در این حالت، هرگونه مماشات یا پذیرش وضع موجود به مثابه خودکشی تلقی میشود. از این رو حتی پس از یک شکست سخت، تداوم درگیری یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت وجودی است چراکه توقف را مساوی با نابودی تدریجی میبینند.
یکی دیگر از عوامل وجود این پارادوکس بازیهای سیاست داخلی و نظریهی وجود وضعیت اضطراری به مثابه شیوه حکمرانی در بنیان حزب حاکم رژیم صهیونیستی است
در سیاست داخلی اسرائیل، تداوم درگیری به ابزاری برای بقای سیاسی ائتلاف راست افراطی به رهبری نتانیاهو تبدیل شده است. این ائتلاف که بر پایه احزابی با ایدئولوژی نژادپرستانه و شهرکسازی بنا شده برای توجیه سیاستهای خود و منحرف کردن افکار عمومی از بحرانهای داخلی نظیر اقتصاد، معضلات اجتماعی و بحرانهای ناشی از اصلاحات قضایی، به یک دشمن دائمی و وضعیت اضطراری همیشگی نیاز دارد و چه گزینهای بهتر از جنگ با مسلمانان و بهطور خاص شیعیان برای ایجاد انسجام اجتماعی از طریق وحدت علیه دشمن وجود دارد؟ هرگونخ توافقی اعم از آتشبس و یا مذاکرات ایران و غرب که به ثبات بینجامد این ائتلاف را با خطر فروپاشی و برگزاری انتخابات جدید مواجه میکند که به احتمال زیاد به شکست آنها میانجامد. بنابراین، درگیری به یک رانت سیاسی برای این جناح تبدیل شده است و آنها تا زمانی که در قدرت هستند به تولید و بازتولید آن ادامه خواهند داد.
یکی دیگر از عوامل ریشهای این پارادوکس، ائتلافسازی منطقهای و تحمیل معادلات امنیتی جدید بر منطقهی ثروتمند غرب آسيا است
اسرائیل به خوبی میداند که در جنگهای نامتقارن با محور مقاومت، پیروزی قاطع میدانی دستنیافتنی است. بنابراین، راهبرد جدید آنها، تغییر معادله است به این معنا که به دنبال تحمیل نظم امنیتیای است که در آن ایران و متحدانش همواره در موضع تدافعی و انفعالی قرار گیرند. این معادله جدید شامل بخشهای گستردهای از جمله عادیسازی روابط با کشورهای عربی به وسیله تکمیل پروژه پیمان ابراهیم و تلاش برای عادیسازی با عربستان که منزوی کردن فلسطین و ایجاد ائتلافی منطقهای علیه ایران را در بر خواهد داست. مشروعیتزدایی از مقاومت با زدن برچسبهایی نظیر تروریسم به تمامی اشکال مقاومت و معرفی خود به عنوان سنگر تمدن غرب در برابر بنیادگرایی به اصطلاح بربرها. تغییر قواعد بازی با هربار تشدید درگیری که سعی دارد خط قرمزهای جدیدی تعریف کند، مانند ترور فرماندهان در خاک ایران یا حمله به زیرساختها، که در دور قبلی وجود نداشت و به تدریج دایره اقدامات خود را گسترش دهد.
و اما آخرین عامل و درواقع بهانهی تشکیل اجماع جهانی علیه ایران و سفیدشویی جنایات اسرائیل بر علیه ایران و ایرانی، مسئله هستهای است. بهانهای برای حمله پیشگیرانه که بهانهی تازهای نیست
برنامه هستهای ایران همواره به عنوان ابر بهانه برای توجیه هرگونه اقدام خصمانه اسرائیل عمل کرده است. صرفنظر از واقعیتهای فنی و پادمانی این برنامه در گفتمان امنیتی اسرائیل به مثابه یک کابوس آخرالزمانی تصویر میشود و آن هم یهودیکشی با بمب اتم است. این تصویرسازی طرح حمله پیشگیرانه را نه یک گزینه بلکه یک وظیفه تاریخی جلوه میدهد. در این فضا، هر پیشرفتی در برنامه هستهای ایران حتی اگر صلحآمیز باشد بهانهای برای تشدید تنش و توجیه درگیریهای بعدی میشود. اسرائیل از این مسئله به عنوان یک اهرم فشار دائمی برای جلب حمایت غرب و عادیسازی تجاوزات خود استفاده میکند.
