یکی از فرضیات اصلی این مقاله استراتژیک این است که ایالات متحده در بسیاری از بخش‌های جنوب جهانی، چه از نظر تجارت و چه از نظر تعاملات دیپلماتیک، نسبت به چین عقب‌تر است. همان‌طور که در بخش «زمینه استراتژیک» آمده است، چین اقتصاد و دیپلماسی خود را در جنوب جهانی به‌مراتب اولویت بیشتری نسبت به ایالات متحده قرار داده است. دلیل اینکه این هدف باید به‌عنوان هدف مطرح شود—not صرفاً به‌عنوان یک فرض در این مقاله—این است که ما معتقدیم ایالات متحده باید این هدف را به‌وضوح به‌عنوان یک اولویت بیان کند. عدم انجام این کار به این معناست که ایالات متحده در تجارت، تبادل، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های فناوری‌محور بیشتر عقب‌مانده خواهد شد. بنابراین، به‌منظور بهره‌برداری از فرصت برای پیشی گرفتن از چین، این امر در بهترین منافع ایالات متحده است.
همکاری با شرکا، از جمله در جنوب جهانی، برای رقابت با چین.
دولت‌های جنوب جهانی نه تنها به‌عنوان قدرت‌های نوظهور جهانی شناخته می‌شوند، بلکه بازیگران دیپلماتیک و اقتصادی فعال در خود جنوب جهانی نیز هستند. فهرست این بازیگران مهم «جنوب‑جنوب» طولانی است؛ این فهرست شامل چین و هند، همچنین قدرت‌های میانی از مراکش تا اندونزی، برزیل، عربستان سعودی، کنیا، مکزیک، امارات متحده عربی (UAE)، شیلی، نیجریه، کلمبیا و بسیاری دیگر می‌شود.
🌍 چین #چین
🧠 سیاست دیاسپورا در عصر خودکامه‌سازی
🏛 منبع: Stiftung Wissenschaft und Politik
📄 عنوان اصلی: Diasporapolitik im Zeitalter der Autokratisierung
🔗 ادامه‌ی مقاله در منبع اصلی: https://www.swp-berlin.org/en/publication/diasporapolitik-im-zeitalter-der-autokratisierung
#تحلیل_راهبردی #چین #اروپا_و_روسیه #SWP
@Geopolis_ir
📌 چکیده:
دولت‌های استبدادی و در حال خودکامه‌سازی به‌تدریج دیاسپورای خود را به‌عنوان ابزار استراتژیک برای حفظ قدرت، دستیابی به منافع اقتصادی، منطقه‌ای و برندینگ ملی به‌کار می‌گیرند؛ در این مطالعه شش مورد (چین، اریتره، هند، مراکش، روسیه و ترکیه) نشان می‌دهد که هر کشور با اهداف متفاوت—از جنگ‌گیری ترکیبی روسیه تا رقابت فناوری چین و هند، ادعاهای منطقه‌ای ترکیه و مراکش، و جمع‌آوری مالیات خارجی اریتره—از ابزارهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی برای جذب و کنترل نسل‌های پسامهاجرتی استفاده می‌کند. پاسخ دیاسپورای میزبان، از پذیرش تا مقاومت، می‌تواند تنش ایجاد کند؛ آلمان برای مقابله باید بر حاکمیت قانون تکیه کند، آزادی‌های اساسی را محافظت نماید و همکاری‌های علمی‑اقتصادی را با حفظ فناوری‌های حساس تنظیم کند، در حالی که باید سیاست‌های مبدأ را از بازیگران دیاسپورایی جدا سازد و سیگنال‌های مثبت برای ادغام این گروه‌ها ارسال کند.
• دولت‌های استبدادی و در حال خودکامه‌سازی به تدریج توجه بیشتری به دیاسپورای خود می‌دهند. شش مورد مورد بررسی در این مطالعهٔ SWP نشان می‌دهد که سیاست دیاسپورایی به‌طور فزاینده‌ای استراتژیک و نظام‌مند می‌شود و هدف آن شناسایی نسل‌های پسامهاجرتی با کشور مبدأ است.
دلایل سیاست دیاسپورایی دولتی از تأمین قدرت نخبگان حاکم یا یک جریان سیاسی، تا منافع اقتصادی، منطقه‌ای و جهانی و برندینگ ملی، و حتی دفع چالش‌های سیاسی توسط بازیگران دیاسپورایی متغیر است.
در این میان، تمرکزها و ابزارهای مورد استفاده به‌طرز چشمگیری متفاوت است: روسیه دیاسپورای خود را بخشی از جنگ‌گیری می‌داند، برای چین و هند این سیاست به‌طور نزدیک با جاه‌طلبی‌های اقتصادی جهانی و رقابت فناوری مرتبط است. ترکیه به مفاهیم پساکولونیالیستی و ادعاهای منطقه‌ای می‌پردازد. مراکش بر حاکمیت سرزمینی و حداکثرسازی حواله‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها تمرکز دارد. اریتره نیز به دنبال افزایش درآمدهای مالیاتی خارجی برای تثبیت بودجهٔ دولتی است.
پاسخ‌های دیاسپورای اغلب بسیار متنوع، همواره مطابق با انتظارات مبدا نیست. سیاست کشور مبدأ می‌تواند با بی‌توجهی یا حتی مقاومت مواجه شود و تنش‌هایی در دیاسپورای مربوطه ایجاد کند.
برای آلمان، سیاست دیاسپورایی هم فرصت‌هایی را فراهم می‌آورد: در حوزهٔ سیاست خارجی و توسعه، گاهی نیز با نگاهی به ادغام و تحرک اجتماعی. از سوی دیگر، چالش‌هایی به‌ویژه در زمینهٔ سرکوب‌های فراملی وجود دارد.
