مرکز تعالی نگارش علمی دانشگاه
مرکز تعالی (Center of Excellence: CoE)، تیمی از افراد ماهر و متخصصان است که از اجزای مهم و کلیدی هر سازمان محسوب میشوند. آنها قصد دارند تحول دیجیتال را در سراسر سازمان محقق کنند. یک مرکز تعالی، برای بهبود دسترسی به تخصصهای حیاتی و مهم در سراسر سازمان طراحی شده است.
در زمینه دانشگاهی، مرکز تعالی نگارش علمی دانشگاه به عنوان یک مرکز تخصصی، با هدف ارتقای کیفی و کمّی نگارش علمی انتشارات و مقالات علمی پژوهشگران، دانشجویان و استادان فعالیت میکند. این مرکز با بهرهگیری از دانش فنی، استانداردهای بینالمللی نگارش علمی، و ابزارهای نوین پژوهشی و نوشتاری، از جمله سیستمهای هوش مصنوعی کمکی مانند گرامرلی، سیستم هوش مصنوعی اسکوپوس، نرمافزارهای مدیریت منابع و مآخذ، و روشهای نگارش مبتنی بر داده، خدمات جامعی را در سطوح زیر ارائه میدهد:
یک. آموزش مهارتهای نگارش علمی: از جمله ساختاربندی مقاله، نگارش چکیده، انتخاب کلیدواژهها، مأخذنویسی، استفاده صحیح از منابع، و رعایت اصول اخلاق پژوهش و انتشار؛
دو. ارتقای کیفیت انتشارات بینالمللی: کمک به نویسندگان برای انتشار در مجلات معتبر موجود در چارک اول و دوم و رعایت معیارهای داوری و همترازخوانی و نحوۀ پاسخ به داوران؛
سه. روششناسی پژوهش و طراحی مطالعه: مشاوره در زمینۀ طراحی پژوهشهای اصیل، روشهای پژوهش کمّی و کیفی، و انتخاب ابزارهای مناسب برای گردآوری و تحلیل دادهها.
چهار. کمک به نویسندگان در ویرایش زبان انگلیسی مقالات: ویرایش زبانی و فنی مقالات مطابق با استانداردهای بینالمللی.
پنج. پیادهسازی تحول دیجیتال در فرایند نگارش علمی: آموزش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای پیشنهاد ساختار، بهبود گرامر و خوانایی، افزایش نوآوری محتوایی، و پرهیز از اتهام سرقت ادبی.
مرکز تعالی نگارش علمی دانشگاه نهتنها از طریق فعالیتهای داخلی، بلکه از طریق همکاریهای بینالمللی، شبکهسازی علمی، و میزبانی کارگاهها و دورههای تخصصی، به عنوان قطبی شناختهشده در حوزۀ نگارش علمی در سطح ملی و منطقهای عمل میکند. مرکز تعالی نگارش علمی دانشگاه فراتر از یک واحد پشتیبانی انتشارات علمی، میتواند به عنوان یک مرکز تحول انتشارات علمی (اعم از کتاب، مقاله، پروانه ثبت اختراع، و...)، کیفیتگرایی و بهبود رتبه بینالمللی دانشگاه در فرهنگ پژوهشی دانشگاه و مؤسسات آموزش عالی، نقشآفرینی کند و زمینهساز ارتقای جایگاه علمی دانشگاه در شاخصهای بینالمللی باشد.
