‏🟢 #عربستان #ایران 🧠 موشک‌های انصار الله یاد گرفته‌اند هدف بزنند؛ کسی به آن‌ها آموزش داده است. ‏🏛 منبع: Sonar21 ‏✍️ نویسنده: Larry C. Johnson ‏📄 عنوان اصلی: Ansar Allah’s Missiles Have Learned to Hit. Someone Taught Them. ‏🔎 Houthi, GLONASS, BeiDou, Aramco, King Khalid International Airport #تحلیل_راهبردی #روسیه #خاورمیانه #جنگ #Sonar21 ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🟢 ۲/۴ ‏📌 چکیده: در طول جنگ یمن موشک‌های بالستیک انصار الله تا پیش از تابستان ۲۰۲۴ بیشتر جنبهٔ سیاسی داشتند و به‌ندرت به اهداف دقیق می‌رسیدند؛ اما از اکتبر ۲۰۲۳ تا کنون پنج فرودگاه سعودی هدف حملات شده‌اند و خسارات جانی و مادی قابل‌توجهی وارد شده است. نویسنده معتقد است دقت جدید این موشک‌ها ناشی از استفادهٔ ترکیبی ایران از سامانه‌های ناوبری نظامی روسیه (GLONASS) و چین (BeiDou) است که برای اصلاح مسیر در اواخر پرواز و کاهش خطاهای اینرسی ضروری‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد روسیه داده‌های ماهواره‌ای هدف‌گیری را به حوثی‌ها می‌فرستد و چین تصاویر تجاری را فراهم می‌کند، در حالی که ایران موشک‌ها، آموزش و مشاوران را تأمین می‌کند؛ این زنجیرهٔ تأمین باعث شده موشک‌های یمنی بتوانند در مقابل شبکهٔ دفاع هوایی قوی عربستان، به تأسیسات کلیدی اصابت کنند. در طول بیشتر جنگ عربستان در یمن، موشک‌های بالستیک انصار الله بیشتر جنبه سیاسی داشتند تا نظامی؛ سر و صدا و ترس ایجاد می‌کردند، اما به ندرت تأثیرگذار می‌شدند. در سال ۲۰۱۷ مطبوعات می‌توانستند به‌راستی گزارش دهند که این موشک‌ها غالباً با کاهش بار جنگی سبک می‌شدند و به ندرت به هدف مورد نظر می‌رسیدند. دفاع هوایی عربستان بسیاری از آن‌ها را نابود کرد و باقی‌مانده‌ها در صحرای خالی سقوط کردند. امروزه این تصویر دیگر صادق نیست. از زمانی که در تابستان جاری، درگیری دوباره شعله‌ور شد، از ۵ اکتبر تا امروز پنج فرودگاه عربستان هدف حملات حوثی‌ها قرار گرفته‌اند؛ ۲۰ نفر کشته و صدها نفر زخمی شده‌اند. در ۱۰ اکتبر AFP تصویری از فرودگاه بین‌المللی ملک خالید در ریاض گرفت که در همان لحظه مورد اصابت قرار گرفته بود. وقتی حوثی‌ها ادعای اصابت به تسهیلات آرامکو را مطرح کردند، «ائتلاف این ادعاها را گمراه‌کننده خواند»، اما روزنامه‌نگاران مستقل آتش‌سوزی و دود بر فراز پالایشگاه ریاض را گزارش دادند. این‌ها سلاح‌های منطقه‌ای نیستند که در حوالی شهر سقوط کنند؛ بلکه اصابت به تأسیسات خاصی در فاصله بیش از هزار کیلومتر است که در برابر یکی از متراکم‌ترین شبکه‌های دفاع هوایی منطقه رخ می‌دهد. من تمام دوران کاری‌ام را در حوزه هدف‌گیری و برنامه‌ریزی نظامی سپری کرده‌ام و می‌دانم این الگو چه معنایی دارد. دقت در بردهای طولانی از موتور موشک بهتر حاصل نمی‌شود. موشکی که از خانواده اسکود باشد و تنها بر هدایت اینرسی عمل کند، در طول پرواز خطاهای انباشته می‌کند و وسیله بازگشت آن نیز خطاهای بیشتری اضافه می‌کند. برای کاهش خطای چند صد متری به ده‌ها متر باید مسیر را در اواخر پرواز اصلاح کرد؛ از طریق به‌روزرسانی‌های ناوبری ماهواره‌ای، وسیله بازگشت قابل مانور یا دنبال‌کننده نهایی. هرچه سخت‌افزار باشد، نیاز به مختصات هدف دقیق دارد. چنین امکاناتی انصار الله در کوه‌های سعاده نمی‌تواند تولید کند. بدنه‌های موشک ریشه ایرانی دارند؛ این موضوع به‌طور جدی مورد مناقشه نیست. اما پیشرفت‌های دقت ایران نشان می‌دهد منبع این توانایی کجاست؛ در اینجا دو گزینه وجود دارد، نه یک. اولین گزینه روسیه است. از زمان حمله ایران در سال ۲۰۲۰ به عین‌الاسد، گزارش‌های مداومی آمده است که موشک‌های خانواده فاتح از GLONASS، سامانه ناوبری ماهواره‌ای روسیه، استفاده می‌کنند. برای استفاده ایران از سیگنال نظامی رمزگذاری‌شده و مقاوم در برابر اختلال GLONASS، روسیه باید کلیدهای رمزنگاری را در اختیار آن بگذارد. دومین گزینه چین است و من آن را نادیده نمی‌گیرم. صورت‌الستاره BeiDou چین بزرگ‌تر از GPS است و سرویس محدود و کاربری مجاز آن برای مقاومت در برابر اختلال و جعل طراحی شده است. پژوهشگرانی که روابط چین‑ایران را دنبال می‌کنند، به توافق گزارش‌شده در سال ۲۰۱۵ برای ادغام BeiDou در زیرساخت‌های نظامی ایران اشاره می‌کنند و به گزارش‌ها می‌گویند پس از مشارکت استراتژیک ۲۰۲۱، پکن سیگنال نظامی رمزگذاری‌شده خود را به تهران ارائه داده است. بر اساس برخی منابع، ایران انتقال از GPS آمریکایی به BeiDou را در ژوئن ۲۰۲۵، پس از جنگ ۱۲ روزه، تکمیل کرد. آلین ژیولت، رئیس پیشین اطلاعات فرانسه، استدلال می‌کند که بهبود دقت موشک‌های ایرانی از آن زمان بهتر با دسترسی به BeiDou توضیح می‌شود. تهران هرگز این موارد را تأیید نکرده؛ تنها می‌گوید از هر منبع موجود استفاده می‌کند و به هیچ‌کدام وابسته نیست.

