✨به نام خدا
💫تدبر در سوره تکاثر
گام اول: مرور کلمات مشکل
ألهاکم👈 از ریشه «لهو» میآید؛ یعنی بازداشته شدن و غافل شدن از یک کار بسیار مهم به واسطه سرگرم شدن به کاری بیاستفاده و بیارزش. ألهاکم یعنی شما را از یک امر اساسی و مهم غافل کرد.
تکاثر👈 از ریشه «کثرت» است؛ به دو معنا به کار میرود: یا تلاش سخت و طاقتفرسا برای زیاد کردن مال دنیا، یا تظاهر و خودنمایی به زیادیِ ثروت و امکانات (مثل کسی که پول ندارد اما گوشی کپی و فیک دستش میگیرد تا تظاهر به دارایی کند).
علمالیقین👈 یقینی که از طریق استدلال، علم و نقل قول معتبر حاصل میشود؛ مثل اینکه همه یقین داریم زمین گرد است، بدون اینکه گردی آن را از فضا دیده باشیم.
عینالیقین👈 یقینی که با چشم و شهود عینی حاصل میشود؛ مثل اینکه همه با چشم خودمان میبینیم که خورشید گرد است.
گام دوم: شناخت ساختار
این سوره دارای دو بخش کلی است:
بخش اول (مقدمه سوره)👈 آیات ۱ و ۲: «ألهاکم التکاثر حتی زرتم المقابر»
بخش دوم👈 از کلای اول تا آخر سوره (آیات ۳ تا ۸)، که خودش دو زیرمجموعه دارد:
زیرمجموعه اول👈 آیات ۳ و ۴ («کلا سوف تعلمون * ثم کلا سوف تعلمون»)؛ تهدید به فهمیدن حقیقت پس از مرگ.
زیرمجموعه دوم👈 آیات ۵ تا ۸؛ بیان راه نجات در همین دنیا با کلمه شرط «لو تعلمون علم الیقین» که سه جواب شرط دارد:
۱. «لترون الجحیم»
۲. «ثم لترونها عین الیقین»
۳. «ثم لتسئلن یومئذ عن النعیم».
گام سوم: تفهم جهت هدایتی
ألهاکم التکاثر حتی زرتم المقابر
چه چیزی شما را از یاد مرگ، حساب و کتاب و قیامت بازداشته؟ تکاثر! همین دویدنهای بیوقفه برای مال دنیا یا خودنماییها و فخرفروشیها.
«حتی زرتم المقابر»👈 خطاب به مؤمنین است؛ یعنی آنقدر در دنیا و تکاثر غرق شدید که حتی وقتی به قبرستان که محل موعظه و تذکر است میروید، باز هم متذکر نمیشوید و چشمتان دنبال دنیاست! مثل دانشآموزی که حتی شب امتحان هم بیدار نمیشود و درس نمیخواند.
کلا سوف تعلمون * ثم کلا سوف تعلمون
«کلا» یعنی اینطور نیست که فکر میکنید؛ بهزودی خواهید فهمید!
انسان دو مرحله فهمیدن در پیش دارد:
یکبار هنگام قبض روح و ورود به عالم برزخ و قبر («سوف تعلمون»)،
و با فاصلهای دیگر («ثم»)، در صحنه قیامت کبری («ثم کلا سوف تعلمون»). آنجا همه میفهمند تکاثر پوچ بوده و در برابر تکاثر، فقط «کوثر» ارزش دارد.
اما راه نجات چیست؟ کار را نگذارید به زمان مرگ بکشد!
کلا لو تعلمون علم الیقین * لترون الجحیم
اگر در همین دنیا به «علمالیقین» برسید—یعنی به آیات قرآن و اخباری که پیامبر آورده یقین پیدا کنید—در همین دنیا با چشم دل حقیقت باطن جهنم را درک میکنید و ترس از عذاب، شما را از بیماری تکاثر رها میکند.
ثم لترونها عین الیقین
سپس وقتی وارد آخرت شدید، عذاب و جهنم را با «عینالیقین» و با چشم سر مشاهده خواهید کرد.
ثم لتسئلن یومئذ عن النعیم
در آن روز از تمام نعمتها بازخواست میشوید. در ابتدای سوره انسان خودش را برای تکاثر به آب و آتش میزد، غافل از اینکه مال دنیا نعمت خداست و باید پاسخگوی مصرفش بود؛ و بالاتر از همه نعمتها، «نعمت ولایت» است که اول از همه درباره آن سؤال خواهد شد.
نتیجه:
فخرفروشی و حرص بر مال دنیا انسان را از یاد مرگ و قیامت غافل میکند؛ راه درمان این است که انسان در همین دنیا با علمالیقین به باور معاد برسد تا از آتش تکاثر نجات یابد.
