تحلیل سیاسی مذاکرات از منظر نظریه سطوح تصمیمگیری گراهام آلیسون
یکی از خطاهای رایج در تحلیل سیاست خارجی، سادهسازی فرآیند تصمیمگیری در حکومتهاست. بسیاری از تحلیلگران و فعالان سیاسی تصور میکنند هر اقدام یا موضعی که از سوی بخشی از دولت یا دستگاه دیپلماسی مشاهده میشود، لزوماً بیانگر تصمیم قطعی عالیترین سطح حاکمیت است. در حالی که مطالعات علمی سیاستگذاری نشان میدهد واقعیت بسیار پیچیدهتر از این تصور است.
گراهام آلیسون، نظریهپرداز برجسته علوم سیاسی و استاد دانشگاه هاروارد، در کتاب مشهور خود «ماهیت تصمیم» (Essence of Decision) سه مدل برای تحلیل تصمیمات کلان دولتها ارائه میکند.
بر اساس مدل نخست، دولت به عنوان یک بازیگر واحد و عقلانی عمل میکند و خروجی سیاست خارجی مستقیماً بازتاب تصمیم نهایی حاکمیت است.
اما آلیسون نشان داد که این مدل به تنهایی قادر به توضیح بسیاری از رفتارهای واقعی دولتها نیست. از همین رو دو مدل دیگر را مطرح کرد.
در مدل دوم که «فرآیند سازمانی» نام دارد، تصمیمات حاصل عملکرد دستگاههای مختلف حکومتی، وزارتخانهها، کمیسیونها، نهادهای کارشناسی و ساختارهای بوروکراتیک است. در این سطح، سازمانها بر اساس رویههای اداری، تجربیات گذشته و منافع سازمانی خود عمل میکنند. بنابراین ممکن است اقداماتی صورت گیرد که هنوز بیانگر تصمیم نهایی حاکمیت نباشد.
مدل سوم که «سیاست بوروکراتیک» نامیده میشود، بر رقابت و چانهزنی میان بازیگران مختلف قدرت تمرکز دارد. در این مرحله، مسئولان، مدیران، نهادها و جریانهای گوناگون تلاش میکنند دیدگاه خود را به عنوان سیاست نهایی تثبیت کنند. خروجی نهایی اغلب حاصل برآیند این کشمکشها و تعاملات است.
اگر این چارچوب نظری را بر پرونده مذاکرات هستهای و تحولات دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران تطبیق دهیم، میتوان به درک دقیقتری از وضعیت موجود رسید.
بسیاری از تحرکات، مذاکرات، سفرها، پیشنهادها و حتی برخی مواضع رسانهای را میتوان در سطح مدل دوم و سوم آلیسون تحلیل کرد؛ یعنی در سطح فعالیت دستگاههای اجرایی و رقابت دیدگاههای مختلف درون ساختار تصمیمسازی.
در چنین شرایطی، سکوت یا عدم مداخله مستقیم رهبری در هر مرحله از فرایند، الزاماً به معنای تأیید همه جزئیات آن روند نیست. در بسیاری از نظامهای سیاسی، سطوح عالی تصمیمگیری اجازه میدهند دیدگاههای مختلف مطرح شوند، نقاط قوت و ضعف آنها آشکار گردد و مسیرهای گوناگون مورد آزمون قرار گیرد تا در زمان مناسب تصمیم نهایی اتخاذ شود.
از این منظر، مشاهده برخی تحرکات دیپلماتیک یا فعالیت برخی جریانهای متمایل به مذاکره، لزوماً به معنای پیروزی قطعی یک تفکر سیاسی در ساختار حاکمیت نیست. همانگونه که مخالفتها و انتقادهای موجود نیز به معنای شکست قطعی آن رویکرد محسوب نمیشود.
در واقع آنچه امروز در معرض دید افکار عمومی قرار دارد، بخش قابل مشاهده فرآیند تصمیمسازی است، نه الزاماً تصمیم نهایی نظام.