‏🟢 ۳/۴ من گمان می‌کنم پاسخ صادقانه این است که ایران هر دو را به کار می‌گیرد و صرف‌نظر از این‌که موشک‌هایش به کدام صورت‌الستاره وابسته‌اند، منطق مشابهی برقرار می‌شود. سیگنال غیرنظامی باز دقیقاً همان چیزی است که جنگ الکترونیکی عربستان و آمریکا ابتدا هدف خود می‌گذارند. موشکی که در چنین محیطی به هدف می‌رسد، از سیگنال نظامی محافظت‌شده استفاده می‌کند و تنها مسکو یا پکن می‌توانند این دسترسی را فراهم کنند. اگر ایران این سیگنال را داشته باشد، دلیل کافی برای این است که موشک‌های ارسالی به یمن نیز آن را به همراه داشته باشند. لایه هدف‌گیری نیز همان مسیر را نشان می‌دهد. در سال ۲۰۲۴ وال استریت ژورنال گزارش کرد که روسیه داده‌های ماهواره‌ای را از طریق سپاه پاسداران به حوثی‌ها در یمن می‌فرستد. واشنگتن نیز علناً یک شرکت چینی ماهواره‌های تجاری را متهم کرده است که تصاویر ارائه داده‌اند که به حملات حوثی‌ها کمک می‌کند. مختصات دقیق نیمی از دقت ضربه را تشکیل می‌دهد؛ حرکتی که ماهوارهٔ خود ندارد، به چشم‌های دیگران وابسته است. «آنها فقط از Google Earth استفاده می‌کنند» برخی مفسران این را رد می‌کنند. آن‌ها می‌گویند هر کسی می‌تواند مختصات را از Google Earth استخراج کند، پس انصار الله نیازی به کمک خارجی ندارد؛ کافی است مختصات یک باند فرود یا یک پالایشگاه را وارد کنید و شلیک کنید. این استدلال بین دانستن مکان هدف و توانایی اصابت به آن را مخلوط می‌کند. دقت شامل دو بخش خطا است و دکترین هدف‌گیری نظامی هر یک را به‌طور مستقل در نظر می‌گیرد. بخش نخست خطای مکان هدف است: چقدر مکان نقطه هدف را می‌دانید. بخش دوم خطای سلاح است: موشک تا چه حد می‌تواند به مختصات داده‌شده نزدیک شود. این دو با هم ترکیب می‌شوند و بزرگ‌ترین آن‌ها غالب می‌شود. تصاویر تجاری رایگان اولین بخش را بهبود داده‌اند. برای تأسیساتی بزرگ، ثابت و به‌خوبی تصویر شده مثل فرودگاه‌های عربستان سعودی، مختصات Google Earth اغلب به‌دقت چند متر افقی می‌رسند. این تغییر واقعی نسبت به دههٔ ۱۹۹۰ است و من ادعای خلافی ندارم. اما مختصات تنها یک عدد است؛ برای موشکی که نمی‌تواند به آن هدایت شود، هیچ‌کاری نمی‌کند. موشکی مشتق‌شده از اسکود که با راهنمایی اینرسی پرواز می‌کند و وسایل بازگشتش هنگام ورود به جو می‌لرزد، حتی اگر مختصات کاملاً دقیق باشد، صدها متر از هدف فاصله می‌گیرد. یک مختصات پنج متری که به سلاحی با دقت ۵۰۰ متری داده شود، همان دقت ۵۰۰ متری را به همراه خواهد داشت. تنها راه تبدیل مختصات دقیق به اصابت دقیق، داشتن سامانهٔ راهنمایی است که بتواند مسیر خود را در اواخر پرواز اصلاح کند: به‌روزرسانی‌های ناوبری ماهواره‌ای، وسایل بازگشت قابل مانور یا ردیاب نهایی. استدلال Google Earth نیاز به این فناوری را توجیه نمی‌کند؛ بلکه فرض می‌کند این فناوری پیشاپیش موجود است. مشکل دوم این است که راهنمایی ناوبری ماهواره‌ای تنها به اندازه سیگنالی که دریافت می‌کند مؤثر است و سیگنال GPS غیرنظامی اولین هدف جمره‌های الکترونیکی عربستان و ایالات متحده در زمان جنگ است. موشکی که در محیط الکترومغناطیسی پرتنش به هدف خود می‌رسد، بر سیگنال آزاد و رمزنگاری‌نشده کار نمی‌کند. دسترسی به سیگنال نظامی محافظت‌شده، چه GLONASS باشد چه BeiDou، تنها از سوی کشوری که این سامانه را مالک است می‌تواند فراهم شود. در نهایت، تصاویر تجاری یک لحظه‌ای هستند و اغلب چند هفته یا ماه پیش گرفته شده‌اند. آن‌ها نمی‌توانند بگویند امشب کدام آشیانهٔ هواپیماها را در خود دارد یا کدام بخش پالایشگاه در حال کار است. اصابت به نقاط هدف با ارزش بالا به‌جای فقط تأسیسات، نیاز به اطلاعات به‌روز دارد؛ همان اطلاعاتی که داده‌های ماهواره‌ای روسیه در سال ۲۰۲۴ می‌توانستند فراهم کنند. بنابراین بله، Google Earth بخشی از این روایت است. این ابزار کمک می‌کند تا درک کنیم چرا هدف‌گیری زیرساخت‌های ثابت برای هر عامل غیر دولتی در جهان آسان‌تر شده است. اما نمی‌تواند توضیح دهد موشک‌های یک جنبش یمنی چگونه به نقاط هدف خود می‌رسند. برای این کار بستهٔ راهنمایی و سیگنال ناوبری لازم است و انصار الله هیچ‌یک از این‌ها را فراهم نمی‌کند. زنجیرهٔ تأمین