اما بعد از تمام این مطالب، این سوال پیش میآید که این تشدید تنشها و پارادوکس حاکم بر ذهنیت حکام رژیم صهیونیستی به کجا ختم میشود؟
اگر بخواهیم جواب این سوال را در یک جمله بیان کنیم، آن جمله این است که این پارادوکس به برخورد دو الهیات ختم میشود
در حقیقت، آنچه تداوم چرخه خشونت را تضمین میکند، فراتر از محاسبات عقلانی یا منافع مقطعی، در تقابل دو الهیات سیاسی متضاد ریشه دارد. از یک سو تشیع سیاسی ایران با منطق انقلاب، مقاومت و «شهادت» که به پیروز به عنوان امری بلندمدت نگاه میکند و پیروزی نهایی را در افق تاریخ وعده دادهشد میداند و شکست را بخشی از مسیر پرفراز و نشیب مبارزه و شهادت را سرمایهای برای بقا میداند. از سوی دیگر یهودیت صهیونیسم با منطق بقا، امنیت، حکمرانی وحشت و آخرالزمان که آینده را همواره تهدیدآمیز و نیازمند قدرت مطلق در لحظه میبیند و هر تهدیدی باید فورا و با شدیدترین وجه پاسخ داده شود وگرنه موجودیت به خطر میافتد.
منازعه این دو الهیات نه فقط بر سر زمین و مرزها بلکه بر سر روایتها، معانی و تعریف حقانیت در تاریخ است. در چنین نزاعی، منطق صلح جای خود را به منطق مدیریت بحران میدهد و هر آتشبسی نه پایان منازعه بلکه تنها مقدمهای برای دور بعدی آن، با ابزارها و توجیهات جدید است.
اما با توجه به عمق شکافهای ایدئولوژیک و راهبردی میتوان چند سناریو را برای آینده این تنش ترسیم کرد
اولین سناریو، تداوم وضعیت موجود و مدیریت بحران ناپایدار است. در این سناریو، دو طرف با حفظ ساختارهای کنونی، به درگیریهای محدود و دورهای ادامه میدهند. اسرائیل تلاش میکند با حملات نقطهای مانند ترور فرماندهان یا حمله به تأسیسات معادلات را به نفع خود تغییر دهد و ایران نیز با اتکا به بازدارندگی نامتقارن و تواناییهای منطقهای خود، پاسخهای حسابشده اما مؤثری ارائه میدهد. این وضعیت، اگرچه از جنگ تمامعیار جلوگیری میکند، اما همواره در معرض خطای محاسباتی یا رویدادهای پیشبینینشدهای است که میتواند به سرعت به یک مناقشه فراگیر تبدیل شود.
دومین سناریو، تشدید و رویارویی فراگیر است. در این حالت، مجموعهای از عوامل منجمله پیشرفت برنامه هستهای ایران، محاسبات غلط اسرائیل از تواناییهای خود و یا فشار افکار عمومی داخلی در هر دو کشور میتواند به جنگی تمامعیار منجر شود.
در چنین جنگی، اسرائیل با اتکا به برتری هوایی، فناوریهای پیشرفته و با حمایت احتمالی غرب به دنبال نابودی توانمندیهای موشکی و هستهای ایران خواهد بود. و از طرف دیگر، ایران نیز با بهرهگیری از عمق راهبردی خود، تواناییهای موشکی و شبکه گسترده مقاومت در منطقه پاسخی چندلایه و فرسایشی طراحی خواهد کرد. پیامد چنین رویارویی، فراتر از تلفات انسانی و ویرانی زیرساختها، به تغییر بنیادین نظم امنیتی منطقه و ورود بازیگران فرامنطقهای خواهد انجامید.
سومین سناریو، فرسایش تدریجی و تغییر در معادلات داخلی است. در بلندمدت ممکن است تحولات داخلی در هر یک از دو طرف، ماهیت تعارض را دگرگون سازد. در اسرائیل، تداوم بحرانهای داخلی و افزایش هزینههای نظامی، میتواند به تدریج از جذابیت گفتمان امنیتمحور بکاهد و جامعه را به سمت راهحلهای سیاسی سوق دهد. در ایران نیز، نسلهای جدیدی که تجربه مستقیم انقلاب و جنگ را نداشتهاند، ممکن است محاسبات متفاوتی از هزینه_فایده تداوم تنش داشته باشند. با این حال، چنین تغییراتی فرایندی تدریجی و طولانی است و در کوتاهمدت تأثیر چشمگیری بر پویاییهای کنونی نخواهد داشت.