نکته مهمتر آن است که در نظام جمهوری اسلامی، میان «تصمیمسازی» و «تصمیمگیری نهایی» تفاوت اساسی وجود دارد. دستگاههای مختلف میتوانند پیشنهاد دهند، مذاکره کنند، ارزیابی ارائه دهند و حتی بر سر راهبردهای متفاوت رقابت کنند، اما سیاست قطعی کشور زمانی شکل میگیرد که در سطوح عالی نظام تثبیت و ابلاغ شود.
بر همین اساس، تحلیلگران دقیق معمولاً از قضاوتهای شتابزده پرهیز میکنند. نه هر مذاکرهای را نشانه تغییر قطعی راهبرد کشور میدانند و نه هر اختلاف نظری را نشانه شکاف در ساختار حاکمیت تلقی میکنند.
نتیجه آنکه از منظر نظریه آلیسون، بسیاری از رخدادهای جاری را باید بخشی از فرآیند طبیعی تصمیمسازی در یک نظام سیاسی پیچیده دانست. آنچه اهمیت دارد، نه صرفاً تحرکات مقدماتی و رقابت دیدگاهها، بلکه تصمیم نهایی و رسمی نظام در پایان این فرآیند است.
از این رو برای تحلیل واقعبینانه تحولات سیاسی، باید میان «مذاکرات در حال انجام»، «رقابت جریانهای تصمیمساز» و «سیاست نهایی حاکمیت» تفکیک قائل شد.
7.1M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎥رویای دیرینه صهیونیستها برای نابودی ایران
🔹اعتراف تحلیلگران اسرائیلی به اهداف شوم و دیرینه رژیم صهیونیستی برای نابودی ایران
هدایت شده از pedarefetneh | پدر فتنه
⭕️ ظهوریان؛ در مذاکرات ژنو که منجر به شهادت رهبری شد، ایشان 5 بار مخالفت کردند و پس از پیگیری و اصرار دولتی ها ایشان برای بار ششم گفتند برید مردم رو خوشحال کنید (حتی باز هم تایید 100درصد نکردند)
🔰رسانه مستقل #پدرفتنه 👇
🆔 @pedarefetneh |
🆔 @pedarefetneh |
هدایت شده از کانال رسمی کامران غضنفری
ویراست |
❗️هشدار به تیم مذاکره کننده!
🔸از آنجا که دولت تروریست آمریکا در طی مذاکرات دو ماهه، بارها و بارها هم جمهوری اسلامی ایران و هم برخی اعضای تیم مذاکره کننده را تهدید کرده است، لذا طبق مواد 51 و 52 کنوانسیون وین (حقوق معاهدات)، هر توافقی حاصل شود، از نظر حقوق بین الملل هیچ ارزش حقوقی ندارد.
🔹همچنین از آنجا که تیم مذاکره کننده خطوط قرمز رهبری را زیر پا گذاشته، هر توافقی با طرف آمریکایی صورت گیرد، فاقد مشروعیت بوده و نمایندگان مجلس نیز آن را تصویب نخواهند کرد و لذا قابل اجرا نخواهد بود.
💢صفحه شخصی " کامران غضنفری" در شبکه ویراستی
https://virasty.com/Kamranghazanfari
🇮🇷 🆔 @kamranghazanfari
13.8M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
امام شهید:
اگر دشمن در ما ضعف ببینه تشویق میشه شدت عملش را زیاد کنه
عراقچی امشب: توافق دشمنانی دارد که در رأس ان رژیم صهیونیستی است که اگر جزئیات را بدانند ،احتمال از بین رفتن توافق وجود دارد.
🔴👆نمونه ای از خطای محاسباتی مسئولین!!!....
یکی بهش بگه در طول توافق جزئیات قبل از اینکه برسه کاخ سفید میرسه دست نتانیاهو
یعنی چه توهمی هست که میان آمریکا و اسرائیل فکر میکنه اختلاف هست.
اسرائیل نیابتی آمریکا در منطقه هست و مجری سیاستهای ابلاغی ترامپ
توییت های حجه الاسلام سید محمود نبویان
از فاجعه ای به نام توافق جدید پرده بر میدارند
لینک توییتر ایشان
https://x.com/nabaviantwt/status/2065487459782455557?s=20