‏🟢 ۴/۴ بازسازی این زنجیره دشوار نیست. ایران موشک‌ها، آموزش‌ها و مشاوران سپاه پاسداران را در میدانی فراهم می‌کند. روسیه، چین یا هر دو سیگنال ناوبری نظامی محافظت‌شده‌ای که ایالات متحده نمی‌تواند قطع کند، یعنی GLONASS یا BeiDou، را عرضه می‌نمایند. گزارش شده است که روسیه داده‌های هدف‌گیری را فراهم کرده و چین تصاویر تجاری را تأمین می‌کند. انصار الله پرتاب‌کننده‌ها و ارادهٔ عملیاتی را فراهم می‌آورد. چرا مسکو یا پکن این خطر را می‌پذیرند؟ به نقشه نگاه کنید. ایالات متحده دو گروه ناوهای حامل هواپیما و یک گروه آمفیبیان آماده در دریای عرب برای جنگ خود با ایران دارد. هر سامانهٔ دفاع هوایی عربستان سعودی که موشکی یمنی را سرنگون می‌کند، یک سامانهٔ دیگر را از دسترس برای آن جنگ می‌گیرد؛ و هر فرودگاه یا پالایشگاهی که مختل می‌شود، هزینهٔ سیاسی هم‌راستایی ریاض با واشنگتن را افزایش می‌دهد. برای روسیه این منطق همانند منطق حمایت‌های تسلیحاتی و هدف‌گیری غربی است که به اوکراین ارائه شده؛ برای چین این راهی کم‌هزینه است تا نیروی نیروی دریایی آمریکا را در فاصله‌ای دور از اقیانوس آرام غربی نگه دارد. هیچ‌کدام نیازی به شلیک گلوله یا درج نام خود بر موشک ندارند. واشنگتن و ریاض باید تهدید موشک‌های حوثی را صرفاً به عنوان مشکل ایران در نظر نگیرند. تحریم‌ها و توقیف در بنادر دریای سرخ به بدنهٔ موشک‌ها می‌پردازند؛ اما در برابر سیگنال‌های ارسالی از مدار یا تصاویری که از طریق شرکت‌های پوششی خریداری شده‌اند، بی‌اثر می‌مانند. تا زمانی که لایهٔ هدایت و هدف‌گیری مستقیماً، چه از طریق دیپلماسی با مسکو و پکن و چه از طریق اقدامات جدی الکترونیکی و فضایی، مورد مقابله قرار نگیرد، فرودگاه‌های عربستان سعودی همچنان در خبرهای شبانه ظاهر می‌شوند. ‏🔗 متن اصلی: https://sonar21.com/ansar-allahs-missiles-have-learned-to-hit-someone-taught-them/

‏🔴 #اسرائیل #آمریکا 🧠 فلسطینی‌ها راه‌حل دو‌کشوری را می‌خواهند ‏🏛 منبع: Foreign Affairs ‏✍️ نویسنده: Michael Robbins, Amaney A. Jamal, Mark Tessler ‏📄 عنوان اصلی: Palestinians Want a Two-State Solution ‏🔎 Donald Trump, Hamas, Benjamin Netanyahu, Gaza, Board of Peace #تحلیل_راهبردی #خاورمیانه #جهانی #جنگ #روابط_بین_الملل #Foreign_Affairs ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🔴 ۲/۷ ‏📌 چکیده: در سپتامبر ۲۰۲۵ رئیس‌جمهور ایالات متحده طرح صلحی برای غزه ارائه کرد که پس از یک سال به بن‌بست رسیده و بازسازی گسترده هنوز به‌دست نیامده؛ اسرائیل بیش از ۶۰ ٪ نوار را تحت کنترل دارد و دولت‌های بین‌المللی برای اجرای آن شکل نگرفته‌اند. نظرسنجی‌های Arab Barometer و PCPSR که در اکتبر ۲۰۲۵ در غزه (۸۵۵ نفر) و کرانهٔ باختری (۸۰۰ نفر) انجام شد، نشان دادند اکثریت فلسطینیان، به‌ویژه غزه‌ای‌ها، مذاکرات دیپلماتیک و راه‌حل دو‌کشوری را مؤثرترین مسیر می‌دانند و تمایل به ماندن و مشارکت در بازسازی دارند، در حالی که اعتماد به حماس و ادارهٔ فلسطینی به‌طور عمیقی کاهش یافته است. در عین حال، وضعیت انسانی در غزه همچنان بحرانی است: تنها ۹ ٪ دسترسی به برق دارند، ۶۱ ٪ جابجا شده‌اند و بیش از نیمی از خانوارها به‌طور مداوم با کمبود غذا مواجه‌اند؛ در کرانهٔ باختری امنیت و اقتصاد به‌سرعت وخیم شده و ۲۴ ٪ به مهاجرت فکر می‌کنند. در سپتامبر ۲۰۲۵، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، طرح صلحی برای پایان جنگ در غزه ارائه کرد و وعده داد که نه تنها سرزمین ویران‌شده را بازسازی می‌کند، بلکه «صلح ابدی در خاورمیانه» را به ارمغان می‌آورد. یک سال پس از آن، این طرح به بن‌بست رسیده است. حماس هنوز سلاح‌های خود را تسلیح نکرده است. اسرائیل همچنان بیش از ۶۰ درصد نوار غزه را تحت کنترل دارد. دولت تکنوکراتیک وعده‌داده‌شده و نیروی امنیتی بین‌المللی شکل نگرفته‌اند و بازسازی گسترده به سختی آغاز شده؛ اکثر ساکنان غزه هنوز برای تأمین غذا، آب و سرپناه با مشکل مواجه‌اند. با نزدیک شدن به انتخابات اکتبر اسرائیل، نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو موضع خود را سخت‌گیرانه‌تر کرده و توافق‌نامه تسلیح‌زدایی حمایت‌شده توسط آمریکا را رد می‌کند. اگرچه هیئت صلح متشکل از ۲۵ کشور – سازوکاری که ترامپ برای اجرای طرح صلح خود ایجاد کرده بود – این هفته برنامه بازسازی مفصل‌تری را اعلام کرد، مقامات عالی‌رتبه به روزنامه Times of Israel و سایر رسانه‌ها گفتند که این گروه به دلیل انتخابات پیش‌رو، فشار بر نتانیاهو برای اجرای طرح را متوقف کرده است. این موضع سخت‌گیرانه برای اکثریت اسرائیلی‌ها جذاب است؛ زیرا آن‌ها بر این باورند که فلسطینیان به مذاکرات یا دیپلماسی علاقه‌ای ندارند. نظرسنجی‌ها بارها نشان داده‌اند که اسرائیلی‌ها به‌طور قاطع معتقدند فلسطینیان هیچ‌گاه تمایل به صلح ندارند و از این رو اسرائیل شریک واقعی مذاکره‌ای ندارد. به عنوان مثال، در ژوئیهٔ امسال، نظرسنجی دانشگاه تل‌آویو از اسرائیلیان یهودی پرسید که چه انتظاری از فلسطینیان دارند. هفتاد و دو درصد گفتند فلسطینیان «تا حد متوسط یا بسیار» مخالف هرگونه مذاکرات صلح هستند و بیش از هشتاد درصد بر این باورند که فلسطینیان فکر می‌کنند صلح با اسرائیل دست‌نیافتنی است. اما این تصور به‌طور کامل