" قطار را دوست دارم "
قطار را دوست دارم، نه به خاطر صندلیهای نرمش، نه به خاطر امکان خوابیدن در حین حرکت و نه حتی به خاطر آن سرویس بهداشتی تنگ که در مواقع اضطرار نجاتت میدهد. اینها همه بهانهاند. من قطار را به خاطر همان حسی دوست دارم که زندگی بیهیچ توضیحی هر روز به من هدیه میکند. حسی عمیق، تلخ و در عین حال شیرین که انگار کسی دستت را گرفته و روی یک خط صاف بیانتها میکشد.
وقتی در واگن بسته میشود و سوت آرام حرکت بلند میشود، دیگر راه برگشتی نیست. نه دو برگردانی وجود داره و نه میتوانی به راننده بگویی ببخشید، اشتباه سوار شدم. فقط میمانی و همان ریل آهنی که زیر پاهایت میلغزد و تو را چه بخواهی چه نخواهی جلو میبرد. دقیقاً مثل خط زمان زندگی، یکطرفه، بیرحم و بیامکان عقبگرد. میگویی کاش میشد برگردم، اما چرخها فقط صدای نه سر میدهند.
همسفرهایت را تو انتخاب نکردهای. یکی کنار پنجره نشسته و با هدفونش از تو جدا شده، یکی دیگر مدام پایش را به پایت میزند و عذرخواهی نمیکند، یکی خواب است و خر و پف میکند، یکی هم با صدای بلند تلفن حرف میزند و تو را وادار میکند زندگی خصوصیاش را بشنوی. شاید تا آخر سفر حتی اسمش را نفهمی. شاید سرشب، در ایستگاه بعدی پیاده شود و دیگر هیچگاه ندیدیش. آدمهای زندگی هم همیناند؛ بعضیشان فقط چند ایستگاه با تو همراهند، بعضی یک ایستگاه و بعضی تا آخر خط. تو انتخابشان نکردی اما هستند، نفس میکشند، بوی عرق یا عطرشان در فضا میپیچد، و بعد بیخداحافظی درست و حسابی غیبشان میزند.
هر لحظه میتوانی دستگیرهی قرمز را بکشی و در اضطراری را باز کنی. میتوانی در تاریکی بیابان یا وسط یک پل بلند بپری پایین و تمامش کنی. کسی جلویت را نمیگیرد؛ فقط صدای باد است که در گوشت نجوا میکند آیا از تصمیمت مطمئنی؟ اما اگر مقصدت روشن باشد، اگر بدانی کجا میروی، اگر آن شهر دور، آن رویای سبز یا آن آغوش گرم ارزشش را داشته باشد، مینشینی، کمربند خیالیات را میبندی و صبر میکنی. خسته میشوی، کمرت درد میگیرد، گاهی گرسنه میمانی، گاهی دلت میگیرد، اما ادامه میدهی؛ چون میدانی آخر خط، چیزی هست که ارزش این همه تکان و سکوت و بیخوابی را دارد.
منظرهها هم که هیچگاه تکراری نمیشوند. گاهی ساعتها فقط بیابان است و خاک و سنگ و آسمان بیستاره. گاهی کوههایی دور، چنان دور که انگار نقاشی شدهاند. اما اگر مقصدت جای خوبی باشد، اگر بلیطت به سمت شمال سبز باشد، ناگهان جنگل میآید؛ درختانی که از پشت شیشه به تو لبخند میزنند، رودخانهای که برق میزند، کوههایی که سبزیشان چشم را میزند و انگار میگویی آها، پس این همه راه ارزشش را داشت. زندگی هم همین است؛ گاهی فقط بیابان است، گاهی فقط سنگ اما اگر بدانیم کجا میرویم، ناگهان جنگل میرسد، باران میبارد، کسی دستت را میگیرد و میگوید رسیدیم.
گاه مهمانداری میآید، آرام، با لبخندی حرفهای، میپرسد: چیزی لازم دارید؟ شاید چای، بالش، شاید هم فقط یک لیوان آب. تو گاهی میگویی نه، ممنون. گاهی خجالت میکشی چیزی بخواهی، گاهی هم نمیدانی دقیقاً چه کم داری. در زندگی هم همینطور است؛ گاهی فرشتهای میآید، گاهی انسانی معمولی با کلامی، با دستی و یا حتی با حضوری. میپرسد چیزی لازم داری؟ و تو یا نمیدانی، یا نمیگویی و یا آنکه دیر میفهمی که آره، دقیقاً همین را لازم داشتم.