اگر در گوگل با عبارات زیر جستجو بفرمایید صدها مرکز تعالی نگارش علمی مییابید:
Center for Excellence in Writing
Center for Writing Excellence
https://www.buffalo.edu/writing.html
https://case.fiu.edu/writingcenter/
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @Indexing
مجلهداری
مجلهداری صرفاً فعالیتی اداری یا انتشاراتی نیست؛ بلکه نظامی چندبُعدی است که در تقاطع حوزههای علمی، اخلاقی، سازمانی، فنی و انسانی شکل میگیرد. سردبیر، دبیر علمی و مدیر علمی یک مجله نه تنها مسئول تضمین کیفیت علمی محتوا هستند، بلکه باید به عنوان گاردِ اخلاق پژوهش، نگهبانِ فرایندهای داوری همترازخوانی، و هماهنگکنندۀ شبکهای از نویسندگان، داوران، ویراستار و ناشر عمل کنند. این نقش، مستلزم آگاهی عمیق از استانداردهای بینالمللی انتشارات علمی (مانند: کوپ، دواج، اسکوپوس، و ...)، توانایی مدیریت بحرانهای اخلاقی برخی نویسندگان، و آشنایی با زیرساختهای فنی پلتفرمهای نشر الکترونیکی است. علاوهبر این، مجلهداری در فضای علمی امروز با چالشهای ساختاری روبهروست: رقابت برای کسب اعتبار در پایگاههای اطلاعاتی نمایهسازی، فشار برای افزایش ضریب تأثیرگذاری استنادی مجله، مقابله با شکارچیان مجله، و پاسخگویی به انتظارات جامعۀ علمی در عین محدودیت منابع مالی و انسانی. این مجموعۀ عوامل، مجلهداری را به حوزهای تبدیل میکند که تنها با عشق به دانش، ایثارگری علمی و تعهد به کیفیت قابلتحمل است، نه صرفاً با مدیریت امور روزمره یا رویههای سطحی.
بنابراین، تجربۀ واقعی مجلهداری، درکی درونی و عملی از پیچیدگیهای نظام علمی معاصر ارائه میدهد؛ درکی که تا زمان غوطهوری در «باتلاق»ِ مسئولیتها، تردیدها، و دغدغههای روزمرۀ یک سردبیر یا مدیر علمی مجله، قابل انتقال نیست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
🆔 @Indexing
چالشهای ایندیزاین برای مجلات علمی
مشکل خواندن نادرست فایلهای ایندیزاین (InDesign) توسط گوگل و گوگل اسکالر ریشه در نحوۀ ساختار فایلهای خروجی این نرمافزار، به ویژه در قالب پیدیاف دارد. در ادامه این پدیده را از دیدگاه نشر و نمایهسازی تبیین میکنیم و راهکارهایی برای بهبود نمایهشوندگی (Indexability) محتوای تولید شده در ایندیزاین ارائه میدهیم.
چرا گوگل و گوگل اسکالر فایلهای ایندیزاین را درست نمیخوانند؟
1. ساختار پیدیاف غیرمتنی (Image-based PDF)
اگر فایل پیدیاف خروجی از ایندیزاین به صورت «تصویری» و «عکسی» صادر شده باشد (مثلاً با تنظیمات نادرست در خروجیگیری یا استفاده از فونتهای Embed نشده یا Rasterized)، متن قابل استخراج نخواهد بود. موتورهای جستجوی گوگل و گوگل اسکالر متکی به متن قابل خواندن هستند، نه تصاویر.
2. عدم رعایت استانداردهای نگارشی و فرادادههای علمی
حتی اگر پیدیاف متنی باشد، اما عنوان، نام نویسندگان، چکیده و کلیدواژهها با فرادادهها و برچسبهای ساختاری (مثلاً در فراداده پیدیاف یا ساختار منطقی متن) مشخص نشده باشند، یا از عناصر ناهمگون (مثلاً جعبههای متن جداگانه برای هر بخش) استفاده شده باشد، سیستمها و موتورهای نمایهکننده نمیتوانند محتوای معنایی را به درستی شناسایی کنند.
3. عدم پشتیبانی گوگل اسکالر از فرمتهای طراحیمحور
گوگل و گوگل اسکالر محتوایی را که در قالبهای استاندارد دانشگاهی (مثل HTML، LaTeX یا پیدیافهای متنی با ساختار منسجم) باشد، ترجیح میدهند. فایلهای طراحیشده در ایندیزاین، بهویژه برای مجلات، اغلب فاقد ساختار منطقی لازم برای خواندن توسط رباتهای موتورهای جستجو هستند.
4. کدگذاری نادرست کاراکترها یا فونتهای سفارشی
استفاده از فونتهای فارسی یا عربی بدون تعبیه (Embed) صحیح یا با کدگذاری نادرست میتواند منجر به خوانده نشدن درست متن توسط سیستمهای OCR یا پردازش متن (پردازش زبان طبیعی متن) شود.
