کسانی که در دل یک نظام کاملا موروثی زیسته یا از آن دفاع میکنند نخست باید پاسخگوی مشروعیت نظام فکری خود باشند آنگاه میتوانند با انصاف درباره الگوی انتخاب رهبری در جمهوری اسلامی داوری کنند.
بنابراین، اتهام موروثی شدن در عمل نوعی فرافکنی است یعنی منتقدان ویژگیهای نظام مطلوب خود را به عنوان ویژگی رقیب سیاسیشان نشان میدهند.
اما نکتهی جالب توجهای که در تجربه تاریخی، شواهد عینی و آزمونهای ۴۷ ساله جمهوری اسلامی ایران وجود دارد این است که جمهوری اسلامی در طول بیش از چهار دهه حیات خود، بارها در معرض آزمونهای جدی در این زمینه قرار گرفته است. این تجربیات تاریخی قاطعانه اتهام موروثی شدن را رد میکند فیالمثال در طول این سالها، شخصیتهایی که در خاندانهای انقلابی و درجه اول پرورش یافته بودند به دلیل عدم احراز شرایط در فرآیندهای قانونی نتوانستند به نهادهای مهمی مانند مجلس خبرگان راه یابند. یکی از مصادیق بارز این مسئله، عدم راهیابی یادگار بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی ایران جناب آقای سید حسن خمینی به مجلس خبرگان در دورههای اخیر بود. این رویداد نشان داد که نام و نسب به تنهایی نمیتواند مانع یا موجب انتخاب شود و انتخاب رهبر از سوی مجلس خبرگان کاملا بر اساس شایستگیهای فردی و نظر کارشناسی است. در طرف دیگر میتوان به شواهد تاییدکننده شایستهسالاری اشاره کرد. افراد بسیاری از خانوادههای کاملا گمنام و بدون هرگونه سابقه سیاسی و به دلیل شایستگی و کارآمدی به بالاترین مناصب کشور از جمله ریاستجمهوری، وزارت و نمایندگی مجلس رسیدهاند. این سبک وقایع از بطن جامعه نشان میدهد که آنچه در جمهوری اسلامی تعیینکننده است عمل و صلاحیت شخصی است نه اسم و یا نسبهای خونی.
در نهایت بايد گفت، ولایت فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مقامی انتخابی، خبرهمحور و مردمپایه است، نه یک نهاد وراثتی. سازوکار حقوقی تعیین رهبر بهگونهای طراحی شده که هرگونه تصمیمگیری شخصی یا خانوادگی را ناممکن میسازد.
بنابراین، اگر در آینده فردی با انتساب خانوادگی به رهبر شهيد انقلاب، توسط مجلس خبرگان به عنوان رهبر انتخاب شود، این انتخاب در چارچوب قانون و صرفا بر اساس احراز شایستگیهای فردی صورت گرفته است. منتقدان در آن صورت باید به این پرسش بپردازند که آیا آن فرد واقعا شرایط فقهی، اخلاقی و مدیریتی لازم را دارد یا خیر؟ اما طرح شعار کلی، ناجوانمردانه و غیرمستند موروثی شدن نه تنها نادرست و عاری از هرگونه پشتوانه علمی بلکه بیاعتنایی آشکار به سازوکار پیچیده، نهادی و جمعی نظام انتخاب رهبری در جمهوری اسلامی است.
کسانی که این شبهه را دامن میزنند، پیش از هر چیز باید پاسخگوی نظامهای فکری و سیاسی خود باشند. اگر از نظام پادشاهی دفاع میکنند اول تکلیف آن نظام کاملا موروثی و ضدمردمی را روشن کنند و اگر مدعی دموکراسی هستند به کارآمدی و شایستهسالاری نظامی که رهبر آن توسط نخبگان منتخب مردم انتخاب میشود اذعان کنند و بدانند که جمهوری اسلامی نه تنها از وراثتمداری فاصله دارد بلکه خود الگویی بدیل در برابر آن ارائه کرده است.
✍️سایهروشن
هدایت شده از amir.sh118_315
شما آبرومندانه رفتید، محمدرضا فرار کرد، رضاخان تبعید شد، یعنی انگلیسیها بیرونش کردن، پادشاهان قاجار هم که دستِ کمی از پهلویها نداشتن، هر کدوم به یه خفَّتی از این خاکِ پاک رفتن.
ولی تو شدی استثنائیترین رهبرِ چند صدسالهی ایران.
اجنبی و وطنفروش و خائن همیشه دهنش بازه و یاوهسرایی میکنه، ولی تو پاکتر از اونی که دهانِ آلودهی اینها، تو رو آلوده کنه.
کی شود دریا زِ پوزِ سگ نجس؟
میگفتن دهها طبقه زیرِ زمین قایم شدی، ثروتت میلیاردها دلاره، دیکتاتوری، مردم دوست ندارن، ارتشی و سپاهیهایی که دور و برتن، همینکه بمیری، فرار میکنند و از ایران میرن، مقامات کشورت، وسایلشونو جمع میکنند و میرن سوریه و ونزوئلا.
دهها طبقه زیر زمین نبودی، محل کارت بودی که شهید شدی، میلیاردها دلار ثروت نداشتی، خونهت یه هفتادمتری کوچیک بود با حداقلیات امکانات، میزِ وسط خونهتون، شبیه میزِ ایستگاه صلواتی ما بود. همینقدر ساده.
راستی، تو چه دیکتاتوری بودی که هرکی هرچی دلش میخواست بهت میگفت؟ حالا چی میشد یکی دیگه خیلی بهت بیادبی کنه که ببرنش چند روزی بازداشتگاه، تو چه دیکتاتوری بودی که یکم مال و منال برای خودت جمع نکردی؟ پسراتو سر یه کار درست و حسابی نبردی و جانشینشون نکردی؟ عجب دیکتاتور خاص و منحصر به فردی بودی که هیچ تعریفِ دیکتاتوری شاملت نمیشه.
مردم دوسِت نداشتن؟ پس این جمعیتی که ۲۲ دی و ۲۲ بهمن اومدن کیا بودن؟ مردمی که وسط موشک و بمببارون هر شب میان وسطِ خیابون کی هستن؟
دشمنای تو اکثریتن؟ طرفدارای پهلوی دوزاری که سال ۵۷ موقع فرار پولهای این مملکت رو دزدیدن و هنوز که هنوزه بدون شغل و کاری، همونارو میخورن و چشم طمع به حکومت ایران دوخته و دوختن؟
ارتشیها و سپاهیها دوست نداشتن؟ تن به دیکتاتوریت داده بودن؟ حالا که رفتی چرا وِل نمیکنن برن؟ زندگیشون که سوخته، خب بگو آدمهای عاقل فرار کنید دیگه، چرا نمیرن؟
شما کی بودید آقای شهید خامنهای؟ عزت دستِ خداست، میبینید چقدر عزیزید؟ به دل نگیرید هارت و پورتهای اجانب و رفیقهای اپستین رو.
