‏🔷 ۲/۸ ‏📌 چکیده: مقالهٔ منتشر شده توسط اندیشکدهٔ سلطنتی خدمات متحد (RUSI) به بررسی تحول استراتژی و دکترین هسته‌ای روسیه می‌پردازد و نشان می‌دهد این کشور در نقطهٔ عطفی قرار دارد که دو روند پیشین—ادراک رشد توانایی هدف‌گیری ضد‑نیروی ایالات متحده و بهبود دفاع‌های هوایی‑موشکی در اروپا—ممکن است انعطاف‌پذیری استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را محدود کنند. نویسندگان استدلال می‌کنند تهدیدهای ضد‑نیروی و کاهش قابلیت دومین ضربه می‌تواند روسیه را به استفادهٔ گسترده‌تر از سلاح‌های هسته‌ای در صورت بروز تنش‌های جدی سوق دهد، در حالی که پیشرفت‌های دفاعی غربی می‌تواند این گزینه‌ها را محدودتر سازد. همچنین، ظهور چین به‌عنوان همتای هسته‌ای سوم به‌نظر نمی‌رسد مزیتی خالص برای روسیه باشد و ممکن است به‌دلیل ایجاد فشار بر توانمندی‌های ایالات متحده در اقیانوس آرام، به‌عنوان تهدیدی تلقی شود. ۱۹۴ سال تفکر مستقل در زمینه دفاع و امنیت انستیتوی سلطنتی خدمات متحد (Royal United Services Institute – RUSI) قدیمی‌ترین اندیشکده دفاع و امنیت در جهان و پیشروترین اندیشکده در بریتانیا است. مأموریت آن اطلاع‌رسانی، تأثیرگذاری و ارتقای گفتمان عمومی درباره جهانی ایمن‌تر و پایدارتر است. RUSI یک مؤسسه مبتنی بر پژوهش است که تحلیل‌های مستقل، کاربردی و نوآورانه برای پاسخ به چالش‌های پیچیده امروزی تولید می‌کند. از زمان تأسیس در سال ۱۸۳۱، RUSI بر اعضای خود برای حمایت از فعالیت‌هایش تکیه کرده است. به‌همراه درآمدهای حاصل از پژوهش، انتشارات و همایش‌ها، RUSI استقلال سیاسی خود را به‌مدت ۱۹۴ سال حفظ کرده است. Royal United Services Institute for Defence and Security Studies Whitehall London SW1A 2ET United Kingdom +44 (0)20 7747 2600 RUSI یک مؤسسه خیریه ثبت‌شده (شماره ۲۱۰۶۳۹) است. محتوای این نشریه صرفاً برای اطلاع عمومی ارائه می‌شود و جایگزین مشاوره تخصصی نمی‌شود؛ پیش از اتخاذ یا خودداری از هر اقدام بر پایه محتوای این نشریه، باید مشاوره حرفه‌ای یا تخصصی دریافت کنید. دیدگاه‌های بیان‌شده در این نشریه متعلق به نویسندگان است و لزوماً بازتاب‌دهنده نظرات RUSI یا هر نهاد دیگری نیست. در حدی که قانون اجازه می‌دهد، RUSI در قبال هرگونه خسارت یا زیان، چه پیش‌بینی‌شده و چه غیرپیش‌بینی‌شده (از جمله در موارد توهین) ناشی از تکثیر، تکیه یا استفاده از این نشریه یا هر اطلاعاتی که در آن گنجانده شده توسط شما یا شخص ثالث، مسئولیتی ندارد. اشاره به RUSI شامل مدیران و کارمندان آن می‌شود. RUSI Occasional Paper, August 2025. ISSN 2397‑0286 (online) تصویر روی جلد: رژه نظامی به مناسبت هفتاد و هشتمین سالگرد پیروزی در جنگ بزرگ میهن‌پرستانه، با تشکر از دفتر مطبوعات و اطلاعات ریاست‌جمهوری ii فهرست مطالب تشکر و قدردانی iii خلاصه اجرایی 1 نتایج کلیدی 1 مقدمه 3 I. درک انعطاف‌پذیری در برنامه‌ریزی هسته‌ای 5 II. تحول سیاست و استراتژی هسته‌ای روسیه پیش از حملهٔ 2022 به اوکراین 8 1993–2020: تحول یک نسخهٔ روسی از پاسخ انعطاف‌پذیر 8 2017–2020: دوره‌ای از کاهش انعطاف‌پذیری روسیه 15 III. تداوم و تغییر: درس‌هایی از اوکراین و محیط استراتژیک و عملیاتی در حال تحول 27 جنگ در اوکراین و پیامدهای آن برای بازدارندگی هسته‌ای روسیه 28 IV. تعادل استراتژیک در حال تحول با ایالات متحده 40 دیدگاه‌های روسیه درباره تأثیر استراتژیک طرف‌های سوم 44 V. خرید و به‌کارگیری توانمندی‌ها 47 VI. پیامدها برای بازدارندگی متفقین 50 دربارهٔ نویسندگان 52 iii تشکر و قدردانی این نشریه توسط ابتکار استراتژیک روسیه، فرماندهی اروپایی ایالات متحده تأمین مالی شده است. نظرات بیان‌شده در این نشریه لزوماً نمایانگر دیدگاه‌های وزارت دفاع یا دولت ایالات متحده نیست. 1 خلاصه اجرایی هدف این مقاله بررسی روندهای استراتژی، سیاست و برنامه‌ریزی سلاح‌های هسته‌ای روسیه است، به‌ویژه با تمرکز بر سلاح‌های هسته‌ای زیراستراتژیک. مقاله در دو بستر بررسی می‌شود: 1‑ سیاست اعلامی جدید روسیه درباره جنگ در اوکراین. ۲. ساختار در حال تغییر نظام بین‌المللی در رابطه با قدرت‌های هسته‌ای، به‌دلیل ظهور چین به‌عنوان همتای هسته‌ای سوم در کنار ایالات متحده و روسیه، مورد بررسی قرار می‌گیرد. مقاله به عواملی می‌پردازد که می‌توانند هم ثبات و هم تغییر در برنامه‌ریزی هسته‌ای روسیه را به‌بار آورند.