خلاصه که قطار را دوست دارم. نه به خاطر سرعتش، نه به خاطر راحتیاش، بلکه به خاطر صداقتش. قطار دروغ نمیگوید، صادقانه میگوید من فقط یک خط صافم، یا سوار شو و تا آخر بیا، یا همین حالا بپر پایین. زندگی هم همین را میگوید، هر روز با صدای چرخهایش، با صدای همسفرهایی که نمیشناسیشان، با منظرههایی که گاهی بیابانند و گاهی جنگل.
من هر دو را، با همهی خستگی و مشقت و بیخوابی و تکانهایشان، با همهی غریبههایی که میآیند و میروند، با همهی ایستگاههایی که دلم میخواست درشان پیاده نشوم اما مجبور شدم، دوست دارم. چون آخر خط، حتی اگر نرسیده باشم، میدانم چیزی هست که ارزش این سفر یکطرفه را داشته است.
✍️سایهروشن
"دست سرنوشت "
دست سرنوشت را چنین میبینم
دستی غیبآلود و بیمرز، فراتر از هر دستی که ذهن بشر توانسته است تصور کند
نه از جنس گوشت و استخوان، که از جنس همان قانون نانوشتهای که ستارگان را در مدارشان نگاه داشته و دریاها را به جزر و مد وامیدارد
او سیاستمدار کهنهکار صحنهی وجود است
استاد تمام بازیهای پنهان و آشکار، که در آستینش برای هر لحظهی زندگی ما هزار شعبده آماده دارد
گاهی با لبخندی مهربان، تو را به سوی باغهای آرامش هدایت میکند؛ گلها را یکییکی پیش پایت میگشاید، نسیم را به جانت میدمد و تو گمان میبری که دیگر رسیدهای
رسیدهای به آن ساحل امن که موجهایش هم نوازش است و هم نوحه
درست در همان دم که دلت گرم میشود، در همان لحظه که دستت را به سوی آرامش دراز کردهای و انگشتانت تقریباً لمسش کردهاند، ناگهان همان دست مهربان تبدیل به مشتی آهنین میشود
بیهیچ اخطار یا توضیحی تو را از جا میکند، مثل مهرهای بیارزش در صفحهی شطرنجی بیانتها، پرتابت میکند به خانهای که هرگز نمیخواستی در آن باشی
تمام نقشهها، تمام آرزوها، تمام آن شبهای طولانی که با امید بافتیشان، در یک چشم میسوزد و خاکستر میشود
گاهی، وقتی زخمها کهنه شدهاند و تو یاد گرفتهای با دردت زندگی کنی، وقتی دیگر حتی بغض هم در گلویت نمیماند و فقط یک خستگی مقدس در جانت نشسته، ناگهان در رستگاری باز میشود
فراموشی مثل مادری مهربان سراغت میآید، دستت را میگیرد و میبردت به جایی که دیگر نه نام گذشته هست و نه سایهی فردا
درست در همان لحظه که لبخند بیصدا بر لبهایت نشسته و دلت برای اولین بار بعد از سالها سبک شده، دوباره همان دست بیرحم از آسمان ذهنت فرود میآید و تو را از آغوش آرامش میرباید، به زمین میکوبد و تمام مهرهها را از نو میچیند
این است بازی سرنوشت
نه خشمگین است و نه مهربان؛ فقط بازی میکند
ما را میبرد به قله و پرت میکند در دره
میدهد و میگیرد
میسازد و میشکند
و ما در تمام این بالا و پایینها، فقط یاد میگیریم که هیچگاه به هیچ چیز اطمینان نکنیم جز به همین دست پنهان که هر لحظه ممکن است دوباره صفحه را بچرخاند و ما را به جایی ببرد که هرگز تصورش را هم نکرده بودیم
با این حال، عجیب است که در عمق همین بیرحمی، نوعی زیبایی هم نهفته است
زیبایی بازی بیپایانی که ما را وادار میکند همچنان بایستیم، نفس بکشیم و با چشمانی گشوده به انتظار حرکت بعدی آن دست بزرگ بنشینیم
✍️سایهروشن
" نامهی سیام "
سلام آنزاک عزیزتر از جانم
این سیامین دفعهای است که پیامی را با نام تو آغاز میکنم، سیبار که نفس را حبس کردم تا کلمات از عمق سینه بیرون بیایند و روی کاغذ بنشینند. از نخستین نامه تا اینجا، راهی دراز آمدهام؛ راهی که گاه در کوچههای تنگ شهر پیچیده، گاه در جادههای بیانتهای شمال و گاه در سکوت اتاقی که هنوز بوی تو را دارد. ماجراها زیاد بودهاند، خندهها و اشکها، شبهای بیخوابی و روزهایی که خورشید انگار فقط برای آزار من طلوع میکرد. اما هیچکدام نتوانستهاند از تنگ شدن دلم کم کنند. هنوز، پس از این همه نامه، پس از این همه روز و شب، دلم برایت تنگ است. تنگی که هوا را سنگین میکند و نفس را به شماره میاندازد.