دلِ ما ایرانیها، با شما بوده و هست.
این رو نوشتم تا بگم خوشحالم در عصری که تو بودی زندگی کردم، خوشحالم که باهات آشنا و رفیق شدم، خوشحالم که از نزدیک دیدمت، خوشحالم که پشتِ سرت نماز خوندم و با افتخار میگم که طرفدار تو بودم و هستم، اگر در این جنگِ با اهریمنان زنده موندم، تا آخر عمرم، پای مکتب تو میمونم، و اگر هم شهید شدم و خونم ریختهشد، دوست دارم در اون جهان با تو باشم، مثلِ دخترانِ شهیده میناب.
خدانگهدار حضرتِ ماه.
همین.
۱۵ اسفند ۱۴۰۴
" به وقت دلتنگی... "
بیش از هفت روز است که زمین این دیار حضور گرم تو را در خود جای نداده. هفت روز است که زخم نبودنت، نه بر دیوارها، پنجرههای نیمهباز خانهها، شاخههای بیبرگ درختان خیابانهای آشنا، بلکه بر دلها نقش بسته است. هفت روز است که هر صبح با این حقیقت تلخ بیدار میشویم که دیگر صدای تو از قاب تلویزیون، در خانههای ما طنین نمیاندازد.
من هنوز آن روز را با تمام جزئیاتش، با همه گرمایش، در دفتر خاطرات قلبم ورق میزنم. اولین و آخرین باری که مهمان خانه بیآلایش تو شدم. خانهات در دل شلوغی و هیاهوی این شهر شلوغ، در یکی از همان محلههای معمولی قرار داشت. محلهای که مردم عادی در آن زندگی میکنند، مردمی از جنس خودمان. خانهای که هیچ نشانی از تشریفات و تکلف در آن دیده نمیشد، چیز چشمگیری که بخواهد تو را از آدمهای دور و برت جدا کند. همه چیز ساده، بیپیرایه و بیآلایش بود. وارد که شدم، اولین و عمیقترین چیزی که توجهم را به خود جلب کرد، نبود همان تصاویری بود که سالها در ذهن ما از واژه بیت رهبری نقش بسته بود. آنجا نه از فرشهای ابریشمین و گرانقیمت خبری بود نه از تجملات و زرق و برقهای گذران روزگار. تنها چیزی که زیر پا حس میکردی، موکت و زیلوهایی بود که سادگیشان آینه صفای باطن ساکنان خانه بود. دیوارها هیچ تابلوهای نفیسی نداشتند، تنها سادگی و ذهد بود که در سراسر فضای گرم و دلنشین آنجا حس میشد.
اما پذیرایی برایم از هر خاطرهای شیرینتر و ماندگارتر بود. یک تکه کیک ساده و یک لیوان شیرکاکائو. شاید برای بسیاری از آدمها که به پذیراییهای مفصل و رنگارنگ عادت دارند باورکردنی نباشد اما این حقیقت محض است. همان دو چیز ساده و بیآلایش چنان گرمی و صمیمیتی را به مهمانان منتقل میکرد که انگار نه در بیت رهبر معظم انقلاب بلکه در خانه پدری خود نشستهاند، در کنار کسانی که دوستت دارند و از ته دل برایت سفره میگسترانند. هیچکس نه به فکر تزئینات و نه به دنبال پذیرایی مفصل و پرزرق و برق نبود. آنجا همهی دینا در یک چیز خلاصه میشد: نیت پاک و دلهای ساده و بیریا.
اما لحظهای که وارد شدی ناگهان همه چیز دگرگون شد. جمعیت حاضر دیگر آن جمعیت ساکن و آرام چند دقیقه قبل نبود. گویی ناگهان در وجود هر کدام دریایی از احساسات شکل گرفته بود. مثل دریای مواج و طوفانی، بیاختیار و بیاراده به سویت هجوم آوردند. نه از روی نادانی یا بیادبی بلکه از سر شوقی وصفناپذیر و عطشی سیرابنشدنی برای نزدیک شدن به وجودت. انگار که در عمق جان هر کدام چشمهای از عشق میجوشید و میخواست خود را به سرچشمه نور برساند. دستها به سوی تو دراز میشد، اشکها بیاختیار بر گونهها جاری بود و صداها در هم میپیچید. تو اما با همان وقار آشنا، با همان صلابت همیشگی، با همان لبخندی که امنیت را به دلها هدیه میداد میان این موج خروشان ایستاده بودی. نه عقب نشستی و نه ازدحام تو را به هم ریخت. انگار که در میان جمعیت در خلوت خودت با خدا ایستاده بودی.
سخنرانیات از جنس دیگری بود. از پیروزی گفتی، از نصرت و فتحی نزدیک. از فرداهایی گفتی که با تمام سختیها باید با امید و تلاش برایش تلاش کرد. از آیندهای گفتی که وعدهاش را خدا به بندگان صبور و با ایمان داده است. جملاتت مثل همیشه نه از یاس و ناامیدی بلکه سرشار از ایمان راسخ به آیندهای روشن بود. همان آیندهای که چشم انتظارش هستیم. صدایت، همان صدای آشنا، در آن فضای کوچک اما پر از صمیمیت چنان طنینی داشت که گویی فراتر از آن دیوارها با تمام ملت ایران و تمام آزادگان جهان سخن میگفتی.
در پایان زمان رفتن فرا رسید و ما را لایق دانستی که بر سفره سادهات مهمان کنی. به ما ناهار دادی تا با خود ببریم؛ یک غذای ساده برنجی، خورشت قیمه و ماست.
همان غذای ساده و بیآلایشی که در خانههای بسیاری از مردم ایران، هر روز پخته میشود. همان جا بود که در عمق وجودم غرق در تفکر شدم: چرا؟ چرا با این همه مسئولیت و منصب زندگیات اینقدر ساده است؟ چرا با اینکه تمام قدرت در دستان تو بود زندگیات از یک شهروند عادی هم سادهتر و بیآلایشتر بود؟ آنجا بود که نور فهم در دلم تابید. آنجا بود که عمیقا دریافتم سادگیات نه از روی ناچاری بلکه از سر بینیازی و صفای باطن است. فهمیدم که عظمت در سادگی معنا میشود و بزرگی به قناعت و دل بریدن از این دنیای فانی است. فهمیدم که تو از آنهایی هستی که به گنج قناعت رسیدهاند و دیگر هیچ چیز نمیتواند آنها را از راهشان منحرف کند.