‏🔷 ۳/۸ نتایج کلیدی نشان می‌دهد استراتژی هسته‌ای روسیه در نقطه عطفی قرار دارد که توسط دو روند شکل گرفته است؛ هر دو پیش از جنگ اوکراین مشهود بودند. اولین روند، ادراک رشد توانایی ایالات متحده در هدف‌گیری ضد نیروی است که ترکیبی از قابلیت‌های معمولی و هسته‌ای را به‌کار می‌گیرد. دومین روند، احتمال این است که بهبود دفاع‌های هوایی و موشکی در سطح عملیات در اروپا، برای مفاهیم پیش از جنگ اوکراین روسیه درباره استفاده از سلاح‌های هسته‌ای به‌صورت تنظیم‌شده یا دوزی، در چارچوب یک جنگ منطقه‌ای، مانعی ایجاد کند. تهدید ضد نیروی انگیزهٔ شدیدی برای به‌کارگیری سلاح‌های هسته‌ای در مقیاسی بزرگ‌تر از استفادهٔ دوزی ایجاد می‌کند، به‌ویژه وقتی که این تهدید به سامانه‌های سطح عملیات وابسته باشد و با توجه به خطرات تشدید تنش تدریجی در غیاب قابلیت دومین ضربهٔ پایدار. عملکرد سامانه‌های دفاع هوایی غربی در اوکراین احتمالاً نگرانی دوم را تقویت خواهد کرد. هر دو نگرانی در تغییرات سیاست اعلامی روسیه از سال ۲۰۲۰ به‌بعد، و همچنین در مضامین ادبیات نظامی و برنامه‌های خرید سلاح‌های این کشور در همان دوره، بازتاب یافته‌اند. اگرچه شواهد دربارهٔ دیدگاه‌های روسیه نسبت به ظهور چین به‌عنوان همتای هسته‌ای سوم محدود است، آنچه موجود است نشان می‌دهد این امر لزوماً به‌عنوان مزیتی خالص تلقی نمی‌شود. ممکن است این به‌دلیل انگیزه‌ای باشد که چین برای مستقر کردن توانمندی‌های ایالات متحده در سطح عملیات در اقیانوس آرام ایجاد می‌کند؛ اقدامی که روسیه آن را تهدیدآمیز می‌داند. ۲. تکامل دکترین هسته‌ای روسیه سیدهارت کاوشال (Sidharth Kaushal) و داریا دولزیکوا (Darya Dolzikova) این به این معنا نیست که روسیه در مسیر قطعی از دست دادن قابلیت دومین ضربه یا توانایی به‌کارگیری انعطاف‌پذیر سلاح‌های هسته‌ای زیراستراتژیک قرار دارد. موفقیت تلاش‌های اروپا و سایر کشورها برای ایجاد هر دو دفاع هوایی و موشکی یکپارچه در سطح عملیات (IAMD) و توانمندی‌های ضربه عمیق، نقش مهمی دارد؛ روسیه احتمالاً این‌ها را به‌عنوان تکمیل‌کنندهٔ زرادخانه هسته‌ای ایالات متحده می‌بیند. همچنین ثبات تعهدات ایالات متحده به اروپا عامل تعیین‌کننده‌ای است. علاوه بر این، روسیه گزینه‌های متعددی برای خنثی‌سازی ریسک ناشی از توانمندی‌های حملهٔ سریع معمولی همراه با سلاح‌های هسته‌ای و IAMD دارد؛ از جمله سامانه‌های جدید در سطح عملیات و قابلیت‌های ضدفضای مؤثرتر. مسیر پیش رو به‌هیچ وجه قطعی نیست. با این حال، شواهد موجود نشان می‌دهد که ارتباط صریح سرمایه‌گذاری‌ها در IAMD و توانمندی‌های ضربه عمیق با نگرانی‌های روسیه می‌تواند آزادی این کشور در به‌کارگیری سلاح‌های هسته‌ای به‌عنوان ابزار فشار را محدود کند. محدود کردن روسیه هزینه‌ای دارد. تحولات که آزادی عمل ادراک‌شدهٔ روسیه را پیش از بروز درگیری محدود می‌کنند، می‌توانند کنترل تشدید تنش در داخل یک درگیری را نیز دشوارتر سازند؛ پارادوکسی که «پایداری‑ناآرامی» نامیده می‌شود. ۳. مقدمه این مقاله به بررسی تحول درک استراتژیک هسته‌ای روسیه می‌پردازد و به‌ویژه بر این ایده تمرکز دارد که روسیه در نقطه عطفی قرار دارد که ممکن است برخی از گزینه‌های استفاده از سلاح‌های هسته‌ای به‌عنوان ابزار اجباری (نه به‌عنوان توانایی جنگی) در سطح تئاتری را از دست بدهد. از پایان جنگ سرد، روسیه به‌تدریج مجموعه‌ای از گزینه‌های هسته‌ای انعطاف‌پذیر در سطح تئاتر توسعه داده تا معایبی که خود ادراک می‌کرد، به‌ویژه نسبت به ناتو، جبران کند. اما مجموعه‌ای از تحولات استراتژیک، فناوری و ژئوپولیتیکی — که بسیاری از آن‌ها در مسکو به‌عنوان نشانه‌ای از احتمال اتخاذ موضع مقابله‌ای ایالات متحده تفسیر می‌شوند — محاسبه‌ای که استراتژی بازدارندگی روسیه را پایه‌ریزی می‌کرد، دگرگون کرده‌اند.