حتی وقتی در همان اتاق بالایی مینشینم، جایی که دیوارها هنوز صدایت را به یاد دارند، باز هم احساس میکنم از تو دورم. گویی میان ما نه چند پله، که اقیانوسی از سکوت فاصله افتاده است. جای خالیت همهجا حس میشود؛ در فنجان چای که سرد میشود، در کتابی که نیمهباز مانده، در آینهای که دیگر کسی را جز خودم نشان نمیدهد. امروز اما این جای خالی از همیشه عمیقتر بود. ساعتها در قطار نشستم، واگن به واگن، پنجره به پنجره، و با هر تکان ریل دلم میخواست دستانت را بگیرم، انگشتانم را میان انگشتانت قفل کنم، سرم را به شانهات تکیه دهم و بگویم ببین، دنیا چقدر بیتو پوچ و بیمعنی است.
دلم میخواست در دریای بیکران چشمانت غرق شوم، آنقدر که دیگر هیچ ساحلی به چشم نیاید. از لعل لبت سیراب شوم، همچون تشنهای که پس از سالها بیآبی به چشمه رسیده و بعد در آغوشت، همچون بنایی که قرنها زیر باران و باد فرسوده، یکباره فرو بریزم و فریاد غصههایم گوش عالم را کر کند. یادت هست آن نقل قول را که میگفت در اولین آغوشی که درک شوم، فرو خواهم ریخت. آغوش تو برای من همان است. آغوشی دستنیافتنی که هر بار تصور میکنم، تمام دیوارهای درونم فرو میریزد و من میمانم و اشک، بیدفاع و بیپناه.
درک... واژهی غریبی است. دنیا برای آنان که درک میشوند پر از رنگ و نور است، اما برای ما که در سایه ماندهایم، حتی خورشید هم سرد و بیرحم میتابد. کسی از من نپرسیده چه میخواهی؟ خواستهی واقعیات چیست؟ و اگر هم پرسیده، من فقط سکوت کردهام؛ چون پاسخ همهی پرسشها یک نهی بزرگ است، نهای که در گلوی من گیر کرده و بیرون نمیآید.
این روزها در سفر، مدام با خودم کلنجار میروم؛ شاید این بار بگویم. شاید همین سفر، همان لحظهی موعود باشد. شاید اگر کنار هم بنشینیم و ستارهها بالای سرمان بچرخند، جرأت کنم و راز دلم را بیرون بریزم. اما همین که به گفتن فکر میکنم، ترس مثل خنجری در سینهام فرو میرود. نکند نخواهی؟ نکند این آتش یکطرفه فقط تو را بسوزاند و زندگیات را به هم بریزد؟ نکند بعد از این همه نامه، بعد از این همه شب بیخوابی، تو فقط لبخند بزنی و بگویی متأسفم.
نمیدانم. واقعاً نمیدانم. تلاش میکنم نشانهها را بخوانم، نگاهت را تفسیر کنم، سکوتت را بفهمم، اما هر بار عاجزتر از پیش میشوم. پس دوباره به همین نامهها پناه میآورم. به این خطوط کج و معوج که تنها جای امن حرف زدن با تو هستند. اینجا میتوانم بدون ترس بنویسم که دوستت دارم، آنقدر که نفس کشیدن بدون فکر کردن به تو برایم سخت است. دوستت دارم، هرچند نمیدانی و شاید هیچگاه نخواهی دانست. شاید هم بدانی و فقط سکوت کرده باشی. هر چه هست، این عشق مال من است؛ عشقی که در سینهام میجوشد و در این نامهها آرام میگیرد.
دوستت دارم، آنزاک عزیزم.
حتی اگر این کلمات هرگز به دستت نرسند.
