید ۴۰۰ تن فلز در سال برای اوایل ۲۰۲۵ برنامه‌ریزی شد؛ این نیز به ثمر نرسید. اکنون سازمان هدف خود را به اواخر سال ۲۰۲۷ می‌گذارد؛ طبق گفتهٔ مدیرعامل SRC، مایک کراب‌تری، هزینهٔ پروژه تا آن زمان بیش از ۲۱۶ میلیون دلار کانادا خواهد شد. در خارج از آمریکای شمالی، پروژه‌های بزرگ مونازیتی توسط Iluka Resources، Tronox، Hastings Technology Metals Limited، Steenkampskraal، Astron Corporation، Sovereign Metals و Mkango Resources و دیگران برنامه‌ریزی شده‌اند. شرکت Lynas Rare Earths Ltd. مستقر در پرت، استرالیا — بزرگ‌ترین شرکت عناصر نادر خارج از چین — نیز سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای برای گسترش عملیات استخراج و پردازش مونازیت خود انجام می‌دهد؛ به‌ویژه در معدن Mount Weld که یکی از برجسته‌ترین منابع مونازیت جهان محسوب می‌شود. Lynas در حال حاضر این سنگ معدن را در تأسیسات وسیعی در مالزی فرآوری می‌کند. همان‌طور که این فهرست نشان می‌دهد، زمین مقادیر عظیمی از سنگ معدن مونازیت دارد. این سنگ در دو شکل مختلف یافت می‌شود. در استرالیا، آفریقای جنوبی و چین، ذخایر وسیعی از مونازیت در رگه‌های سنگ سخت که از میان کوه‌ها و کالدره‌ها می‌گذرد، وجود دارد. اما بخش عمدهٔ علاقهٔ جدید به مونازیت به نوع دوم، به‌نام «شن‌های معدنی سنگین» متمرکز شده است؛ این شن‌ها نتیجهٔ فرسایش و هوازدگی سنگ‌های غنی از مواد معدنی هستند. ده‌ها میلیون سال در معرض باد، آب و گرانش، این ذخایر را به دانه‌های ریز تبدیل کرده و این دانه‌ها در مناطق ساحلی یا در کنار بسترهای رودخانه‌ها انباشته شده‌اند. در میان این دانه‌های سنگین و غنی از مواد معدنی، مونازیت نسبتاً سخت و شیمیایی‌اش بی‌اثر است. اگرچه وزن مونازیت ممکن است تنها چند درصد باشد، اما این مونازیت معمولاً بین ۶۰ تا ۶۲ درصد عناصر نادر را به وزن خود دارد و در بسیاری از موارد شامل عناصر نادر مورد نیاز برای ساخت آهنرباهاست. ذخایر وسیعی از شن‌های معدنی سنگین حاوی مونازیت در استرالیا، هند، برزیل، ماداگاسکار، موزامبیک و آفریقای جنوبی وجود دارد؛ در حالی که ذخایر کوچکتری در جنوب‌شرقی ایالات متحده و آیداهو، سری‌لانکا، چین، مالزی، تایلند، اندونزی و ویتنام یافت می‌شود. خبر خوش دیگری هم وجود دارد. استخراج این سنگ معدن تنها به معنای شخم‌زنی یا استخراج سطحی شن‌هاست؛ بر خلاف سنگ‌های سخت که برای دسترسی به آن‌ها نیاز به انفجار، حفاری و جابجایی خاک است. این شن‌ها از پیش به شکل دانه‌ای هستند، بنابراین نیازی به خرد کردن یا آسیاب کردن ندارند، همان‌طور که سنگ‌های معدنی نیاز دارند. جداسازی مواد معدنی سنگین از شن‌ها معمولاً در محل معدن انجام می‌شود و با استفاده از روش‌های نسبتاً ارزان مغناطیسی یا گرانشی، غلیظ‌کننده‌ای با درجه نسبتاً بالا برای فرآیندهای بعدی به‌دست می‌آید.

‏🟠 ۴/۶ خبر ناخوشایند دربارهٔ شن‌های معدنی سنگین نیز وجود دارد. جیمز کندی، مشاور شرکت ThREE Consulting مستقر در میسوری، گفت: «مشکل این است که این مواد معمولاً مقدار زیادی توریم دارند»، که ماده‌ای ضعیف رادیواکتیو است. او افزود: «از آنجا که بازاری برای توریم وجود ندارد، باید آن را ذخیره کرد». بر اساس قوانین کمیسیون تنظیم مقررات هسته‌ای ایالات متحده و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، هر ماده رادیواکتیو ذخیره‌شده‌ای که برنامهٔ استفاده یا مسیر دفعی نداشته باشد، به‌عنوان زبالهٔ هسته‌ای شناخته می‌شود. زبالهٔ هسته‌ای معمولاً به‌عنوان بدهی محسوب می‌شود؛ زیرا جابجایی، حمل و نقل و ذخیره‌سازی آن—که ممکن است صدها یا حتی هزاران سال ادامه یابد—به‌صورت سفت و سخت توسط نهادهای هسته‌ای تنظیم می‌شود. اگر بازگشت