‏🔷 ۴/۸ نگرانی‌های دیرینه روسیه درباره قابلیت بقاپذیری توانمندی‌های هسته‌ای‌اش در مواجهه با توانمندی‌های در حال تحول ایالات متحده — از جمله ضربات دقیق با برد طولانی، دفاع موشکی پیشرفته و معرفی گزینه‌های هسته‌ای کم‌بار — از سال ۲۰۱۷ تشدید یافته و محور اصلی این تحول است. فرسایش توافق‌نامه‌های کنترل سلاح (به‌ویژه پیمان نیروهای هسته‌ای میان‌برد INF) و گسترش سامانه‌های ناتو که می‌توانند دارایی‌های روسیه را در زمان کوتاه هدف قرار دهند، این نگرانی‌ها را تشدید کرده‌اند. در کنار این، جنگ اوکراین، نگرانی‌های پیش از جنگ درباره محدودیت‌های مفاهیم روسیه برای به‌کارگیری تدریجی توانمندی‌های ضربه‌ای را تقویت کرده است. به‌نظر می‌رسد این امر فرضیات پیش‌جنگ درباره قابلیت بقاپذیری سکوها را به‌روز کرده و برنامه‌ریزی و توانمندی‌های ISR را تحت فشار قرار داده — تحولی که امکان مقابله سنتی در یک جنگ منطقه‌ای با ناتو را زیر سؤال می‌برد. در واکنش به این تحولات، نویسندگان بر این باورند که روسیه ممکن است به موقعیتی مجبور شود که استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را نه به‌عنوان ابزار اجباری برای تشدید تنش، بلکه به‌عنوان ضرورت پرخطر جنگی برای حفظ بقاپذیری بازدارندگی گسترده‌اش ببیند. این مسیر پیامدهای مهمی برای آزادی مانور روسیه دارد. این روند قطعی نیست و سامانه‌هایی چون موشک اورشنیک، پرتابگرهای متحرک (TEL) و سامانه‌های دفاع موشکی بالستیک (BMD) مانند S‑500 می‌توانند کاهش خطر فراهم کنند. بنابراین دقیق‌تر می‌توان گفت روسیه هم‌اکنون در نقطه عطفی است که بر پایه مسیر فعلی‌اش، خطر از دست رفتن گزینه‌های انعطاف‌پذیری اجباری به‌صورت فزاینده‌ای محدود می‌شود. وقوع این مسأله به سرمایه‌گذاری‌های متحدان بستگی دارد. پیامدهای این موضوع برای سیاست متحدان این است که تحولات در اروپا — از جمله استقرار دفاع هوایی و موشکی یکپارچه (IAMD) و دفاع بالستیک معتبرتر — می‌توانند فرضیات روسیه درباره امکان‌پذیری استفاده اجباری از سلاح هسته‌ای را محدود کنند. ۴. تکامل دکترین هسته‌ای روسیه سیدهارت کاوشال و داریا دولزیکووا این مفهوم را به کار می‌برند، به‌ویژه وقتی که در کنار ذخایر هسته‌ای ایالات متحده مورد بررسی قرار می‌گیرد. با این حال، بر پایه پارادوکس ثبات‑ناپایداری، همان پیشرفت‌ها که توان اعمال فشار را محدود می‌سازند و به بازدارندگی کلی می‌افزایند، کنترل تشدید تنش درون‌درگیری را دشوارتر می‌کنند. این تعادل‌سنجی باید مدنظر قرار گیرد. فصل I به بررسی عواملی می‌پردازد که پیش‌بینی می‌کنند یک دولت تا چه حد مایل است سلاح‌های هسته‌ای را به‌صورت انعطاف‌پذیر و تدریجی به کار گیرد. فصل II مروری کوتاه بر سیر تحول استراتژی هسته‌ای روسیه در سه دههٔ گذشته ارائه می‌دهد. اگرچه بخش عمده‌ای از این فصل خلاصه‌ای از پژوهش‌های پیشین است، یکی از نویسندگان ادعای کلیدی خود را مطرح می‌کند: پس از سال ۲۰۱۷، ترس روس‌ها از نیروی متقابل ایالات متحده به‌ویژه تشدید یافت و این خطر می‌تواند توان روسیه برای به‌کارگیری سلاح‌های هسته‌ای به‌صورت تدریجی را محدود کند، مشروط بر این‌که این خطر کنترل نشود. فصل‌های III و IV به بررسی پیامدهای کارزار حمله روسیه در اوکراین می‌پردازند؛ از جمله تأثیر آن بر مفاهیم روسیه دربارهٔ میزان استفاده، به‌کارگیری نیرو و چگونگی تأثیر روندهای استراتژیک گسترده‌تر بر آزادی عمل روسیه. این مقاله ادعای ارائهٔ ارزیابی قطعی از مسیر دکترین هسته‌ای روسیه را ندارد؛ بسیاری از روندهای مطرح‌شده قابل بازگشت هستند و از دست رفتن انعطاف‌پذیری در روسیه نتیجهٔ حتمی نیست. هدف مقاله شناسایی عوامل و روندهایی است که توان روسیه برای استفاده از سلاح‌های هسته‌ای به‌عنوان ابزار اجباری و انعطاف‌پذیر را تحت تأثیر قرار می‌دهند و با ارائهٔ ارزیابی از عوامل مؤثر (به‌عنوان مثال با ابزارهایی چون زنجیره‌های مارکوف) به تحلیل‌های بعدی و رسمی‌تر یاری می‌رساند.