✍️ سایهروشن
" نامه سی و یکم "
سلام آنزاک عزیزم
روبهرویت نشستهام
نیمکتی در گوشهی حیاط، زیر سایهی درخت نارنج کاغذ روی زانویام است و خودکار در دستم میچرخد، اما چشمم بیشتر به توست تا به خطوط. اینقدر به من نزدیکی که بوی عطر ملایمات به مشامم میرسد، اگر دست دراز کنم انگشتانم به شانهات میرسد و میتوانم در آغوشت بکشم
اما چه سود؟ میان ما دیوارهایی است بلندتر و سردتر از دیوار برلین در روزگار جنگ سرد
دیوارهایی از جنس رسم و رسومات کهنه، از جنس نگاههای سنگین فامیل، از جنس حرف مردم، از جنس نبایدهایی که بیهیچ دلیلی در جانمان ریشه دواندهاند
این دیوارها شفافاند، میتوانم تو را آن سویشان ببینم، لبخندت را، چین پیشانیات را وقتی چیزی فکرت را مشغول میکند، اما همین شفافیت، دردناکترش میکند
چون به راحتی میتوانم دست به شیشه سرد بکشم اما دستم میلرزد
میخندانمت
با یک شوخی بیمزه، با یک خاطرهی قدیمی، با یک نگاه کوتاه
تو میخندی و دندانهایت برق میزند زیر نور آفتاب غروب و من در دلم فریاد میکشم که این خنده را فقط برای تو ساختم، فقط برای این لحظه که چشمهایت تنگ شود و گونهات گل بیندازد
اما زبانم قاصر است
کلمات پشت دیوار همان فرهنگ میمانند و جرأت عبور ندارند
پس فقط همراهت میخندم، انگار من هم از شوخی خودم خوشم آمده، انگار همین قدر بس است
دزدکی به چشمانت خیره میشوم، وقتی سرت را به سوی دوستت میچرخانی، وقتی به صفحهی گوشیات نگاه میکنی، وقتی خستهای و به دوردستها زل میزنی
در آن لحظهی کوتاه، تمام جهان در مردمک چشم تو خلاصه میشود
دریایی آرام که امواجش هرگز به ساحل من نخواهد رسید
میترسم اگر بیشتر نگاه کنم، تو هم این نگاه را حس کنی و بپرسی چیه؟ و من ندانم جز هیچی چه بگویم
خودم را در کنارت مجسم میکنم
نه فقط روی این نیمکت، که در خیابانهای بارانی، در کافههای کوچک، در سفرهایی که هیچگاه نرفتیم، در شبهایی که قرار بود تا صبح حرف بزنیم و نخوابیم
تصور میکنم دستت را میگیرم و تو هم انگشتانت را در میان انگشتانم میفشاری، بیآنکه کسی نگاه کند، بیآنکه کسی قضاوت کند
تصور میکنم سرم را روی شانهات میگذارم و تو موهایم را نوازش میکنی و تمام این دیوارها یکباره فرو میریزد، مثل دیوار برلین در آن شب تاریخی که مردم با پتک و اشک و خنده خرابش کردند
اما بعد چشمانم را باز میکنم و میبینم هنوز همانجاییم
تو در یک سوی دیوار، من در سوی دیگر
فقط چند سانت فاصلهی ظاهری که در باطن کیلومترها است
اینها همه رویاست، آنزاک عزیزم
رویایی شیرینتر از شهد بهار و مخمورکنندهتر از شراب کهنه
و من با تمام وجودم ترجیح میدهم تا آخرین نفس در این مستی بمانم
ترجیح میدهم هر روز همین نیمکت را انتخاب کنم، همین نگاههای دزدانه را، همین خندههای بیصدای مشترک را، تا اینکه یک روز بیدار شوم و ببینم دیگر حتی رویا هم تمام شده است
حرف خاصی ندارم، جز همین که بنویسم و بگویم دوست دارم
دوست دارم، حتی اگر این کلمات هیچگاه از سد لبهایم عبور نکنند، حتی اگر فقط در این کاغذ بمانند و تو هرگز نخوانیشان
دوست دارم، و این بزرگترین راز و بزرگترین حقیقت این روزهای زندگی من است
تا نامهی بعد، به امید اینکخ دیوارها یک ذره کوتاهتر شوند، روزی که جرأت پیدا کنیم و پتک برداریم
با تمام وجودم دوستت دارم
✍️ سایهروشن
" نامهی سی و دوم "
سلام آنزاک عزیزم
نمیدانم این روزها چه بادی در جانم وزیده که فاصلهی میان نامهها کوتاه و کوتاهتر شده است
انگار قلبم دیگر طاقت سکوتهای طولانی را ندارد
همین که شروع به نوشتن، نام تو جاری میشود و همهجا را پر میکند
پیشتر شاید هفتهای یا ماهی یکبار دلم میخواست چیزی برایت بنویسم، اما حالا هر شامگاه یک جای خالی در سینهام تیر میکشد و میگوید: بنویس، که او آنجاست
عزیزم
فقط همین یک کلمه را که مینویسم، انگار تمام دنیایم در آن جمع میشود. میدانی؟ نوشتن عزیزم برای من مثل باز کردن دری قدیمیست که پشتش باغی پنهان دارد
بویی میآید، نوری میتابد، صدایی میشنوم که شبیه هیچ صدایی در این جهان نیست
دلم میخواست میشد این کلمه را بیهیچ پرده و فاصلهای، خیره در چشمانت بگویم
میخواستم دستانت را بگیرم و بگویم: عزیزم...