چهارمین سناریو، مداخله بازیگران فرامنطقهای است. نقش قدرتهای بزرگ مانند آمریکا، چین و روسیه در شکلدهی به آینده این منازعه حیاتی است. آمریکا به عنوان متحد راهبردی اسرائیل، همواره در نهان و عیان، معادلات را به نفع آن تنظیم کرده است. با این حال، تغییر در اولویتهای واشنگتن مانند تمرکز بر رقابت با چین یا روی کار آمدن دولتهای کمتر مداخلهجو، میتواند فضای مانع اسرائیل را محدودتر کند. از سوی دیگر، نزدیکی ایران به چین و روسیه و حضور این دو قدرت در منطقه به تهران اهرمهای جدیدی برای مقابله با فشارهای غربی میدهد. توافقات بینالمللی احتمالی مانند احیای برجام یا توافقی جدید نیز میتواند به طور موقت تنش را فروکش کند اما تا زمانی که ریشههای ایدئولوژیک منازعه پابرجاست این توافقات بیش از آنکه صلح پایدار ایجاد کنند، آتشبسهایی موقتی خواهند بود.
درنهایت باید گفت، اسرائیل پس از شکست در جنگ دوازده روزه، علیرغم آن شکست به خاطر عواملی که پیشتر بیان شد، به دنبال درگیری بعدی است تا از طریق بازنمایی قدرت و بازتعریف معادلات، هم زخم کهنه را ترمیم کند و هم در نبرد روایتها خود را برنده میدان نشان دهد. اما در تقابل دو الهیات سیاسی متضاد، آنچه که ورای پیروزی نهایی اهمیت دارد، تداوم بودن در میدان نبرد است. در این نبرد روایتها، هر طرف خود را قربانی و دیگری را متجاوز میداند و این تقابل، چرخهای از خشونت را بازتولید میکند که هرگونه راهحل پایدار را بدون درگیری فراگیر و نابودی یکی از طرفین و پیروزی طرف دیگر ناممکن میسازد.
بنابراین، تا زمانی که این دو ایدئولوژی یکدیگر را به عنوان دیگریِ نامشروع و نابودشدنی تعریف میکنند، چرخهی خشونت، خود را بازتولید خواهد کرد و شکستهای میدانی، به جای پایان دادن به جنگ تبدیل به دلایلی برای تشدید آن تبدیل میشوند. پایان این تنش، نه صرفا در میدانهای نبرد بلکه در تغییر این خودانگارهها و بازتعریف دیگری از دشمن مطلق به رقیب یا همسایه ممکن خواهد شد. اما با توجه به عمق شکافهای ایدئولوژیک، چنین تحولی در افق قابل پیشبینی، گزینهای بیش از اندازه دور از دسترس و به نوعی غیرممکن به نظر میرسد. آنچه خواهد ماند مدیریت بحران و ادامه چرخهای است که هر از گاهی با فورانهای خونین یادآور بنبست تاریخی این دو روایت متضاد در روابط دیپلماتیک خواهد بود.
✍️سایهروشن
" قلعه مالویل "
همین حالا کتاب قلعهی مالویل را تمام کردم
هنوز هم سنگینی عجیب روی دلم هست
راستش را بخواهید با وجود تمام کتابهایی که تا حالا خواندهام به ندرت پیش آمده که بعد از تمام کردن یک رمان این حس را داشته باشم
حسی شبیه بیرون آمدن از یک دنیای کاملا مستقل و واقعی، طوری که آدم چند لحظه طول میکشد تا به محیط اطراف خودش برگردد
قلعهی مالویل از همان سطرهای اول، با توصیف یک فاجعهی هستهای وحشتناک شروع میشود، اما برخلاف تصور من که فکر میکردم با یک داستان کلیشهای آخرالزمانی طرفم، خیلی زود وارد لایههای عمیقتری شدم
نویسنده، چنان استادانه شخصیتها را خلق کرده که تکتک آنها برای من تبدیل به آدمهایی آشنا شدند. آدمهایی با ترسها، امیدها و تناقضهای مختص خودشان
نکتهای که واقعا این کتاب را برای من به یک شاهکار تبدیل کرد قدرت خارقالعادهاش در میخکوب کردن خواننده است
شاید باور نکنید اما از همان لحظهای که واقعه رخ میدهد و بازماندهها بهتدریج در این قلعهی دورافتاده جمع میشوند، تا آخرین روایت کتاب یک نفس خوانده میشود
این فقط هیجان داستان نیست که تو را جلو میبرد بلکه این سوال است که انسان وقتی همه چیز را از دست بدهد، چه چیزی برایش میماند؟
یکی از جذابترین بخشهای کتاب برای من، دعوای فکری مداومی بود که بین شخصیتها شکل میگرفت. اینکه چطور آدمها بعد از فروپاشی تمدن، دوباره به دنبال معنا میگردند، چطور قانون میسازند، چطور عشق میورزند و چطور از پا نمیافتند. این کتاب نشان میدهد که شاید تمدن نابود شود، اما انسانیت میتواند خود را از میان خاکستر خرابههای تمدن خود را از نو بسازد
✍️سایهروشن
" قلعه مالویل " همین حالا کتاب قلعهی مالویل را تمام کردم هنوز هم سنگینی عجیب روی دلم هست راستش را
اما راستش را بخواهید نمیتوانم از کنار یک نکته به سادگی عبور کنم
در طول کتاب، نگاه نویسنده به مقولهی دین و مذهب برای من جای بحث داشت. گاهی احساس میکردم که بحث از شخصیت مذهبی داستان، یکبعدی و کلیشهای ترسیم شدهاند
شاید اگر نویسنده کمی عمیقتر به این لایه از باورهای انسانی نگاه میکرد، کتاب حتی میتوانست پرمعناتر هم بشود
ولی نکته جالب اینجاست که با وجود این نقد باز هم احساس میکنم این کتاب چیزی کم ندارد
یعنی آنقدر قدرت روایت و عمق شخصیتپردازی در بخشهای دیگر بالاست که این ضعف که احتمالا فقط از نگاه من ضعف پنداشته میشود، نمیتواند از ارزشهای عظیم آن چیزی کم کند
به هر حال، اگر به دنبال تنها یک رمان نیستید بلکه به دنبال یک تجربهی انسانی تمامعیار هستید، قلعهی مالویل را از دست ندهید
کتابی است که بعد از تمام کردنش، مدتها آدمها و دیالوگهایش توی ذهنتون میماند و بارها بهشان فکر میکنی
برای من که همین اتفاق افتاده است
✍️سایهروشن
" وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِندِ اللَّهِ "
از همان روز نخستین که خورشید اسلام از افق جزیرةالعرب طلوع کرد و پیام توحید را به گوش جهانیان رساند، تقدیر این آیین آسمانی با ستیزی پایانناپذیر با طاغوتها و مستکبران عالم گره خورد.
این ستیز نه از سر توسعهطلبی یا قدرتخواهی بلکه از سر تعهدی الهی برای برپایی قسط و عدل و شکستن زنجیرهای اسارتبخشی بود که بر دست و پای بشریت میپیچیدند.
انبیا و اولیا یکی پس از دیگری مشعل این مبارزه را بر دوش کشیدند و در این راه از آزار و شکنجه تا شهادت همه را به جان خریدند. انقلاب اسلامی ایران در تداوم این مسیر نورانی بار دیگر این حقیقت را به جهان یادآور شد که اسلام هرگز تن به ذلت نخواهد داد و در برابر زورگویان سر تعظیم فرود نخواهد آورد. از همان لحظهای که این نهضت مردمی به رهبری عارف بالله امام خمینی به پیروزی رسید، در عمق جان همه ما این باور ریشه دوانید که مسیر پیش رو جز با درگیری و مقابله با شیطان بزرگ و ایادی استکبارش هموار نخواهد شد. این نه یک پیشبینی ساده، که یک قانون تاریخی و سنت تغییرناپذیر الهی بود
وَلَن یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا
وَلَن تَرْضَىٰ عَنكَ ٱلْيَهُودُ وَلَا ٱلنَّصَٰرَىٰ حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ
این ایمان راسخ به تقابل دائمی حق و باطل چنان در جانها نفوذ کرده بود که حتی در برهههایی مانند مذاکرات هستهای برجام که ظاهرا فضای گفتوگو و تفاهم حاکم مینمود هرگز غبار غفلت بر چشمان حقیقتیاب مستضعفان عالم ننشست. ما به خوبی میدانستیم که لبخند دیپلماتیک دشمن، فریبندهتر از شمشیر برهنهاش است و امضای پای کاغذها هرگز نمیتواند ذات استکباری آنان را دگرگون سازد. آنها همان گرگهایی بودند که همواره بودهاند گاهی با دندانهای عریان و گاهی با پوستین بره. هدف آنان از نشستن پای میز مذاکره نه احقاق حق بلکه مهار قدرت فزاینده جبهه مقاومت و خرید زمان برای ضربه زدن دوباره بود.