‏🔷 ۵/۸ تحلیل بر پایهٔ چندین منبع انجام شده است. برداشت‌های روسی تا حد امکان به‌صورت مستقیم از منابعی چون نشریات نظامی، اسناد سیاستی و سخنرانی‌های ردهٔ بالای رهبری استخراج می‌شود. در حوزه‌هایی که مشاهدهٔ مستقیم باورهای روسی دشوار است—به‌ویژه به دلیل کمبود شواهد معاصر دربارهٔ کارزار حمله در اوکراین—مقاله با مقایسهٔ برداشت‌های پیش‌جنگی روسیه با نتایج مشاهده‌شده، استنتاج‌های منطقی دربارهٔ درس‌های احتمالی می‌گیرد. اگرچه این استنتاج‌ها فرآیندی پرچالش هستند، چرا که فرضیاتی دربارهٔ ادراکات بازیگر می‌گذارند، می‌توان ارزیابی احتمالی انجام داد به شرطی که داده‌های مربوط به پیش‌فرض‌ها و ترجیحات پیشین بازیگر شناخته شده و شرایط مؤثر بر درس‌ها درک شده باشد. این روش همان‌گونه است که دانشمندان سیاسی «آزمون حلقه‌ای» را توصیف می‌کنند: تأیید این‌که معیارهای لازم برای اعتبار یک فرضیه برآورده شده و این فرضیه توضیح یا پیش‌بینی محتمل‌تری نسبت به سایر فرضیه‌های معتبر ارائه می‌دهد (بدون اینکه به‌طور قطعی ثابت شود).¹ ۱. اندرو بنت (Andrew Bennett) و الکساندر ال جورج (Alexander L George)، Case Studies and Theory Development in the Social Sciences (Cambridge: MIT Press, 2005)، ص. ۱۱۷. ۵. I. درک انعطاف‌پذیری در برنامه‌ریزی هسته‌ای ۲. ویپین نارنگ (Vipin Narang)، Nuclear Strategy in the Modern Era: Regional Powers and International Conflict (Princeton, NJ: Princeton University Press, 2018)، ص. ۲۰. ویپین نارنگ (Vipin Narang)، Nuclear Strategy in the Modern Era: Regional Powers and International Conflict (Princeton, NJ: Princeton University Press, 2018)، ص. ۲۰. دکترین هسته‌ای یک کشور می‌تواند بسته به چندین پارامتر متفاوت باشد. نخست و واضح‌ترین نکته این است که آستانه‌های هسته‌ای می‌توانند بالا یا پایین بروند تا سناریوهای سنتی را در بر گیرند؛ بازیگران سنتی ضعیف‌تر غالباً آستانه‌های هسته‌ای پایین‌تری می‌پذیرند و به این ترتیب استفاده از سلاح هسته‌ای را به شکست‌های جنگ سنتی پیوند می‌زنند. دومین عامل، فرضیاتی است که دکترین هسته‌ای را پایه‌گذاری می‌کند؛ کشوری که موضع نسبتاً غیرقابل انعطاف اتخاذ می‌کند، بر این باور است که تهدید صرف استفاده از سلاح هسته‌ای به اندازه‌ای خطرناک است که بازدارندگی کافی ایجاد کند؛ در مقابل، در رویکرد انعطاف‌پذیرتر، کشور بر ضرورت داشتن گزینه‌های قابل باور برای استفاده از سلاح هسته‌ای تأکید می‌کند که دشمن بتواند آن را واقعی بپذیرد. حداکثر کردن اعتبار ممکن است زمانی مطلوب باشد که ضعف نسبی نظامی سنتی کشور، آن را به تکیه بر قابلیت‌های هسته‌ای برای بازدارندگی وادار کند. همچنین، انتظار استفاده از سلاح‌های هسته‌ای بر سرزمین خود—به‌ویژه در صورت تجاوز—می‌تواند توسعه گزینه‌های کم‌قدرت را تحریک نماید. به‌عنوان مثال، در دوران دولت آیزنهاور، دکترین پاسخ گسترده (massive retaliation) غیرقابل انعطاف بود و این چشم‌انداز برای بازدارندگی اتحاد جماهیر شوروی (USSR) کافی تلقی می‌شد، حتی اگر ایالات متحده (US) خسارات قابل‌توجهی در تبادل بعدی متحمل شود. حتی احتمال تحقق این تهدید به‌عنوان بازدارنده‌ای کافی پیش‌بینی می‌شد. سیاست هسته‌ای فرانسه که به‌طور عمده استفاده انعطاف‌پذیر از سلاح‌های هسته‌ای را—به‌جز به‌عنوان شلیک هشدار پیش‌استراتژیک—رد می‌کند، نیز می‌تواند از همین منظر مورد بررسی قرار گیرد. در مقابل، منطق پاسخ انعطاف‌پذیر و دکترین اشلسینگر (Schlesinger Doctrine) این تصور را داشت که رئیس‌جمهور ایالات متحده (US) مجموعه‌ای از برنامه‌های هدف‌گیری استراتژیک محدود داشته باشد و فرمانده عالی متفقین اروپا (SACEUR) نیز در استفاده از سلاح‌های سطح تئاتری—در صورت اجازه—انعطاف بیشتری داشته باشد. این نمونه‌ای از رویکرد حداکثر کردن ریسک است که برای نشان دادن به اتحاد جماهیر شوروی (USSR) طراحی شده؛ همان‌طور که جیمز اشلسینگر (James Schlesinger)، وزیر دفاع ایالات متحده، اظهار داشت، ایالات متحده می‌تواند از سلاح‌های هسته‌ای خود استفاده کند.

‏🔷 ۶/۸ ۶. تکامل دکترین هسته‌ای روسیه – سیدهارت کاوشال (Sidharth Kaushal) و داریا دولزیکوا (Darya Dolzikova) – بدون اینکه رئیس‌جمهور را به انتخاب ناخوشایند «خودکشی یا تسلیم» مجبور کنند.5 علاوه بر گزینه‌های بازده متغیر، رویکرد پاسخ انعطاف‌پذیر می‌تواند با محدود کردن مجموعهٔ اهداف، امکان به‌کارگیری سلاح‌های هسته‌ای را فراهم آورد. برای مثال، مجموعهٔ اهداف آلفا و برابو (که در چارچوب دکترین اشلسینگر تصور شده‌اند و رئیس‌جمهور می‌تواند از نسخه‌های محدود آن‌ها انتخاب کند) شامل صدها هدف نظامی، از جمله اهداف هسته‌ای در آلفا، اما بدون اهداف غیرنظامی و، در برخی نسخه‌های آلفا، اجزای اصلی تسلیحات هسته‌ای شوروی می‌شود.6 به‌طور دیگر، رویکرد پاسخ انعطاف‌پذیر می‌تواند شامل استفادهٔ نمایشی از یک سلاح هسته‌ای علیه هدفی کم‌اهمیت یا بی‌اهمیت به‌عنوان گامی اجباری باشد. برای مثال، افراد دخیل در برنامه‌ریزی هسته‌ای پاکستان بیان کردند که در صورت جنگ با هند، پاکستان ابتدا یک سلاح هسته‌ای را در صحرای مرزی خود (نزدیک به مرز هند) به کار می‌گیرد