#سرمقاله‌روزنامه‌ایمان شنبه۱۴شهریورماه۱۴۰۵شماره۶۴۹۱ آنچه در احیای بندعلی‌خان باید مدنظر قرار گیرد؛ تالاب‌ها قربانیان بهم ریختگی حوضه آبریز ✍عباس جعفری 🧩 تالاب‌ها رقیب یکدیگر نیستند، قربانیان یک حوضه آبی به‌هم‌ریخته‌اند.در روزهای اخیر، موضوع احیای تالاب بندعلی‌خان ورامین و تخصیص ۲۹ درصد از آب رودخانه شور به این تالاب، با ورود دستگاه قضایی و آغاز عملیات اجرایی، به یکی از مباحث مهم محیط‌زیستی مرکز کشور تبدیل شده است. اصل احیای تالاب‌ها و جلوگیری از شکل‌گیری کانون‌های گردوغبار، بدون تردید اقدامی ضروری است، اما پرسش اساسی اینجاست که تخصیص ۲۹ درصد از جریان رودخانه شور به تالاب بندعلی‌خان، بر اساس کدام مستندات هیدرولوژیک، مطالعات حقابه زیست‌محیطی و سوابق تاریخی حوزه آبریز توسط وزارت نیرو تعیین شده است؟ در روایت منتشرشده از سوی مسئولان ورامین آمده است که تغییر مسیر رودخانه شور در جریان اجرای آزادراه قم–گرمسار، موجب شده است آب به سمت حوضه مره قم برود و تالاب بندعلی‌خان از حقابه خود محروم شود. بر همین اساس عملیات احداث مسیری جهت انتقال ۲۹ درصد آب رودخانه شور به بندعلی‌خان آغاز شده است، اما تعدادی از کارشناسان محیط‌زیست و منابع طبیعی قم، با استناد به بررسی تصاویر هوایی چندساله مسیرهای تاریخی آبراهه‌ها، مدعی هستند که اساساً رودخانه شور، منبع طبیعی و تاریخی تأمین‌کننده حقابه بندعلی‌خان نبوده است و احیای یک تالاب نباید با انتقال آب از رودخانه‌ای انجام شود که حیات تالاب دیگری به آن وابسته است... ➖ادامه مطلب در پایگاه خبری ندای قم👇 https://nedayeghom.ir/vkew ┅══❉💠❉══┅ @Jafari_Channel

#سرمقاله‌روزنامه‌ایمان شنبه۱۴شهریورماه۱۴۰۵شماره۶۴۹۱ آنچه در احیای بندعلی‌خان باید مدنظر قرار گیرد؛ تالاب‌ها قربانیان بهم ریختگی حوضه آبریز ✍عباس جعفری 🧩 تالاب‌ها رقیب یکدیگر نیستند، قربانیان یک حوضه آبی به‌هم‌ریخته‌اند. در روزهای اخیر، موضوع احیای تالاب بندعلی‌خان ورامین و تخصیص ۲۹ درصد از آب رودخانه شور به این تالاب، با ورود دستگاه قضایی و آغاز عملیات اجرایی، به یکی از مباحث مهم محیط‌زیستی مرکز کشور تبدیل شده است. اصل احیای تالاب‌ها و جلوگیری از شکل‌گیری کانون‌های گردوغبار، بدون تردید اقدامی ضروری است، اما پرسش اساسی اینجاست که تخصیص ۲۹ درصد از جریان رودخانه شور به تالاب بندعلی‌خان، بر اساس کدام مستندات هیدرولوژیک، مطالعات حقابه زیست‌محیطی و سوابق تاریخی حوزه آبریز توسط وزارت نیرو تعیین شده است؟ در روایت منتشرشده از سوی مسئولان ورامین آمده است که تغییر مسیر رودخانه شور دیرین در جریان اجرای آزادراه قم–گرمسار، موجب شده بخش قابل توجهی از آب به سمت حوضه مره قم برود و تالاب بندعلی‌خان از حقابه خود محروم شود. بر همین اساس عملیات احداث مسیری جهت انتقال ۲۹ درصد آب رودخانه شور به بندعلی‌خان آغاز شده است، اما تعدادی از کارشناسان محیط‌زیست و منابع طبیعی قم، با استناد به بررسی تصاویر هوایی چندساله مسیرهای تاریخی آبراهه‌ها، مدعی هستند که اساساً رودخانه شور، منبع طبیعی و تاریخی تأمین‌کننده حقابه بندعلی‌خان نبوده است و احیای یک تالاب نباید با انتقال آب از رودخانه‌ای انجام شود که حیات تالاب دیگری مانند مره به آن وابسته است. تالاب مره با وسعتی حدود ۱۱ هزار هکتار، وابستگی مستقیمی به جریان رودخانه شور دارد و دبی این رودخانه در محدوده ۱.۵ تا ۳ مترمکعب بر ثانیه گزارش شده است، بنابراین هرگونه کاهش در جریان آن می‌تواند حیات اکولوژیک مره را با تهدید جدی مواجه کند. از سوی دیگر، در بالادست رودخانه شور، توسعه مصارف کشاورزی، احداث سدها و افزایش برداشت‌های آب، رژیم طبیعی رواناب و میزان جریان ورودی به رودخانه را تحت تأثیر قرار داده است. روندی که می‌تواند در سال‌های آینده، آورد قابل دسترس رودخانه شور را بیش از پیش کاهش دهد. در چنین شرایطی، پرسش اساسی این است که ۲۹ درصد مورد ادعا دقیقاً از چه حجم و جریان آبی قرار است تأمین شود؟ این پرسش زمانی جدی‌تر می‌شود که بخش قابل توجهی از جریان فعلی رودخانه شور نیز در حال حاضر متأثر از پساب‌های فاضلابی است. حقابه‌ای که بر مبنای درصد تعیین می‌شود، زمانی از نظر هیدرولوژیک و اکولوژیک معنا دارد که منبع تأمین آن، حجم جریان و رژیم آبی رودخانه، قابل اتکا و پایدار باشد. بنابراین پیش از آنکه اختلاف تهران و قم به یک منازعه استانی تبدیل شود، لازم است وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط‌زیست یک بار برای همیشه، مستندات این تصمیم را منتشر کنند، نقشه حوزه آبریز تاریخی بندعلی‌خان کجاست؟ رودخانه طبیعی تأمین‌کننده آن کدام بوده است؟ مستند انتساب حقابه به رودخانه شور چیست؟ عدد ۲۹ درصد بر مبنای چه مطالعه هیدرولوژیک و چه نیاز اکولوژیکی تعیین شده است؟ و در شرایط خشکسالی و کاهش آورد رودخانه، سهم واقعی مره و بندعلی‌خان چگونه تضمین خواهد شد؟ احیای بندعلی‌خان، بر مبنای مطالعات معتبر و حقابه واقعی آن، مطالبه‌ای کاملاً قابل دفاع است، اما نباید فراموش کرد که تالاب مره قم نیز یک پهنه آبی حاشیه‌ای و غیرقابل جایگزین است. این تالاب یکی از زیست‌بوم‌های مهم منطقه و در مسیر کریدور مهاجرتی پرندگان قرار دارد و سال‌هاست میزبان ده‌ها هزار پرنده مهاجر می باشد. بنابراین، هر تصمیمی که جریان رودخانه شور را تحت تأثیر قرار می‌دهد، مستقیماً با حفظ یک زیست‌بوم زنده و یک کانون مهم تنوع زیستی ارتباط پیدا می‌کند. اصل مسئله میان بندعلی‌خان و مره را باید در جای دیگری جست‌وجو کرد، مسئله، صیانت از حقابه‌های زیست‌محیطی در مقیاس کل حوضه آبریز و جلوگیری از انتقال بحران از یک تالاب به تالاب دیگر است. پیش از هرگونه جابه‌جایی یا تخصیص سهم آب، لازم است مسیرهای طبیعی و تاریخی جریان، نیازهای اکولوژیک هر دو تالاب، آثار سدها و برداشت‌های بالادست و روند آتی آورد رودخانه شور، در قالب یک ترازنامه جامع، مستند و شفاف آب حوضه، ارزیابی شود. ➖ مطالعه در پایگاه خبری ندای قم👇 https://nedayeghom.ir/vkew ┅══❉💠❉══┅ @Jafari_Channel