غافله ما، در آن هنگام نیز با چشمانی باز و دلی مطمئن به مسیر خود ادامه میداد چرا که خوب میدانست جنگ نرم و سخت با استکبار هرگز متوقف نخواهد شد و تنها صورت مسئله عوض میشود از جنگ نظامی به جنگ اقتصادی، از ترور شخصیتها به نفوذ فرهنگی، اما هدف همچنان باقی است: جلوگیری از الگوسازی یک تمدن نوین اسلامی.
و اینک، در میان غرش موشکها و دود و خون، آنچه بر یقین ما میافزاید ایمان به پیروزی نهایی است. این پیروزی در نگاه ما دو چهره دارد که هر دو به یک اندازه زیبا و مطلوب است: یا غلبه ظاهری و به خاک افکندن این حیوانات وحشی تاریخ است که سالهاست از پوستین انسانیت بیرون زدهاند و بیرحمانه ترین جنایات را علیه کودکان و زنان بیپناه مرتکب میشوند و یا شهادت در این راه که خود عالیترین درجه پیروزی است. شهادت یعنی امضای این پیروزی با سرخترین مرکب هستی.
خون شهید، فریاد ماندگار تاریخ میشود، مشعل راه آیندگان میگردد و پیام حقطلبی را تا همیشه زنده نگه میدارد. چه غلبه بر مستکبران و فرود آوردن ضربه کاری بر پیکره پوشالی آنها و چه پیوستن به کاروان عظیم شهدای کربلا، بدر، احد و خیبر هر دو مقصدی است که در آن جز رضایت و افتخار چیزی نیست. اگر بکشیم دین خود را ادا کردهایم و اگر کشته شویم به آرزوی دیرینه خود رسیدهایم.
وَ مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ
پیروزی، از آن خدای عزیز و حکیم است و او هرگز بندگان مومن و صبور خود را در این نبرد نابرابر تنها نخواهد گذاشت. وعده الهی تخلفناپذیر است و شکوه این پیروزی چنان خواهد بود که تمام معادلات جهان را به هم خواهد ریخت و بار دیگر این حقیقت را بر تارک تاریخ نقش خواهد زد که خون بر شمشیر پیروز است و اراده ملتها از همه توپها و تانکها برتر.
ما ایستادهایم، با قامتی استوار و دلی آکنده از ایمان تا این جنگ را که جنگ نهایی حق و باطل است به سرانجامی برسانیم که در آن نامی از ظلم و استکبار باقی نماند و زمین میراث صالحان و مستضعفان گردد.
✍️سایهروشن
" چرا خدا رو شکر که امنیت داریم؟ "
درک همزمانی دو واقعیت بهظاهر متناقض یعنی حضور مستمر جنگ و ترور در محیط پیرامونی ایران از یک سو و تجربهی امنیت در زندگی روزمرهی ایرانیان از سوی دیگر نیازمند تاملی جدی در سطوح متفاوت معنای امنیت است.
این تامل ما را به تفکیکی بنیادین در نظریههای امنیتی هدایت میکند، تفکیک میان امنیت عینی و امنیت ذهنی.
امنیت عینی به شرایط قابل مشاهده و ملموس در عالم خارج اشاره دارد وضعیتی که در آن تهدیدات فیزیکی مانند حملهی نظامی، اشغال خاک، خرابیهای زیرساختی یا ناامنی جانی و مالی در پایینترین سطح ممکن قرار دارند. اما امنیت ذهنی افق دیگری از امینت را میگشاید. این وجه از امنیت به کیفیت ادراک و احساس درونی افراد و جامعه از وضعیت خود بازمیگردد. پرسش محوری در اینجا این است: آیا مردم خود را ایمن میدانند؟ آیا آینده را قابل پیشبینی و زندگی را قابل ادامه مییابند؟
ایران در موقعیتی منحصربهفرد و پیچیده قرار گرفته دارد. از یک سو، در قلب منطقهای واقع شده که طی دو دههی اخیر شاهد اشغال نظامی افغانستان و عراق، جنگهای فرسایشی سوریه و یمن، گسترش بیسابقهی گروههای تروریستی فراملی مانند داعش و ترورهای هدفمند شخصیتهای سیاسی و علمی بوده است. این مخاطرات عینی مرزهای ایران را در بر گرفتهاند و گاهی از طریق جنگهای نیابتی یا حملات سایبری و تروریستی خود را در داخل کشور نیز عینیت بخشیدهاند. با این حال در سطح کلان و در تجربهی عمومی جامعه، آنچه مشاهده میشود تداوم نظم عمومی، استمرار حیات شهری، فعالیت اقتصاد اگرچه با فراز و نشیب و امکان برنامهریزی برای آیندهای قابل پیشبینی است. این تابآوری اجتماعی که ریشه در عوامل متعددی از جمله ظرفیتهای نهادی، انسجام نسبی جامعه در برابر بحرانها و تجربهی تاریخی دارد باعث شده تصویری از ثبات در زندگی روزمره تا حد زیادی حفظ شود.