و سپس به استفاده از سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی می‌پردازد.7 رویکردهایی که بر فشار هسته‌ای تدریجی تکیه دارند، عموماً سه عامل دارند. اول، منافع سیاسی درگیری موردنظر آن‌قدر محدود است که توجیه استفادهٔ فاجعه‌بار هسته‌ای برای هر دو طرف را نمی‌دهد. دوم، دولتی که دکترین انعطاف‌پذیر را به کار می‌گیرد، به توانایی خود برای پیروزی در یک درگیری معمولی اطمینان ندارد. دولت‌هایی که خود را نسبت به حریف مسلح به هسته، دارای مزایای معمولی می‌دانند – مانند جمهوری شوروی در دوران جنگ سرد یا هند معاصر – تمایل دارند رویکردهای کاهش ریسک را اتخاذ کنند تا مخالف را از این باور رها سازند که سلاح‌های هسته‌ای می‌توانند ابزار قابل استفاده‌ای برای جبران معایب میدانی باشند، بدون اینکه هزینه‌های غیرقابل‌پذیری به‌بار آید.8 سوم، انعطاف‌پذیری بیشترین ارزش را زمانی دارد که هر دو طرف – دولت و حریف محتمل آن – دارای قابلیت تلافی مطمئن باشند: توانایی حفظ بخشی از توان خود پس از هر حملهٔ پیشرو ممکن، به‌گونه‌ای که همچنان بتواند به‌طور قطعی خسارت غیرقابل‌پذیری به حریف وارد کند. برای دولتی که در برابر خطر حملهٔ ضدنیرو موفق حریف که می‌تواند تسلیحات هسته‌ای‌اش را فلج کند، استفادهٔ محدود ریسک‌پذیر نیست، زیرا حریف ممکن است با به‌کارگیری زور نامتناسب پاسخ دهد. یک قابلیت ضدنیرو معتبر لزوماً به این معنا نیست که بتواند تمام سلاح‌های هسته‌ای حریف را به‌طور قطعی از بین ببرد، بلکه باید حریف را به وضعیتی حداقل تلافی برساند که نتواند به‌صورت قطعی خسارت غیرقابل‌پذیری وارد کند. در زمینه‌ای که دولتی به توانایی تلافی مطمئن خود ایمان ندارد، اقداماتی برای نشان دادن نیت محدود (مانند ترکیب تعداد محدودی سرنوشت‌ساز با سامانه‌های پرتاب) ریسک حملهٔ پیشرو را تشدید می‌کند. airandspaceforces.com/article/0206keeperfile/>, accessed 24 June 2024. ۷. تکامل دکترین هسته‌ای روسیه سیدهارت کاوشال (Sidharth Kaushal) و داریا دولزیکووا (Darya Dolzikova) با این حال، به‌طرز پارادوکسیکال، دولتی که معتقد است می‌تواند با گزینه‌های هسته‌ای محدود به مقابلهٔ نیروی هدف بپردازد، ممکن است ریسک اجرای چنین حملهٔ محدودی را غیرقابل تحمل ببیند؛ چرا که این کار عنصر غافلگیری را با اعمال زودهنگام ضربات محدود از میان می‌برد. به همین دلیل، فرماندهی هوایی استراتژیک ایالات متحده برنامه‌های هدف‌گذاری شلسینگر را در زمانی که خود را (شاید به‌خطا) در آستانهٔ دستیابی به توان حملهٔ پیشرو می‌دانست، مخالف شد. ۹

‏🔷 ۷/۸ علاوه بر ملاحظات مربوط به تنظیم آستانهٔ هسته‌ای و میزان انعطاف‌پذیری مورد نیاز در دکترین داخلی، موضع‌گیری هسته‌ای دولت‌ها با ارزیابی سطح تخریبی که برای دستیابی به اهداف استراتژیک باید بر دشمن وارد شود، شکل می‌گیرد. برخی دولت‌ها به بازدارندگی حداقلی تکیه می‌کنند؛ در این رویکرد، احتمال پاسخ هسته‌ای به هر مقیاسی کافی است تا حریف را از انجام حملهٔ پیشرو بازدارد. گزینهٔ دیگر، موضع‌گیری تلافی‌پذیری تضمینی است که مستلزم توانایی وارد کردن خسارتی می‌شود که برای دشمن غیرقابل پذیرش باشد. خسارت غیرقابل پذیرش معمولاً بر پایهٔ نسبت خسارت وارده به ظرفیت جامعه برای بازسازی تعریف می‌شود. به‌عنوان مثال، در دوران جنگ سرد، آستانهٔ ایالات متحده برای ایجاد خسارت غیرقابل پذیرش، توان پرتاب ۴۰۰ سرنوشت‌ساز به سرزمین اصلی شوروی بود؛ این عدد بعدها توسط هارولد براون، وزیر پیشین دفاع ایالات متحده، به ۲۰۰ کاهش یافت. ۱۰ تعاریف روسیه به‌طور کلی مشابه هستند. ۱۱ در ارتباط با سؤال خسارت مورد انتظار، شرایط پرتاب نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. دولتی که از حملهٔ پیشرو می‌ترسد یا خود را فاقد توان مقابله‌ای در برابر حریف می‌داند، معمولاً موضع‌گیری «پرتاب در هشدار» را اتخاذ می‌کند. دولتی که این نگرانی را ندارد، تمایل دارد به «پرتاب در حمله» یا به رویکردی کاملاً بازدارنده (به عبارت دیگر «عدم استفادهٔ پیشرو») روی آورد. البته استثنائاتی نیز وجود دارد؛ برای مثال چین، علیرغم برتری هسته‌ای نسبت به روسیه و ایالات متحده، موضع‌گیری تلافی‌پذیری را حفظ کرده است. این رویکرد بر این فرض استوار است که صرف وجود امکان تلافی چین پس از حملهٔ پیشرو، بازدارندهٔ کافی‌ای است؛ هرچند این وضعیت ممکن است در حال تغییر باشد. ۱۲ ۹. پرس و لیبر، «اسطورهٔ انقلاب هسته‌ای: سیاست قدرت در عصر اتمی». در دههٔ نخست پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، اجماعی در داخل روسیه شکل گرفت که سلاح‌های