حالا این روزها، دلم برای همان لحظههای ساده و بیآلایش تنگ شده است. دلم میخواهد دوباره پای تلویزیون بنشینم و با آن هیجان همیشگی منتظر بمانم تا زیرنویس خبر بنویسد پیام تلویزیونی حضرت آیتالله خامنهای و بعد تو بیایی، با آن وقار، با آن لبخند، با آن نگاه نافذ و مهربان و با همان لحن پدرانه و در عین حال قاطع با مردم حرف بزنی.
دلم برای نگاهت تنگ شده. برای آن نگاهی که در عین صلابت سرشار از مهر پدرانه بود. دلم برای کلماتی تنگ شده که از دهانت بیرون میآمد و دلها را به آسمان پیوند میزد. تنها چیزی که این دلتنگی بیکران را تسکین میدهد، امید است. امید به رجعت دوبارهات در روز موعود، در روزی که این جهان تاریک به وسیله وجود نازنین حضرت صاحبالزمان روشن شود و زمین را پس از آن همه ظلم، از عدل و قسط و معنویت لبریز کند. روزی که تو در کنار دیگر شهدای عزیز اسلام، دیگر یاران باوفای راه حق باز خواهی گشت و در رکاب منجی عالم بشریت برای برپایی عدل الهی خواهی جنگید. ای کاش در آن روز بزرگ، راهی که با تمام وجود به آن ایمان داشتی ثابتقدم مانده باشم و لیاقت آن را پیدا کنم که بار دیگر در کنار تو و در محضر آن عزیز غایب از نظر باشم و سرم را بر آستانش بگذارم.
✍️سایهروشن
" پشتیبان ولایت فقیه هستم "
از همان دم که گام در این مسیر نهادم با تمام وجود پیمان بستم که تا واپسین لحظهی حیات در مسیری گام بردارم که به ظهور خورشید ولایت، حضرت صاحبالزمان منتهی میشود. برای من، ولایت فقیه نه فقط یک اصل سیاسی بلکه نوری هدایتگر و ریسمانی مستحکم برای پیوند امت به امامت است. امانتی سنگین و عهدی الهی که پاسداری از آن را تا ظهور منجی بر دوش خود احساس میکنم.
آن روز که خورشید حضور رهبر عزیز و فرزانهمان حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای از افق این امت غروب کرد دلم همچون نیای سوخت اما ایمانم به من یادآور شد که چراغ هدایت خاموششدنی نیست. در آن لحظات سرشار از اندوه و در عین حال بیداری، با خود عهدی تازه بستم: همانگونه که تا زنده بود مطیع فرمان و رهنمودش بودم از این پس نیز هر که را شورای خبرگان رهبری که خود ثمرهی درخت تنومند انقلاب و دارای پشتوانهی مردمیاند، به عنوان ولیفقیه برگزینند اطاعت از او را همچون واجبی شرعی و عهدی دیرینه بر ذمهی خود دانستهام. این اطاعت نه از سر ناچاری که از روی بصیرت و باوری عمیق به تداوم مسیر نبوت و امامت است.
و اینک که خورشید تازهای از افق ولایت طلوع کرده و رهبر سوم انقلاب اسلامی با تدبیر و صلابت برگرفته از مکتب امام خمینی و منش امامین انقلاب، پرچم هدایت را بر دوش گرفته است با تمام وجود فریاد برمیآورم که پای عهد خود ایستادهام. این عهدی است با خدای خود، با خون شهیدان و با آرمانهای والای این ملت. عهدی که تا جان در بدن دارم پاسدارش خواهم بود و از هیچ کوششی برای تبعیت از منویات حکیمانهاش فروگذار نخواهم کرد.
آری، در اینجا دست خدا را میتوان به عیان دید. همانگونه که در طول تاریخ، سنت الهی بر این بوده که پس از هر پیامبر و امامی، جانشینی آگاه و برحق تداومبخش راه آنان باشد. این تداوم، این پیوستگی و این شکوه تجلی وعدهی راستین الهی است. سید علی خامنهای عزیز رفت اما روحیهی انقلابی، بصیرت و شجاعت او در وجود رهبری مومن و انقلابی حیاتی دوباره یافت تا بار دیگر این مسیر نورانی با قوتی مضاعف ادامه یابد. این همان سنت همیشه جاری خداست که وعده داده است یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا، زمین را پس از مرگش زنده میکند. و اینک حیات دوبارهی انقلاب اسلامی در پرتو ولایت فقیه سید مجتبی خامنهای تجلیبخش این وعدهی الهی است.
✍️سایهروشن
" تهدمت والله ارکان الهدی "
از آن شب که فرق آسمان با تیغی از جنس جهالت شکافت، زمین تا قیامت در سوگ نشسته است. گویی تمام ستارهگان چشم از افلاک برداشتند تا بر فرق شکافتهی عدالت بنگرند. آن شب، کوفه نه یک مرد بلکه پدر را از دست داد و انسانیت، برگ برندهاش را در برابر ظلمت باخت. اما این تنها فقدان یک شخص نبود. این پایان دوران حضور آشکار حقیقتی بود که در پس غبار فریبها و نیرنگها چون خورشیدی نیمهپنهان میدرخشید و گرمای عدالت را بر دلهای اهلش میافشاند. در سکوت مسجد، محراب خون گریه کرد. جبینهایی که تا سحر بر سجاده اشک ریخته بودند ناگاه در میان شقایقهای خونین فرورفتند. کسی که جز برای خدا سر به سجده ننهاده بود در سجده نیز جز خدا ندید و اینچنین بود که رستگار شد. اما وای بر قافلهای که بیقافلهسالار ماند. وای بر یتیمانی که جز علی پدری نمیشناختند. آنهایی که شبها دستی مهربان نان و خرما در کاسههایشان میگذاشت بیپناه شدند. آنان که هر صبح نگاه مهربانش را بر کوچههای بنیهاشم جستجو میکردند اکنون در حیرت فرو رفته بودند که چگونه میتوان در شهری نفس کشید که پدر در آن به خون خفته است. کودکان بیخبر از غدیر و سقیفه تنها میفهمیدند که دستی که شبها بر سرشان نوازش میکشید دیگر در میان نیست و کولهباری از یتیمی را بر دوش میکشیدند که تا پایان عمر سنگینی آن را بر قامت خمیده تاریخ احساس خواهند کرد. چاهها نیز در ماتم او زمزمهها دارند. از آن پس هیچ نجوایی در دل چاهها طنین نخواهد داشت و هیچ چاهی از راز دل مولا آگاه نخواهد شد. چاههای کوفه، آن شبنشینان رازهای ناگفته، شاهد اشکهایی بود که از دیدههای شبزندهداران جاری میشد. گویا حتی جمادات کوفه نیز میدانستند چه گوهری را از دست میدهند. دیوارهای مسجد، کج و معوج، قامت راستین اسلام را بدرقه کردند و محراب تا ابد جای پای خون خدا را بر پیشانی خود حک نمود. ریگهای کف مسجد، هر یک به خون آغشته گشتند تا شهادت دهند بر جنایتی که در خانه خدا رقم خورد. آن محرابی که سالها شاهد راز و نیاز عاشقانهی برترین بنده خدا بود اکنون به مقتل شهادتش بدل شده بود.