تولید عناصر نادر خارج از چین به احیای مونازیت وابسته باشد، برخی ناظران به‌دقت به این مقررات سخت‌گیرانه که تولید توریم و سایر محصولات فرعی فرآیند مونازیت را در ایالات متحده و سایر نقاط کنترل می‌کند، می‌نگرند. جیمز کندی می‌گوید شدت این مقررات می‌تواند جاه‌طلبی‌های جهانی در زمینهٔ عناصر نادر را خارج از چین محدود کند، مگر این که دولت‌ها هم‌اکنون اقدام کنند. او می‌گوید: «اگر مقررات مربوط به توریم را منطقی کنید، بحران عناصر نادر در آمریکا پایان می‌یابد. شما عناصر نادر را از کالایی همیشه کمبود به کالایی تبدیل می‌کنید که به‌طور طبیعی از سایر معادن به‌دست می‌آید.» نمونهٔ بارزی از این دیدگاه در شرکت Energy Fuels وجود دارد؛ این شرکت تنها کارخانهٔ فعال پردازش اورانیوم در ایالات متحده را اداره می‌کند. این شرکت تنها شرکت تجاری کشور است که مجوز پردازش، جابجایی و ذخیره ترکیبات توریم و اورانیوم را دارد و از معدود شرکت‌هایی است که مجوز ذخیرهٔ آکتینیدها را نیز دریافت کرده‌اند. این مجوزها به Energy Fuels—که کسب‌وکار اصلی‌اش تولید اورانیوم است—امکان پردازش قانونی سنگ معدن مونازیت برای استخراج عناصر نادر را می‌دهد و آن را به‌تنهایی موجودیت آمریکایی توانمند در این زمینه تبدیل می‌کند. شرکت هم‌اکنون به‌صورت فعال برای بهره‌برداری از این تمایز پیش می‌رود. کسب‌وکار اصلی Energy Fuels هنوز اورانیوم است؛ سال گذشته ۱٫۷۲ میلیون پوند اکسید اورانیوم تولید کرد. اما پس از سرمایه‌گذاری حدود ۲۲ میلیون دلار در یک واحد کوچک فرآوری عناصر نادر در کارخانهٔ White Mesa Mill در یوتا—همان مکانی که اورانیوم را پردازش می‌کند—فروش اکسیدهای عناصر نادر را نیز آغاز کرده است. آمالهای Energy Fuels در زمینهٔ عناصر نادر در ماه ژوئن با اعلام دولت ترامپ تقویت شد؛ این دولت اعلام کرد که تعهد وام مشروط ۷۲۵ میلیون دلاری با این شرکت امضا کرده است. در اطلاع‌رسانی این توافق، دفتر سرمایه‌گذاری استراتژیک وزارت دفاع گفت این معامله به Energy Fuels کمک می‌کند تا تولید اکسیدهای عناصر نادر را گسترش دهد و همچنین برنامهٔ تبدیل این اکسیدها به فلزات را پیش ببرد؛ گامی اساسی پیش از ساخت آهنرباها. بیشتر بار رادیواکتیوی ناشی از پردازش سنگ معدن مونازیت، از دسته‌ای از موادی است که در حین فرآیند تولید می‌شوند. در یکی از مراحل اولیه، توریم و رادیوم معمولاً به‌صورت زباله تولید می‌گردند. تقریباً تمام نمونه‌های تصادفی توریم، ایزوتوپ توریم‑۲۳۲ است که تنها به‌صورت ضعیفی تابش می‌کند. تابش آن از ذرات آلفا تشکیل می‌شود که قادر به نفوذ پوست انسان نیستند. با این حال، ذخیره‌سازی نادرست این ایزوتوپ، به‌همراه سایر محصولات جانبی پردازش مونازیت، می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد، به‌ویژه اگر به‌نوعی وارد بدن شود. در سال ۱۹۷۹، یک شرکت زیرمجموعه میتسوبیشی کمیکال (Mitsubishi Chemical) برای استخراج یتریوم از سنگ معدن مونازیت در پراک، مالزی تأسیس شد. اندکی پس از آغاز عملیات استخراج، حدود سال ۱۹۸۲، ساکنان محلی شروع به شکایت از بیماری‌های مختلف کردند. با موافقت دولت مالزی، این شرکت یک کانال دفع زباله به محل دفن نزدیک ساخت؛ زباله‌ها در بشکه‌های فولادی باز و در یک حوضچه بدون روکوب ذخیره می‌شدند. هر زمان باران سنگین می‌بارید، حوضچه سرریز می‌شد و مواد به خاک و جویبارهای اطراف می‌ریخت. در سال ۱۹۸۴، یک پروفسور ژاپنی سطوح تابش را در حوضچه و اطراف آن اندازه‌گیری کرد و دریافت که در شدیدترین موارد، مقدار تابش صدها برابر بیشینه‌های پذیرفته‌شده بین‌المللی بود. تحقیقات بعدی سطوح غیرعادی بالای نقص‌های تولدی و هشت مورد لوسمی را در جامعه کوچک نزدیک محل دفن نشان داد.