هسته‌ای تنها ابزار قابل‌اعتماد برای مقابله با برتری نظامی متعارف ناتو هستند. پس از درگیری‌های ناشی از تجزیهٔ یوگسلاوی، این نگرانی به‌ویژه تشدید شد. برخی در روسیه شباهت‌های بین رویدادهای پیش از مداخلهٔ ناتو و وضعیت در چچن را برجسته کردند. ۱۶ این امر منجر به تغییر سیاست اعلانی از دکترین نظامی نسبتاً محافظه‌کار ۱۹۹۳ شد که مجموعه‌ای نسبتاً بالا (اگرچه کمی مبهم) از آستانه‌های هسته‌ای برای روسیه تعیین می‌کرد. در همان دوره، نظریه‌پردازان نظامی روسیه شروع به بیان منطق به‌کارگیری سلاح‌های هسته‌ای غیراستراتژیک در نقش‌های غیر از حملات گسترده به اهداف نظامی کردند. ۱۷ این دیدگاه که سلاح‌های هسته‌ای وسیله‌ای برای جلوگیری از چنین مداخله‌ای هستند، در تمرین «زاپاد ۱۹۹۹» تجلی یافت (دسترسی ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵). ۱۷. کوفمان، فینک و اِدموندز، «استراتژی روسیه برای مدیریت تشدید تنش». ۱۰. «تحول دکترین هسته‌ای روسیه»، سیدهارت کاوشال و داریا دولزیکوا؛ نیروها شبیه‌سازی استفاده از سلاح‌های هسته‌ای علیه اهداف نظامی ناتو را انجام دادند. ۱۸. این دیدگاه در دکترین نظامی روسیه در سال ۲۰۰۰ نیز مشهود شد؛ در آن آستانه هسته‌ای به‌گونه‌ای پایین آمد که «تجاوز گسترده با استفاده از سلاح‌های معمولی در شرایطی که برای امنیت ملی فدراسیون روسیه حیاتی است» را در بر می‌گرفت. این در مقایسه با آستانه پیشین در دکترین نظامی ۱۹۷۷ بود که تنها در شرایطی که وجود دولت روسیه در خطر باشد، استفاده از سلاح‌های هسته‌ای مجاز می‌شد.۱۹ در همان دوره، روسیه کار بر روی سلاح‌های هسته‌ای کم‌باردهی را آغاز کرد. بر پایه یک ارزیابی سیا، این اقدام ناشی از ترس از این بود که در آینده ممکن است جنگی بر سر خاک روسیه علیه نیروهای خصمانه به‌جرا بیاید و همچنین از تمایل به تبدیل سلاح هسته‌ای به ابزاری باشد که بتواند بدون ایجاد تلفات غیرنظامی گسترده، علیه اهداف نظامی به‌کار رود. ۲۰ به‌ویژه، در مقام نخست‌وزیر و رئیس شورای امنیت، پوتین نقش مؤثری در حمایت نهادی از این کار داشت و (به‌نظر می‌رسد) مخالف پیمان جامع منع آزمایش هسته‌ای بود. ۲۱ آستانه اعلامی استفاده از سلاح هسته‌ای در سال ۲۰۱۰ به‌نظر می‌رسد ارتقا یافت و به زبان‌سازی مجددی بازگشت که شرایطی را که وجود دولت روسیه در خطر باشد، بازگو می‌کرد؛ این موضع همچنین در دکترین نظامی روسیه در سال ۲۰۱۴ بازتاب یافت. این سیاست‌ها برای اولین بار مفهوم بازدارندگی سنتی را نیز شامل شدند. ۲۲

‏🔷 ۸/۸ هم‌زمان، مفاهیم «آسیب غیرقابل‌قبول به‌صورت ذهنی» و «آسیبی که مطابق با آستانه تحمل درد حریف تنظیم شده است» به‌صورت واضح‌تری در رهنمودهای روسیه وارد شدند. اگرچه در دکترین ۲۰۰۰ به پیش‌فرض خسارت اشاره‌ای شده بود، اما این مفهوم تا سال ۲۰۱۰ اصلاح و شفاف شد. این رویکرد محدودتر در تضاد با رویکردی عینی‌تر برای ارزیابی خسارت لازم بود که بر پایه ارزیابی قابل‌سنجی از نیازهای نابودی توان بازسازی جامعه پایه‌گذاری می‌شد. رهنمود نوظهور که شامل گام‌های سنتی و هسته‌ای در نردبان تشدید تنش بود، در برخی جنبه‌ها شبیه به نسخه‌های مختلف دکترین پاسخ انعطاف‌پذیر ناتو در دوران جنگ سرد بود. این دو تغییر، هم انعطاف‌پذیری افزوده سلاح‌های سنتی و هم تمرکز بر استفاده محدود از سلاح هسته‌ای را برجسته کردند. آنها بحث‌های گسترده‌ای را در میان بخش‌هایی از جامعه تحلیلی برانگیختند تا بررسی کنند آیا ۱۸. مارک اشنایدر، «سیاست سلاح‌های هسته‌ای فدراسیون روسیه»، ارائه به هیئت علوم دفاعی. ۲۶. کارل ه. آمِ، «استراتژی ناتو و پاسخ انعطاف‌پذیر»، US Naval Institute Proceedings (جلد ۹۳/۵/۷۷، مه ۱۹۶۷). ۱۲. «تحول دکترین هسته‌ای روسیه»، سیدهارت کاوشال و داریا دولزیکوا؛ دیگران ناسازگاری بین سیاست روسیه و عمل آن را مشاهده کردند، که در تمرین‌های متعددی همچون «تسنتر ۲۰۰۸» و «زاپاد ۲۰۰۹» در این دوره مشهود شد. ۲۹ این دیدگاه که دکترین در حال تحول نشانگر اعتماد به سلاح‌های سنتی است، بدون مشکل نیست. در زمان انتشار دکترین نظامی ۲۰۱۰، روسیه پیشرفت قابل‌توجهی در اصلاح نظامی که در جنگ کوتاه‌مدت ۲۰۰۸ با گرجستان (که روسیه با تکیه بر برتری عددی نه توان فنی پیروز شد) ناکام مانده بود، نداشت. ‏🔗 ادامه‌ی مقاله در منبع اصلی: https://foreignpolicy.com/2026/10/21/nato-us-nuclear-weapons-military-defense-strategy-colby/