راهکارهای عملی برای بهبود نمایهشوندگی فایلهای ایندیزاین
1. صدور/خروجی پیدیاف با قابلیت جستجو (Searchable PDF)
- در هنگام صدور/خروجی فایل از InDesign، گزینههای زیر را رعایت کنید:
- Embed all fonts (همه فونتها را تعبیه کنید).
- Use “High Quality Print” preset یا یک Preset سفارشی با فعالسازی گزینههای Optimize for Accessibility.
- از تبدیل متن به مسیر (Outline) خودداری کنید.
- پس از ایجاد فایل پیدیاف، با ابزارهایی مانند Adobe Acrobat Pro (گزینه Read Out Loud) یا ابزارهای برخط مثل (PDF Analyzer: https://www.pdf-online.com/osa/validate.aspx) بررسی کنید که متن قابل انتخاب و جستجو است.
2. افزودن فرادادههای ساختاریافته
- در InDesign یا Adobe Acrobat، فرادادههای فایل (عناصر اصلی مقاله به شرح زیر) را وارد کنید: عنوان، نام نویسندگان، موضوع (چکیده کوتاه اطلاعاتی)، کلیدواژهها، و غیره.
- ساختار منطقی (Logical structure tags) مقاله را در Acrobat با استفاده از Accessibility Checker اعمال کنید.
3. ارائه نسخه HTML یا XML همراه با PDF
- برای محتوای مقالات علمی، تولید نسخۀ HTML یا XML (مثلاً با استاندارد JATS برای مجلات https://jats.nlm.nih.gov) به همراه پیدیاف تصویری، راهکاری مؤثر برای نمایهشوندگی است. گوگل اسکالر نسخه HTML را ترجیح میدهد، چون خواندن ساختار آن برای ربات گوگلبات آسانتر است. بنابراین، بخش اچتیامال چکیده مقالات را به درستی وارد، ویرایش و بازبینی کنید.
4. استفاده از راهکارهای نشر دیجیتال دانشگاهی
اگر محتوا برای یک مجله است، از سکوهای نشری مانند Open Journal Systems: OJS، PubPub یا ARPHA Writing Tool استفاده کنید که خروجیهای آنها همزمان HTML و PDF با فرادادههای ساختاریافته تولید میکنند.
5. آزمون نمایهشوندگی
فایل مقالات مجلۀ خود را به صورت عمومی روی وبگاه یا شبکه اجتماعی علمی (مانند: ResearchGate یا Academia.edu) قرار دهید. پس از چند هفته، با جستجوی عنوان مقاله در گوگل اسکالر بررسی کنید که آیا در گوگل اسکالر نمایش داده میشود. گاهی در گوگل اسکالر آدرس نام دامنه وبگاه مجله خود را در انتهای دستور سایت (مانند: site:jlib.ut.ac.ir) جستجو نمایید و بررسی بفرمایید که آیا مقالات به درستی نمایه شدهاند.
جمعبندی
اگر هدف ما از انتشار مجلات، افزایش تأثیر استنادی، دسترسیپذیری، مشاهدهپذیری، و رؤیتپذیری مقالات است، طراحی زیبا نباید با ساختار دسترسیپذیر و خوانایی فایل توسط روبات موتور جستجوی گوگل مغایرت داشته باشد. بهترین فایلهای علمی، همزمان هم از نظر گرافیکی حرفهای بوده و هم از نظر ساختاری برای ماشینها قابلفهم هستند. یک قالب/تمپلت وورد خوب و ماشینخوان برای مقالات مجلات بهتر از یک طراحی زیبا در ایندیزاین است.
تأثیر رتبه «الف» مجلات بر جایگاه دانشگاه
داشتن مجلات علمی با رتبه «الف» یا «بینالمللی» در نظامهای ارزیابی وزارتین علوم، بهداشت و پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC)، برای دانشگاهها نوعی «سرمایه پژوهشی و هویتی» محسوب میشود. برای دانشگاههایی که در حال تثبیت جایگاه خود در نظام علمی کشور هستند، برخورداری از مجلات «الف» و «بینالمللی» پیامدهای مهم و راهبردی دارد:
۱. ارتقای جایگاه دانشگاه در ارزیابیهای وزارتین عتف و بهداشت
— مجلات «الف» و «بینالمللی» شاخص مستقیم کیفیت پژوهش هستند.