اما در افلاک چه شوری برپاست. دروازههای آسمان به روی ماه گشوده شده است. رسول اکرم با شوقی وصفناپذیر به استقبال وصی خود میآید و بیبی دو عالم دست در دست پدر، چشم به راه معشوق خویش است. مهتاب مسیر پرواز مولا را فرش کرده است. فرشتگان صف کشیدهاند تا از این کاروان نورانی استقبال کنند. گویی آسمان نیز از این همه غربت و تنهایی در زمین به تنگ آمده بود و سالها چشم به راه لحظهای بود که عدالت مجسم را در آغوش کشد. بهشتیان را بشارت میدهند که آن که در زمین مایه افتخار خاکیان بود اکنون زینتبخش ملکوت اعلی شده است.
آری این علی است که پس از سالها دوری و مظلق بار دیگر در جوار یار آرام میگیرد. این همان کسی است که در خانه کعبه دیده به جهان گشود و در محراب مسجد کوفه به شهادت رسید. از خانه خدا تا خانه خدا، مسیری پر فراز و نشیب که در آن عدالت را معنا کرد و حق را از باطل جدا ساخت. او که در تمام این سالها، خار در چشم و استخوان در گلو داشت اما هرگز از مسیر حق منحرف نشد. اکنون پس از سالها جهاد در راه خدا و صبر بر ناملایمات به جایگاه اصلی خود بازمیگردد. جایی که در آن نه از نفاق و کینه خبری است و نه از جهل و فریب.
و اینچنین، زمین در ماتمی عظیم فرو میرود و آسمان به شادی میپردازد. ماتمی برای آنچه از دست رفت و شادی برای آنچه به دست آمد.
✍️سایهروشن
" نامه سی و چهارم "
سلام آنزاک
میدانم که در نامهی آخر گفتم این آخرین بار است و دیگر قلم به دست نخواهم گرفت. راستش را بخواهی تا حدودی هم بر آن عهد ماندم و سه ماهی از آخرین نامهای که نوشتم میگذرد. سه ماه تمام با خودم کلنجار رفتم که خاموش بمانم بلکه این بار واقعاً تمام شود. اما آنزاک، سکوت حدی دارد و دل تنگتر از آن است که بتواند برای همیشه خاموش بماند. واژهها درونم انباشته شدند و لایه لایه روی هم نشستند تا به امروز که دیگر طاقت نیاوردم. این بار نه از روی عادت که از سر اضطرار مینویسم. چون در این روزهای پایان سال این واژهها هستند که خودشان سرریز میکنند. انگار خودشان از لا به لای درزهای تنهایی و از میان ترکهای کاسهی صبرم راهی به بیرون پیدا میکنند.
میدانی آنزاک، جنگ شده است. یک جنگ واقعی و ظالمانه بر علیه وطن عزیزمان در حال رخ دادن است. نه جنگی که با گلوله و توپ باشد. هرچند که آن هم هست. اما جنگی فرسایشیتر، عمیقتر و خانمانسوزتر. جنگی علیه ریشهها، آینده و علیه نفسهای یک ملت. بسیاری از مردان بزرگی که دوستشان داشتیم، رفتند. مردانی که با آن قامتهای استوار و دلهای پر از ایمان بودنشان مثل کوه بود اما حالا رفتهاند تا پشتمان خالیتر از همیشه بماند. هر کدام رفتند و تکیهگاهی را با خود بردند. گاهی فکر میکنم این عالم فانی یعنی همین صحنهی مسخره که آدمهای خوب را یکی یکی از تویش برمیدارند و تماشاگران غمگین را تنها میگذارند. تماشاگرانی که فقط میتوانند نظاره کنند، حسرت بخورند و گاهی گریههای بیصدا سر بدهند. راستش را بخواهی آنزاک، گاهی دلم میخواهد باور کنم این رفتنها حکمتی دارد، پاداشی در پی دارد، اما در این هوای گرفته و سرد، باورش خیلی سخت است.
میدانی آنزاک، گرانی بیداد میکند. پولی که این مردمان مقاوم با زحمت شبانهروزی به دست میآورند هر لحظه جلوی چشمشان آب میشود بیآنکه کسی جلوی این تباهی را بگیرد. دیدن مردانی که آخر ماه دستمزدشان را میگیرند و تا به خانه برسند نیمی از ارزشش را از دست داده، دیدن زنانی که با چنگ و دندان برای سفرهای کوچک برنامه میریزند و هر روز با قیمتهای تازه روبرو میشوند، دیدن جوانانی که آرزوهایشان در این گرداب تورم گم شده دل را به درد میآورد. آدمها دیگر برای فردا برنامه نمیریزند، چون فردا آنقدر نامعلوم است که حتی امروز را در حالهای از مه فرو برده است.
میدانی آنزاک، مقاومت واژهی عجیبی است. آدمها یاد گرفتهاند در ته چاه، چاه دیگری برای رسیدن به نور بکنند. گاهی از خودم میپرسم این خندههای تلخ پشت ویترین مغازهها، این سلام و علیکهای سر کوچه و این همه ایستادگی برای چیست؟ شاید برای اثبات این که هنوز زندهایم. شاید برای این که به خودمان و به دنیا ثابت کنیم که نشکستهایم. شاید هم از سر یک عادت تاریخی است، عادتی که قرنها تکرار شده: اینکه مردمان این سرزمین بلدند در بدترین شرایط هم بذر امید بکارند حتی اگر خاکستر و خون تمام این سرزمین را فرا گرفته باشد. مادرها هنوز برای فردای بچههایشان دعا میکنند، پدرها هنوز برای لقمهای نان حلال سختی میکشند، بچهها هنوز در کوچهپسکوچهها با همان لباسهای مندرس و چشمهای پر از آرزو بازی میکنند. مقاومت یعنی همین آنزاک، یعنی زندگی در دل مرگ، یعنی خندین در میانه اشک و رنج.