به یاد استاندار فقید قم، شادروان مرحوم مغفور، حاج سید مهدی صادقی این تصویر، مربوط به گرامیداشت روز مهندس در ۵ اسفند ۱۳۹۵ است، روزی که در دوره مسئولیت مهندس صادقی، به عنوان پژوهشگر برتر استان قم انتخاب و مورد تقدیر قرار گرفتم. اما آنچه بیشتر از این مورد باعث شد که دوران مسئولیت او برای حقیر ماندگار شود، مربوط به گزارشی مستند درباره تخلفات و ترک‌فعل‌های محیط‌زیستی یکی از مدیران کل وقت استان بود که در جلسه ای خصوصی خدمت ایشان ارائه دادم. مرحوم صادقی با دقت مستندات را بررسی کردند و بسیار متأثر شدند و بدون اعتنا به مصلحت‌اندیشی‌های رایج در میان مدیران، آنچه به صلاح جامعه و استان بود را بدون هیچ مسامحه‌ای به اجرا گذاشتند و با وجود نفوذ و ارتباطات گسترده فرااستانی آن مدیرکل، مدت کوتاهی بعد برکنار شد. در سال‌های بعد، موارد متعددی از تخریب و تضییع محیط‌زیست و منابع طبیعی و دست اندازی به منابع آبی در استان رخ داد که حتی پرونده‌های قضایی برای آن‌ها تشکیل و منجر به صدور رأی شد، اما آن قاطعیت و مسئولیت‌پذیری مدیریتی از جانب مسئولین مشاهده نشد. مرحوم حاج سید مهدی صادقی برای من، در خاطره همان انتخاب ماندگار است. مردی متین و باوقار که در آن بزنگاه، تصمیم درست را گرفت. از درگاه خداوند متعال برای آن مرحوم، رحمت واسعه و علوّ درجات مسئلت دارم و برای شادی روحش فاتحه‌ای قرائت می‌کنیم. ✍ عباس جعفری - ۱۸شهربور۱۴۰۵ ┅══❉💠❉══┅ @Jafari_Channel

#گزارش_تصویری 🍃 برای آب، خاک و آینده قم نشست هم‌اندیشی مدیران کل حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم با حضور مسئولان آب منطقه‌ای، کارشناسان و نمایندگان تشکل‌های مردم‌نهاد برگزار شد. در این نشست، درباره یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های امروز قم، مدیریت منابع آب، فرونشست زمین، بیابان‌زایی و گسترش گردوخاک و راهکارهای پیشگیری و مقابله با این چالش‌ها گفت‌وگو و تبادل نظر شد. 🔹 باور دارم حل مسائل مهم استان، بیش از هر چیز به هم‌فکری، هم‌افزایی دستگاه‌ها و تبدیل دغدغه‌ها به اقدام عملی نیاز دارد. حضور در این نشست نیز با هدف طرح دیدگاه‌ها، شنیدن دغدغه‌های مسئولان و کارشناسان و کمک به پیدا کردن راهکارهایی برای حفظ منابع و آینده پایدار قم بود. 🗓 ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ ┅══❉💠❉══┅ @Jafari_Channel