همین، فقط همین، و بعد سکوت کنیم تا کلمات در جانمان ریشه بدواند
ولی حالا که هزار فرسخ فاصله میان ماست و تنها این نامهها میان ما پل میزند، مینویسم و مینویسم تا شاید این کلمات، گرمای انگشتانم را به تو برساند
مینویسم تا بگویم دوستت دارم، آنقدر که گاهی از شدت این دوست داشتن، نفس در سینهام حبس میشود
دوستت دارم، آنقدر که هر بار نامت را میشنوم، دنیا برای لحظهای از حرکت میایستد و فقط تو میمانی و این قلب دیوانه که بیاجازه برایت میتپد
کاش میشد، فقط یک بار، بیپرده و بیحائل تو را عزیزم صدا کنم و تو لبخند بزنی و بدانی که آسمان دلم مملو از این کلمهی کوچک شده
دوستت دارم، آنزاک عزیزم
✍️ سایهروشن
" اهمیت جزئیات ریز تاریخی "
در ابتدا باید روشن شود که کمال انسانی چیست و شرط اصلی رسیدن به آن چیست؟
از منظر عقل و فلسفه اسلامی (چه شیعی و چه سنی)، کمال نهایی انسان قرب به الله و تخلق به اخلاق الهی است، یعنی فعلیت یافتن همه استعدادهای وجودی انسان تا جایی که عبد محض و آینه تمامنمای اسماء حسنی شود.
شرط لازم و کافی این کمال، طبق همه مکاتب عرفانی و فلسفی اسلامی، دو چیز است:
۱. معرفت حقیقی (علم الیقین، عینالیقین، حقالیقین) به خدا و اولیاء خدا
۲. عشق و تسلیم عملی کامل (محبت + اطاعت)
هیچ فیلسوف یا عارفی نگفته است که کمال انسان وابسته به دانستن یکی از جزئیات تاریخی خاص (مثل اینکه لباس امام به میخ گیر کرد) است. اگر کسی تمام قرآن و عترت را بشناسد و عاشق و تسلیم باشد، ولی هیچگاه نشنود که لباس امیرالمؤمنین علیه السلام به در گیر کرده بود، باز هم به کمال میرسد. پس این جزئیات شرط کمال نیستند.
مساله دوم این است که آیا این جزئیات علت بقیه در کمال هستند یا مقدمه مؤثر؟
اینجاست که بحث عمیق میشود. عقل میگوید یک چیز میتواند:
شرط لازم و یا علت تامه نباشد، اما علت مؤثره و مساعده باشد، یعنی راه را کوتاهتر، آسانتر و سریعتر کند.
در منطق ارسطویی به چنین علتی میگویند علت معده و در اصطلاح عرفا به مجلی و مظهر مشهور است.
این جزئیات ریز تاریخی به چند دلیل دقیقاً همین نقش را دارند.
عقل میگوید حقایق مجرد (مثل توحید، رضا، تسلیم، شجاعت) برای ذهن محدود بشر مادی انتزاعی و دور از دسترس هستند. وقتی همان حقیقت در یک صورت حسی و یا جزئیات تاریخی متجلی میشود، ذهن راحتتر آن را درک و قلب راحتتر به آن عشق میورزد.
مثلا وقتی رضا به قضا و قدر در جمله گفته میشود، یک مفهوم انتزاعی است اما وقتی در رفتار حضرت زینب سلام الله علیها در ماجرای کربلا متجلی میشود و حضرت میگوید ما رأیت إلا جمیلا، ناگهان قلب میلرزد و معرفت چند درجه عمیقتر و به مراتب سریعتر حاصل میشود.
از طرف دیگر عشق واقعی به یک شخص بدون تصویر ذهنی تقریبا محال است. شما نمیتوانید عاشق کسی شوید که هیچ تصویر مشخصی از او ندارید.
جزئیات تصویرساز عشقاند. بدون این تصاویر، عشق به یک عشق کلی و فلسفی تبدیل میشود که قدرت محرکهاش به مراتب کمتر است.
علاوهبر این عقل عملی میگوید انسان با الگوها و مفاهیم کلی تغییر نمیکند، بلکه با تماثیل جزئی و قابل تصور تغییر میکند.
وقتی میگویند صبر کنید که اهمیت بسیاری دارد تأثیرش به مراتب کمتر از زمانی است که میگویند امام حسین سه روز تشنه بود و لحظهای از تصمیمش پشیمان نشد. اینجاست که صبر در ذهن شما یک صورت عملی پیدا میکند و احتمال عمل به آن چندین برابر میشود.
اما سوال اصلی این است که آیا میشود بدون این جزئیات هم به کمال رسید؟
بله میشود. کما اینکه بسیاری از صحابه و تابعین که جزئیات کربلا را نمیدانستند، به مقامات عالی رسیدند مثل اویس قرنی که حتی پیامبر را ندید.