‏🟠 ۵/۶ دعوای حقوقی طولانی‌مدتی بین ساکنان محلی و دولت مالزی به‌پایان رسید و منجر به تعطیلی کارخانه در سال ۱۹۹۲ شد. تا آن زمان، مقدار زیادی ماده رادیواکتیو به‌صورت بی‌دقت ریخته‌ریخته شده بود؛ پاکسازی آن بیش از دو دهه طول کشید و هزینه‌ای حدود ۱۰۰ میلیون دلار برای میتسوبیشی کمیکال به‌بار آورد. این ماجرا هنوز بر صنعت عناصر نادر در مالزی سایه افکنده است؛ جایی که شرکت لیناس (Lynas) هم‌اکنون غلظت مونازیت را در بزرگ‌ترین واحد پردازش تک‌تک عناصر نادر جهان فرآوری می‌کند. کِنِدی (Kennedy) گفت اگر سنگ معدن مونازیت بخواهد به منبع اصلی عناصر نادر تبدیل شود، مقادیر بسیار بیشتری از توریم باید دفع شوند؛ احتمالاً بیش از آنچه بتوان در حوضچه‌های پوشش‌دار و ایزوله به‌صورت اقتصادی جای داد. یکی از معدود راه‌های استفاده از چنین مقادیر عظیمی توریم، بهره‌گیری از انرژی هسته‌ای است. سال‌ها پیش، کشورهایی چون ایالات متحده، نروژ و آلمان برنامه‌های پژوهشی رآکتورهای توریمی داشتند و هند نیز برنامه‌ای کند اما مستمر برای دهه‌ها داشته است. اما امروز، تنها رآکتور توان توریمی فعال در چین واقع است. مؤسسه فیزیک کاربردی شانگهای (Shanghai Institute of Applied Physics) آکادمی علوم چین، از سال ۲۰۲۳ یک رآکتور نمکی مذاب دو مگاواتی را به‌کار گرفته است. برای برخی از فعالان حوزه عناصر نادر، بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی پروژه‌های مونازیت، نه توریم، نه تابش و نه مقررات است؛ بلکه ترکیبی از نکات خاص، تصورات غلط و منافع شخصی است که تمام صنعت عناصر نادر را درگیر می‌کند. «کسب‌وکار استخراج عناصر نادر، افغانستان معدن است»، کِنِدی (Kennedy) گفت؛ جایی که افراد و شرکت‌ها با ایده‌های بزرگ وارد می‌شوند و در نهایت در گل‌گل‌های مشکلات گیر می‌افتند. یک مشکل اساسی، طبیعت بسیار سفارشی تقریباً تمام جنبه‌های کسب‌وکار عناصر نادر است که زمینه‌ساز معاملات پنهانی می‌شود. به‌ویژه، این صنعت مملو از سرمایه‌گذاران سفارشی است که سهمی در پروژه‌ای خریداری می‌کنند بدون این‌که قصد تکمیل آن را داشته باشند؛ هدفشان کسب سود از هر خبر مثبت آینده‌ای است (روشی که «پمپ و دامپ» نامیده می‌شود). تصور کنید تصمیم دولت ترامپ برای سرمایه‌گذاری ۱٫۶ میلیارد دلار در ازای دریافت ۱۰ درصد سهام در USA Rare Earth، که حق بهره‌برداری از ذخیره‌ای به نام Round Top در سیرا بلانکا، تگزاس را دارد. USA Rare Earth برای تأمین ۱٫۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری سهام‌گذاری، شرکت وال‌استریت Cantor Fitzgerald را به کار گرفت. جالب این است که Cantor Fitzgerald توسط پسران هوارد لوتنیک، وزیر تجارت دولت ترامپ، اداره می‌شود. در حال حاضر معادنی در Round Top وجود ندارد و احتمال قوی این که هرگز ساخته نشود، وجود دارد. «دولت کنونی به‌طور مستمر از مشورت با کارشناسان صرف‌نظر می‌کند و به‌بی‌پروایی میلیاردها دلار مالیات‌گذاران را در فرآیندها و پروژه‌های سفارشی عناصر نادر، مانند Round Top، که شانس کمی برای موفقیت تجاری دارند، می‌ریزد»، گفت تری مک‌نولتی، مشاور معدن مستقر در توسان، آریزونا. در هر دو اجلاس آمریکا‑چین امسال، دولت ترامپ نتوانست هیچ امتیاز قابل‌توجهی از شی جین‌پینگ در زمینه عناصر نادر به دست آورد. این بدان معناست که صنعت آمریکا اکنون تحت تأثیر سیاست‌های ناپایدار و گاهی انتقامی چین قرار دارد. بیشتر سنگ معدن مونازیت استخراج‌شده داخل چین از یک معدن تأمین می‌شود: مجموعه عظیم بایان اوبو، حدود ۱۵۰ کیلومتر شمال باوتو در منگولیا داخلی. بایان اوبو که عمدتاً معدن آهن است، بزرگ‌ترین ذخیره شناخته‌شده عناصر نادر جهان را نیز در خود دارد. این منبع تقریباً ۴۰ درصد کل سنگ معدن عناصر نادر استخراج‌شده در یک سال معمولی را تأمین می‌کند. چین همچنین مقدار زیادی سنگ معدن وارد می‌کند. توماس کروئمر، مشاور سنگ‌ها و فلزات مستقر در سنگاپور، می‌گوید که سال گذشته این مقدار به بیش از ۷۰ هزار تن رسید. این رقم زمانی که چالش‌های منحصربه‌فرد حمل مونازیت غلیظ از طریق دریا را در نظر بگیرید، چشمگیرتر می‌شود؛ به دلیل رادیواکتیویته‌اش، این سنگ معدن تحت کد بین‌المللی کالاهای خطرناک دریایی به‌عنوان بار خطرناک کلاس ۷ طبقه‌بندی می‌شود. بنابراین، این سنگ تنها می‌تواند از طریق چهار بندر چین وارد شود.