باورهای اکثر فلسطینیان و آمادگی آن‌ها برای پذیرش را تحریف می‌کند. به مدت دو دهه، پروژهٔ نظرسنجی Arab Barometer که ما در اجرای آن مشارکت داریم، نظرسنجی‌های جامعی از افکار عمومی فلسطینیان در هر دو کرانه باختری و غزه انجام داده است. آخرین نظرسنجی گستردهٔ ما که در اکتبر ۲۰۲۵ انجام شد، نشان داد که اکثریت فلسطینیان مذاکرات دیپلماتیک را، نه مقاومت مسلحانه، مؤثرترین راه برای حل دائمی منازعهٔ اسرائیل‑فلسطین می‌دانند. شرایط میدانی تغییری نکرده که این نتایج را به‌طور معناداری تغییر دهد و این نتایج توسط سؤالاتی که در آگوست همین سال مرکز فلسطینی سیاست و پژوهش‌های نظرسنجی مستقر در رام‌الله (PCPSR) – شریک Arab Barometer – مطرح کرد، تأیید شده‌اند.

‏🔴 ۳/۷ در واقع، بسیاری از فلسطینیان چشم‌انداز واضح و واقع‌بینانه‌ای برای آینده دارند. درصد بسیار بیشتری از آن‌ها از گزینهٔ دو‌کشوری حمایت می‌کند تا از هر راه‌حل دیگری. ساکنان غزه، با وجود اینکه در سه سال گذشته بیشترین خسارت را تحمل کرده‌اند، عموماً عملی‌گرترین هستند: نسبت بیشتری از آن‌ها نسبت به فلسطینیان ساکن کرانه باختری، آمادهٔ پذیرش راه‌حل دو‌کشوری هستند و نیمی از غزه‌ای‌ها، در صورت پیشرفت ملموس به سوی خودمختاری فلسطینیان، نرمال‌سازی روابط دیپلماتیک عرب‌ها با اسرائیل را می‌پذیرند. اعتماد فلسطینیان به حماس و ادارهٔ فلسطینی (PA) نیز به‌طور عمیقی کاهش یافته؛ آن‌ها بر این باورند که هیچ‌یک از این دو جناح امنیتشان را تأمین یا زندگی‌شان را بهبود نبرده و به تجدید سیاسی نیاز دارند. به‌طور چشمگیر، اکثر غزه‌ای‌ها تمایل دارند در سرزمین ویران‌شده خود بمانند و در بازسازی آن مشارکت کنند، نه اینکه به مهاجرت روی آورند. وضعیت فوری غزه ناامیدکننده است. شرایط فلسطینیان ساکن در کرانه باختری به سرعت در حال وخیم شدن است. وضعیت موجود قابل ادامه نیست، هرچند پایان روشنی برای درگیری در پیش نیست. اما نظرات خود فلسطینیان نوری از امید می‌تابانند. اسرائیلی‌ها می‌توانند حکومتی جدید را برگزینند که تعهد بیشتری به مذاکرات داشته باشد. اگر چنین حکومتی و کمک‌کنندگان بین‌المللی به سوی انتقالی گام بردارند که دولت‌سازی فلسطینی را بخش مرکزی مذاکرات قرار دهد و خواست غزه‌ای‌ها برای امنیت و حاکمیتی مشروع را به رسمیت بشناسند، غزه‌ای‌ها آمادهٔ سازش هستند؛ همان‌طور که بسیاری از فلسطینیان در کرانه باختری نیز آمادگی دارند. آن‌ها مایلند به سوی نظام سیاسی جدیدی گام بردارند، اما این نظام باید واقعاً نو باشد. واقع‌گرایی فلسطینیان نظرسنجی عرب بارومتر در اکتبر گذشته نشان داد که شرایط در هر دو غزه و کرانه باختری تا چه حد ناامیدکننده شده است؛ بحرانی امنیتی، اقتصادی و انسانی که از آن زمان به‌طور معناداری بهبود نیافته است. این نظرسنجی به‌صورت حضوری با ۸۵۵ نفر در غزه — در منازل، پناهگاه‌ها یا کمپ‌های پاسخ‌دهندگان — و ۸۰۰ نفر در کرانه باختری — در منازل پاسخ‌دهندگان — انجام شد. این کار همزمان با اعلام آتش‌بس رسمی در غزه آغاز شد و تصویری گسترده از شرایطی که بازسازی نوار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، ارائه داد. به‌دلیل زمان‌بندی نظرسنجی، برخی پرسش‌هایی که در کرانه باختری و سایر کشورهای خاورمیانه دربارهٔ سیاست داخلی و روابط اجتماعی مطرح می‌شد، در غزه پرسیده نشد تا جایی برای سؤالاتی باز شود که نیازهای فوری غزه‌ای‌ها را روشن سازد. از زمان نظرسنجی عرب بارومتر ۲۰۲۵، نظرسنجی مشابهی برای ثبت وضعیت انسانی غزه انجام نشده؛ با توجه به محدود بودن کمک‌هایی که به غزه اجازه ورود داده شده و عدم پیشرفت واقعی هیئت صلح پس از مرحلهٔ اول آتش‌بس، مقیاس چالش تا حد زیادی تغییر نکرده است. در نظرسنجی ما، ۸۵ ٪ غزه‌ای‌ها اعلام کردند که از اوایل اکتبر ۲۰۲۳ حداقل یک‌بار جابجا شده‌اند. از میان این جابجا شدگان، ۷۰ ٪ سه بار یا بیشتر جابجا شده‌اند. شصت و یک درصد غزه‌ای گفتند که یکی از اعضای خانوارشان به‌دلیل جنگ شغل خود را از دست داده است و کمتر از نیمی افزودند که در هفتهٔ گذشته هر روز غذا خورده‌اند. کمی بیش از یک‌پنج‌ام افراد تمام یا بیشتر هفت روز گذشته بدون غذا مانده‌اند. آموزش نیز به‌طور جدی مختل شده است: در خانوارهایی که کودک در سن مدرسه دارند، ۳۱ ٪ گفتند که هیچ‌یک از فرزندانشان در حال حاضر به آموزش دسترسی ندارند. سایر خدمات اساسی نیز محدود مانده‌اند. تنها نه درصد غزه‌ای‌ها به برق دسترسی دارند و شش درصد به سوخت یا گاز پخت‌وپز؛ بحران‌هایی که همچنان ادامه دارد. در اوایل سپتامبر، دفتر هماهنگی امور انسانی سازمان ملل گزارش داد که غزه هنوز «تقریباً کاملاً فاقد برق قابل اعتماد» است، در حالی که گزارش‌های پیشین اشاره داشتند غزه‌ای‌ها برای آشپزی زباله می‌سوزانند.