در برخورد با سیاست دیاسپورایی و پیامدهای آن، آلمان باید در درجهٔ اول به حاکمیت قانون متکی باشد. بهره‌برداری مؤثر از فرصت‌ها مستلزم درک دقیق از انگیزه‌ها، ابزارها و مرزهای این سیاست است. در مقابل، گفتمان‌های کلی‌گویی و تبعیض‌آمیز نسبت به گروه‌های دیاسپورایی می‌تواند زمینهٔ استراتژی‌های مخرب کشورهای ثالث را فراهم کند.
مشکل‌پذیری و توصیه‌ها
تأثیرگذاری بر گروه‌های دیاسپورایی توسط کشورهای ثالث در آلمان به‌ویژه زمانی موضوع می‌شود که بحث انتخابات در ترکیه یا سرکوب‌های فراملی روسیه باشد. این امر تصادفی نیست. آلمان از دیرباز کشوری مهم برای پذیرش افراد از هر دو کشور بوده است. همزمان، این دو کشور مبدأ در دهه‌های اخیر سیاستی هدفمند نسبت به بازیگران دیاسپورایی اتخاذ کرده‌اند. بنابراین، آن‌ها به‌تنهایی نیستند. ادبیات علمی دربارهٔ سیاست‌های دیاسپورایی نشان می‌دهد که به‌ویژه دولت‌های استبدادی و در حال خودکامه‌سازی، به دلایل سیاسی، به‌طور فزاینده و گسترده‌تری به دیاسپورای خود علاقه‌مند می‌شوند— چه برای استفاده از آن‌ها در تحقق جاه‌طلبی‌های دولتی خود، چه برای جلوگیری از چالش‌های سیاسی تهدیدآمیز که از دیاسپورا برمی‌آید.
در مرکز این مطالعه نیز خودآمرانه‌ها و دولت‌هایی با نظام‌های سیاسی در حال خودآمرانه‌سازی که دیاسپورای قابل‌توجهی در آلمان دارند و نسبت به آن سیاست واضحی نشان می‌دهند، قرار می‌گیرند. این موضوع برای چین، اریتره، هند، مراکش، روسیه و ترکیه صادق است. چه انگیزه‌هایی پشت هر یک از این‌ها قرار دارد؟ چه ابزارهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این دولت‌ها توسعه داده‌اند؟ چه اظهاراتی می‌توان دربارهٔ موفقیت‌ها و محدودیت‌های این سیاست‌ها کرد؟ چه الگوها و مشترکاتی در این روش‌های ظاهراً بسیار متفاوت یافت می‌شود؟ و نه‌تنها: سیاست هر یک کجا با منافع آلمان هم‌راستا و کجا با آن برخورد می‌کند و چه نتایجی می‌توان برای بازیگران سیاسی آلمان از آن استخراج کرد؟
از بارزترین مشترکات مطالعات موردی این است که سیاست دیاسپورایی به‌صورت استراتژیک و سیستماتیک‌تر اجرا می‌شود. این سیاست عملکردهای خاص داخلی و خارجی دارد که با حفظ نظام حاکم موجود و/یا تثبیت قدرت یک جریان سیاسی خاص مرتبط است. همچنین معمولاً دارای بُعدی اقتصادی‑سیاستی نیز می‌باشد. به‌ویژه اقتصاد هند و مراکش به‌طور قابل‌توجهی به حواله‌های مالی و سرمایه‌گذاری‌ها وابسته‌اند؛ اریتره علاوه بر این از پرداخت‌های (اجباری) مالیاتی توسط دیاسپورا بهره‌مند می‌شود.
در عین حال، تنوع قابل‌ملاحظه‌ای هم در اهداف جغرافیایی‑و‑منطقه‌ای سیاست دیاسپورایی و هم در شکل‌گیری هر یک از آن‌ها مشاهده می‌شود. دولت‌هایی چون روسیه، هند یا چین دیاسپورا را در پیگیری هدف خود برای جهانی چندقطبی یا ادعای رهبری جهانی به کار می‌گیرند، چه به‌صورت نظامی، اقتصادی، فناوری و/یا گفتمانی. برای دولت‌هایی چون مراکش یا ترکیه، جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای و مسایل حاکمیتی مس dominating هستند.
تقریباً تمام دولت‌ها سعی می‌کنند از طریق بازیگران دیاسپورایی در کشور میزبان، نفوذ سیاسی اعمال کنند؛ اما ابعاد و وسایل این نفوذ به‌طور اساسی متفاوت است. در حالی که سیاست دیاسپورایی روسیه بخشی از یک جنگ ترکیبی تخریبی است، هند عمدتاً رویکردی همکاری‌محور برای ترویج منافع اقتصادی خود دنبال می‌کند. مراکش و ترکیه نیز به‌نوبه خود بر لابی‌گری و برندینگ ملی از طریق دیاسپورا تکیه دارند و آن‌ها را به مشارکت سیاسی در کشور میزبان تشویق می‌کنند.
در تمام موارد مورد بررسی، کشورهای مبدأ سرکوب فراملی انجام می‌دهند. با این حال، میزان این سرکوب نیز متفاوت است. کشورهایی چون اریتره، روسیه و چین که در سرزمین خود فضای بسیار محدود یا تقریباً هیچ فضایی برای سیاست مخالف فراهم نمی‌کنند، به‌صورت فراملی بسیار سخت‌گیرانه عمل می‌کنند. به عنوان مثال، در ترکیه می‌توان مشاهده کرد که چگونه تنش‌های داخلی و کشمکش‌های قدرت در خارج نیز به سرکوب و کنترل منجر می‌شود.