‏🟠 ۶/۶ چین اخیراً تلاش‌های خود برای تأمین سنگ معدن عناصر نادر در سراسر جهان را تشدید کرده است. کروئمر می‌گوید یکی از دلایل این است که چین می‌خواهد کمبودهای اخیر را جبران کند. در سال ۲۰۲۵، دولت آمریکا ۴۰۰ میلیون دلار در معدن و تسهیلات فرآوری Mountain Pass در کالیفرنیا سرمایه‌گذاری کرد. این معامله قراردادهای طولانی‌مدتی را که Mountain Pass سالانه ده‌ها هزار تن کنسانتره عناصر نادر را به یک شرکت وابسته تجاری Shenghe Resources می‌فروخت، پایان داد. اما برخی غربی‌ها بر این باورند که چین دلایل استراتژیک برای تشدید تلاش‌های خود جهت تصاحب شن‌های معدنی سنگین یا سایر دارایی‌های عناصر نادر در خارج دارد. به‌عبارت دیگر، با تصاحب حقوق استخراج از ذخایر یا پروژه‌های خارجی، سازمان‌های چینی این منابع را برای توسعه‌دهندگان غیرچینی غیرقابل دسترس می‌سازند. صادرات مواد عناصر نادر از چین هم‌اکنون تحت محدودیت‌های خاصی قرار دارد؛ مقامات چینی این محدودیت‌ها را به‌صورت سیستماتیک بر حسب تحولات روابط آمریکا‑چین سفت یا شل می‌کنند. بر اساس گزارشی در آوریل از مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS)، «حتی اگر چین محدودیت‌های صادراتی خود را تا سال ۲۰۲۷ ادامه دهد، در زمان‌های تنش‌های ژئوپولیتیکی شدید، شریک صادراتی قابل‌اعتمادی برای ایالات متحده نخواهد بود». رابطهٔ ایالات متحده و چین جز تنش نیست. گزارش افزود: «چین به‌احتمال زیاد در صورت تشدید درگیری در هند و آرام، صادرات عناصر نادر به ایالات متحده و متحدانش را قطع خواهد کرد». او ادامه داد: «تأمین زنجیره‌های تأمین مستقل عناصر نادر پیش از بروز یک درگیری، یکی از قدرتمندترین ابزارهای فشار پکن را از میان می‌برد و اطمینان می‌دهد که توان نظامی ایالات متحده و متحدانش در زمان نیاز، دقیقاً دست‌نخورده باقی بماند». جف اتکینز (Geoff Atkins)، معاون رئیس توسعهٔ کسب‌وکار شرکت کانادایی عناصر نادر Ucore Rare Metals Inc.، در سال ۲۰۲۲ در همایش مؤسسهٔ مواد معدنی بحرانی (Critical Minerals Institute) به همکارانش توصیه‌ای داد. او گفت: «به‌جای تمرکز بر ارزش تخمینی‌تان، به‌جای اینکه بگویید: «ما بزرگ‌ترین پروژهٔ جهان را داریم… ارزش فعلی خالص ما ۳ یا ۴ میلیارد دلار است»، بهتر است بگویید: «ما پروژه‌ای داریم که به‌زودی به بهره‌برداری می‌رسد و این بهره‌برداری در درازمدت بیشترین ارزش را برای سهامدارانمان به ارمغان می‌آورد، نه فقط در کوتاه‌مدت که می‌توانیم این را تزریق کنیم و سپس سرمایه‌گذاران اولیه بتوانند فروش خود را انجام دهند». او هشدار داد: «اگر این تغییر رخ ندهد، امیدی به دستیابی به حجم‌های مورد نیاز برای اطمینان به زنجیرهٔ تأمین پایین‌دستی نخواهیم داشت». به‌طور خلاصه، صنعت عناصر نادر خارج از چین باید بالغ شود و این کار باید هرچه زودتر انجام شود. گلِن زورپِت (Glenn Zorpette) مدیر تحریریه و توسعهٔ محتوا در IEEE Spectrum است. ‏🔗 متن اصلی: https://foreignpolicy.com/2026/10/15/monazite-china-rare-earths-radioactive/

‏🟣 #روسیه #اوکراین 🧠 ضربات پهپادی اوکراین بر مرکزهای داده روسیه، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های دیجیتال را نشان می‌دهد ‏🏛 منبع: Atlantic Council ‏✍️ نویسنده: Leonid Baratz ‏📄 عنوان اصلی: Ukrainian drone strikes highlight the vulnerability of Russia’s data centers ‏🔎 Yandex, Volodymyr Zelenskyy, bot networks, data centers, drones #تحلیل_راهبردی #جهانی #جنگ #ژئوپلیتیک #Atlantic_Council ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🟣 ۲/۳ ‏📌 چکیده: در اوایل اکتبر، پهپادهای برد بلند اوکراینی به سه مرکز دادهٔ اصلی یاندکس در روسیه ضربه زدند و خسارت‌های قابل‌توجهی به این زیرساخت‌های دیجیتال وارد کردند؛ به‌دلیل این حملات، خدمات بانکداری آنلاین، تاکسی و سایر برنامه‌های یاندکس برای کاربران روسی و در حداقل هشت کشور دیگر از جمله کشورهای آسیای مرکزی و صربستان قطع یا مختل شد. برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی کاهش فعالیت ربات‌های حامی کرملین را گزارش کردند، اگرچه کارشناسان این ارتباط را زیر سؤال برده و تأکید کردند که ربات‌ها به‌سادگی با بمباران خاموش نمی‌شوند. حملات نشان دادند که تمرکز داده‌ها در تعداد کمی از مراکز روسیه، که از سال ۲۰۱۵ به‌دلیل قوانین ذخیره‌سازی داخلی داده‌ها ایجاد شده، این کشور را در برابر تهدیدات فیزیکی آسیب‌پذیر کرده است. همچنین مقاله