‏🔴 ۴/۷ ساکنان کرانه باختری دسترسی بیشتری به خدمات اساسی داشتند، اما گزارش کردند که امنیت به سرعت در حال وخیم شدن است. تنها 58 ٪ از فلسطینیان در کرانه باختری محله خود را امن می‌دانستند؛ این رقم نسبت به نظرسنجی اکتبر 2023، 16 امتیاز کاهش یافته است. دو‑سوم امنیت فراهم‌شده توسط ادارهٔ خودمختاری فلسطینی را «بد» یا «خیلی بد» ارزیابی کردند و 24 ٪ به مهاجرت فکر کرده‌اند. از افرادی که قصد ترک کرانه باختری داشتند، خواستیم به زبان خود دلایلشان را بگویند. در مجموع، 38 ٪ دلایل امنیتی، 37 ٪ دلایل سیاسی و 71 ٪ دلایل اقتصادی را در پاسخ‌های خود ذکر کردند. این در مقایسه با اکثر کشورهای دیگر که در نظرسنجی‌های ما بررسی شده‌اند، جایی است که مهاجران احتمالی به‌ندرت دلایل عمده‌ای غیر از اقتصادی می‌آورند. با وجود زندگی در شرایط هولناک، اکثر غزه‌ای‌ها می‌خواهند بمانند. بحران اقتصادی در کرانه باختری به‌طور عمیق‌تری احساس می‌شود. 92 ٪ از پاسخ‌دهندگان وضعیت اقتصادی منطقه را «بد» یا «خیلی بد» توصیف کردند؛ این رقم نسبت به دو سال پیش، 21 امتیاز افزایش یافته است. گرسنگی نیز مشکل عمده‌ای است. پنجاه و یک درصد از فلسطینیان کرانه باختری تأیید کردند که عبارت «غذایی که خریدیم کافی نبود و پول برای خرید بیشتر نداشتیم» در 30 روز گذشته اغلب یا گاهی صادق بوده است. همچنین 41 ٪ اظهار کردند که در طول 12 ماه گذشته به دلیل کمبود پول یا منابع، مجبور به صرف‌نظر کردن از یک وعده غذا شدند. با این حال، غزه‌ای‌ها به‌ویژه سرنوشت‌گرا نشده‌اند. اکثریت غزه‌ای‌ها به پژوهشگران Arab Barometer گفتند که نه خودشان و نه خانوارشان، در صورت امکان، همین حالا غزه را ترک نمی‌کنند. درصد افرادی که گفتند خود یا خانوارشان، در صورت امکان، همین حالا نوار را ترک می‌کنند (41 ٪)، مشابه درصد افرادی است که در جوامع بسیار آرام‌تر و باثبات‌تر مانند اردن (44 ٪) و تونس (41 ٪) به مهاجرت فکر کرده‌اند؛ این نتایج در نظرسنجی‌های Arab Barometer در پاییز 2025 به دست آمد. به عبارت دیگر، با وجود زندگی در شرایط هولناک، اکثر غزه‌ای‌ها می‌خواهند بمانند و بازسازی کنند. ممکن است تصور شود که با توجه به مقیاس ویرانی در غزه و خشونت مستوطنان در کرانه باختری، حمایت از یک راه‌حل مذاکره‌ای برای مناقشه اسرائیل‑فلسطین کاهش یافته باشد؛ اما این‌طور نبود. وقتی از پاسخ‌دهندگان کرانه باختری پرسیده شد که کدام راه‌حل را برای پایان مناقشه اسرائیل‑فلسطین می‌پسندند — دو‌دولتی، تک‌دولتی، کنفدراسیون یا «دیگر» — 56 ٪ راه‌حل دو‌دولتی را انتخاب کردند؛ این رقم نسبت به نظرسنجی Arab Barometer در سال 2023، هفت امتیاز افزایش یافت. در طول دو سال منازعه ویرانگر، حمایت از راه‌حل دو‌دولتی در غزه حتی بیشتر شد؛ از 54 ٪ در اوایل اکتبر 2023 به 64 ٪ در اکتبر 2025 رسید. در همان دوره، حمایت از کنفدراسیون در غزه به 20 ٪ افزایش یافت (ده امتیاز)، حمایت از تک‌دولتی چهار امتیاز کاهش یافت و به 5 ٪ رسید، و حمایت از «دیگر» — گزینه‌ای که اغلب نشانگر تمایل به مقاومت مسلحانه است — از 20 ٪ به 7 ٪ افت کرد. قابل توجه است که افزایش حمایت از راه‌حل دو‌دولتی به‌ویژه در میان فلسطینیان جوان مشهود بود. در سال 2023، فلسطینیان 18 تا 29 ساله نسبت به افراد 30 سال و بالاتر، نه امتیاز کمتر تمایل به دو‌دولتی داشتند. تا پاییز 2025، این اختلاف منقضی شد و آن‌ها به همان اندازه افراد بالای 30 سال، این راه‌حل را می‌پذیرند. در عین حال، میان جوانان فلسطینی، حمایت از گزینه «دیگر» تا سال 2025 نصف شد؛ از 27 ٪ به 14 ٪ کاهش یافت. نظرسنجی‌های جدید نشان می‌دهند که این نظرات همچنان پایدارند. نمونه‌ای شامل ۴۴۰ نفر از ساکنان غزه که توسط PCPSR در اوایل اوت امسال انجام شد، نشان داد ۶۱٪ ترجیح می‌دهند راه‌حل دو‌دولتی مبتنی بر مرزهای ۱۹۶۷ را نسبت به گزینه‌های دیگر مانند یک دولت برابر. ۶۵٪ از غزه‌ای‌ها موافقت کردند که مقاومت مسلحانه نتوانسته فلسطینیان را محافظت کند و در عوض به ویرانی منجر شده است.