🔥 آتش‌سوزی بیش از ۱۰ هکتار از مراتع کرمجگان 🧩 جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵، بنا بر گزارش بومیان روستای کرمجگان، بیش از ۱۰ هکتار از بهترین مراتع ارتفاعات دره خوشدر کرمجگان، از مرتفع‌ترین مناطق استان قم و محدوده شکارممنوع، طعمه حریق شد. اهمیت این حادثه بسیار فراتر از سوختن چند هکتار مرتع است. این ارتفاعات بخشی از اکوسیستم پشتیبان قم و محل شکل‌گیری سرشاخه‌های مهم آب شیرین منطقه است. منابعی که در تغذیه آب‌های زیرزمینی و پایداری قنات‌های پایین‌دست نقش بسیار مهمی دارند. تجربه و مطالعات علمی نشان می‌دهد از بین رفتن پوشش گیاهی در دامنه‌های کوهستانی می‌تواند با تغییر ویژگی‌های خاک، نفوذ آب را کاهش و رواناب، فرسایش و انتقال رسوب را افزایش دهد. اگر این عرصه‌ها پس از حریق بدون برنامه رها شوند یا زودهنگام مورد چرای دام قرار گیرند، روند احیای طبیعی نیز می‌تواند با اختلال جدی مواجه شود. ضروری است که حتماً سازمان‌های متولی علت و وسعت دقیق آتش‌سوزی، میزان خسارت، وضعیت خاک و پوشش گیاهی و برنامه احیای منطقه باید را به‌صورت شفاف بررسی و اعلام کنند. وقوع این آتش سوزی‌ها قبلاً هم عمدتاً از سوی گردشگران غیر بومی سابقه داشته است و نباید پس از خاموش شدن آتش به فراموشی سپرده شود. ⚠️ اگر امروز برای احیای این ارتفاعات اقدام نکنیم، فردا ممکن است هزینه آن را با فرسایش خاک، تشدید رواناب، از دست رفتن پوشش گیاهی و آسیب به منابع آب منطقه بپردازیم و بازگرداندن آن به این سادگی‌ها نیست. ✍ عباس جعفری ┅══❉💠❉══┅ @Jafari_Channel

#یادداشت سه‌شنبه۳۱شهریور۱۴۰۵شماره۶۵۰۴ مرگ خاموش طبیعت در ییلاقات قم جدی گرفته شود؛ ضرورت پیشگیری از تغییرکاربری‌های مخرب ✍ عباس جعفری کارشناس برنامه‌ریزی محیط زیست 🧩 تغییر کارکرد سرزمین دراستان قم، محصول تلاقی توسعه‌ بی‌رویه و نادیده گرفتن ظرفیت‌های طبیعی است. ازگسترش سکونتگاه‌ها و شبکه‌های دسترسی گرفته تا فشار گردشگری و دست‌اندازی به مراتع، همگی درکنارهم، فرآیندی بنیادین را آغاز کرده‌اند که فراتراز یک تخلف گذرا، هویت اکولوژیک منطقه را تغییر داده است. زمانی که این عوامل همزمان عمل می‌کنند، فرآیند تخریب مراتع وفرسایش خاک با پدیده‌های اقلیمی نظیرخشکسالی هم‌گرا شده و شدت می‌یابد. تجربیات جهانی نشان می‌دهد که تلاقی تغییر کاربری‌های غیرمجاز با کشاورزی ناپایدارو توسعه‌ شهری بی‌ملاحظه، موتور محرک تخریب مراتع است. این الگو، یک تهدید ساختاری برای اکوسیستم‌های حساس استان قم از دشت های مرکزی تا ارتفاعات کوهستانی آن است که می‌تواند ظرفیت‌های طبیعی منطقه را به طورجبران‌ناپذیری از بین ببرد. حادثه آتش‌سوزی روز جمعه ۲۷ شهریور۱۴۰۵ درمراتع خوشدره کرمجگان، هشداری جدی برای نحوه مدیریت منابع طبیعی در استان قم است. نخستین اقدام ضروری برای این رخداد، اجرای پروتکل‌های دقیق ارزیابی آسیب‌های اکولوژیکی است، این فرآیند باید از سنجش شدت سوختگی در لایه‌های مختلف خاک تا پایش دقیق میزان از دست رفتن پوشش گیاهی و افت تنوع زیستی را در بر گیرد... ➖ادامه مطلب در پایگاه خبری ندای قم👇 https://nedayeghom.ir/ho3l ┅══❉💠❉══┅ @Jafari_Channel