اشاره می‌کند که ایران نیز از این تجربه برای هدف‌گیری مراکز داده در کشورهای دیگر بهره می‌گیرد. یک سلسلهٔ حملات پهپادی اوکراینی به مراکز دادهٔ روسیه این هفته در سرفصل‌های خبری بین‌المللی ظاهر شد؛ گمانه‌زنی‌ها حاکی از این بود که این حملات موقتاً شبکه‌های رباتی محرک عملیات اطلاعاتی نادرست جهانی مسکو را ساکت کرده‌اند. اگرچه پس از آن کارشناسان متعددی این ادعاها را زیر سؤال بردند، اما شک نیست که حملهٔ بمبارانی کیف نشانگر آسیب‌پذیری زیرساخت دیجیتال متمرکز روسیه است. در اوایل اکتبر، پهپادهای برد بلند اوکراینی به سه مرکز دادهٔ اصلی یاندکس، غول فناوری که اغلب «گوگل روسیه» نامیده می‌شود، ضربه زدند. هر یک از این مراکز دادهٔ عظیم خسارت‌های قابل‌توجهی برداشتند. کاربران شبکه‌های اجتماعی در سراسر جهان به سرعت کاهش چشمگیر فعالیت ربات‌ها را گزارش کردند و بسیاری این کاهش را به کمپین حملات پهپادی اوکراین نسبت دادند. در فوروم امنیتی ورشو روز دوشنبه، رئیس‌جمهور اوکراین، ولادیمیر زلنسکی، دربارهٔ این روند اظهار نظر کرد. او گفت: «وقتی حملات ما به مراکز دادهٔ یاندکس رسید، نفس کشیدن در بسیاری از بسترهای شبکه‌های اجتماعی کمی آسان‌تر شد.» وی افزود: «بسیاری متوجه شدند؛ نفرت کمتر شد، تفرقه کمتر و تحریکات نیز به دلیل کاهش ربات‌ها کاهش یافت. واضح است که این ربات‌ها از کجا می‌آمدند.» همه قانع نشده‌اند. در حالی که تعداد زیادی از کاربران شبکه‌های اجتماعی گزارش کردند که ربات‌ها و تعاملات حساب‌های دوستدار کرملین کاهش یافته است، برخی نسبت به تأثیر حملات اوکراین بر فعالیت‌های نفوذ آنلاین روسیه شکاک‌ترند. ند مندز از Alliance4Europe به روزنامهٔ گاردین بریتانیا گفت: «نمی‌توانیم به سادگی ربات‌ها را با بمباران نابود کنیم، هرچند این ایده جذاب به نظر می‌رسد. آن‌ها یک مجموعهٔ واحد از ساختمان‌ها نیستند که بتوان آن را خاموش کرد.» در حالی که جهان در حال تماشا است که تهاجم روسیه به اوکراین پیش می‌رود، UkraineAlert دو بار در هفته بینش و تحلیل‌های برتر کارشناسان Atlantic Council دربارهٔ اوکراین را مستقیماً به صندوق ایمیل شما می‌فرستد. نظرات دربارهٔ تأثیر حملات هوایی اوکراین بر فعالیت ربات‌های روسیه همچنان متفاوت است، اما خسارت گستردهٔ این حملات مشکوک نیست. در طول هفتهٔ گذشته، بسیاری از خدمات دیجیتال ارائه‌شده توسط یاندکس و شرکت‌های شریک به دلیل کمپین بمبارانی اوکراینی مختل یا به حالت آفلاین درآمدند. در ۱۱ اکتبر، مشتریان روسی خدمات بانکداری آنلاین یاندکس نتوانستند به برنامه دسترسی پیدا کنند یا به وجوه خود برسند. رئیس خدمات مالی یاندکس، دیمیتری پیروگوو در پستی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «می‌دانم که شما نه برای کلام، بلکه برای دسترسی به پول‌تان منتظر هستید.» او تاریخ مشخصی برای بازیابی کامل اعلام نکرد. مجموعهٔ گسترده‌ای از برنامه‌ها و ابزارهای یاندکس، از جمله خدمات تاکسی، نیز با مشکلات مشابهی مواجه شدند. این اختلال فراتر از بسترهای خود یاندکس رفت. بیش از شصت‌هزار کسب‌وکار و مؤسسهٔ روسی به خدمات آنلاین این شرکت وابسته‌اند؛ از تحویل غذای فست‌فود و مدیریت خانه‌های هوشمند تا تجارت الکترونیک و ادارات شهری. گزارش‌ها حاکی است که بسیاری پس از حملات پهپادی اوکراین با این مشکلات روبه‌رو شدند.

‏🟣 ۳/۳ مشکلات فراتر از مرزهای روسیه نیز سرایت کرد؛ خدمات یاندکس در حداقل هشت کشور، از آسیای مرکزی تا صربستان، در دسترس نبود. دفتر نمایندگی این شرکت در ازبکستان «قطعی جدی» را اعلام کرد؛ وزارت هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان نیز برای بازگرداندن خدمات یاندکس مداخله کرد. اگرچه عملیات در اکثر کشورها به‌سرعت به‌صورت جزئی بازگردانده شد، این قطعی‌ها اعتبار روسیه را به‌عنوان شریک قابل اعتماد و پیشرو فناوری منطقه تحت‌سوءتأثیر قرار داد. رویدادهای مرکز اوراسیا در حال حاضر اقدامات اضطراری در حال اجراست و برخی خدمات در حال بازگشت‌اند؛ اما بهبود کامل ممکن است ماه‌ها طول بکشد. یاندکس باید تجهیزات آسیب‌دیده را از بازار بین‌المللی فناوری تأمین کند؛ تقاضا در این بازار از عرضه محدود پیشی می‌گیرد. علاوه بر این، دسترسی به برخی مؤلفه‌های کلیدی ممکن است به‌واسطه قوانین تحریم‌های موجود محدود شود و کار شرکت را دشوارتر سازد. چرا روسیه این‌چنین در معرض خطر بود؟ به‌نظر می‌رسد تلاش‌های کرملین برای گسترش کنترل بر فضای اطلاعات، کشور را به‌طور خاص در برابر چنین حملاتی آسیب‌پذیر ساخته است. از سال ۲۰۱۵، قانون روسیه داده‌های شخصی تمام شهروندان را ملزم به ذخیره‌سازی داخل مرزهای کشور می‌کند. این قانون و سایر مقرراتی که هدفشان ایجاد «اینترنت حاکمیتی» است، زیرساخت دیجیتال روسیه را در تعداد محدودی از مراکز دادهٔ عظیم متمرکز کرده‌اند. این مراکز هدف‌های ارزشمند برای پهپادهای اوکراینی هستند. حملات اوکراین به مراکز دادهٔ روسیه چندین درس مهم برای جامعه بین‌المللی به همراه دارد. این حملات نشان می‌دهند که مراکز داده دیجیتال باید به‌عنوان زیرساخت حیاتی در نظر گرفته شوند و همان‌گونه که نیروگاه‌ها و پایانه‌های لجستیکی محافظت می‌شوند، از حفاظت فیزیکی مشابهی برخوردار شوند. در عین حال، پشتیبان‌گیری و پراکندگی داده‌ها باید جزو سیاست‌های دیجیتال به‌صورت روتین باشد. نشانه‌هایی وجود دارد که روسیه و ایران از یکدیگر می‌آموزند؛ تهران به مراکز داده در اسرائیل، امارات متحده عربی و بحرین هدف می‌گیرد. این موضوع خطر بر زیرساخت‌های دیجیتال را برجسته می‌کند و ضرورت اتخاذ تدابیر امنیتی جامع را نشان می‌دهد. ایدهٔ این‌که پهپادهای اوکراینی روبات‌های کرملین را ساکت می‌کنند، تخیل جهان را به خود جلب کرد؛ اما داستان واقعی پشت حملات اخیر اوکراین به مراکز دادهٔ عظیم روسیه، نشانگر آسیب‌پذیری استراتژیک است. از بانک‌ها تا حمل‌ونقل، حملات کی‌یف ثابت می‌کند زیرساخت دیجیتال بسیار متمرکز روسیه کشور را به‌طرز خطرناکی در معرض خطر قرار داده است. لئونید باراتز (Leonid Baratz) روزنامه‌نگار تحقیقی و گزارشگر خاورمیانه برای تلویزیون و رادیوی ملی اوکراین است و برای گروه رسانه‌ای اسرائیلی BeSheva نیز می‌نویسد؛ موضوعات او شامل دیپلماسی و امنیت در منطقه است. ‏🔗 متن اصلی: https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/ukrainian-drone-strikes-highlight-the-vulnerability-of-russias-data-centers/

‏🟡 #چین #آمریکا 🧠 به شما گفتم»: بخش تراشه‌های چین پیشرفت می‌کند — و کنترل‌های صادراتی ایالات متحده دلیل آن هستند ‏🏛 منبع: Fortune ‏✍️ نویسنده: Nicholas Gordon ‏📄 عنوان اصلی: ‘I told you so’: China’s chip sector is making breakthroughs—and U.S. export controls are the reasons why ‏🔎 export controls, semiconductor, AI, Huawei, Biden administration #تحلیل_راهبردی #آمریکا_و_کانادا #ژئوپلیتیک #اقتصاد_سیاسی #Fortune ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🟡 ۲/۴ ‏📌 چکیده: راکش کومار، استاد مهندسی برق و کامپیوتر در دانشگاه ایلینوی اربانا‑شمپین، چهار سال را به بررسی اثرات محدودیت‌های صادراتی آمریکا بر صنعت تراشه چین اختصاص داد و می‌گوید این محدودیت‌ها نتوانسته‌اند پیشرفت چین را متوقف کنند؛ پردازنده‌های چینی در حال پر کردن فاصله با رقبای آمریکایی هستند و مدل‌های هوش مصنوعی این کشور به‌طور قابل‌توجهی به برترین‌های ایالات متحده نزدیک شده‌اند. کنترل‌های صادراتی به‌جای سرکوب، چین را وادار کرد تا سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای برای ساخت اکوسیستم داخلی انجام دهد؛ هوآوی اکنون گوشی‌های پرمیوم و پردازنده‌های هوش مصنوعی داخلی می‌فروشد و شرکت‌های چینی در حوزه حافظه ادعا می‌کنند که می‌توانند پیش از سامسونگ و SK Hynix فناوری جدیدی معرفی کنند. اگرچه خودکفایی تراشه‌ای چین یک موفقیت استراتژیک است، اما در کوتاه‌مدت هنوز توان رقابت تجاری با ارائه‌دهندگان غربی مانند Nvidia و AMD را ندارد. «نمی‌گویم «به من گفتی»»، می‌گوید راکش کومار. «اما در واقع همین «به من گفتی» است.» کومار، استاد مهندسی برق و کامپیوتر در دانشگاه ایلینوی اربانا‑شمپین و نویسنده کتاب Chip Age: How Semiconductors Became the World’s Most Powerful Resource، چهار سال را به عنوان یکی از سرسخت‌ترین منتقدان دانشگاهی واشنگتن در خصوص تلاش این دولت برای منجمد کردن صنعت تراشه چین اختصاص داده است. چند روز پیش از آنکه دولت بایدن در اکتبر ۲۰۲۲ کنترل‌های صادراتی گسترده‌ای بر روی تراشه‌های پیشرفته و تجهیزات ساخت تراشه اعمال کند—محدودیت‌هایی که از آن زمان به‌طور مکرر گسترش یافته‌اند—او در مجله Fortune هشدار داد که این سرکوب مؤثر نخواهد بود. او نوشت: «نمی‌توانید با امید به لغزش رقیب، در یک مسابقه مهم پیروز شوید، به‌ویژه وقتی هزینه‌های قابل‌توجهی در این کار وجود دارد.» «استراتژی بسیار بهتری این است که سریع‌تر بدویید.» چهار سال پس از آن، به‌نظر می‌رسد این کنترل‌ها به‌نتیجه