جالب است که در تمام موارد، سیاست دیاسپورایی به‌طور نزدیک با سیاست هویت مرتبط است—با مواضع متفاوت نسبت به ادغام و هویت‌های چندگانه. چین هدفش حفظ کامل هویت ملی است. ترکیه و مراکش ادغام گسترده در کشور میزبان را بدون رها کردن کامل هویت مبدأ تائید می‌کنند؛ این موضوع همچنین به نسل‌های پسامهاجر نیز اعمال می‌شود. و هند سعی دارد ناسیونالیسم هندو را در دیاسپورا تقویت کند.
یک‌سری عوامل اثرات سیاست دیاسپورایی را محدود می‌کند. از این عوامل می‌توان به تنوع زیاد هویت‌ها و مواضع سیاسی بازیگران دیاسپورایی اشاره کرد. این تنوع می‌تواند باعث شود سیاست دیاسپورایی تا حدی بی‌نتیجه بماند و/یا با بسیج‌های مخالف پاسخ داده شود، به‌ویژه در دیاسپورایی‌های بسیار قطبی‌شده مانند دیاسپورای ترکیه یا اریتره. همچنین قوانین در کشورهای دموکراتیک میزبان، دسترسی دیاسپورایی به مخالفان را محدود می‌کند.
در مقابل، عواملی مانند احساس بیگانگی در کشور میزبان می‌تواند به نفع روایت‌های دیاسپورایی باشد؛ برای مثال روایت ترکیه در مبارزه با اسلام‌هراسی یا تبلیغات روسی می‌تواند در این زمینه راه باز کند. همچنین امید به ارتقای اجتماعی و اعتبار در کشور میزبان، برای مشارکت بازیگران دیاسپورایی در امور کشور مبدأ نقش دارد، به‌ویژه اگر این کشورها همانند چین، ترکیه و مراکش، پیشنهادات مادی و اجتماعی ارائه دهند. اما این به این معناست که در حالت ایده‌آل، سیاست دیاسپورایی «بازیگرانی» تولید می‌کند که هم در کشور مبدأ و هم در کشور میزبان فعال و مستقر هستند: همان سازندگان پل‌های مشهور. برای بهره‌برداری از جنبه‌های سازنده سیاست دیاسپورایی و مهار اثرات منفی احتمالی آن، سیاست‌گذاران آلمانی باید نکات زیر را مدنظر داشته باشند:
آلمان باید در برخورد با سیاست دیاسپورایی و تنوع گروه‌های دیاسپورایی، بر حاکمیت قانون تکیه کند. مداخله در امور داخلی، از جمله در انتخابات، و همچنین تبلیغات تهاجمی، سرکوب فراملی، تهدید و (اقتصادی) جاسوسی باید به‌صورت سیستماتیک مقابله شود – ترجیحاً از طریق هماهنگی در سطح اروپایی.
حقوق اساسی آزادی بیان و تظاهرات در آلمان باید به‌طور قطع محافظت شود، حتی اگر کشورهای ثالث یا گروه‌های دیاسپورایی فشارهایی در این زمینه اعمال کنند.
علاقه به همکاری‌های اقتصادی و علمی نباید به انتقال دانش نامطلوب توسط بازیگران دیاسپورایی منجر شود. در این زمینه باید اصل «محوطه کوچک، حصار بلند» به‌کار گرفته شود. یعنی برخی فناوری‌های کلیدی به‌طور واضح تعریف‌شده به‌صورت سخت‌گیرانه محافظت شوند و تبادل و همکاری در سایر حوزه‌ها امکان‌پذیر باشد.
سیاست دیاسپورایی کشور مبدأ و بازیگران دیاسپورایی باید به‌طور اساسی از یکدیگر متمایز شوند. به عبارت دیگر: بازیگران دیاسپورایی به‌طور پیش‌فرض مسئول برنامه‌ها و سیاست‌های کشور مبدأ نیستند.
آلمان باید به‌طور کلی سیگنال‌های مثبت به گروه‌های دیاسپورایی ساکن در سرزمین خود ارسال کند. زیرا پیش‌نیاز اساسی برای جلوگیری از جنبه‌های منفی سیاست دیاسپورایی، ادغام هر دیاسپورا و القای حس تعلق و شناخت به آن‌هاست.
یک رویکرد مفهومی به سیاست دیاسپورایی
سینم آدار / ایزابل ورنفلز
در حالی که بازیگران سیاسی در آلمان تنها در زمان‌های اخیر به‌طور عمیق‌تری به موضوع دیاسپورا پرداخته‌اند، در ادبیات علمی از حدود سه دهه پیش تعداد مطالعاتی که به این موضوع می‌پردازند، به‌طور پیوسته در حال افزایش است. در ابتدا تمرکز عمدتاً بر گروه‌های دیاسپورایی به‌عنوان بازیگرانی بود. به‌طوری‌که مردم‌شناسان و جامعه‌شناسان به تعلقات به کشور مبدأ و همچنین به کشور مقیم، یکپارچگی و دینامیک‌های داخلی دیاسپورایی پرداخته‌اند. در این زمینه، تاریخ‌نگاران نیز به‌جزییات پیچیدگی‌هایی که گروه‌های دیاسپورایی در سرزمین‌های استعماری پیشین با آن مواجه می‌شوند، پرداخته‌اند. اقتصاددانان و پژوهشگران مهاجرت بر بازیگران دیاسپورایی به‌عنوان نیروهای محرک توسعه (اقتصادی) در کشور مبدأ، از جمله از طریق حواله‌های مالی و سرمایه‌گذاری‌ها، و همچنین به‌عنوان واسطه‌های انتقال دانش متمرکز شده‌اند. علم‌پژوهان سیاسی و جامعه‌شناسان نیز نگاه خود را به افراد دیاسپورایی به‌عنوان بازیگران سیاسی و واسطه‌های بالقوه دموکراسی و حاکمیت قانون در کشور مبدأ معطوف کرده‌اند.