در چنین موقعیتی مفهوم شکرگزاری برای امنیت معنایی فراتر از یک حس دینی یا فردی مییابد و به یک پدیدهی اجتماعی _ روانشناختی بدل میشود. این شکرگزاری نه به معنای انکار رخدادهای تلخ یا بیتوجهی به قربانیان ترور و جنگ بلکه نوعی پاسداشت تداوم محسوب میشود. جامعه با این کنش جمعی، در واقع بر استمرار چرخهی زندگی عادی در میانهی بحرانها تاکید میکند. این یک سپاس جمعی است از اینکه نظم اجتماعی آنقدر مستحکم بوده که اجازه نداده است استثناهایی مثل حملات تروریستی یا حوادث امنیتی به قاعدهای برای فروپاشی و هراس فراگیر تبدیل شوند. این حس قدردانی عاملی برای بازتولید انسجام اجتماعی و تقویت روحیهی مقاومت در برابر فشارهای روانی ناشی از تهدیدات بیرونی است.
اما این تناقضنما زمانی ابعاد بسیار عمیقتر و راهبردیتری به خود میگیرد که آن را در چارچوب جنگ شناختی معاصر تحلیل کنیم. دشمنان یک ملت هنگامی که از دستیابی به اهداف خود از طریق نفوذ مستقیم، محاصرهی فیزیکی یا حملهی نظامی تمامعیار ناامید میشوند میدان نبرد را به ساحت ذهن و ادراک جامعه منتقل میکنند. در این نسل نوین از جنگها، هدف اصلی اشغال خاک نیست بلکه تصرف ذهنها و تسلیم ارادهی جمعی است. راهبرد اصلی در جنگ شناختی، نشانه گرفتن امنیت ذهنی جامعه به عنوان مرکز ثقل آن است. دشمن به دنبال آن است که با وجود ناتوانی در ایجاد ناامنی عینی فراگیر، بتواند احساس ناامنی را در مردم نهادینه کند.
ابزار اصلی این جنگ روانی رسانهها و شبکههای مجازی هستند. با برجستهسازی مداوم، گزینشی و مکرر رخدادهای ناامنکننده حتی اگر کوچک و پراکنده باشند، تلاش میشود تا این استثناها در ذهن مخاطب به جای قاعده بنشینند. تکنیک این جنگ تکثیر وحشت و تعمیم هراس است به گونهای که مخاطب نتواند تصویری واقعی از نسبت میان رخداد ناامن و زندگی عادی به دست آورد و در نهایت دچار نوعی فلج تحلیلی و فروپاشی روانی شود. در چنین میدان نبرد نامتقارنی، تاکید یک جامعه بر این گزاره که امنیت داریم را باید در خوانشی عمیقتر و راهبردی فهمید. این تتکید، یک انفعال یا خوشبینی سادهلوحانه نیست بلکه نوعی کنش فعال و هوشمندانه در جبههی جنگ شناختی است. این یک مقاومت فرهنگی در برابر پروژهی تولید ناامیدی و ناامنی روانی است.
این اصرار جمعی بر وجود امنیت کارکردی دوگانه دارد. نخست اینکه واقعیت را آنگونه که هست به یاد جامعه میآورد، اینکه زندگی همچنان در جریان است، اقتصاد هنوز کار میکند، کودکان به مدرسه میروند و نظم اجتماعی علیرغم همه ضربات، پابرجاست و دوم اینکه با یادآوری این واقعیتهای عینی، سپری دفاعی در برابر تهاجم وحشت میسازد.
این یادآوری به منزلهی دفاع از روان جامعه در برابر بمباران اطلاعاتی و هیجانی است که قصد دارد آرامش و اعتماد را از مردم سلب کند. به این ترتیب حفظ و تکرار این باور جمعی نه یک شعار توخالی که یک راهبرد بقای روانی و اجتماعی در برابر پیچیدهترین اشکال جنگهای عصر جدید است.
✍️سایهروشن