میدانی آنزاک، از عصر که بیدار میشوم تا نیمههای شب در خیابانم. نه برای گشت و گذار، نه برای تفریح بلکه برای چیزی که هم خودت و هم آن کسی که باید بداند، خوب میداند. شاید این رفت و آمدها پناه بردن به جنب و جوش شهر، به چراغهای خاموش و روشن و به آدمهایی که هرکدام قصهای دارند است. در این رفت و آمدها، خودم را میان آدمهایی که نمیشناسم گم میکنم، غصههایشان را نمیدانم اما بودنشان کنارم، در این شبهای سرد، موجب تسکین است. شهر این روزها شبیه موجود زخم خوردهای است که هرچند میخندد اما هنوز نفس میکشد.
در میان تمام این مشکلات و سختیها، در میان دود و خاکستری که روی شهر نشسته، تنها چیزی که کم داشتم فکر تو بود. نه اینکه در فکر نبودی و نه اینکه یادت نبودم، اتفاقا بسیار بیشتر از آنچه بتوان تصور کرد به فکرت بودم. هر روز هزار بار در هر کوچه و خیابان و در هر غروب و طلوع به یادت هستم، اما منظورم دلتنگی برای کسی است که فاصلهاش با تو آنقدر زیاد است که نمیتوانی بوی حضورش را حس کنی. خیلی دردناک است دلتنگ کسی باشی که میدانی هست اما در عین حال نیست. میدانی نفس میکشد اما در جهانی بسیار متفاوت و دور از تو دم و باز دم دارد. میدانی شاید به تو فکر میکند اما نمیتوانی مطمئن باشی.
این دلتنگی، آنزاک، مثل بیماری مزمنی میماند که درمان ندارد فقط گاهی فروکش میکند و گاهی اوج میگیرد.
البته آنزاک، این فکر تنها دلیل نوشتن این نامه نبود که اگر اینچنین بود خیلی قبلتر مینوشتم. نه، یک چیز دیگر هم بود: رسیدن آخرین روزهای سال ۱۴۰۴. سالی به غایت سخت و دشوار. سالی که انگار نمیخواهد تمام شود و هر روز با یک درد تازه از خواب بیدارمان میکند. سالی که هر ماهش به اندازه یک دهه طول کشید، هر هفتهاش پر از خبرهای تلخ و هر روزش آزمونی تازه وجود داشت.
گفتم باشد، برایش بنویسم، هرچند خودم بهتر از هر کسی میدانم که این نامهها هرگز به مقصود نمیرسند. نه به این دلیل که تو نمیخوانی بلکه چون من میترسم و جرات فرستادن این نامهها را ندارم. مینویسم برای کسی که شاید هیچوقت نشنود اما تصورش در لحظههای تنهایی جان در بدن سرد میدمد. نوشتن برای تو آنزاک، یعنی نفس کشیدن در این هوای فشرده، یعنی زنده ماندن.
خلاصه آنزاک من، خیلی دوست داشتم این روزها نزدیک من بودی. نه برای حرفهای بزرگ بلکه برای همان حرفهای کوچک روزمره، برای همان سکوتهای پرمعنا، برای اینکه عقدهی این مدت خودخوری و سکوت را با هم بگشاییم. برای یک فنجان چای کنار هم، برای نگاه کردن به باران از پشت پنجره، برای راه رفتن بیهدف در خیابانهای خلوت، برای شنیدن صدای نفسهایت در کنارم. چه قدر این آرزوها ساده و در عین حال دور به نظر میرسد. اما چه کنم که فاصلهی تو با من، مثل فاصلهی فروردین تا اسفند است. یک سال تمام پر از روزهای بیشمار و شبهای بلند، پر از فصلهایی که هر کدام به تنهایی میتوانند یک عمر آدم را پیر کنند. هرچند که فاصلهی من با تو، مثل فاصلهی اسفند تا فروردین است، یعنی همین فردا، همینقدر نزدیک. همین دم تحویل سال که دلم میخواهد کنار کسانی باشم که دوستشان دارم. شاید این تنها نقطهی روشن باشد: این که هرچقدر هم دور باشی، برای من همینجایی، نزدیک پلکهایم، توی نفسهای آخر سال، توی آرزوی یک سال بهتر، توی دعای تحویل سال که زیر لب زمزمه میکنم.
تا نامهای دیگر و به امید اینکه باز هم سکوت شکسته شود. به امید روزی که بتوانم این نامهها را نه برای دلم خودم بلکه برای خود تو بنویسم. به امید روزی که فاصلهها معنا نبخشند، سالها زودتر بگذرند، دردها کهنه شوند و نگاهها تازه.
✍️ سایهروشن
" لباس تقارن "
امشب و در این سحرگاه آخر، گویی زمان لباسی دوخته از تقارن پوشیده است. آخرین سحر ماه رمضان با آخرین شب سال پیوند خورده. گویی ملائک در این لحظه، هم ذکر الوداع ماه خدا را زمزمه میکنند و هم پرونده سالی دیگر را به دست باد میسپارند. سحرگاهی که نفسهایش بوی وداع با هر دو را میدهد. هم وداع با مهمانی که تازه حلاوت حضورش را چشیده بودیم و هم وداع با برگی دیگر از دفتر عمر که ورق خورد و هرگز بازنخواهد گشت.
سالی که پشت سر نهادیم، وزنهای سنگین بر دوش جان بود. سالی به دشواری عبور از میدانهای پرآشوب، به درازی شبهای بیخوابی و به جانکاهی زخمهایی که بر پیکر زمانه نشست. سالی که نفسها را به شماره انداخت و صبر ما را به میدان آزمایش گذاشت. انگار هر روزش فصلی بود از کتاب مصیبت و هر شبش پایانی بر امیدی که با سپیده دم میمیرد.
و رمضان، این مهمان عزیز چگونه از راه رسید و چگونه رفت؟ ابتدایش چنان شیرین بود که گویی خدا میخواست جرعهای از کوثر را پیش از ورود به بهشت به کاممان بریزد. روزهای اول با شوقی کودکانه به استقبال سحر میرفتیم و مغرب را با دلی پر از نور افطار میکردیم. اما ناگهان و در میانه این راه نورانی، ابرهای تیرهای بر آسمان دلمان نشست. خبرهای تلخ، رویدادهای اندوهبار، لحظههایی که ایمان را به چالش میکشیدند و اشک را بیاختیار بر گونهها جاری میساختند. گویی رمضان هم میخواست معنای واقعی شهر الله را به ما بفهماند. ماهی که در آن، شیرینی قرب الهی با تلخی امتحان درآمیخته است تا بندگان خالص از ناخالصان جدا میشوند.