نرسیده‌اند. پردازنده‌های چینی در حال پر کردن فاصله با رقبای آمریکایی خود هستند؛ مدل‌های هوش مصنوعی این کشور هم‌اکنون با برخی از بهترین مدل‌های ایالات متحده برابرند. سؤال نخست کومار این است که این کنترل‌ها از ابتدا چه هدفی داشتند. او به Fortune می‌گوید: «برای اکثر کاربردهای هوش مصنوعی، نیازی به پیشرفته‌ترین تراشه‌ها نیست.» رباتیک، دوربین‌های هوشمند و سایر کاربردهای گسترده هوش مصنوعی به پیشرفته‌ترین سیلیکون نیازی ندارند. با قطع چین، واشنگتن به پکن هر دلیلی برای ساخت جایگزین‌های خود داد. کومار می‌گوید: «کنترل‌های صادراتی چین را وادار کرد تا تمام این پول‌ها را برای ایجاد اکوسیستمی صرف کند که اکنون می‌تواند این کاربردها را به‌تنهایی تأمین کند.» «نه تنها کنترل‌های صادراتی در این معنا شکست خوردند، بلکه اثر معکوس داشته‌اند.» هوآوی—که زمانی در آستانه مرگ تحت تحریم‌های آمریکا بود—اکنون گوشی‌های هوشمند پرمیوم و پردازنده‌های هوش مصنوعی عرضه می‌کند. در ۱۳ اکتبر این شرکت اعلام کرد که بیش از صد میلیون دستگاه مبتنی بر پردازنده‌های داخلی کیرن خود از سال ۲۰۲۳ تاکنون ارسال کرده است. چین نیز در حوزه نرم‌افزار در حال پیشرفت است. کومار می‌گوید مدل‌های چینی «در عملکرد، بسیار، بسیار نزدیک به مدل‌های ایالات متحده هستند.» آزمایشگاه هوش مصنوعی چینی DeepSeek و استارتاپ Z.ai مدل‌های پرچم‌دار خود را برای اجرا بر روی پردازنده‌های Ascend هوآوی سازگار کرده‌اند. میتوآن، غول تحویل غذا در چین، در ژوئن اعلام کرد که یک مدل هوش مصنوعی با یک‌هشت‌تریلیون پارامتر را به‌صورت کامل بر روی تراشه‌های داخلی آموزش داده است. بر اساس داده‌های IDC که توسط رویترز نقل شده، سهم Nvidia از تراشه‌های مرکز داده در چین در نیمه اول ۲۰۲۶ به ۳۴ ٪ کاهش یافت، در حالی که ارسال شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی این شرکت نسبت به سال قبل ۴۴ ٪ کاهش داشته است. در حوزه تراشه‌های حافظه، تولیدکنندگان چینی حتی ادعا می‌کنند پیشتازند. شرکت پیشرو در تولید تراشه‌های حافظه چین، ChangXin Memory Technologies (CXMT)، در یک همایش صنعتی در شانگهای آخر هفته گذشته گفت که تا پایان سال یک معماری جدید حافظه را معرفی خواهد کرد—معماری‌ای که اگر ثابت شود، آن را پیش از رقبای فعلی سامسونگ، SK Hynix و میکرون قرار می‌دهد.

‏🟡 ۳/۴ هدف اعلام‌شده واشنگتن تغییر کرده است. مقامات آمریکایی کمتر دربارهٔ متوقف کردن توسعه هوش مصنوعی چین صحبت می‌کنند و بیشتر بر حفظ برتری ایالات متحده در لبهٔ پیشرفت تأکید می‌نمایند. آن‌ها به فهرست رو به رشد راه‌حل‌های دور زدن اشاره می‌کنند: پردازنده‌های سطح بالای B200 و B300 شرکت Nvidia که از صادرات ممنوع شده‌اند، همچنان در چین ظاهر می‌شوند؛ Anthropic و OpenAI ادعا می‌کنند DeepSeek و سایر آزمایشگاه‌های چینی مدل‌های آمریکایی را «تقلیل» می‌کنند (یعنی با آموزش بر خروجی رقیب، فاصله را به‌صورت ارزان پر می‌کنند). کومار قانع نشده است. او می‌گوید: «این را در بحث‌های سیاست‌گذاری می‌بینم. آن‌ها دائماً معیارهای هدف را جابجا می‌کنند.» استخراج بیشتر از آنچه در اختیار دارند. اگر هدف استراتژیک یا نظامی باشد — جایی که واقعاً باید پیشرفته‌ترین مدل‌ها را داشته باشید و در زمینهٔ هوش مصنوعی برابر باشید — به نظر من راه‌های مختلفی برای دستیابی به آن هدف وجود دارد، کومار توضیح می‌دهد. چین می‌تواند کمبود تجهیزات پیشرفته ساخت تراشه را با تکنیک‌های الگوریتمی، منبع‌باز کردن و بسته‌بندی پیشرفته جبران کند. «ممکن است این کار هزینه بیشتری داشته باشد، اما اگر این برای کشور مهم باشد، مایل به تحمل آن هستید»، او می‌گوید. سازندگان تراشه‌های چینی هرگز نتوانستند دستگاه‌های لیتوگرافی فرابنفش شدید (EUV) ساخته‌شده توسط غول هلندی تجهیزات نیمه‌رسانا ASML را وارد کنند — این ابزارها ریزترین ویژگی‌ها را روی پیشرفته‌ترین تراشه‌ها می‌نقشند — زیرا دولت هلند، تحت فشار ایالات متحده، از سال ۲۰۱۹ مجوز صادرات را نگه داشته است. این امر کارخانه‌هایی مانند Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC)، بزرگ‌ترین سازندهٔ تراشهٔ چین، را مجبور کرده تا به دستگاه‌های فرابنفش عمیق (DUV) کم‌پیشرفته‌تر تکیه کنند و با استخراج عملکرد بهتر از ماشین‌های قدیمی، سعی در جبران کنند. «این چقدر مقیاس‌پذیر است؟ چه میزان بازده می‌توانید از آن به دست آورید؟ این‌ها سؤال‌هایی هستند که هنوز پاسخشان را نمی‌دانیم»، کومار می‌گوید. به‌جای فشردن تعداد بیشتری ترانزیستور روی یک لایهٔ سیلیکون، هوآوی تراشه‌ها را به صورت سه‌بعدی می‌چینند. در ماه مه، هه تینگ‌بو، رئیس واحد نیمه‌رساناهای هوآوی، پاسخ شرکت به قانون مور را معرفی کرد: «قانون مقیاس‌گذاری تاو». این قانون بر سرعت انتقال سیگنال‌ها در یک سامانهٔ محاسباتی تمرکز دارد نه بر کوچک بودن ترانزیستورها و هدف آن دستیابی به چگالی تراشهٔ معادل ۱٫۴ نانومتر تا سال ۲۰۳۱ است. استراتژیک در مقابل تجاری اما در حالی که خودکفایی تراشه‌ای چین یک موفقیت استراتژیک است، لزوماً موفقیت تجاری محسوب نمی‌شود. «آیا شرکت‌های چینی می‌توانند در مقابل ارائه‌دهندگان استنتاج غربی رقابت کنند؟ احتمالاً پاسخ منفی است، حداقل در کوتاه‌مدت»، کومار می‌پذیرد. این ممکن است خلاف انتظار به نظر برسد، چرا که مدل‌های منبع‌باز چینی به‌دلیل هزینه پایینشان در سرتاسر جهان تحسین شده‌اند و چین برق ارزان دارد. اما بزرگ‌ترین ارائه‌دهندگان استنتاج هنوز چینی نیستند، او اشاره می‌کند. «این مدل‌ها در چین توسعه می‌یابند، اما سپس روی تراشه‌های آمریکایی و در آمریکا سرو می‌شوند». «اگر چین بتواند این توکن‌ها را ارزان‌تر از آمریکایی‌ها ارائه دهد، به سادگی این توکن‌ها را از چین سرو می‌کرد»، او اضافه می‌کند. «همه می‌توانستند از این مدل‌ها روی زیرساخت‌های چینی استفاده کنند. اما این‌گونه نیست». تلاش‌های هوآوی و سایر سازندگان تراشهٔ چینی برای استخراج عملکرد بیشتر از سخت‌افزارهای کم‌پیشرفته چشمگیر است — اما نتایج همچنان راه‌حل‌های موقتی نسبت به آزادی‌ای که انویدیا یا ای‌ام‌دی دارند، باقی می‌مانند. «سرعتی که از مقیاس‌گذاری تراشه‌ها صرفاً به‌دست می‌آید و باعث کارآمدی هزینه و بهره‌وری می‌شود، معمولاً بسیار بالاتر از سایر عوامل مؤثر بر هزینه و عملکرد کلی سیستم‌ها است»، کومار توضیح می‌دهد. «هوش مصنوعی، به نوعی، صنعت تراشه را نجات می‌دهد». عصر تراشه عمدتاً داستانی است دربارهٔ تبدیل نیمه‌رساناها به یکی از مهم‌ترین کالاهای جهان؛ اما این داستان هشداری نیز به همراه دارد. به گفتهٔ کومار، هزینه ساخت هر ترانزیستور جدید در حال افزایش است و کسب‌وکار کارخانه‌های ساخت تراشه تا حدی متمرکز شده که یک شرکت، Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC)، بر تولید پیشرفتهٔ تراشه‌ها تسلط دارد.

‏🟡 ۴/۴ «در فیلم‌هایی که تیمی و مجموعه‌ای از قهرمانان دارند، همه یک‌یکی می‌میرند»، او درباره رقبای پیشین این صنعت می‌گوید. «در ذهنم همین‌طور پیش رفت.» صنعت نیمه‌هادی‌ها یک صنعت چرخه‌ای از رونق و رکود است. پیش از ظهور ChatGPT، سازندگان تراشه با مازاد تراشه پس از کووید مواجه بودند. «به نوعی هوش مصنوعی در حال نجات صنعت نیمه‌هادی‌هاست»، کومار می‌گوید. آیا کاهش عمدی سرعت در آزمایشگاه‌های پیشرفته — که توسط داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic، مطرح شده است — می‌تواند تقاضای نیمه‌هادی‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهد؟ «نه به‌صورت چشمگیری»، کومار می‌گوید. «تقاضای نیمه‌هادی‌ها نه تنها به این دلیل که یک مشتری خاص به تراشه‌های بیشتری نیاز دارد، بلکه به این دلیل که تعداد مشتریان همواره در حال افزایش است، رشد می‌کند.» در نهایت، OpenAI و Anthropic تنها عوامل محرک تقاضای نیمه‌هادی‌ها نیستند. این به این معنا نیست که او از رکود طولانی‌مدت در بخش نیمه‌هادی‌ها نگران نیست. اگر تقاضای هوش مصنوعی کاهش یابد یا اقتصاد ساخت تراشه‌ها به‌نهایت به حدی برسد که کوچک‌سازی متوقف شود، برتری غرب متوقف می‌شود. «اگر مقیاس‌پذیری تراشه به‌طور قابل‌توجهی کند شود یا عوامل کاربردی به‌اندازه کافی قوی نباشند تا هزینه‌های بالاتر ساخت تراشه را توجیه کنند، آن‌گاه چین می‌تواند به‌سادگی پیشی بگیرد»، او می‌گوید. «هرگز توانایی نوآوری بشر را دست کم نگیرید»، او اضافه می‌کند. «این‌که مدل‌های هوش مصنوعی چینی تقریباً به‌قدری قدرتمندند که برخی مدل‌های آمریکایی، بدون دسترسی به این تراشه‌های پیشرفته، همین‌اکنون این نکته را به شما می‌گویند.» در ستون Asia Agenda مجله Fortune که حداقل دو بار در ماه منتشر می‌شود، با برترین رهبران تجاری آسیا دربارهٔ برنامه‌ریزی برای آینده و درس‌هایی که از شرکت‌های پیشرو در یکی از پرشتاب‌ترین و پویاترین مناطق جهان گرفته‌اند، گفتگو می‌کنیم. تمام پروفایل‌های ما را اینجا ببینید. ‏🔗 متن اصلی: https://fortune.com/2026/10/16/china-chip-export-controls-failed-rakesh-kumar/