‏🔴 ۵/۷ غزه‌ای‌ها رویکردی عمل‌گرایانه دارند. در نظرسنجی عرب‌بارومتر اکتبر ۲۰۲۵، وقتی از پاسخ‌دهندگان در هر دو سرزمین فلسطینی اشغالی پرسیده شد که آیا از نرمال‌سازی روابط دیپلماتیک کشورهای عربی با اسرائیل حمایت می‌کنند، تنها ۱۱٪ پاسخ مثبت دادند. اما نسبت به فلسطینیان ساکن کرانه باختری، درصد حمایت غزه‌ای‌ها به‌مراتب بالاتر بود؛ تقریباً یک نفر از هر پنج. در مقابل، در نظرسنجی عرب‌بارومتر اکتبر ۲۰۲۳، تنها ۱۰٪ از غزه‌ای‌ها نرمال‌سازی را می‌خواستند و ۵٪ از فلسطینیان کرانه باختری همین نظر را داشتند. در سال ۲۰۲۵، وقتی از پاسخ‌دهندگان پرسیده شد که آیا نرمال‌سازی عرب‑اسرائیلی را در صورتی که به ایجاد یک دولت فلسطینی مرتبط شود (شرطی که عربستان سعودی به‌تازگی بر آن تأکید کرده) می‌پذیرند، نیمی از غزه‌ای‌ها و بیش از یک‌چهارم فلسطینیان کرانه باختری گفتند بله. داده‌ها واضح بود: غزه‌ای‌ها نسبت به درگیری مسلحانه، بیشتر از فرایند صلح حمایت می‌نمایند. نتایج نظرسنجی همچنین یک تصور غلط گسترده را زیر سؤال برد. اکثر غزه‌ای‌ها استقلال را بر انتقام‌جویی از اسرائیل ترجیح می‌دهند. دلیل اصلی مخالفت فلسطینیان با نرمال‌سازی این است که ممکن است این روند بدون استقلال فلسطین پیش برود؛ وقتی استقلال به شرط اضافه شود، حمایت از این مفهوم به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. به سوی نو فلسطینیان به‌طور قاطع بر این باورند که رهبران فعلی‌شان به آن‌ها ناکام مانده‌اند. برای دهه‌ها، سیاست فلسطین حول دو جناح کلیدی می‌چرخید: فتح، حزبی که ادارهٔ فلسطین را کنترل می‌کند، و حماس. تحلیلگران اغلب فرض می‌کردند که کاهش حمایت از یکی، به نفع دیگری است. اصلاح ادارهٔ فلسطین بهتر از وضعیت فعلی است، اما واضح است که اصلاح جامع‌تری از نظام سیاسی فلسطین ضروری است. تا به امروز، اکثر فلسطینیان نه حماس و نه ادارهٔ فلسطین را حمایت نمی‌کنند. در نظرسنجی عرب‌بارومتر اکتبر ۲۰۲۵، وقتی از فلسطینیان ساکن کرانه باختری پرسیده شد که به کدام حزب سیاسی نزدیک‌ترند، ۲۴٪ حماس و ۱۸٪ فتح را نام بردند؛ ۵۱٪ هیچ حزبی را انتخاب نکردند، «نمی‌دانم» یا پاسخی ندادند. تنها ۲۳٪ به حاکمیت ادارهٔ فلسطین اعتماد داشتند که نسبت به ۱۹٪ در سال ۲۰۲۳ پیشرفت کمی بود. اعتماد به رئیس ادارهٔ فلسطین، محمود عباس، حتی کمتر بود؛ فقط ۱۹٪. در نظرسنجی ۲۰۲۳ ما، تنها ۲۹٪ از غزه‌ای‌ها به دولت حماس اعتماد داشتند؛ ۷۲٪ فساد گسترده‌ای در نهادهای دولتی را نقد کردند. اگرچه این نظرسنجی سؤال‌های کمتری دربارهٔ چشم‌انداز کلی سیاسی فلسطینیان در غزه نسبت به کرانه باختری داشت (به‌منظور گنجاندن سؤال‌های بیشتر دربارهٔ نیازهای فوری غزه‌ای‌ها)، واضح بود که حملهٔ وحشتناک حماس در ۷ اکتبر به اسرائیل و جنگ پس از آن، در درازمدت هیچ حمایتی برای آن به‌دست نیاورد. در نظرسنجی اکتبر ۲۰۲۵، تقریباً همان درصد غزه‌ای‌ها — فقط یک‌سوم — به دولت باقی‌مانده تحت رهبری حماس اعتماد کردند. فلسطینی‌ها به‌راحتی نمی‌خواهند که یا حماس یا فتح رهبری آن‌ها را بر عهده بگیرند. وقتی از آن‌ها پرسیده شد که در یک انتخابات فرضی مجلس که همان احزاب شرکت‌کننده در سال ۲۰۰۶ حضور داشتند، چه کسی را انتخاب می‌کنند، ۱۶٪ از فلسطینیان در هر دو قلمرو فتح را برگزیدند و ۱۹٪ گفتند که از فهرست «تغییر و اصلاح» حماس حمایت می‌کنند. در مجموع، ۵۵٪ اظهار داشتند یا از هیچ‌یک از احزاب شرکت‌کننده در انتخابات ۲۰۰۶ حمایت نمی‌کنند یا اصلاً رأی نمی‌دهند. بزرگ‌ترین بلوک در سیاست فلسطینیان نه فتح است و نه حماس؛ بلکه افراد سیاسی‌اً منزوی‌اند. نظرسنجی PCPSR در ماه اوت نشان داد که نزدیک به ۴۰٪ از فلسطینیان مروان برغوثی – رهبر اولین انتفاضه فلسطینی که از سال ۲۰۰۲ در اسرائیل زندانی است و در سال ۲۰۰۴ به قتل محکوم شد – را به‌عنوان نامزد ریاست‌جمهوری خود می‌پسندند؛ این میزان بیش از دو برابر حمایت هر شخصیت دیگری است. اما اسرائیل بارها از آزادسازی او در تبادل زندانیان سر باز زد و گزارش‌های اخیر نشان می‌دهند که وضعیت سلامت او بسیار ناگوار است.