از اوایل سال‌های ۲۰۰۰ به‌طور فزاینده‌ای سیاست دیاسپورایی کشورهای مبدأ نیز به مرکز توجه علمی تبدیل شده است. در این راستا، تلاش‌هایی برای طبقه‌بندی این سیاست‌ها صورت گرفته است، برای مثال بر پایهٔ تقویت ظرفیت، اعطای حقوق و طلب تعهدات از سوی بازیگران دیاسپورایی. با این حال، نظام سیاسی در کشور مبدأ در این ادبیات نقش اساسی نداشته است.
دولت‌های استبدادی و کشورهایی که در حال استبدادگرایی هستند، شهروندان خود در خارج از کشور و نسل‌های بعدی آن‌ها را به‌صورت سیستماتیک زیر نظر می‌گیرند.
با روند جهانی فرسایش دموکراسی‌ها و تحکیم استبدادهای موجود، اخیراً محور جدیدی پژوهشی به‌وجود آمده است: سیاست دیاسپورایی دولت‌های استبدادی و در حال استبدادگرایی. در این زمینه، همپوشانی‌هایی با ادبیات دیپلماسی مهاجرتی، یعنی استفاده هدفمند از مهاجرت و تحرک برای اهداف خارجی‌سیاستی، مشاهده می‌شود. در مطالعات بیشتری واضح می‌شود که استبدادها و کشورهایی با نظام‌های سیاسی استبدادگر یا ترکیبی، شهروندان خود در خارج و نسل‌های بعدی آن‌ها را به‌صورت سیستماتیک و با استراتژی‌های سیاسی پیشرفته هدف قرار می‌دهند. اهداف این کشورها متفاوت است. به‌عنوان مثال، کشورهایی که موانع سرمایه‌گذاری بالایی دارند، عمدتاً برای جذب دیاسپورای خود تلاش می‌کنند تا با کمک آن‌ها به سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی دست یابند. دیگر کشورها شهروندان خود در خارج و نسل‌های بعدی آن‌ها را به‌عنوان بازیگران خارجی‌سیاستی در جهت اهداف ژئو‑و منطقه‌ای و برندینگ ملی کشور مبدأ به‌کار می‌گیرند. در ادبیات به‌خوبی مستند شده است که چنین کشورهایی تمایل دارند شهروندان خود در خارج را زیر نظر داشته و گاهی به سرکوب‌های فراملیتی گسترده‌تری متعرض می‌سازند.
معیاری برای انتخاب نمونه‌های مورد بررسی در این مطالعه — چین، اریتره، هند، مراکش، روسیه و ترکیه — نظام سیاسی آن‌ها نیز بوده است. اگرچه این کشورها در طیفی از دموکراتیک تا استبدادی به‌صورت بسیار متفاوت قرار می‌گیرند، اما هیچ‌یک از آن‌ها یک دموکراسی لیبرال نیست. هند می‌تواند به‌عنوان نمونه‌ای با بیش‌ترین آزادی‌های سیاسی شناخته شود، در حالی که اریتره یکی از استبدادگرایان جهان محسوب می‌شود (به نمودار مراجعه کنید).
عوامل دموگرافیک، تاریخی و (جئو‑)سیاسی در کنار نظام سیاسی، نقش مهمی در سیاست دیاسپورای کشور مبدأ و دامنه و مرزهای آن در آلمان ایفا می‌کنند. این عوامل شامل اندازه دیاسپورا، زمان و دلایل مهاجرت به آلمان، ریشه‌دار بودن دیاسپورا در کشور مبدأ و کشور مقیم، کیفیت روابط دیپلماتیک بین آلمان و کشور مبدأ و نه‌تنها سؤال این که دیاسپورا تا چه حد در آلمان خوش‌آمد گفته می‌شود و چه اعتبار اجتماعی در آلمان دارد، می‌شود.
این معیارها نیز در انتخاب موارد مورد بررسی منعکس می‌شوند و دامنهٔ آن گسترده است. این موضوع هم در رابطه با اینکه دیاسپورای هر کشور در آلمان چگونه درک می‌شود و خود آلمان را چگونه می‌بیند، و هم در خصوص پیوندهای تاریخی و اجتماعی با آلمان صادق است. برای مثال، نمایندگان دیاسپورای مراکشی یا اریتره‌ای ممکن است با پیش‌داوری‌های نژادپرستانهٔ بیشتری نسبت به فعالان دیاسپورای هندی مواجه شوند، که اغلب به‌عنوان «تکنیسین» شناخته می‌شوند. در مقایسه با هندی‌ها، دیاسپورای ترکیه‌ای مدت‌هاست که در آلمان ساکن است و این امر در ساختارهای بالغ از انجمن‌ها و سازمان‌های جامعهٔ مدنی خود مشهود است. چنین جنبه‌هایی نیز بر مفهوم‌سازی سیاست دیاسپورای کشور مبدأ و تأثیر آن در کشور مقیم تأثیر می‌گذارند. آلمان، به‌جز مورد برجسته و اغلب مورد بحث ترکیه، به این موضوع توجه چندانی نمی‌کند.
