بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَٰئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۲۱۸﴾

< إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا > قطعاً آن کسانی که ایمان آوردند ؛ یعنی ایمان قلبی و باطنی آوردند و به خدا در هر شرایطی اعتماد کرده و باورشان را حفظ کردند . < وَالَّذِينَ هَاجَرُوا > و آن کسانی که هجرت کردند یعنی ایمانشان صرفاً یک اعتماد قلبی نبود بلکه به عمل تبدیل شد .

< وَ جَاهَدُوا فِي سَبِيلِ > و در یک کلام آن مومنانی که اهل مبارزه و خستگی ناپذیری در راه خدا باشند . < أُولَٰئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ > آن مومنان ، باید انتظار رحمت از سوی خداوند متعال را داشته باشند ؛ همان خدایی که بسیار آمرزنده و مهربان است رحمت خدا نصیب کسانی می‌شود که علاوه بر ادعای ایمان قلبی ، اهل عمل بر اساس ایمانشان هم باشند .

عطر را بر تن بزن ، بر جان بزن خوش رایحه‌ترین عطر ، درون شیشه و در جیب بغل باشد ، چه فایده ؟ چه حاصل ؟ عطر را باید به تن زد و به جامه ؛ یعنی باید یک ظهور و بروز و نمود و نمایشی داشته باشد ، تا هم خود نصیبی برده و هم دیگران بهره‌ی ببرند .. و ایمان ، دقیقاً شبیه به همان عطر دل‌انگیز و دل آویز است ؛ پس اگر تنها گوشه دل باشد ، هیچ قدر و قرب و قیمتی ندارد . ایمان باید نه تنها در ذهن و ضمیر تو ، بلکه باید در زندگی تو جاری ، پیدا و پدیدار باشد . از جمله نمود های ایمان هم ، کوچ کردن است یا به تعبیر قرآن کریم هجرت .

هجرت یا کوچ هم ، الزاماً از شهری به شهری رفتن نیست ، بلکه گاه باید از شغلی به شغلی کوچ کرد ، اگر به پاکی و پاکدامنی انسان آسیب می‌زند . گاهی باید از کنار رفیقی کوچ کرد ، اگر رشدی برای آدمی به همراه نداشته باشد . و گاهی از کانالی به کانالی ، از صحنه‌ی به صحنه‌ی ، از فکری به فکری ، خیالی به خیالی ، از کتابی به کتابی . این‌ها ، همه از نمودهای کوچ یا هجرت است که خود از نشانه‌های ایمان به شمار می‌آید .

ابلیس ، اول مومن عالم ! مسئله این است که ایمان بر طبق فرهنگ ِ غیر قابل تردید قرآن ، صرفاً یک امر قلبی نیست . درست است که ایمان یعنی باور ، و باور مربوط است به دل ، اما قرآن هر باوری را ، هر ایمان و قبول و پذیرشی را به رسمیت نمی‌شناسد . ایمان ِمجرد ، ایمان ِقلبی ِخشک و خالی ، ایمانی که در جوارح و اعضای مومن شعاعش مشهود نیست ، این ایمان از نظر اسلام ارزشمند نیست .

اول مومن به خدا ، شیطان است . ابلیس پیش از آنکه بندگان پر مدعای پروردگار و فرزندان پر ناز و افاده آدم به این سرزمین خاکی بیایند ، سالیانی خدای متعال را عبادت می‌کرد و دلش کانون معرفت خدا بود ، اما در آن بزنگاه ، در آنجایی که ایمان‌ها همه آنجا به کار می‌آیند ، یعنی در هنگام انتخاب ، در هنگام تعیین راه نهایی ، این ایمان به کار ابلیس نیامد . این ایمان در همان دل ماند .

اگر فقط تصدیق و پذیرش در صدق کلمه ایمان کافی بود ، من می‌گویم اول مومن به پیغمبر ، ابولهب بود ! من می‌گویم اگر او مومن نیست ، به دل اینکه این ایمانش ، این قبولش ، این تصدیقش با تعهد های متناسب همراه نبوده ، آیا ما مومنیم ؟ در حالی که تصدیق ما هم با تعهد های متناسب همراه نیست .

سالیانی است ، و سالیان دراز ، روی مغزها دارند کار می‌کنند تا بگویند اسلام ِمنهای عمل ، ایمان بدون عمل ، در دل محبت و ایمان و باور و نه در عمل ، حرکت و تلاش و اثر ، سال‌هاست به ما این را می‌خواهند بیاورانند ، و قرآن همچنان ندایش بلند و زنده و شاداب است که < .. وَ مَا اُولَئِکَ بِالمُومِنِینَ > ، آن کسانی که این کارها را ندارند ، مومن نیستند ، ایمان ندارند . [ هجرت هم یک نمونه عالی عمل بر اساس ایمان است ] هجرت کردن یعنی چه ؟ یعنی از مشهد رفتند تهران مثلاً ماندند ؟ از شهری به شهری مهاجرت کردن و بس ؟ نه ، اولاً هجرت کردن به معنای یک باره از همه چیز دست شستن به خاطر هدف ، به خاطر پیوستن به جامعه اسلامی ، به خاطر قبول تعهد در مجموعه تشکیلات جامعه اسلامی محسوب می‌شود .

برگرفته از : سوره نور ، آیه ⁴⁷ . همان ، جلسه ⁴ ، صفحه ¹¹⁵ ، ¹¹⁶ ، ¹²⁸ . طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن ، صفحه ¹¹² ، ¹²² .

-

یا امام رضا ، اگر هشت تویی و نه جوادت بگذار تا ابد هشتم گرو نهم بماند ..