‏🔶 #آمریکا #بریتانیا 🧠 ترامپ در دیگو گارسیا آشوبی ایجاد می‌کند ‏🏛 منبع: Foreign Policy ‏✍️ نویسنده: Derek Grossman ‏📄 عنوان اصلی: Trump Is Making a Mess of Diego Garcia ‏🔎 Diego Garcia, Chagos Islands, Mauritius, Trump, United States #تحلیل_راهبردی #چین #جهانی #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #Foreign_Policy ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir

‏🔶 ۲/۴ ‏📌 چکیده: دیگو گارسیا، جزیره‌ای کوچک در اقیانوس هند که تحت مدیریت بریتانیا است و موریس آن را ادعا می‌کند، پس از دو سال مذاکرات در سال ۲۰۲۴ توافق شد که حاکمیت جزیره به موریس منتقل شود و این انتقال در مه ۲۰۲۵ رسمی شد؛ بر پایهٔ پیمان، ایالات متحده و بریتانیا دسترسی به پایگاه نظامی مشترک خود را به‌صورت اجارهٔ ۹۹‑ساله از موریس حفظ می‌کنند و امکان تمدید ۴۰ ساله نیز دارد. در ابتدا ترامپ این توافق را حمایت کرد، اما در ژانویه ۲۰۲۵ با انتقاد از بریتانیا و اشاره به ضعف اروپا در حفظ سرزمین‌های استراتژیک، موضع خود را تغییر داد و در ادامه به‌صورت علنی مخالف انتقال حاکمیت شد و حتی به احتمال استفاده از دیگو گارسیا برای عملیات علیه جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد. این تغییر موضع باعث تنش‌های بیشتر میان ایالات متحده، بریتانیا، موریس و چین شد؛ چین حمایت خود را از حاکمیت موریس اعلام کرد و نگرانی‌های واشنگتن و لندن را دربارهٔ دسترسی احتمالی پکن به جزیره تشدید کرد. ترامپ در دیگو گارسیا آشوبی به وجود می‌آورد تلاش برای معکوس کردن پیمان جزایر چاغوس فقط به نفع چین است. به ندرت جزیره‌ای به این اندازه کوچک سر و صدای اینچنینی به پا می‌کند، اما دیگو گارسیا نمونه‌ای واضح است. این جزیره که در اقیانوس هند مرکزی و بخشی از مجمع‌الجزایر چاغوس واقع است، آتولی تحت مدیریت بریتانیا است که موریس آن را ادعا می‌کند. در آن یک پایگاه نظامی گستردهٔ آمریکایی‑بریتانیایی با امکانات کلیدی دریایی، هوایی، فضایی، ارتباطی و لجستیکی مستقر است. در طول بخش عمده‌ای از جنگ سرد، دیگو گارسیا به‌عنوان گره‌ای حیاتی برای مقابله با حرکات شوروی در اقیانوس هند و تسهیل عملیات در جنوب آسیا، آفریقا، خاورمیانه و فراتر از آن عمل می‌کرد. پس از نزدیک به دو سال مذاکرات، لندن و پورت‑لوئی در سال ۲۰۲۴ توافق کردند که حاکمیت دیگو گارسیا و بقیهٔ مجمع‌الجزایر چاغوس به موریس منتقل شود و این ترتیب را در ماه مه ۲۰۲۵ رسمی کردند. (چاغوسی‌ها هنوز دربارهٔ آیندهٔ سیاسی سرزمین خود تقسیم‌نظر هستند و به‌طور عمده از مذاکرات کنار گذاشته شدند.) بر پایهٔ پیمان، نیروهای بریتانیایی و آمریکایی دسترسی به پایگاه خود در دیگو گارسیا را بر مبنای اجارهٔ ۹۹‑ساله از موریس حفظ می‌کنند، به‌همراه گزینهٔ تمدید این توافق برای ۴۰ سال دیگر. به ندرت جزیره‌ای به این اندازه کوچک سر و صدای اینچنینی به پا می‌کند، اما دیگو گارسیا نمونه‌ای واضح است. این جزیره که در اقیانوس هند مرکزی و بخشی از مجمع‌الجزایر چاغوس واقع است، آتولی تحت مدیریت بریتانیا است که موریس آن را ادعا می‌کند. در آن یک پایگاه نظامی گستردهٔ آمریکایی‑بریتانیایی با امکانات کلیدی دریایی، هوایی، فضایی، ارتباطی و لجستیکی مستقر است. در طول بخش عمده‌ای از جنگ سرد، دیگو گارسیا به‌عنوان گره‌ای حیاتی برای مقابله با حرکات شوروی در اقیانوس هند و تسهیل عملیات در جنوب آسیا، آفریقا، خاورمیانه و فراتر از آن عمل می‌کرد. پس از نزدیک به دو سال مذاکرات، لندن و پورت‑لوئی در سال ۲۰۲۴ توافق کردند که حاکمیت دیگو گارسیا و بقیهٔ مجمع‌الجزایر چاغوس به موریس منتقل شود و این ترتیب را در ماه مه ۲۰۲۵ رسمی کردند. (چاغوسی‌ها هنوز دربارهٔ آیندهٔ سیاسی سرزمین خود تقسیم‌نظر هستند و به‌طور عمده از مذاکرات کنار گذاشته شدند.) بر پایهٔ پیمان، نیروهای بریتانیایی و آمریکایی دسترسی به پایگاه خود در دیگو گارسیا را بر مبنای اجارهٔ ۹۹‑ساله از موریس حفظ می‌کنند، به‌همراه گزینهٔ تمدید این توافق برای ۴۰ سال دیگر. در ابتدا، دولت ترامپ از این توافق حمایت کرد. در ماه مه ۲۰۲۵، وزیر امور خارجه مارکو روبی گفت: «این توافق عملیات طولانی‌مدت، پایدار و مؤثر تسهیلات نظامی مشترک آمریکا‑بریتانیا در دیگو گارسیا را تضمین می‌کند.» او تأکید کرد که رئیس‌جمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، شخصاً این دستاورد بزرگ را تأیید کرده است و افزود: «ترامپ در دیدار خود با نخست‌وزیر کیر استارمر در کاخ سفید، حمایت خود را از این موفقیت تاریخی اعلام کرد.» اما در ۲۰ ژانویه، ترامپ ناگهان مسیر خود را تغییر داد. در یک پست در Truth Social، او بریتانیا را به خاطر «یک عمل حماقت عظیم» سرزنش کرد و افزود: «بدون شک چین و روسیه این عمل کلی ضعف را دیده‌اند».