در این مطالعه تنها کشورهایی گنجانده شده‌اند که سیاستی شفاف نسبت به آن‌دیده‌ها که خود را دیاسپورای خود می‌دانند، دنبال می‌کنند و علاوه بر آن، علاقهٔ سیاسی افزایشی نسبت به دیاسپورای خود در آلمان دارند — صرف‌نظر از اندازهٔ واقعی آن‌ها.
در تعریف آنچه به‌عنوان دیاسپورا محسوب می‌شود، همان‌گونه که در علم و سیاست اختلاف نظر وجود دارد. در ابتدا این اصطلاح به گروه‌های جمعیتی تبعیدی مانند یهودیان، ارامنه و یونانیان اشاره داشت. محور اصلی تبعید و تأثیرات آن بر هویت و تعلق بود. از دههٔ ۱۹۹۰ به‌بعد، بحث علمی دربارهٔ دیاسپورا وارد مرحلهٔ جدیدی شد که در آن مفهوم این واژه به‌طور چشمگیری گسترش یافت. بر اساس ادبیات، سه عامل دیاسپورا را شکل می‌دهند: اول، یک جامعهٔ فراملی که از مهاجرت داوطلبانه یا غیرداوطلبانه شکل گرفته است؛ دوم، گرایش به کشور مبدأ؛ و سوم، حفظ هویت گروهی در طول نسل‌ها. بر این اساس، گروه‌های دیاسپورایی بر پایهٔ ملیت (مثلاً ترکی، مراکشی، هندی)، قومیت (مثلاً کردی یا تامیلی)، مذهب (مثلاً مسلمان یا هندو) و حتی ویژگی‌هایی مانند «دیجیتال» طبقه‌بندی می‌شوند.
اما این عوامل آن‌قدر گسترده‌اند که تقریباً هر شکل از مهاجرت و گروه‌بندی فراملی می‌تواند به‌عنوان دیاسپورا شناخته شود. این انعطاف‌پذیری در به‌کارگیری اصطلاح منجر به جدال شدیدی دربارهٔ معنای واقعی دیاسپورا شده است. «اگر همه چیز را دیاسپورا بنامیم، دیگر نمی‌توان از نظر تحلیلی دربارهٔ دیاسپورا صحبت کرد»، روجرز بروبیکر، جامعه‌شناس، در مقاله‌ای منتشر شده در سال ۲۰۰۵ انتقاد کرد.
در این مطالعه، نویسندگان به‌جای اتخاذ یک تعریف ثابت، بر پایهٔ گفتهٔ بروبیکر «دیاسپورا در درجهٔ نخست یک دستهٔ عملی است»، در هر مطالعهٔ موردی به آن دسته‌ای که کشور مبدأ در چارچوب سیاست دیاسپورایی خود به کار می‌گیرد، استناد می‌کنند.
کشورهای مبدأ عموماً واضح‌تر تعیین می‌کنند که چه کسانی جزو دیاسپورای آن‌ها هستند، نسبت به کشور مقیم، یعنی آلمان.
در این میان باید توجه داشت که کشورهای مبدأ معمولاً واضح‌تر مشخص می‌سازند که چه کسانی جزو دیاسپورای آن‌ها می‌شوند، نسبت به کشور مقیم آلمان. به‌عنوان مثال، دولت فدرال در پاسخ به یک پرس‌وجوی پارلمانی در سال ۲۰۲۰ گفت: «دولت فدرال با واژهٔ «گروه دیاسپورایی» کار نمی‌کند». با این حال، در وب‌سایت وزارت فدرال همکاری‌های اقتصادی و توسعه (BMZ) تعریفی از دیاسپورا وجود دارد و این واژه در ده‌ها سند مختلف از وزارتخانه‌های گوناگون و همچنین بوندستاگرام ظاهر می‌شود و این روند در شش‑هفت سال اخیر با تمایل افزایشی ادامه دارد. علاوه بر این، بازیگران دیاسپورایی به‌طور فزاینده‌ای در اسناد اساسی دولت فدرال گنجانده می‌شوند، مثلاً در «دستورالعمل‌های سیاست آفریقا» سال ۲۰۲۵. اغلب در اسناد رسمی به‌وضوح مشخص نمی‌شود که دقیقاً چه کسانی به‌عنوان دیاسپورا شمرده می‌شوند: آیا فقط شهروندان دوگانهٔ تابعیت یا فرزندان آن‌ها یا همهٔ کسانی که خود را این‌گونه می‌دانند؟ این ابهام تعریفی که در بسیاری از اسناد رسمی پایه‌گذاری شده است، احتمالاً بیشتر با ادراکات پیچیدهٔ خود بازیگران دیاسپورایی منطبق است تا با تخصیصها یا دسته‌بندی‌های واضحی که کشورهای مبدأ انجام می‌دهند.