حتی قرآن هم هیچکدام از جزئیات را به طور دقیق نقل نکرده، اما مدعی است که راه هدایت را کامل بیان کرده.
پس این جزئیات ضروری ذاتی برای کمال نیستند.
اما در اینجا سوالی پیش میآید و اين است که چرا این جزئیات اینقدر برای شیعه مهم هستند و حذفشان تقریباً غیرممکن شده؟
شیعه، عشق را به عنوان سریعترین و مطمئنترین راه رسیدن کمال در نظر دارد.
در مکتب عشق، جزئیات عاشقانه نقش همان عطر و رنگ و موسیقی را دارند که در عشق زمینی هم ضروری نیست، اما بدون آنها عشق به این شدت و سرعت و عمق نمیرسد.
پس به جرات میتوان گفت این جزئیات شرط کمال نیستند کسی که آنها را نمیداند، باز هم میتواند به بالاترین مراتب برسد.
اما این جزئیات از قویترین اسباب و مقدمات کمالاند و برای اکثریت قاطع انسانها (بهویژه در این عصر غفلت) حذف این جزئیات، سرعت و احتمال رسیدن به کمال را به شدت کاهش میدهد.
علاوه براینکه در تفکر شیعه، این جزئیات لطف خاص خداوند برای این امت محسوب میشوند؛ یعنی خدا به خاطر شدت حجابهای عصر غیبت، این تصاویر ملموس را از طریق روایات معتبر به مردمان نسل غیبت رسانده تا راه عشق و تسلیم باز بماند.
✍️سایهروشن
" مامان "
مادر عزیزم
گاهی در خلوت شب، وقتی سکوت خانه سنگین میشود و فقط صدای تیکتاک ساعت به گوش میرسد، از خودم میپرسم: چگونه میتوان از کسی که آسمان زندگیام را با دستان خودش برافراشته، سپاسگذاری کرد؟
کدام واژه توان این را دارد تا قد راست کند و قامت بلند تو را بسنجد؟ هیچ کلمهای، نه در فارسی و نه در هیچ زبانی، تاب ایستادن در برابر عظمت عشقی را که از چشمانت چون دریایی بیکران میجوشد و تمام وجودم را غرق خودش میکند، ندارد.
تو اولین لمس جهان بودی؛ آن دستهای گرم که انگشتان کوچکم را گرفتند و به من آموختند که تمام زندگی در عشق خلاصه میشود.
هنوز هم، بعد این همه سال، وقتی طوفانهای روزگار میخواهند مرا به زانو دربیاورند، فقط یک چیز مرا سرپا نگه میدارد: تصور اینکه میتوانم سرم را بر شانهات بگذارم و دوباره همان مهدی کوچولوی تو باشم.
لبخندت، آن لبخند آرام و بیادعا، هنوز هم همان خورشیدی است که میتواند سردترین زمستانهای روحم را گرما ببخشد؛ گرمایی که نه زمان توانسته سردش کند، نه رنجهای بیشمار.
سالهاست که تو، بیهیچ ادعایی، تمام سختیهای ما را به دوش کشیدهای. شبهایی که من در خواب آسوده بودم، تو بیدار ماندهای تا فردا بدون غذا نمانم.
شبهایی که تب من بالا میرفت، تا صبح پیشانیام را با دستمال خنک میکردی و خودت از خستگی لرزیدی، اما لبخند میزدی تا من نترسم.
سوختی، آرام و بیصدا، تا من شعله بکشم.
شکستی تا من سربلند راه بروم.
هیچگاه، حتی در سختترین لحظهها، نگفتی خستهام. فقط گاهی، وقتی فکر میکردی کسی نگاهت نمیکند، آه عمیقی میکشیدی و دوباره به کار ادامه میدادی، انگار این رنج هم بخشی از عشق بیپایان مادرانهات است.
مادر
اگر تمام هفت آسمان را در یک کفه بگذارند و تو را در کفهی دیگر، باز هم کفهی تو سنگینتر است.
اگر همهی زیباییهای عالم را جمع کنند و در برابر یک لحظهی مهر تو بگذارند، باز هم کم میآورند.
بدهی من به تو از آن جنس بدهیهایی است که هرگز صاف نمیشود؛ هر چه بدهم، هر چه فداکاری کنم، در برابر یک دقیقه بیخوابی تو، در برابر یک قطره اشک پنهانی تو، در برابر آن پاهای خستهای که سالهاست برای ما میدوند، هیچ است.