‏🔴 ۶/۷ بازگرداندن ادارهٔ فلسطین به غزه، حتی پس از یک فرایند اصلاحی، دولت مشروعی به‌وجود نمی‌آورد. فلسطینیان باور ندارند که ادارهٔ فلسطین بتواند به‌طور مؤثر امنیت را تأمین کند؛ اکثریت فلسطینیان در کرانه باختری به نیروهای امنیت ملی تحت رهبری ادارهٔ فلسطین — نزدیک‌ترین سازمان این سرزمین به ارتش — و به پلیس ادارهٔ فلسطین بی‌اعتماد هستند. (هیچ‌یک از این سازمان‌ها در زمان نظرسنجی در غزه فعالیت نمی‌کردند و هنوز هم نمی‌کنند.) یکی از مسیرهای ممکن، ایجاد دولت تکنوکراتیک برای نظارت بر انتقال در غزه است. میان فلسطینیان حمایت نسبتاً قابل توجهی برای این مفهوم وجود دارد: بر اساس نظرسنجی PCPSR در اوت ۲۰۲۶، ۴۳٪ از غزه ترجیح می‌دهند که کمیته ملی پیشنهادی هیئت صلح بر غزه در کوتاه‌مدت نظارت کند؛ ۳۴٪ نیز به برگزاری انتخابات برای تشکیل دولت تمایل دارند. در کرانه باختری، حمایت از هر دو گزینه کمتر است؛ هر کدام ۲۴٪ را به خود اختصاص می‌دهند. اگرچه دولت تکنوکراتیک می‌تواند گامی ضروری برای تثبیت غزه و فراهم‌سازی کمک‌های انسانی و بازسازی باشد، تثبیت چنین دولتی در درازمدت خطر تشدید جداسازی غزه از کرانه باختری را به‌همراه دارد. همان‌طور که سَلَام فیاض (Salam Fayyad)، نخست‌وزیر فلسطینی از سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳، در مصاحبه‌ای اخیر با مجله Foreign Affairs اشاره کرد، دولت انتقالی یکپارچه و غیرحزبی برای هر دو ناحیه ضروری است. اگرچه درصد فلسطینیان کرانه باختری که دموکراسی را «بهترین نظام حکومتی» می‌دانند، بین نظرسنجی‌های ۲۰۲۳ (۷۸٪) و ۲۰۲۵ (۷۷٪) تقریباً ثابت مانده است، حمایت از رهبری قوی که «در صورت لزوم قوانین را خم می‌کند تا کارها انجام شود» در این دوره ده درصد افزایش یافت و از ۴۱٪ به ۵۱٪ رسید. دو‑سوم پاسخ‌دهندگان موافقت کردند که «تا زمانی که دولت بتواند مشکلات اقتصادی کشورمان را حل کند، نوع دولت مهم نیست». با توجه به ویرانی غزه و بحران‌های امنیتی مداوم در کرانه باختری، فلسطینیان به‌وضوح به دنبال رهبری‌ای هستند که بتواند نظم و ثبات را برقرار کند. این به این معنا نیست که فلسطینیان دموکراسی را رد می‌کنند؛ بلکه نشانگر خستگی سیاسی و آسیب‌پذیری پس از سال‌ها تقسیم، سختی‌های اقتصادی و جنگ است. فلسطینیان دموکراسی را می‌پسندند، اما در نهایت می‌خواهند نظام سیاسی‌شان نتایج ملموس بدهد. طرح درست دیدگاه‌های خود فلسطینیان مسیرهای روشنی برای تلاش‌های پایان دادن به درگیری غزه و بازسازی سرزمین ارائه می‌کند. هر بحثی درباره بازسازی باید ترجیحات آن‌ها را در بر گیرد. در واقع، اگرچه از دست رفتن اعتماد فلسطینیان به PA تا حد زیادی ناشی از فساد این نهاد است، اما نشان می‌دهد که این نهاد اغلب به برآورده کردن تقاضاهای امنیتی اسرائیلیان اولویت می‌داد، در حالی که گسترش شهرک‌ها در کرانه باختری به تضعیف مشروعیت آن منجر شد. این تصور که PA به‌عنوان بازوی اشغال اسرائیل عمل می‌کند و نه وسیله‌ای برای نمایندگی و بیان واقعی سیاسی فلسطینیان، مستقیماً به افزایش محبوبیت حماس در میانهٔ اولین دههٔ این قرن دامن زد. چنین خطای جدی نباید دوباره تکرار شود. فقط وارد کردن PA به غزه بدون طرحی برای رفع کمبود مشروعیت آن نمی‌تواند به ثبات منجر شود. هر پیشنهادی که بر این فرض باشد که تعداد زیادی از ساکنان غزه پیش از آغاز بازسازی منطقه را ترک کنند، همانند طرح سپتامبر ۲۰۲۶ که توسط وزیر امنیت ملی اسرائیل، ایتامار بن‑گویر (Itamar Ben‑Gvir) منتشر شد، نیز نادرست است. ساکنان غزه می‌خواهند در سرزمین خود بمانند، آن را به‌صورت خودمختار تغییر دهند و هم‌زیستی با دولت اسرائیل را ادامه دهند. به‌طور گسترده‌تر، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه فلسطینیان از دو جناح اصلی سیاسی خود عقب‌نشینی کرده‌اند، اما علاقهٔ خود به سیاست و نتایج آن را از دست نداده‌اند. آن‌ها چشم‌اندازی واضح دارند و مایل به حمایت از سازش هستند. اما با وجود خستگی، هر نتیجه‌ای که صرفاً جنگ را پایان دهد و آیندهٔ آن‌ها را در حالت نامشخصی نگه دارد، پذیرفته نخواهد شد.