— افزایش امتیاز پژوهشی اعضای هیئت علمی به بهبود میانگین ارزشیابی پژوهشی دانشگاه منجر میشود.
— دانشگاه در رتبهبندیهای سالانه وزارتین علوم و بهداشت جایگاه بالاتری کسب میکند.
۲. افزایش اعتبار علمی دانشگاه در سطح ملی و بینالمللی
— دانشگاه دارای مجلات «الف» و «بینالمللی» در شبکه علمی کشور و جهان معتبرتر دیده میشود.
— همکاری با دانشگاههای بزرگ، انجمنهای علمی و پژوهشگران مطرح تسهیل میشود.
— دانشگاه قابلیت حضور پررنگتری در سیاستگذاریهای علمی کشور پیدا میکند.
۳. جذب دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اعضای هیئت علمی توانمند
— وجود مجلات معتبر نشان میدهد که دانشگاه ظرفیت پژوهشی بالاتری دارد.
— دانشجویان دکتری و پژوهشگران توانمند تمایل بیشتری برای استقرار در دانشگاه نشان میدهند.
— ظرفیتهای پژوهشی دانشگاه گستردهتر میشود.
۴. افزایش احتمال دریافت گرنتها و طرحهای پژوهشی بزرگ
— مؤسسات تأمین مالی، دانشگاههایی را با ساختار نشر قویتر در اولویت قرار میدهند.
— مجلات «الف» و «بینالمللی» نشاندهنده توان مدیریت پژوهش و کیفیت خروجی علمی دانشگاه است.
— شانــس دانشگاه برای مشارکت در طرحهای کلان ملی و بینالمللی افزایش مییابد.
۵. تقویت برند دانشگاه و هویت پژوهشی آن
— مجلات «الف» و «بینالمللی» بخشی از «هویت علمی» دانشگاه محسوب میشوند.
— در فضای رقابتی دانشگاههای منطقه، وجود مجلات معتبر باعث برتری نمادین و ادراکی دانشگاه میشود.
— اثر آن بر برند دانشگاه و شناختهشدن دانشگاه در بدنه پژوهشی کشور بسیار بالا است.
۶. تسهیل فرایند بینالمللیسازی دانشگاه
— مجلات «الف» و «بینالمللی» معمولاً استانداردهای بالاتری دارند و زودتر به پایگاههایی مانند دواج، اسکوپوس و … راه مییابند.
— این امر بیشترین اثر را در افزایش رؤیتپذیری و تاثیر پژوهشی و استنادی پژوهشگران و استادان دانشگاه در سطح بینالمللی دارد.
— استنادهای ملی و بینالمللی دانشگاه بهبود مییابد.
۷. ارتقای ارزیابی گروهها و دانشکدهها در داخل دانشگاه
— وجود مجلات «الف» و «بینالمللی» تأثیر مستقیمی بر عملکرد گروههای آموزشی و پژوهشی دانشگاه دارد.
— امتیازات دانشکدهها، مدیران گروهها، پژوهشگران و استادان افزایش مییابد.
— در نهایت، جایگاه کلی دانشگاه ارتقا پیدا میکند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
🆔 @Indexing
شرط الزامی انتشار یکی دو شماره به زبان انگلیسی بهمثابه مانعی ساختاری برای نمایهسازی مجلات فارسی در اسکوپوس
سیاستهای نمایهسازی پایگاههای استنادی همچون اسکوپوس، که انتشار منظم بخشی از محتوا به زبان انگلیسی (زبان بینالمللی علم) را به عنوان یک پیششرط غیرصریح اما مؤثر قلمداد میکنند، در عمل به یک «معیار سلبی» تبدیل شده است. این رویکرد، که عمدتاً بر مبنای الزام به بیشینهسازی شاخصهای کمّی نظیر تعداد استنادات، ضریب تأثیرگذاری پژوهشی و ضریب نفوذ بینالمللی مجلات شکل گرفته، منجر به ایجاد یک «مانع ساختاری» در برابر مجلات علمی معتبری میشود که رسالت خود را انتشار دانش به زبان ملی (فارسی) تعریف کردهاند. در این پارادایم، الزام به انتشار یکی دو شماره به زبان انگلیسی، نه به عنوان شاخصی مکمل برای ارزیابی کیفی، بلکه به عنوان یک معیاری برای قابلیت رؤیتپذیری بینالمللی آتی و فراهم کردن امکان استنادات آینده عمل میکند. در نتیجه، مجلات فارسیزبان (و غیرانگلیسیزبان)، صرفنظر از کیفیت محتوای علمی، دچار محدودیت ذاتی در رؤیتپذیری و مشاهدهپذیری در اکوسیستم جهانی علم و پژوهش میشوند. این امر نه تنها تبعیضی نظاممند را علیه مجلات غیرانگلیسیزبان اعمال میکند، بلکه تنوع زبانی و بومیگرایی تولید علم و دانش در کشورهای غیرانگلیسیزبان را نیز به حاشیه میراند و در نهایت، شکافی عمیقتر بین مرکز و پیرامون در جغرافیای دانش جهانی ایجاد مینماید.
یکی از مباحثی که در تاریخ علم همیشه برایم جذاب بود این است که در دورۀ رنسانس، جایگاه زبانهای ملی تدریجاً از حاشیه به مرکز توجه فرهنگی و ادبی جابهجا شد. هرچند زبان لاتین همچنان به عنوان زبان رسمی علم، فلسفه و کلیسا برتری خود را حفظ کرده بود؛ اما نویسندگان و اندیشمندان بیشتری شروع به تألیف آثار ادبی، فلسفی و حتی علمی به زبانهای محلی/ملی مانند ایتالیایی، فرانسوی، اسپانیولی، عربی و فارسی کردند. این حرکت نه تنها بر مبنای همگانیتر کردن دانش بود، بلکه نشاندهندۀ بیداری هویتهای فرهنگی و ملی نیز محسوب میشد. انتشار کتاب پس از اختراع دستگاه چاپ توسط گوتنبرگ، نقش کلیدی در گسترش زبانهای ملی ایفا کرد، زیرا ناشران به سوی بازارهای گستردهتری از خوانندگان غیرلاتینیزبان روی آوردند. در نتیجه، رنسانس نه تنها تجدید نظری فکری، بلکه نقطۀ عطفی در تثبیت و ارتقای جایگاه زبانهای ملی در چارچوب تمدن غربی محسوب میشود.
به عنوان مشاور نمایهسازی مجلات فارسیزبان، هیچوقت پیشنهاد نکردم و نمیکنم که تمامی مجلات علمی کشور به صورت انحصاری به زبان انگلیسی منتشر شوند؛ چرا که چنین رویکردی میتواند تهدیدی جدی برای حیات و گسترش زبان فارسی، محسوب شود. همچنین، نیازی نیست که تمامی مجلات ایرانی، صرفنظر از حوزۀ تخصصی و «مأموریت و رسالت علمی» خود، صرفاً با هدف نمایهشدن در پایگاههای مانند اسکوپوس تولید محتوا کنند. در واقع، سیاستگذاریهای نادرست سطوح مختلف برنامهریزی پژوهشی در کشور، از جمله تأکید زیاد بر نمایه شدن در پایگاههای بینالمللی بدون توجه به رسالت و اهداف علمی، زبانی و فرهنگی داخلی، نقش مؤثری در تشدید این رویکرد داشته است؛ به طوری که مجلات ترویجی، مجلات فنی-صنعتی و نقد کتاب را هم از عرصۀ علمی کشور حذف کردند. چنین سیاستهایی نه تنها میتواند زمینۀ حاشیهنشینی زبان فارسی در فضای علمی کشور را فراهم آورد، بلکه ممکن است به مرور، قابلیت زبان ملی در بیان و انتقال دانش تخصصی و علمی در خیلی از علوم را تضعیف کند.
هر مجله علمی، فارغ از سطح ملی یا بینالمللی بودن آن، باید مبتنی بر یک رسالت و مجموعهای از اهداف علمی، فرهنگی و اجتماعی مشخص فعالیت کند. متأسفانه، در بسیاری از حوزههای پژوهشی کشور، به جای تمرکز بر شناسایی و حل مسائل واقعی و ذاتیِ حوزه، در طی چند دهۀ اخیر شاهد «مسئلهسازی پژوهشی مصنوعی» بودهایم؛ یعنی تولید پژوهشهایی که عمدتاً برای پاسخ به معیارهای کمّی سیاستگذاریهای علمی (مانند تعداد مقالات، نرخ استناد یا نمایهسازی در پایگاه اسکوپوس) طراحی شدهاند، نه برای پاسخ به نیازهای علمی، صنعتی، فرهنگی یا اجتماعی جامعه. این رویکرد سبب شده تا بسیاری از مجلات فاقد هویت علمی و جایگاه موضوعی مشخصی باشند و صرفاً به ابزاری برای ارتقاء و تسهیل انتشار مقالات کمعمق، ضعیف و بیبنیه تبدیل شوند. در مقابل، «مجلهسازی» نباید به معنای ایجاد ساختارهای اداری و فرمالیستی بدون محتوای علمی باشد، بلکه باید مبتنی بر تعریف دقیق هویت موضوعی، جامعۀ هدف، چارچوب مفهومی و نقش/تأثیر اجتماعی مجله باشد. بنابراین، ضروری است که نه تنها مجلات موجود، بلکه هر مجلۀ جدیدی با تبیین شفاف رسالت، چشمانداز و اهداف علمی خود، متناسب با نیازهای اجتماعی، دانشگاهی، صنعتی و فرهنگی کشور، راهاندازی شود تا بتواند در مسیر تولید دانش کاربردی، توسعۀ زبان علمی فارسی و ارتقای کیفیت نظام پژوهشی سهم مؤثری داشته باشد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
🆔 @Indexing
اهمیت سخن سردبیر یا یادداشت سردبیر
سخن سردبیر یا یادداشت سردبیر (Editorial Note) بازتابی از دیدگاههای تحلیلی و سیاستهای علمی سردبیر یا هیئت تحریریه درباره مسائل روز حوزۀ تخصصی مجله محسوب میشود. این بخش به وضوح نشان میدهد که سردبیر شخصیتی پویا، متفکر و درگیر با چالشهای حوزۀ علمی است، نه اینکه به قول بزرگی «مجسمهای» که صرفاً به صورت نمادین در صفحه اعضای هیئت تحریریه قرار گرفته باشد. از طریق این یادداشت، سردبیر نقش خود را به عنوان رهبر فکری، و علمی مجله ایفاء میکند و مسئولیت علمی و اجتماعی خود را در قبال جامعه پژوهشگران و خوانندگان اعلام میدارد. چنین رویکردی، هویت برند مجله را تقویت کرده و بستری برای گفتمان علمی فراهم میآورد.
پینوشت : عکس مجسمه/تندیس فردوسی در رم ایتالیا است.
علیرضا نوروزی
مرکز تعالی نگارش علمی | مرکز تعالی انتشارات و مقالات علمی
با توجه به ضرورت ارتقای کیفیت تولیدات علمی دانشگاهی و همچنین نیاز روزافزون به جهانیسازی پژوهشهای تولید شده در دانشگاه، پیشنهاد میشود «مرکز تعالی انتشارات و مقالات علمی» تحت نظارت و هدایت معاونت محترم پژوهشی (یا مدیرکل محترم امور پژوهشی دانشگاه) تشکیل و فعایت نماید. این مرکز میتواند به عنوان یک واحد تخصصی، در جهت ارتقای استانداردهای نگارش علمی، افزایش سواد اطلاعاتی و پژوهشی پژوهشگران، و کمک به بینالمللیسازی مقالات دانشگاه فعالیت کند. برای دستیابی به این اهداف، پیشنهاد زیر ارائه میشود.
یک. تشکیل کارگروهی از استادان و متخصصان خبره در حوزههای زیر:
الف. نوشتن مقاله علمی (Academic Writing): استادانی که سابقۀ خوبی در انتشار مقالات در مجلات معتبر بینالمللی دارند و میتوانند به صورت کارگاهی یا مشاورهای، پژوهشگران را در فرایند نگارش، بازنویسی و ارسال مقاله یاری کنند.
ب. زبان انگلیسی علمی-دانشگاهی (Academic English): استخدام چند تن از استادان برجسته و متخصص در زبان انگلیسی دانشگاهی که بتوانند به ارتقای زبان علمی، ساختار منطقی متن، انتخاب واژگان تخصصی مناسب، و رعایت استانداردهای بینالمللی در نگارش کمک کنند.
ج. گروه روش تحقیق: حضور استادانی که در زمینههای مختلف روششناسی پژوهش (کمّی، کیفی، آمیخته و غیره) تخصص داشته باشند، به منظور تقویت پایههای روششناختی مقالات و جلوگیری از ضعفهای روششناختی که یکی از شایعترین دلایل رد مقالات در مجلات معتبر است.
دو. برگزاری کارگاههای آموزشی مداوم در قالبهای مختلف:
- کارگاههای عملی مقالهنویسی (از ایدهپردازی تا ارسال نهایی)
- کارگاههای ویرایش زبانی و سبک نگارش
- کارگاههای آشنایی با نرمافزارهای ارجاعدهی، و مدیریت منابع و مآخذ
سه. ارائه خدمات مشاورهای مستمر به پژوهشگران و استادان دانشگاه
ارائه خدمات مشاورهای مستمر به پژوهشگران و استادان، به ویژه پژوهشگران جوان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی، که در فرایند تبدیل نتایج پژوهشی به مقالات قابل انتشار با چالشهایی مواجه هستند، نیز ضروری است.
تأسیس چنین مرکزی نهتنها به ارتقای کمّی و کیفی مقالات علمی دانشگاه کمک میکند، بلکه میتواند جایگاه علمی دانشگاه را در نظامهای رتبهبندی بینالمللی تقویت کرده و پیوند پژوهشهای داخلی را با جامعۀ علمی جهانی تثبیت نماید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
🆔 @Indexing
راهنمای تنظیم تاریخچه مقاله: تاریخ دریافت، بازنگری، پذیرش و انتشار مقاله
در راستای هماهنگی با استانداردهای بینالمللی و همچنین سازگاری با ساختار زمانی رایج در ایران، پیشنهاد میشود که تاریخهای ثبتشده در بخش «تاریخچه مقاله» بهگونهای تنظیم شود که هم از نظر زمانی منطقی و قابل دفاع باشد و هم با سال میلادی متناظر همخوانی داشته باشد. به طور خاص، در مورد مجلات فارسیزبان که بر اساس تقویم شمسی عمل میکنند، تاریخ انتشار برخط مقاله معمولاً باید در بازۀ زمانی اول تا هشتم/نهم فصل شمسی (مثلاً فصل اول یکم تا نهم فروردین) قرار گیرد تا با سال میلادی مربوطه همخوانی و تطابق داشته باشد. بر این اساس، در صورتی که «تاریخ انتشار» مقاله به صورت «۹ فروردین ۱۴۰۵» در نظر گرفته شود، سایر تاریخهای فرایند داوری باید به صورت زیر تنظیم شوند:
-- تاریخ پذیرش: حداقل دو هفته تا یک ماه قبل از تاریخ انتشار، بهگونهای که زمان کافی برای صفحهآرایی و آمادهسازی نهایی مقاله فراهم آمده باشد.
-- تاریخ بازنگری/ویرایش: حداقل دو هفته تا یک ماه قبل از تاریخ پذیرش، زمانی که نویسنده نسخۀ نهایی مقاله (پس از اعمال نظرات داوران) را به مجله ارسال کرده است (فرض این است که گاهی نسخه نهایی به استحضار داوران محترم هم رسانیده میشود).
-- تاریخ دریافت: حداقل دو تا سه ماه قبل از تاریخ بازنگری، بهگونهای که فرایند داوری و ویرایش در چارچوب زمانی معقولی انجام شده باشد.
در مواردی که مجله به صورت منظم و بهروز عمل نمیکند، توصیه میشود که این تاریخها به صورت دستی و با رعایت توالی منطقی فوق تنظیم شوند. پس از بهروزرسانی سامانۀ مجله، این تاریخها میتوانند با دادههای واقعی فرایند داوری همخوانی پیدا کنند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
🆔 @Indexing
واکنش نهادی-دانشگاهی به سوءاستفاده از هوش مصنوعی در ارزشیابی دانشگاهی
دانشگاه یانسه (Yonsei University) یک دانشگاه پژوهشی خصوصی در سئول، کره جنوبی است. خبر مربوط به دانشگاه یانسه دربارۀ سوءاستفاده از هوش مصنوعی در دورههای امتحانی و لغو نتایج یا سلب اعتبار از برخی آثار دانشجویی، بیشتر یک اقدام پیشگیرانه و واکنش نهادی به یک چالش جدی در محیطهای دانشگاهی محسوب میشود. در سالهای اخیر، به ویژه پس از گسترش ابزارهای هوش مصنوعی، سؤالات اخلاقی و آموزشی متعددی دربارۀ سوءاستفاده از هوش مصنوعی در محیطهای دانشگاهی مطرح شده است. دانشگاههای مطرح جهان، از جمله مؤسساتی در ایالات متحده، استرالیا، انگلستان، کانادا و کره جنوبی، به طور فزایندهای در حال تصویب سیاستهایی برای تنظیم استفاده از هوش مصنوعی در فرایندهای یادگیری و ارزشیابی هستند. بنابراین، واکنش دانشگاه یانسه در این زمینه، بخشی از یک روند جهانی گسترده است. اگرچه انتشار چنین خبری ممکن است به طور موقت توجه رسانهها را جلب کند، اما مضمون آن مرتبط با بحثهای بنیادین دربارۀ اخلاق دیجیتال، ارزشیابی عادلانه، و نقش هوش مصنوعی در آموزش عالی است، موضوعاتی که در همایشها، مجلات علمی و سیاستگذاریهای دانشگاهی جهان مورد بحث جدی قرار گرفتهاند. بنابراین، این خبر بیشتر نشاندهندۀ حساسیت نهادی این دانشگاه به یک چالش واقعی و فزاینده است؛ وگرنه این دانشگاه با 82 مقاله سلب اعتبار شده در پایگاه (https://retractiondatabase.org )، تعداد مقالات سلب اعتبار شدهاش کمتر از برخی دانشگاههای ماست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
🆔 @Indexing
الزام درج شناسه اورکید نویسندگان در سامانه سیناوب
برای تضمین درج شناسه یکتا و شناسایی صحیح مشخصات پژوهشگران، الزام درج شناسه اورکید (ORCID) در فرایند ثبتنام و ارسال مقاله ضروری است. مراحل پیکربندی این الزام در سامانه سیناوب به شرح زیر است:
مرحله اول. ورود به بخش مدیر سامانه (System Admin)
پس از ورود به بخش مدیر سامانه، به انتهای «صفحه اختصاصی مدیر سامانه» رجوع کنید. در انتهای منوهای موجود در «صفحه اختصاصی مدیر سامانه» روی گزینه «تنظیمات فرم ثبتنام» کلیک نمایید تا فیلدهای ثبتنام فعال شود.
مرحله دوم. تنظیم فیل اورکید به صورت اجباری
فیلد «شناسه پژوهشگر» (ORCID) را برای نویسنده مسئول به عنوان فیلد «اجباری» تنظیم نمایید. همچنین، فیلد «شناسه پژوهشگر (ORCID) [نویسندگان همکار]» را برای سایر نویسندگان مقاله نیز به صورت اجباری قرار دهید.
با انجام این مراحل، نویسندگان هنگام ثبتنام و ارسال مقاله ملزم خواهند بود تا شناسه پژوهشگری اورکید خود و نویسندگان همکار را به صورت دقیق وارد نمایند. این اقدام ضمن تقویت اعتبار علمی مقالات و مجله، امکان ردیابی دقیقتر آثار علمی و پیوند آنها با پروفایلهای جهانی را فراهم میآورد. در ضمن، یکی از ضروریات پایگاه دواج هم درج شناسه اورکید پژوهشگران است.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
🆔 @Indexing