‏🔶 ۳/۴ به نظر می‌رسد دو پیش‌آمد باعث تغییر نظر او شدند. نخست، در حالی که ترامپ کمپین خود برای تصاحب گرینلند از دانمارک را تشدید می‌کرد، از دفاع بریتانیا (و سایر کشورهای اروپایی) از حاکمیت دانمارک بر این جزیره خشمگین شد. او این مسأله را به دیگو گارسیا گسترش داد و استدلال کرد که اروپاییان برای محافظت از سرزمین‌های استراتژیک خود بیش از حد ضعیف‌اند. دومین پیش‌آمد مربوط به رهبر محافظه‌کار بریتانیا، کمی بادنوش (Kemi Badenoch) بود که طبق گزارش‌ها در ۱۹ ژانویه اعتراضات خود را نسبت به توافق چاغوس به نماینده مجلس ایالات متحده، مایک جانسون (Mike Johnson) مطرح کرد. جانسون پس از آن با ترامپ تماس گرفت و خشم او روز بعد بروز یافت. این ماجرا به‌سختی در آنجا پایان یافت. در ۱۷ فوریه، وزارت امور خارجه ایالات متحده حمایت خود از این توافق را تجدید کرد؛ اما روز بعد، ترامپ علناً از استارمر خواست تا این پیمان را رها کند، ادعای موریس را زیر سؤال برد و هشدار داد که نباید به اجاره‌نامه طولانی‌مدت تکیه کرد. در پست خود، ترامپ نوشت: «دیگو گارسیا را واگذار نکنید» و به احتمال استفاده از جزیره برای عملیات نظامی علیه ایران اشاره کرد. در واقع، تهران ارزش استراتژیک دیگو گارسیا را شناخت و در مارس دو موشک بالستیک به سمت آن شلیک کرد، هرچند هیچ‌یک به جزیره نرسید. سرانجام، وقتی در سپتامبر، در جلسه‌ای با نخست‌وزیر جدید بریتانیا، اندی برنهم (Andy Burnham) درباره دیگو گارسیا سؤال شد، ترامپ مخالفت خود را با توافق حاکمیتی تکرار کرد و گفت: «من آن را حمایت نمی‌کنم. فکر می‌کنم این یک معامله فاجعه‌بار است». دست‌و‌پایان دولت ایالات متحده در مورد توافق چاغوس پیش از این مشکلات جدی ایجاد کرده است. در آوریل، لندن تلاش برای اجرای این پیمان با موریس را متوقف کرد و چند هفته پیش پورت‑لوئی تهدید به اقدام قانونی کرد اگر بریتانیا به پیمان امضا شده ادامه ندهد. راه‌حل ساده‌ای برای این منازعه وجود ندارد. از یک سو، بریتانیا متعهد شده است که مدیریت استعماری خود بر جزایر چاغوس را پایان دهد و قصد دارد به توافق با موریس پایبند بماند. از سوی دیگر، پایگاه نظامی مشترک در دیگو گارسیا و ترتیبات دوجانبه طولانی‌مدت آن به این معناست که لندن بدون رضایت واشنگتن نمی‌تواند به‌طور واقعی پیش برود. مداخله ترامپ همچنین تقسیمات میان ساکنان جزایر چاغوس را عمیق‌تر کرده است؛ برخی تصمیم او برای به تعویق انداختن پیمان را به دلیل عدم اعتماد به موریس می‌ستایند، در حالی که دیگران بر این باورند ترامپ مانع اتحاد می‌شود. مداخله ترامپ خطر پیچیده کردن روابط آمریکا در اقیانوس هند، به‌ویژه با هند را نیز به همراه دارد؛ هند حاکمیت موریس بر جزایر چاغوس را حمایت می‌کند. دهلی نو توافق اولیه را «دستاورد مهمی»، «پیشرفت مثبت برای منطقه» و «نتیجه‌گیری فرایند استعمارزدایی موریس» توصیف کرد. در عین حال، هند علاقه‌ای به تضعیف پایگاه نظامی آمریکا در دیگو گارسیا ندارد، چرا که نگرانی‌های مشترک درباره حضور رو به رشد چین در منطقه دارد. ترامپ دهلی نو را در موقعیتی نامناسب قرار داده و او را مجبور کرده تا بین حمایت دیرینه‌اش از موریس و مشارکت استراتژیکش با واشنگتن تعادل برقرار کند. چین در همین حین فرصتی می‌بیند تا مداخلهٔ آمریکا را نقد کند و جایگاه خود را در موریس، که روابط اقتصادی و استراتژیک نزدیکی با آن دارد، تقویت نماید. چند روز پیش از تغییر موضع ترامپ در ژانویه، سفیر چین در موریس، هوانگ شیفانگ، جدایی جزایر چاغوس از موریس را نمونه‌ای از «ذهنیت هژمونیک» نامید و حمایت پکن از حاکمیت موریس بر این جزایر را دوباره تأیید کرد. معاهدهٔ چاغوس ورود نیروهای نظامی دیگر به این جزیره‌نگار را بدون تأیید بریتانیا ممنوع می‌سازد، اما در واشنگتن و لندن نگرانی‌ها ادامه دارد که پکن ممکن است در آینده برای دسترسی از طریق تأسیسات غیرنظامی یا دوکاره، همان‌گونه که در سایر کشورهای جزیره‌ای انجام داده، اقدام کند. اجرای تدابیر حفاظتی این معاهده به ادامهٔ همکاری بین بریتانیا و موریس وابسته خواهد بود.

‏🔶 ۴/۴ موریس، بریتانیا و بسیاری از جامعهٔ بین‌المللی بر این باورند که این توافق یکی از باقی‌مانده‌های استعمار را از بین می‌برد و ایالات متحده تحت رهبری ترامپ را در مسیر نادرست تاریخ می‌گذارد. انتقال حاکمیت دیگو گارسیا به موریس عملیات پایگاه نظامی مشترک را به‌طور اساسی تغییر نمی‌دهد؛ این پایگاه تحت کنترل بریتانیا و آمریکا و به‌صورت اجاره‌ای با پرداخت هزینه ادامه خواهد یافت. حتی اگر موریس بخواهد کنترل پایگاه را به‌دست گیرد، توان نظامی لازم برای این کار را ندارد. مداخلهٔ ترامپ روایت چین را تقویت می‌کند؛ واشنگتن حاکمیت کشورهای کوچکتر را زمانی که منافع استراتژیک خود در خطر است، نادیده می‌گیرد. این همچنین به قدرت‌های کوچک و متوسط در اقیانوس هند دلیل دیگری می‌دهد تا پکن را به‌عنوان شریک استراتژیک جایگزین در منطقه ارج نهد. در واقع، در تلاش برای حفاظت از دیگو گارسیا، واشنگتن خود به‌خودی یک گل خودی دیگر به ثمر رسانده است. دِریک گروسمن (Derek Grossman) استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در دانشگاه جنوب کالیفرنیا، مؤسس و تحلیلگر ارشد «هند و آرام سولوشنز»، پیشین تحلیلگر در Rand Corp. و پیشین ارائه‌دهندهٔ روزانهٔ اطلاعات هوشیاری به معاون دفاع ایالات متحده برای امور امنیتی آسیا و اقیانوس آرام بود. X: @DerekJGrossman ‏🔗 متن اصلی: https://foreignpolicy.com/2026/10/21/diego-garcia-trump-uk-mauritius-china-chagos-islands-treaty-military/

‏🔺 #آمریکا #ایران 🧠 برنامه هسته‌ای عربستان سعودی می‌تواند از دورهٔ حاکمیت آن فراتر رود؛ لذا برنامه‌ریزی کنید ‏🏛 منبع: Breaking Defense ‏✍️ نویسنده: Yoel Guzansky and Henry Sokolski ‏📄 عنوان اصلی: Saudi Arabia’s nuclear program could outlive its government, so plan accordingly ‏🔎 Mohammed bin Salman, uranium enrichment, IAEA, Washington, East-West pipeline #تحلیل_راهبردی #خاورمیانه #آمریکا_و_کانادا #روابط_بین_الملل #ژئوپلیتیک #Breaking_Defense ‏✅ ژئوپلیس،نبض ژئوپلتیک و روابط بین الملل ‏🌍 @Geopolis_ir