درک چندلایهٔ خودشناسی بازیگران دیاسپورایی، برای تحلیل سیاست دیاسپورایی دولت‌های استبدادی و در حال خودکامه‌سازی، مجموعه‌ای از تله‌های مفهومی را به‌وجود می‌آورد. آیا کسانی که سیاست دیاسپورایی در کشور مبدأ برایشان تدوین می‌شود، حتی احساس می‌کنند که مورد خطاب قرار گرفته‌اند؟ آیا انگیزه‌ها و اهداف سیاست دیاسپورایی موردنظر با منافع کسانی که به‌عنوان دیاسپورا تعریف می‌شوند—از جمله نسل‌های پسامهاجرتی، یعنی فرزندان متولد در کشور مقیم مهاجران—همخوانی دارد؟ و نهایتاً: آیا این گروه‌های بازیگری به‌طور حداقل جزئی دارای تصورات، ادراکات، نگرش‌ها و هویت‌های همگنی هستند و هم به آلمان و هم به کشور مبدأ وفادارند؟ اگرچه تمرکز این مطالعه بر سیاست دیاسپورایی است و نه بر دینامیک‌های درون‌دیاسپورایی، این موارد در هر مطالعهٔ موردی مورد بررسی قرار می‌گیرند. زیرا علاوه بر اهداف و ابزارها، مرزهای هر سیاست دیاسپورایی نیز اشاره می‌شود و این مرزها به‌وسیلهٔ ترکیب دیاسپورای مورد هدف و خودشناسی ممکن است متنوع آن‌ها تعیین می‌شود. درک چنین دینامیک‌ها و تنش‌های احتمالی ناشی از آن برای آلمان حائز اهمیت است، چه در رابطه با بازیگران مقیم با پیشینهٔ مهاجرتی و فرزندانشان و چه در رابطه با کشورهای مبدأ.
نادیده گرفتن خطر این نیست که سیاست دیاسپورایی کشورهای استبدادی و در حال خودکامه‌سازی را پیش‌فرضاً منفی ارزیابی کرده و روابط دوجانبه را باریک‌بینانه توصیف کرد. در نمونه‌های ذکرشده برای سیاست دیاسپورایی می‌توان رویکردهای سازنده‌ای را نیز مشاهده کرد که شایستگی توجه یا حمایت از سوی سیاست‌گذاری آلمان را دارند. هدف این مطالعه این است که آنچه این رویکردها را به هم پیوند می‌زند و در چه مواردی متفاوت هستند را شفاف‌سازی کند تا برلین بتواند نسبت به آن‌ها با دقت بیشتری نسبت به گذشته رفتار کند.
سیاست دیاسپورایی چین
کارستن شافر
در چین، دیاسپورای مورد اشاره از زمان آغاز سیاست اصلاحات و گشودگی در سال ۱۹۷۸ به محور توجه دولت تبدیل شد. حزب کمونیست چین (KPCh) از آن پس آن را به‌عنوان منبعی مرکزی برای پیشرفت اقتصادی و سیاسی چین می‌داند. در واقع، چینیان مقیم خارج با توان مالی و ارتباطات تجاری خود به‌سرعت به «موفقیتی خوشایند» (دنگ شیاوپینگ) برای پروژهٔ مدرن‌سازی چین تبدیل شدند. در دههٔ ۱۹۸۰، سیاست دیاسپورایی چین به‌طور واضحی اقتصادی‌محور بود؛ اما امروزه اهداف خارجی و ژئوپولیتیکی بیشتری در راس اولویت‌ها قرار گرفته‌اند. برای شی جین‌پینگ، چینیان مقیم خارج «نقش غیرقابل جایگزینی در تحقق رؤیای چین» دارند؛ رؤیایی که هدف آن تبدیل این کشور (به‌شدت استبدادی) به یک قدرت جهانی تا میانهٔ قرن بیست و یکم است.
گرایش به دیاسپورای چین شگفت‌انگیز نیست: پکن بر این باور است که حدود ۶۰ میلیون چینی مقیم خارج در سراسر جهان زندگی می‌کنند. بر پایهٔ درک چینی، نه تنها شهروندان چینی بلکه تمام افراد با ریشهٔ چینی، صرف‌نظر از تابعیت و محل تولد، جزو دیاسپورا محسوب می‌شوند. همهٔ آن‌ها به‌عنوان بخشی از «خانوادهٔ بزرگ چینی» درک می‌شوند. بر پایهٔ این خودشناسی، پکن با سیاست هدفمند شناسایی و بسیج، به «میهن‌پرستی» و وفاداری چینیان مقیم خارج فراخوان می‌دهد.
انگیزه‌ها، منافع و اهداف
چین در دو دههٔ گذشته سیاست دیاسپورایی خود را گسترش داده و به‌صورت استراتژیک بازنگری کرده است. پکن امروز برنامه‌ای را دنبال می‌کند که اهداف اقتصادی، فناوری و خارجی را به‌هم پیوند می‌دهد. به‌تفصیل:
تقویت تجارت و سرمایه‌گذاری
اهداف اقتصادی مدت‌ها مرکز سیاست دیاسپورایی بودند. در ابتدا پکن بیشتر به حواله‌های مالی، سرمایه‌گذاری مستقیم و واردات دانش مدیریتی می‌پرداخت؛ اما امروز به‌جای آن، فعال‌سازی شبکه‌های اقتصادی فراملی در راس اولویت است. انجمن‌ها و شبکه‌های تجاری چینیان مقیم خارج به‌عنوان زیرساخت‌هایی در نظر گرفته می‌شوند که می‌توان از طریق آن‌ها سرمایه، اطلاعات و دسترسی‌های بازار، همچنین ارتباطات تجاری و روابط همکاری را بسیج کرد. به‌ویژه در زمینهٔ جادهٔ ابریشم نوین، چینیان مقیم خارج به‌عنوان واسطه‌ای میان چین و سایر کشورها منصوب شده‌اند.
جذب استعداد و انتقال فناوری
علاوه بر این، چین می‌خواهد دسترسی به فناوری‌های مدرن و «استعدادها» (rencai) را به دست آورد. از زمان دورهٔ ریاست هو جین‌تاو (۲۰۰۲–۲۰۱۲) رهبری چین به دنبال گذار به مدل توسعهٔ مبتنی بر نوآوری است که به‌طور طولانی‌مدت پایهٔ رشد اقتصادی پایدار را فراهم کند. تحت رهبری شی جین‌پینگ این روند تشدید بیشتری یافته است: چین برنامه دارد تا سال ۲۰۳۰ به «پیشرو نوآور» در پژوهش و علم تبدیل شود و تا سال ۲۰۴۹ به «قدرت علمی و فناوری در سطح جهانی» دست یابد. دیاسپورا در این زمینه نقش کلیدی ایفا می‌کند: برآوردهای پکن حدود چهار میلیون دانشمند و دانشجوی چینی‌تبار در سراسر جهان را به‌عنوان شریک‌های بالقوه برای انتقال فناوری، همکاری‌های پژوهشی و ایجاد ساختارهای نوآوری جهانی هدف‌گذاری می‌کند—مثلاً از طریق برنامه‌های جذب دولتی مانند «طرح هزار استعداد»، پارک‌های نوآوری دولتی یا تسهیلات مالیاتی ویژه. در ابتدا چین به دنبال بازگرداندن نیروی کار و دانشجویان خارج از کشور بود؛ اما در سال ۲۰۰۱ برای اولین بار ایدهٔ این که چینی‌تبار می‌توانند «از خارج به چین خدمت کنند» مطرح شد. تحت شی جین‌پینگ این رویکرد به مرکز توجه منتقل می‌شود: چینی‌تبارهایی که در خارج در موقعیت‌های برتر علمی و پژوهشی قرار دارند، به‌طور فزاینده‌ای تشویق می‌شوند که به‌جای بازگشت دائمی به چین، دانش کسب‌شده در خارج را در بازدیدهای کوتاه‌مدت در کشور به‌کار گیرند.
گردش دانش جهانی باید به‌صورت نظام‌مند با اهداف ملی نوآوری مرتبط شود.
سیاست دیاسپورا در این نقطه به‌عنوان تکمیل‌کنندهٔ استراتژی‌های صنعتی عمل می‌کند: گردش دانش جهانی باید به‌صورت نظام‌مند با اهداف ملی نوآوری مرتبط شود.
🌍 عراق #عراق
🧠 نیروهای آمریکایی در حال خروج از عراق هستند، اما ایالات متحده باید بماند
🏛 منبع: Atlantic Council
✍️ نویسنده: Victoria J. Taylor , Alina L. Romanowski
📄 عنوان اصلی: US troops are leaving Iraq, but the US should stay
🔗 متن اصلی: https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/us-troops-are-leaving-iraq-but-the-us-should-stay/
#تحلیل_راهبردی #عراق #جهانی #دفاعی #Atlantic_Council
@Geopolis_ir
واشنگتن — تا تاریخ ۳۰ سپتامبر، نیروهای آمریکایی عراق را ترک خواهند کرد و بیش از دو دهه حضور نظامی ایالات متحده در این کشور به پایان می‌رسد. از زمان حملهٔ ۲۰۰۳، رابطهٔ آمریکا و عراق توسط حضور این نیروها تعریف شده بود. خروج نیروهای آمریکایی فرصتی است برای برگشت از تاریخ پیچیدهٔ ایالات متحده در عراق، اما نباید منجر به پایان تعامل آمریکایی با عراق شود.
اگرچه دولت ترامپ در حال اجرای توافق برای خروج است، زمان‌بندی پایان عملیات اینهیرنت ریزولف، ائتلاف نظامی بین‌المللی برای شکست دولت اسلامی عراق و الشام (ISIS)، توسط دولت بایدن مذاکره و در سپتامبر ۲۰۲۴ اعلام شد. ما هر دو جزو تیم کوچک مذاکره‌کنندگان آمریکایی بودیم که نزدیک به یک سال برای رسیدن به توافقی با بغداد کار کردند که امکان کاهش مرحله‌ای این عملیات و انتقال به همکاری امنیتی دوجانبه را فراهم می‌کرد. این رویکرد به‌منظور جلوگیری از تکرار خروج ۲۰۱۱ از عراق و تصاحب بعدی توسط داعش تقریباً یک‌سوم از سرزمین‌های عراقی اتخاذ شد. ما بر این باور بودیم که حفظ حضور امنیتی مستمر آمریکا برای منافع استراتژیک آمریکایی حیاتی است و ایالات متحده به همکاری امنیتی مستمر، چه با و چه بدون عملیات اینهیرنت ریزولف، نیاز دارد.
چرا عراق اکنون مهم است
در ایالات متحده، خستگی از عراق پس از سال‌ها درگیری نظامی سنگین، میلیاردها دلار هزینه و هزاران جان آمریکایی و عراقی به‌دست آمده، به‌سرعت شکل گرفته است. برای بسیاری از آمریکایی‌ها، عراق یکی از «جنگ‌های ابدی» اولیه است و خروج آمریکا از عراق با چشم‌انداز ترامپ برای کاهش ردپای نظامی کلی ایالات متحده در خاورمیانه هم‌راستا است.
این نقطه عطف توسط بسیاری از عراقی‌ها و همچنین ایرانیان که مدت‌ها به خروج نیروهای آمریکایی از عراق و منطقه تمایل داشته‌اند، جشن گرفته خواهد شد. حملهٔ آمریکایی که دیکتاتور عراقی صدام حسین را سرنگون کرد، بزرگ‌ترین دشمن منطقه‌ای تهران را از بین برد و راه را برای افزایش نفوذ ایران در عراق از نظر اقتصادی، سیاسی و نظامی هموار کرد. شبه‌نظام‌های تحت حمایت ایران در عراق در سال‌های پس از آن قدرتمندتر و بزرگ‌تر شدند و ابزار قدرتمندی برای دفاع نامتقارن ایران فراهم کردند. نخست‌وزیر کنونی عراق، علی الزیادی، متعهد به خلع سلاح این شبه‌نظام‌های سرکش شده است — کاری دشوار اما غیرقابل‌غلبه نیست، به‌شرط آنکه ایالات متحده و قدرت‌های کلیدی منطقه‌ای آمادهٔ بازی طولانی‌مدت در عراق باشند.