در این میان بسیار با خود اندیشیدهام که ما در این سال طاقتفرسا چه برای فردایمان اندوختهایم؟ آیا توشهای جز انبوهی از خاطرات تلخ و لحظههای ناتمام برداشتهایم؟ در این ماه پربرکت، وقتی دستهایمان را به سوی آسمان بلند کردیم، آیا میدانستیم چه میخواهیم؟ آیا جز طلب آسایش و رفع غم چیزی از خدا خواستیم؟ او چه چیز به ما عطا کرد؟ شاید پاسخ در همین سکوت شبانه نهفته باشد، در همین احساس تهیای که گاهی پس از دعا به سراغمان میآید. شاید ما طلب خوشی دنیا کردیم و او عزت صبر را به ما ارزانی داشت. شاید خواستیم بارمان سبک شود و او توان حمل بار سنگینتر را در وجودمان آفرید.
ناگهان یاد دیالوگی از فیلم مسیر سبز افتادم؛ جایی که جان کافی، آن غول مهربان با چشمانی رو به آسمان از تاریکی و روشنایی زندگی میگوید. بله، ما همه در مسیر سبز زندگی خود قدم برمیداریم. مسیری که گاه چنان سبز و امیدبخش است که گویی تا ابد در بهاری ابدی خواهیم ماند و گاه چنان دراز و پرپیچوخم که پایانش را نمیتوانیم ببینیم. این راه سبز استعارهای از همان زندگی است که در ظاهر ساده و هموار مینماید اما در عمق خود هزاران راز و آزمایش را پنهان کرده است. هر قدمی که برمیداریم، با خاطرات، تصمیمها، گریهها و دعاهایمان عجین شده است.
ما در این مسیر سبز، گاه چنان غرق در ناملایمات میشویم که فراموش میکنیم سبزی این راه از کجاست. از نوری که درونمان به ودیعت نهاده شده، از ایمانی که در سختترین لحظات هم دستمان را گرفته است. این راه اگرچه طولانی و سخت است، اما به ما میآموزد که مقصدی وجود دارد، همانطور که این رمضان و این سال، با همه تلخی و شیرینیاش به پایان رسید.
اکنون، در این سحرگاه آخر، در آستانه سالی نو، تنها میتوان دستها را بلند کرد و با زبانی که شاید هنوز اندکی از نور رمضان بر آن مانده باشد زمزمه کرد: خدایا، در این مسیر سبز، قدمهایمان را استوار بدار. آنچه در این سال و این ماه اندوختهایم، اگر خیر است برایمان باقی بگذار و اگر جز این است به رحمت خود بر ما ببخشای. ما را در سال پیش رو چنان کن که از هر سختی، پلی به سوی آسانی ببینیم و از هر تاریکی، روزنهای به سوی روشنایی.
✍️سایهروشن
" خدعهی همیشگی "
خبر مذاکره با ایران از سوی ترامپ، آن هم برای پایان دادن به جنگی که خودش با تصمیمات یکجانبه و تهاجمیاش برافروخته، بیش از هر چیز دیگری شبیه به یک نیرنگ حسابشده و حیلهای پیچیده است. ترامپ که اکنون در باتلاقی عمیق گرفتار شده و تنگه هرمز برایش به کابوس ویتنام تبدیل شده، با مصاحبههای متعدد و پراکنده در ساعات اخیر، تلاش میکند تا تصویر شکست مفتضحانهاش در نابودی تاسیسات هستهای، توان دفاعی و تهاجمی ایران را ترمیم کند تا از این طریق یک برنامه تروریستی موازی و پنهان را به پیش ببرد. این برنامه که به موازات ژست مذاکراتی پیش میرود شامل جمعآوری گسترده دادهها و اطلاعات دقیق درباره نقلوانتقال مقامات ارشد کشور است.
بخش دیگری از این طراحی شوم به تخریب شخصیتها و ایجاد شکافهای سیاسی عمیق اختصاص یافته تا اختلافات داخلی را به حداکثر برساند، وحدت ملی را متزلزل کند و زمینهای برای نفوذ و بیثباتی بیشتر فراهم آورد. این تاکتیک نه یک ابتکار تازه بلکه الگویی تکراری از سیاستهای قدیمی است که هدفش تضعیف ارکان قدرت از درون تا جایی که ایران در موقعیت ضعف چانهزنی قرار گیرد است.
اما فراتر از این لایههای ظاهری ما با نگاهی به تاریخ ۴۷ ساله تعامل آمریکا با ایران بعد از انقلاب اسلامی به وضوح نتیجه واقعی چنین مذاکراتی را دیدهایم، نتایجی که برای ایران همواره یکطرفه، فریبنده و زیانبار بودهاند. از مذاکرات هستهای در دوران خاتمی که به تعطیلی کامل صنعت غنیسازی اورانیوم و توقف چرخه سوخت منجر شد و ایران را از دستیابی به دانش فنی پیشرفته محروم کرد تا برجام که نه تنها راکتور آبسنگین اراک را به نابودی کشاند و مسیرهای جایگزین تولید پلوتونیوم را مسدود ساخت بلکه ایران را وادار به پذیرش محدودیتهای یکجانبه کرد بدون آنکه حتی یک گام واقعی در رفع تحریمها یا لغو قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل برداشته شود. همه این دورهها، بدون استثنا، با امتیازدهیهای پیدرپی ایران پایان یافتند و هیچ دستاورد ملموسی در حوزه امنیتی، اقتصادی یا دیپلماتیک برای ملت ایران به همراه نداشتند و تنها آنچه باقی ماند تضعیف ظرفیتهای راهبردی و ایجاد وابستگیهای خطرناک بود.
حتی مذاکراتی که ظاهرا برای خویشتنداری ایران در گرفتن انتقام پس از ترور اسماعیل هنیه در خاک ایران طراحی شده بودند در عمل به ترور دو دبیرکل حزبالله لبنان، شهید سید حسن نصرالله و شهید سید هاشم صفیالدین، انجامیدند و نشان دادند که هرگونه خویشتنداری نه تنها پاداشی ندارد بلکه به تشدید حملات دشمن میانجامد. دور اول مذاکرات در عمان که در ظاهر گامی به سوی صلح بود در حقیقت نیرنگی آشکار برای فراهمسازی زمینه حمله در خرداد ۱۴۰۴ به شمار میرفت و به شهادت فرماندهان ارشد نظامی ایران منجر شد، فرماندهانی که ستونهای دفاعی کشور بودند. دور دوم مذاکرات در اواخر سال ۱۴۰۴ نیز دقیقا همان الگوی قبلی را تکرار کرد: خرید زمان برای تجهیز بیشتر، سازماندهی مجدد نیروها و اجرای حملهای گستردهتر که سرانجام به شهادت رهبر فقید انقلاب اسلامی و چندین تن از فرماندهان و مقامات عالیرتبه کشور انجامید. این زنجیره خونین الگویی سیستماتیک را آشکار میسازد: مذاکره به مثابه پردهای برای پنهان کردن آمادهسازی نظامی و امتیازدهی ایران به مثابه دعوتی برای ضربه بعدی است.