من همیشه بدهکارم؛ بدهکار آن دستانی که حالا رگهایشان برجسته شده، بدهکار آن پاهایی که دائما درد میکنند، بدهکار آن چروکهای چشمهایت که هنوز برای من میخندند، حتی وقتی غم در دلت موج میزند.
و همینجاست که قلبم میلرزد؛ از فکر روزی که دیگر نتوانم صدای تو را بشنوم که آرام میگویی جانم، از روزی که دیگر نتوانم دستانت را بگیرم و گرمایشان را در کف دستم حس کنم، از روزی که دیگر نتوانم بوی عطر تو را استشمام کنم وقتی سرم را بر شانهات میگذارم.
نه، حتی فکر کردن به آن روز هم برایم غیرممکن است. انگار دنیا یکباره خالی میشود و من دوباره همان کودک گمشدهای میشوم که فقط تو میتوانی پیدایش کنی.
پس تا هنوز نفس میکشی، تا هنوز هستی و تا میتوانم صدایت را بشنوم و دستانت را ببوسم، بگذار فریاد بزنم که:
تو تمام هستی منی.
تو تنها تکیهگاه استوارم در این جهان لرزان هستی.
تو تجسم عشقی، عشقی پاکتر از هر عشقی که تاریخ به خود خواهد دید.
تو دلیل هر لبخندم، هر موفقیتم و هر بار که دوباره بلند شدهام هستی.
روزت مبارک، ای مهربانترین واژهی هستی،
ای زیباترین مخلوق خداوند،
ای کسی که خدا با دستهای خودش آفریده تا به ما نشان بوهد عشق یعنی چه.
تا آخرین نفس، دستانت را میبوسم و میگویم:
مادرم... مادرم... مادرم...
و این واژه، تا ابد در سینهام خواهد درخشید.
✍️سایهروشن
" چند کلمهای در باب تنهایی "
تنهایی را به غلط فهمیدهاند، آنقدر غلط که از آن هیولایی ساختهاند با دندانهای تیز و چشمانی سرخ
سپس تمام عمر را در فرار از سایهاش گذراندهاند
گویی تنهایی نقصی است عمیق در ساختار وجود آدمی، شکستی است تلخ در کارنامهی زندگی و یا علامتی هشداردهنده است بر پیشانی که همه را از نزدیک شدن بازمیدارد
اما حقیقت این است که تنهایی، پایه و اساس واقعیت هستی ماست
آنچه بر آن میافکنیم اعم روابط و عشقها، تنها تزئیناتی گذرا هستند، فرارهایی موقت از مواجهه با خود و شلوغکاریهایی که سکوت درون را برای لحظهای میپوشانند
شاعر میفرماید
دلا خو کن به تنهایی
که از تنها بلا خیزد
نه از تنها بلا خیزد
که از تنها بلا خیزد
آدمی جز مواردی استثنایی و با تسامح تنها زاده میشود، نه فقط در آن لحظهی پرهیاهوی تولد که دست پرستار بالا میرود و گریهی نخست را در دفتر ثبت میکند، بلکه در آن لحظهی خاموش و عمیق که انسان میفهمد هیچکس، واقعاً و دقیقاً، نه میتواند و نه میخواهد کخ عمق ذهن و دلش را دریابد
این کشف، همچون بیداری ناگهانی از خوابی طولانی، برای همه رخ میدهد؛ برای برخی در کوچههای کودکی، جایی که بازیها تمام میشوند و سکوت شب فرا میرسد و برای برخی پس از فروپاشی یک رابطهی عاشقانه که در آن قولهای ابدی داده بودند
برای برخی دیگر، درست در میان شلوغی و خندههای جاری است
این لحظه، مرز واقعی تنهایی است، جایی که پردهها کنار میروند و آدمی با خود خویش روبهرو میشود
انسان همانند تولدش غالباً تنها میمیرد. نه الزاماً در اتاقی خالی و بدون حضور دیگران کنار بستر، بلکه در اعماق خود، جایی که حتی نزدیکترین اطرافیان هم نمیتوانند به آن برسند
بدون کسی که بداند در آخرین لحظات، چه طوفانهایی در سر و دلش میگذرد
مرگ، همچون تولد، تجربهای است کاملاً شخصی و غیرقابل تقسیم
هیچکس نمیتواند به جای تو نفس آخر را بکشد، ترس نهایی را بر دوش بکشد، یا دل کندن از این جهان را برایت به سرانجام بررساند
این دو نقطه همچون دو لنگهی یک دروازه، آغاز و پایان مسیر را مشخص میکنند
اما میان این دو، بازهای کوتاه و اغلب پر از آشوب و نفرت نهفته است که نامش را زندگی اجتماعی گذاشتهایم