‏🔴 ۷/۷ آیندهٔ غزه نمی‌تواند از آیندهٔ کرانه باختری جدا شود. تثبیت نوار در خلأ خود به‌تنهایی دشوار است و با گسترش شهرک‌ها و خشونت مستوطنان در کرانه باختری به‌مراتب سخت‌تر می‌شود. فلسطینیان به‌وضوح می‌گویند که هر راه‌حل کوتاه‌مدتی باید مسیر قابل اعتمادی به سوی دولت مستقل را در بر گیرد؛ دولت فلسطینی نباید به‌عنوان پاداشی احتمالی در پایان مسیر طولانی و نامطمئن تلقی شود. وقتی به فلسطینیان نیز حق تعیین سرنوشت داده شود، احتمال پذیرش نقش اسرائیل در منطقه — که از طریق عادی‌سازی روابط با سایر کشورهای عربی نشان داده می‌شود — بسیار بیشتر می‌شود. سؤال دولت‌سازی فلسطینیان نمی‌تواند به انتهای فرآیند صلح موکول شود و چشم‌انداز آن باید قابل اعتماد باشد تا مشارکت فلسطینیان در تجدید سیاسی تضمین شود. یک شریک برای فلسطینیان فلسطینیان، به‌ویژه ساکنان غزه، به‌طور عمیقی دچار آسیب‌های روانی شده‌اند. ناامیدی در دل آن‌ها ریشه دارد و بازسازی سال‌ها، شاید دهه‌ها، زمان می‌برد. اما نتایج «آراب بارومتر» به‌صراحت هرگونه تصور از سیاست فلسطینیان به‌عنوان ایدئولوژی سفت و سخت، متمرکز بر انتقام‌جویی و حمایت از خشونت را رد می‌کند. برعکس، فلسطینیان به‌ویژه در غزه که انتظار رادیکالیزه شدن می‌رود، به‌طور قابل‌توجهی عملگرا هستند. آن‌ها ایدهٔ حل مسالمت‌آمیز با اسرائیل را رد نکرده‌اند. علیرغم ناامیدی از PA، به حماس یا مقاومت مسلحانه روی نمی‌آورند. اگرچه مخالفان فلسطینی نسبت به راه‌حل دو‌دولتی وجود دارد، اما نسبت رو به رشدی — که هم‌اکنون اکثریت است — آن را می‌خواهد و به دنبال رهبری توانمندتر و مسئول‌تری است که نیازهایشان را رفع کند و امنیت فراهم سازد. سخت‌ترین مانع برای رسیدن به توافق، هم‌اکنون اسرائیل است و نه تنها جناح راست این کشور. بر اساس نظرسنجی اکتبر ۲۰۲۵ مؤسسه مطالعات امنیت ملی دانشگاه تل‌آویو، نزدیک به ۷۰ درصد یهودیان اسرائیلی «به هر شرایطی» از تصور ایجاد یک دولت فلسطینی امتناع می‌کنند. علاوه بر این، بخش گسترده‌ای از عموم اسرائیلیان معتقدند فلسطینیان به توافق یا صلح علاقه ندارند. نظرسنجی دیگری که در ماه‌های ژوئن‑ژوئیه توسط خود INSS انجام شد، نشان داد که ۵۲ درصد از فلسطینیان کرانه باختری معتقدند مذاکرات، بهترین راه برای پایان دادن به درگیری با اسرائیل است؛ این درصد، بسیار بالاتر از هر گزینهٔ دیگری مانند مقاومت مسلحانه است. زمان برای بهبود وضعیت فلسطینیان در میادین زمینی، حساس است. در غزه، سوءتغذیه، فقر، بیماری‌های واگیردار، کمبود آب شرب و انباشت زباله و آوار، همه این نوار را به‌تدریج خفه می‌کنند؛ در عین حال، فلسطینیان ساکن کرانه باختری به‌طور مداوم توسط مستوطنان اسرائیلی و گاهی با همکاری ارتش اسرائیل از خانه‌ها و زمین‌هایشان بیرون رانده می‌شوند. یک واقعیت دیگر نیز وجود دارد: همزیستی. شایان ذکر و شاید شگفت‌آور است که فلسطینیان تحت این شرایط همچنان به راه‌حل دو‌دولتی پایبندند. آمادگی عمومی فلسطینیان برای سازش سرزمینی و صلح، نوین نیست؛ اما مهم این است که این آمادگی، علیرغم رنج‌هایشان در سه سال گذشته، زنده مانده و حتی تقویت شده است. آنچه فلسطینیان ارائه می‌دهند، تمایل و آمادگی برای پایان واقعی درگیری است. اکنون توپ تصمیم‌گیری در دست اسرائیل، ایالات متحده و سایر اعضای Board of Peace است؛ این بازیگران باید اقدامات مؤثری برای پیشبرد صلح انجام دهند. اسرائیلی‌ها نیز به‌سختی رنج برده‌اند. اما سؤال اصلی این نیست که آیا اسرائیل شریک صلح دارد؛ بلکه این است که آیا فلسطینیان چنین شریکی دارند یا نه. نتایج انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر می‌تواند تا حدی به پاسخ این سؤال نزدیک شود. شما در حال خواندن یک مقالهٔ رایگان هستید • دسترسی بدون دیوار پرداخت به مقالات جدید و بیش از یک قرن آرشیو • شش شماره در سال به‌صورت چاپی و آنلاین، به‌همراه مقالات صوتی • باز کردن دسترسی به برنامهٔ Foreign Affairs برای مطالعه در حرکت ‏🔗 متن اصلی: https://www.foreignaffairs.com/palestinian-territories/palestinians-want-two-state-solution-gaza-israel-amaney-jamal

‏🟠 #چین #آمریکا 🧠 نشست ترامپ‑شی مشکلات مدیریت بحران چین‑آمریکا را آشکار کرد ‏🏛 منبع: The Diplomat ‏✍️ نویسنده: Yang Jialin ‏📄 عنوان اصلی: The Trump-Xi Summit Exposed the Problems in China-US Crisis Management ‏🔎 Xi Jinping, Donald Trump, Defense Telephone Link, crisis communication, memorandum of understanding #تحلیل_راهبردی #شرق_آسیا #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #The_Diplomat ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir