🌄 🔶 چگونه شفق شکل گرفت؟
🔸 ایده شفق زمانی مطرح شد که ایران نیاز به یک جت آموزشی مدرن داشت؛ چیزی در سطح L-15 چینی یا Yak-130 روسی، اما بومی.
در آن دوره، F-5ها برای آموزش نسل جدید خلبانها دیگر پاسخگوی استانداردهای نوین نبودند.
🔸 پروژه شفق با همکاریهای پژوهشی و دانشگاهی آغاز شد و هدفش ساخت یک آموزشدهنده پیشرفته با طراحی کاملاً متفاوت از F-5 بود؛ طراحیای که هم بومی باشد و هم برای توسعههای آینده قابل ارتقا.
🔸 در اوایل دهه ۸۰ نخستین ماکتها و نمونههای اولیه تستهای زمینی معرفی شدند و طراحی کلی هواپیما روشن شد:
بدنه مدرن، ورودیهای هوا متفاوت و استفاده گسترده از کامپوزیت.
🌌 آسمان بیکران
@Infinite_sky
🌟 🔷 طراحی، آیرودینامیک و ساختار
🛩 شفق با اکثر هواپیماهای دیگر ایرانی فرق داشت. ویژگیهای اصلی آن:
🔹 استفاده وسیع از کامپوزیت برای کاهش وزن و افزایش دوام
🔹 طراحی بدون دماغه بلندِ F-5 و نزدیک به جتهای آموزشی مدرن
🔹 ورودی هواهای جانبی بزرگتر برای پایداری بهتر
🔹 بدنهای با سطح صافتر و آیرودینامیک بالاتر
🔹 امکان نصب صندلی دو نفره برای آموزش پیشرفته
🔸 ظاهر شفق نشان میدهد ایران میخواست از «قالب قدیمی» خارج شود و یک پلتفرم کاملاً جدید ایجاد کند.
🌌 آسمان بیکران
@Infinite_sky
📡 🔵 اویونیک، سیستمها و عملکرد مورد انتظار
🔸 قرار بود شفق یک کابین دیجیتال با نمایشگرهای مدرن داشته باشد و بتواند نقش آموزش رزمی، ناوبری پیشرفته و تمرین تاکتیکی را بر عهده بگیرد.
🔸 هرچند نمونه عملیاتی کامل معرفی نشد، اما در اسناد اولیه این سامانهها پیشبینی شده بود:
🔹 اویونیک دیجیتال مشابه جتهای آموزشی نسل جدید
🔹 HUD و نمایشگرهای چندمنظوره
🔹 ارتباط امن و ناوبری داخلی
🔹 امکان تجهیز به تسلیحات سبک برای آموزش رزمی
🔸 هدف اصلی آن «آموزش نسل بعدی خلبانان» و ایجاد پلی میان هواپیماهای کلاس F-5 و جنگندههای پیشرفتهتر بود.
🌌 آسمان بیکران
@Infinite_sky
🗺 🟢 جایگاه شفق؛ پروژهای نیمهتمام اما بسیار مهم
🔺 شفق هیچوقت مثل کوثر و صاعقه وارد تولید نشد، اما نقش مهمی در صنعت هوایی ایران داشت:
🔹 اولین تلاش جدی برای طراحی یک جت جدید از پایه
🔹 کسب تجربه در ساخت کامپوزیتهای پیشرفته
🔹 تربیت نیروهای متخصص در طراحی آیرودینامیک
🔹 آمادهسازی زیرساخت برای پروژههای بعدی
🔹 ایجاد دیدگاه جدید: «میتوانیم فراتر از F-5 طراحی کنیم»
🔻 شفق شاید به مرحله نهایی نرسید، اما در تکامل دانش طراحی هواپیما در ایران نقش زیربنایی داشت و تأثیرش را در پروژههای بعدی میتوان دید.
🌌 آسمان بیکران
@Infinite_sky
🔷پروژه «سفرهماهی»
🔹 ✔️ معرفی کوتاه
«سفرهماهی» یک طرح مفهومی ایرانی در حوزهٔ هواگردهای پنهانکار بالپرنده است که از حدود دههٔ ۸۰ خورشیدی نامش مطرح شد. این پروژه بیشتر در حد ماکت و آزمایشهای اولیه دیده شده و هدفش بررسی ایدهٔ ساخت یک هواگرد پنهانکار کوچک برای مأموریتهای شناسایی یا رزمی سبک بود.
🌌آسمان بیکران
@Infinite_sky
🔺 🔵 طراحی و شکل کلی
الهام طراحی این پروژه از فرم «سفرهماهی دریایی» گرفته شده؛ یعنی:
🔸 بدنهی یکپارچه و مسطح با لبههای خمیده
🔸 ورودیهای هوای پنهانکار
🔸 کاهش بازتاب راداری بهوسیلهی حذف دم و استفاده از ساختار بالپرنده
این موارد بیشتر هدفشان آزمایش ایدهها و تکنولوژیهای مرتبط با پنهانکاری بود.
🌌آسمان بیکران
@Infinite_sky
🔶 مأموریتها و نقش احتمالی
اگر این طرح کامل میشد، میتوانست برای نقشهای زیر استفاده شود:
🔻شناسایی و جمعآوری اطلاعات با سطح مقطع راداری بسیار کم
🔻 حمل محدود مهمات هدایتشونده
🔻 نفوذ در ارتفاع کم و انجام مأموریتهای پرخطر، مشابه UAVهای پنهانکار سبک
🌌آسمان بیکران
@Infinite_sky
🔴 وضعیت واقعی پروژه
🔻پروژه بیشتر در حد تحقیقاتی و نمایشی باقی مانده است و اطلاعات رسمی دربارهٔ ادامهٔ توسعهی آن منتشر نشده. برخی فناوریها و تجربیات آن احتمالاً بعداً در طرحهای دیگر پهپادی استفاده شدهاند.
🌌آسمان بیکران
@Infinite_sky
🔵 جمعبندی کوتاه
«سفرهماهی» را میتوان یکی از جسورانهترین طرحهای مفهومی ایران در زمینهٔ پنهانکاری و بالپرنده دانست؛ پروژهای که اگرچه عملیاتی نشد، اما درک مهندسی و تجربهی ارزشمندی برای مسیر توسعهی پهپادهای مدرنتر فراهم کرد.
🌌 آسمان بیکران
@Infinite_sky
🛩️ گزینههای محتمل نیروی هوایی ایران طی ۵ تا ۱۰ سال آینده
🔻 در دهه آینده، تصمیمگیری نیروی هوایی ایران بیشتر بهسمت خریدهای محدود اما هدفمند، توسعه داخلی و ارتقای ناوگان فعلی خواهد رفت. با توجه به محدودیتهای اقتصادی و شرایط سیاسی، انتخابها بسیار دقیق و محاسبهشده خواهند بود. در این پست، نگاهی جامع و واقعبینانه به گزینههای قابل دسترس میاندازیم.
🌌 آسمان بیکران
@Infinite_sky
🔷 ۱. جنگندههای روسی — محتملترین خرید خارجی
🔹 روسیه تنها کشوری است که میتواند در شرایط فعلی هواگرد رزمی سنگین و پیشرفته تحویل دهد.
🔸 چرا این گزینه منطقی است؟
● امکان تحویل در زمان کوتاهتر
● هماهنگی سیاسی با ایران
● وجود پیشینه همکاری فنی
● هزینه کمتر نسبت به خرید گسترده از سایر کشورها
🔹 خرید احتمالی محدود باقی میماند، اما همین مقدار میتواند ستونفقرات توان رزمی آینده را شکل دهد.
🌌 آسمان بیکران
@Infinite_sky