در این فاصلهی محدود، آدمی دیوانهوار میکوشد از حقیقت پایه بگریزد
به هر چیزی میچسبد که بتواند فریاد درونش را، آن صدای مداوم که زمزمه میکند آخرش همه تنها هستیم را برای مدتی خفه کند
دست به روابط میاندازد، به خانوادهها پناه میبرد، عشق را همچون سپری در برابر سکوت برمیدارد، در جمعها غرق میشود، ایدئولوژیها را چون پرچمهایی برمیافرازد و هر آنچه را که امید تنها نبودن را بفروشد با جان و دل میپذیرد
این چسبیدنها، گاهی چند ساعت دوام میآورند، گاهی چند ماه و گاه چند سال؛ اما همیشه موقتاند، همچون بادهایی که ابرها را جابهجا میکنند بدون آنکه آسمان را تغییر دهند
تناقض تلخ زندگی همینجاست
بیشتر زخمهای عمیق را نه تنهایی خالص، بلکه تنها، آن حضورهای ناقص و پر از توهم وارد میکنند
آدمهایی که کنارمان نشستهاند، با ما خندیدهاند و اشک ریختهاند، قولهای بزرگ دادهاند و دست در دستمان نهادهاند و سپس در لحظهای غیرمنتظره نادیدهمان گرفتهاند، تحریف کردهاند و یا سادهتر از همه، میفهمیم هرگز عمق ما را درک نکردهاند. این زخمها چون از نزدیکی میآیند عمیقتر مینشینند و دیرتر التیام مییابند
تنهایی اما در ذات خود شفاف و راستگو است
دروغ نمیگوید
قول الکی نمیدهد
وانمود نمیکند که چیزی بیش از آنچه واقعا هست، میباشد
اگر حاضر است، حضورش خالص و بیآلایش است
اگر غایب، غیبتش هم صادقانه
هیچ توهمی نمیفروشد، هیچ عادتی نمیسازد که بعداً ویرانگر شود
اما تنها، آن جمع آدمها خطرناک است، چون امید میفروشند همچون تاجرانی زیرک که تو را به حضور عادت میدهند، به لمس دست، به صدای آشنا، به نگاه مشترک و سپس وقتی میروند یا حتی وقتی میمانند اما به عمق وجودت نمیرسند چیزی از وجودت را میربایند که دیگر هرگز سر جایش بازنمیگرد
خلأیی میماند، حفرهای عمق در دل که باد سرد واقعیت از آن به بیرون زبانه میکشد
برای همین است که برخی آدمها، پس از گذراندن طوفانهای بسیار، دیگر از تنها بودن هراسی ندارند
بلکه از نیمهبودن کنار دیگری میترسند
از آن نزدیکی ظاهری که در آن، حتی در فاصلهی صفر دیده نمیشوی
از اینکه دست کسی در دستت باشد اما روحش در جایی دیگر
کسی که حضور دارد اما نمیرسد، میشنود اما نمیفهمد، میبیند اما نمینگرد
تنهایی، اگر با آغوش باز پذیرفته شود، نجیب و آرام است
ساکت مینشیند کنار تو، همچون معلمی صبور که هیچ عجلهای ندارد
به آدمی میآموزد چگونه با خود بنشیند، بدون آنکه نیاز به پرت کردن حواس باشد
چگونه در سکوت خود غوطهور شود و عمق وجود خویش را کاوش کند. در این پذیرش، تنهایی نه دشمن، که همراهی میشود که صداقتش آرامش میبخشد
اما فرار از آن، آدمی را به دام هر صدایی میاندازد که فقط کمی بلندتر از سکوت باشد؛ به آغوش هر نگاهی که لحظهای گرما دهد، هر دستی که برای لحظهای تنهایی را فراموش کند
این فرار، همچون دویدن در چرخهای بیپایان است، که آخرش به همان نقطهی آغاز بازمیگردد
و آخرش؟
آخرش همان حقیقت تغییرناپذیر است
ما تنها میآییم، مدتی زندگی را با شلوغی و هیاهو پر میکنیم و تنها میرویم
تمام این دویدنها، چسبیدنها، و فرارها، فقط برای عقب انداختن مواجهه با این واقعیت بوده
تلاشی عبث برای پوشاندن آنچه همیشه آشکار بوده
شاید بلوغ واقعی آدمی، نه در یافتن آن آدم مناسب که قرار است خلأ را پر کند
بلکه در خو گرفتن با تنهایی باشد
بدون قهر، بدون نمایش بزرگ، بدون ادعای پیروزی بر آن
فقط پذیرش ساکت و عمیق، همچون کسی که بالاخره خانهی واقعی خویش را یافته
همانطور که شاعر گفت و کمتر کسی به عمقش اندیشید
نه از تنها بلا خیزد
که از تنها بلا خیزد
✍️سایهروشن