سوای این سابقه تاریک و پر از فریب در حوزه مذاکرات، باید به سوابق خونبار این شیطان جهانخوار در سراسر جهان و جایجای تاریخ ایران نگریست. از کودتاها و دخالتهای مستقیم در امور داخلی کشورها گرفته تا حمایت از رژیمهای تروریستی و ایجاد جنگهای نیابتی که میلیونها قربانی بر جای گذاشتهاند. تاریخ گواه آن است که اعتماد به آمریکا بدون تضمینهای موثر حقوقی، بینالمللی و عملیاتی که قابل راستیآزمایی و بازگشتناپذیر باشند نه تنها سادهلوحی است بلکه خیانت به خون شهدا و میراث مقاومت به شمار میرود.
ما باید ترور رهبر عزیزمان را همیشه نصبالعین قرار دهیم و آن لحظه تلخ را به مثابه چراغ راهی ابدی در ذهن و قلبمان نگه داریم تا هرگز دوباره فریب ظاهر صلحطلبانه را نخوریم. دیگر و ابدا نباید بدون اخذ تضمینهای واقعی و محکم به این دشمن دیرینه اعتماد کنیم. تضمینهایی که نه در کلام بلکه در عمل، عقبنشینی کامل از سیاستهای خصمانه، رفع فوری تحریمها، توقف حمایت از تروریسم منطقهای و تضمین امنیت مرزها و زیرساختها را محقق سازند. تنها در این صورت است که میتوان از تکرار چرخه فریب و خونریزی جلوگیری کرد و عزت و اقتدار ملی را پاس داشت.
✍️سایهروشن
" یکبار برای همیشه "
علیرغم اینکه امروز انفجار را از نزدیک و لرزهاش را را تا عمق استخوانهایم حس کردم
صدای شکافته شدن آسمان در گوشم پیچید و بوی تند دود و خاکستر هوا را پر کرده بود
علیرغم اینکه چهرهی دردناک و خونآلود جنگ در قبرستانها و پزشکیقانونی برایم تعریف کردند
جنازههای پاره پاره و پیکرهای مچاله شده در زیر آوار، مادرانی که بالای تابوت فرزندانشان فریاد میزدند و اشک از چشمانشان همچون رود روان بود و کودکانی کودکانی که دیگر هرگز به خانه بازنگشتند و خندههایشان در گلو خفه شد
علیرغم اینکه تحديدات امنیتی و سایهی حضرت عزرائیل را از هر زمانی نزدیکتر، مثل خنجری تیز که هر لحظه امکان دارد از غلاف بیرون بیاید و نفس را در سینه حبس کند، حس میکنم
علیرغم اینکه بهترین مردان، زنان و کودکان این کشور، گلهایی که هنوز کامل شکفته نشده بودند، آیندههایی که ناکام مانده و رویاهایی که در نیمهی راه خاموش شدهاند را مظلومانه به خاک و خون کشیدهاند
علیرغم اینکه جنگ چیز خوبی نیست. زخم است، ویرانی است، اشک مادران است، یتیمی کودکان است، نفرت نسلهای آینده است و چرخهای بیپایان از درد و انتقام است
اما این جنگ نباید بدون دستاورد ملموس و پایدار تمام شود.
نباید دوباره این چرخهی شوم تکرار شود
نیایند، عدهای از عزیزان ما را بکشند، ویرانی به بار آورند، شهرها را به خاکستر تبدیل کنند و بعد بروند، شش ماه بعد دوباره برگردند و تازه دور دیگری از خون و آتش را آغاز کنند
چرا که ما تمام این هزینهها را تا امروز پرداختهایم
از چهل و هفت سال پیش تا همین لحظه، از ویرانی شهرها و روستاها گرفته تا شهادت هزاران جوان برومند، از تحدیدهای مداوم و تحریمهای فلجکننده گرفته تا هزاران مشکل اقتصادی، اجتماعی و روانی که مثل زخمهای کهنه هر بار سر باز میکنند و جامعه را فرسوده میسازند و در یک ماه گذشته تمام این همه را فشرده و شدیدتر از همیشه دوباره چشیدیم
شبهایی که خواب از چشمها ربوده شد، روزهایی که هر لحظه انتظار فاجعه میکشیدیم، خانوادههایی که در اضطراب دائمی زندگی میکردند و امیدشان کمرنگتر از همیشه شده بود
دیگر نباید اینگونه باشد که دشمن بیاید، ضربه بزند، عقب بنشیند، نفس تازه کند و دوباره آماده شود
این بار باید یکبار برای همیشه کلک قضیه کنده شود
باید این غدهی سرطانی را ریشهکن کرد تا دیگر هیچ متاستازی در بدن منطقه باقی نماند و هیچ سلول بیمار دیگری نتواند رشد کند و گسترش یابد
باید بازوهای هشتپای استکبار و امپریالیسم را از ریشه کوتاه کرد تا دیگر نتواند با پول، سلاح، توطئه و رسانه از خون ما را جویبار بسازد و آرامشمان را بدزدد
حالا که فرصت تاریخی فراهم شده و شرایط به نفع ما چرخیده، باید تا انتها رفت
نه با تردید، نه با محافظهکاری، نه با توقف در نیمهی راه و نه با سازشهای کوتاهمدت که فقط آتش را زیر خاکستر نگه میدارند
باید با تمام وجود، با تمام ارادهی ملی، با تمام ایمان و غیرت، با تمام ظرفیتهای مادی و معنوی تا آخرین قدم پیش رفت
این را باید بدانیم که هیچ صلح پایداری بدون جنگ به وجود نمیآید
صلح واقعی، صلحی است که از دل آتش، خون و ایستادگی بیرون میآید
صلحی واقعی است که دشمن را چنان درهم بشکند تا دیگر جرات نفس کشیدن در برابر ما را نداشته باشد
جرات تهدید کردن را از دست بدهد و حتی در ذهنش هم فکر تکرار و تعدی را نپروراند
صلحی واقعی است که نسلهای آینده را از تکرار این چرخهی مرگ نجات میدهد
تا دیگر کودکانمان با ترس از آسمان نخوابند و مادرانمان هر شب با گریه برای بازگشت فرزندانشان دعا نکنند
این جنگ، جنگ سرنوشت است
جنگ تعیین تکلیف نهایی با دشمنی است که دههها بر ما سایه افکنده
ما باید آن را به پیروزی مطلق برسانیم
پیروزیای که نه تنها امنیت را بازگرداند، بلکه عزت، اقتدار و آیندهای روشن برای این سرزمین بسازد
پیروزیای که تاریخ را ورق بزند و به جهانیان نشان دهد که خون شهدا بیهوده نریخته و ایستادگی ملت، همیشه آخرین سخن را میگوید.
✍️سایهروشن
" برای جهانیان چه داریم؟ "
یکی از نکاتی که دربارهی گفتمان مقاومت و انقلاب اسلامی وجود دارد، شعارهای این حرکت الهی_تمدنی است.
در هر حرکتی، شعارها دو وجههی اساسی و جداییناپذیر دارند: وجههی نفی که با قدرت تمام حکومت طاغوت، استبداد و استکبار را هدف قرار میدهد و زنجیرهای کهنهی سلطه را میگسلد و وجههی اثبات که تفکر حاکم بر حرکت، ریشههای ایدئولوژیک آن و آلترناتیو واقعی را به روشنی ترسیم میکند.
این دو وجهه، همچون دو بال یک پرندهی واحد، حرکت را به سوی افقهای بلند تمدنی به پیش میرانند. بدون نفی، مسیر از آلودگیهای پیشین پاک نمیشود و روح تازهای در کالبد جامعه دمیده نمیگردد و بدون اثبات، خلا معنایی و ایدئولوژیک عمیقی پدید میآید که دشمنان با روایتهای مسموم خود آن را پر خواهند کرد. نفی بدون اثبات، همچون جراحی است که بدون پیوند عضو جدید، تنها ویرانی و خونریزی به بار میآورد و جامعه را در بحران هویت رها میسازد و اثبات بدون نفی نیز همچون بنایی است بر پایهای سست و لرزان که در نخستین طوفانهای چالش فرو خواهد ریخت.
این تعادل دقیق، نه یک تاکتیک سیاسی گذرا بلکه اصل بنیادین هر تحول تمدنی راستین است که ریشه در عمق تاریخ بشر دارد.
از قیام انبیای الهی که با نفی بتپرستی و شرک، توحید را اثبات میکردند تا جنبشهای آزادیخواهی معاصر که استعمار را نفی کرده و عدالت اجتماعی را به عنوان آلترناتیو عرضه مینمودند، همه و همه نشان میدهند که شعارها باید همزمان هم زنجیرهای اسارت را بگسلند و هم نقشهی راهی نو برای ساختن تمدنی عادلانه و انسانی ترسیم کنند.
این دوگانگی، موتور محرکهی هر انقلاب واقعی است که بدون آن، جنبش به تکرار الگوهای گذشته محکوم میگردد.
در ابتدای انقلاب اسلامی، این تعادل به شکلی مثالزدنی و متوازن رعایت شد. ابتدا شعار "مرگ بر شاه" به عنوان نماد نفی طاغوت داخلی، روحیهی ستیز با استبداد را در عمق جان ملتی بیدار کرد که سالها زیر یوغ رژیم پهلوی خفته بود. این شعار، فراتر از یک عبارت ساده، فریادی حماسی بود که انرژی عظیمی از خشم مقدس و بیداری تاریخی را آزاد ساخت و ملتی را که در سایه سالها تحقیر و سرکوب زیسته بودند، اکنون با آن شعار به پا خاسته و تاریخ را بازنویسی میکرد. سپس به دنبال آن، شعار "استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی" آمد تا وجههی اثباتی را کامل کند. این شعار نه تنها ادامهی نفی بود بلکه به طور روشن تفکر حاکم بر انقلاب، ایدئولوژی اسلامی آن و آلترناتیو حکومت نفیشده را معرفی مینمود. استقلال به معنای رهایی کامل از هر قدرتی جز خدا، آزادی به عنوان کرامت انسانی در پرتو شریعت الهی و جمهوری اسلامی به مثابه حاکمیتی مردمی بر پایهی ولایت فقیه و آموزههای وحیانی بود. این ترکیب، برای تودههای مسلمان، زبانی آشنا و الهامبخش داشت و برای روشنفکران آزادهی جهان، تصویری از یک آلترناتیو واقعی ارائه میداد که نه تکرار شرق مارکسیستی بود و نه کپی غرب لیبرال مادیگرا. این شعار پلی میان سنت و مدرنیته، میان معنویت و عدالت و میان ملت و حاکمیت زد و نشان داد که انقلاب اسلامی حرکتی است که هم ریشه در عمق تاریخ اسلام دارد و هم پاسخگوی نیازهای جهانی انسان معاصر است.
با پیروزی انقلاب و سرنگونی رژیم پهلوی، آن شعار اثباتی به عرصهی عمل و ظهور رسید و نظام جمهوری اسلامی را بنا نهاد. اما به تدریج و به ویژه پس از فروپاشی بلوک شرق در پایان جنگ سرد، که نفی آن در شعار "نه شرقی نه غربی، جمهوری اسلامی" تجلی یافته بود، این تعادل به هم خورد. بخش اثباتی شعارها کمرنگتر شد و تمرکز اصلی بر وجههی نفی افزایش یافت. این تمرکز، در شرایطی که دشمنان خارجی و داخلی همچنان با تمام قوا توطئه میکردند ضرورتی تاکتیکی و دفاعی داشت اما به مرور، جنبهی سازنده و تمدنی گفتمان مقاومت را در اذهان کمرنگ کرد.
مقاومت بیش از پیش به عنوان یک نیروی صرفا ستیزنده و واکنشی تصویر شد، نه یک نیروی خلاق و سازنده که تمدنی نوین را بر پایهی عدالت الهی بنا مینهد. ریشهی این جابهجایی عمدتا در فشارهای رسانهای، اقتصادی و فرهنگی امپریالیسم جهانی بود که با ابزارهای پیشرفتهی خود مقاومت را به عنوان تهدیدی ویرانگر و عقبمانده جلوه داد. در این خلا ایدئولوژیک، دشمنان توانستند روایت خود را تحمیل کنند و مقاومت را تنها به عنوان واکنش به سیاستهای استکباری تعریف نمایند، نه به عنوان پیشنهاد یک نظم جهانی عادلانه که معنویت را با عدالت پیوند میزند.
نتیجه آنکه در نگاه بسیاری از ناظران بینالمللی، مقاومت اسلامی به مثابه جریانی صرفا منفی و ضدیتمحور دیده شد نه جریانی مثبت که افقهای نوین بشریت را گشوده است.