دلیل ادامهٔ مشارکت در عراق فراتر از «خون و گنج» صرفاً صرف‌شده در این کشور است؛ این مسأله دربارهٔ منافع استراتژیک بلندمدت آمریکا است. بیش از یک دهه، هر رئیس‌جمهور آمریکا سعی کرده است به سوی آسیا متمایل شود و تمرکز بر خاورمیانه را کاهش دهد. هر دولت به‌دلیل بحران‌های منطقه‌ای دوباره به این منطقه کشیده شده است. چه بازگشت نیروهای آمریکایی برای شکست داعش، چه تشدید منطقه‌ای پس از حملات حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، یا جنگ ایالات متحده‑اسرائیل با ایران، ایالات متحده منافع پایداری در خاورمیانه دارد که باعث شده و خواهد شد که آمریکا در این منطقه فعال بماند.
چیزی که ایالات متحده باید بعداً انجام دهد
این خروجی که در میانهٔ یک درگیری طولانی‌مدت ایالات متحده با ایران رخ می‌دهد، دلایلی را که ایالات متحده نباید از عراق جدا شود، برجسته می‌سازد. اوایل این ماه، شبه‌نظامیان عراقی وابسته به ایران به یک خط لولهٔ سعودی حمله کردند و در طول این جنگ، حملات متعددی به پرسنل و پایگاه‌های آمریکایی در منطقه انجام داده‌اند. این حملات یادآور مهمی هستند که آنچه در عراق می‌افتد، در عراق نمی‌ماند. چه جنگ خلیج فارس اول، چه جنگ عراق، یا مبارزه با داعش، ثبات عراق همیشه تأثیر گسترده‌تری بر منطقه داشته است. با جمعیتی حدود ۴۵ میلیون نفر و منابع عظیم نفت و گاز، عراق بازیکنی در اقتصاد منطقه خواهد بود و می‌تواند نیرویی برای ثبات… یا بی‌ثباتی باشد.
برخی در واشنگتن ممکن است استدلال کنند که عراق قبلاً به دست ایران افتاده است. آن‌ها می‌گویند ادامهٔ مشارکت آمریکا تنها دستاوردهای محدودی خواهد داشت. ما این‌گونه نمی‌بینیم. حتی زمانی که عراق از آگاهی عمومی آمریکایی محو شده است، ایالات متحده همچنان در ذهن طبقهٔ سیاسی عراق جایگاه برتری دارد؛ طبقه‌ای که ایالات متحده را به‌عنوان یک تعادل‌ساز کلیدی در برابر تجاوزات ایرانی و یک رگ‌حیات اقتصادی حیاتی می‌داند. ایالات متحده برای تغییر تعادل نیازی به هزاران نیروی نظامی ندارد.
آمریکا می‌تواند همکاری امنیتی دو‌جانبهٔ خود را با تیمی کوچک اما توانمند از مشاوران امنیتی، حضور دیپلماتیک قوی—از جمله یک سفیر تأییدشده—و تلاشی فعال برای گسترش روابط تجاری در این کشور پیش ببرد. روزهای تماس‌های هفتگی بین رئیس‌جمهور آمریکا و نخست‌وزیر عراق به‌سرانجام رسیده‌اند، اما تماس‌های سطح بالا از سوی مقامات ارشد آمریکایی برای پیشبرد اولویت‌های آمریکا کافی است. در دوره‌ای که سیاست‌گذاران آمریکایی بر ارزیابی محتاطانهٔ ریسک‌ها و پاداش‌ها تمرکز دارند، سرمایه‌گذاری متعادل زمان و توجه آمریکا می‌تواند سودهای قابل‌توجهی برای منافع آن به‌بار آورد.
ما به‌طور گسترده‌ای با برجسته‌ترین سیاستمداران عراق—شیعه، سنی و کرد—درگیر بوده‌ایم. حمایت گسترده‌ای از روابط با ایالات متحده در سراسر طیف سیاسی وجود دارد، حتی از سوی کسانی که نزدیک‌ترین روابط سیاسی و اقتصادی را با ایران دارند. رهبران شیعهٔ عراق ممکن است پیوندهای دینی و سیاسی با ایران داشته باشند، اما آن‌ها نیز منافع متمایزی دارند. اگرچه رهبران سیاسی عراق همیشه به خواستهای آمریکا پاسخ نمی‌دهند، تصمیماتی اتخاذ کرده‌اند که منافع عراقی را پیش برده‌اند، حتی زمانی که این تصمیمات به هزینهٔ منافع ایرانی باشد.
🌍 چین #چین
🧠 چرا نباید جنگ به اصل سازماندهی روابط بین‌الملل تبدیل شود
🏛 منبع: Valdai Discussion Club
📄 عنوان اصلی: Why War Must Not Become the Organizing Principle of International Relations
🔗 متن اصلی: https://valdaiclub.com/a/highlights/why-war-must-not-become-the-organizing-principle
#تحلیل_راهبردی #چین #اروپا_و_روسیه #دفاعی #تروریسم #Valdai
@Geopolis_ir