اما جهت هدایتی این سوره
👈تکاثر و ثروتاندوزی عامل غفلت و بیخبری از معاد، و هشدار به مواجهه حتمی با جهنم و بازخواست از نعمتها.
ان شاءالله خداوند تبارک و تعالی به همه ما توفیق دهد از تکاثر نجات پیدا کنیم و به مرتبه علمالیقین و عینالیقین نائل شویم، یا علی🤲
••●◉◎◈@mahgira◈◎◉●
✨به نام خدا
💫تدبر در سوره قارعه
گام اول: مرور کلمات مشکل
قارعه👈 از «قرع الباب» (در را کوبید) گرفته شده؛ یعنی حادثه بسیار کوبنده و هولناک که دلها را میکوبد.
کالفَراشِ المَبثوث👈 مانند پروانههای پراکنده؛ پروانههایی که در گوشه و کنار پخش و سرگردان شدهاند.
عِهنِ المَنفوش👈 «عهن» یعنی پشم، و «منفوش» یعنی حلاجیشده و زدهشده؛ پشمی که با کمان یا چوب زده شده و تارهای آن از هم باز، سبک و در هوا معلق و پخش شده است.
موازین👈 جمع «میزان»؛ هم به معنای ترازو و ابزار سنجش است و هم به معنای سنگ و وزنه میزان (معیار و ملاک سنجش).
هاویة👈 از ریشه «هویّ» به معنای سقوط و فروافتادن در پرتگاه است؛ و در اینجا به معنای جهنم است چون دوزخیان در آن سقوط میکنند.
حامیة👈 بسیار داغ، سوزان و دارای حرارت فوقالعاده شدید.
گام دوم: شناخت ساختار
این سوره دارای دو دسته اصلی است:
دسته اول👈 هولناکی و عظمت واقعه قیامت (آیات ۱ تا ۵) که خود شامل دو بخش است:
- بخش اول: پرسشهای پیاپی درباره عظمت ناشناخته قیامت («القارعة * ما القارعة * و ما أدراک ما القارعة»).
- بخش دوم: بیان نشانهها و وقایع آن روز («یوم یکون الناس کالفراش المبثوث * و تکون الجبال کالعهن المنفوش»).
دسته دوم👈 سرانجام انسانها بر اساس سنگینی یا سبکی میزانها و معیارها (آیات ۶ تا ۱۱ با آغاز دو «فَأمّا»):
- سرنوشت صاحبان میزان سنگین: «فأما من ثقلت موازینه فهو فی عیشة راضیة»
- سرنوشت صاحبان میزان سبک و معرفی هاویه: «و أما من خفت موازینه فأمه هاویة * و ما أدراک ما هیَه * نار حامیة».
گام سوم: تفهم جهت هدایتی
القارعة * ما القارعة * و ما أدراک ما القارعة
«قارعه» با الف و لام آمده (معرفه است)؛ یعنی همه نام قیامت و کوبندگی آن را شنیدهاند، اما این سؤالها نشان میدهد حقیقت آن فراتر از شناخت عادی انسانهاست.
«ما أدراک ما القارعة» یعنی چه چیزی جز وحی الهی میتواند عظمت و چیستی آن را بفهماند؟! حتی پیامبر عظیمالشأن اسلام صلیاللهعلیهوآله نیز جز با نور وحی نمیتواند به عمق هولناکی آن پی ببرد. این تکرار سؤالات برای نشان دادن وصفناپذیر بودن آن روز است.
یوم یکون الناس کالفراش المبثوث * و تکون الجبال کالعهن المنفوش
در آن روز هولناک چه اتفاقی میافتد؟
۱. انسانهای ضعیف مثل پروانههای سرگردان و پراکنده میشوند؛ پروانه نماد عمر کوتاه، رنگارنگی، ظرافت و ضعف است که ناگهان پروازش تمام میشود و بر زمین میافتد. همه انسانها با همه تفاوتها و رنگارنگیشان اینگونه ناتوان و پراکنده میشوند.
۲. کوههای عظیم که مظهر استواری، سنگینی و استحکام زمین هستند، مانند پشم حلاجیشده در هوا متلاشی و معلق میشوند! روزی است که به هیچ موجود ضعیف یا محکمی رحم نمیکند و همه نظامات مادی فرو میریزد.
فأما من ثقلت موازینه فهو فی عیشة راضیة
اما سرانجام چیست؟ کسانی که «موازین» یعنی معیارها، سنجشها و اعمالشان نزد خدا وزن و قیمت دارد، در یک زندگی کاملاً خشنود و سراسر رضایتبخش جاودانه میشوند.
و أما من خفت موازینه فأمه هاویة * و ما أدراک ما هیَه * نار حامیة
اما کسی که میزانهایش سبک و بیوزن باشد، «فأُمُّه هاویة»؛ بازگشتگاه، پناهگاه و جایگاه فرود او پرتگاه سقوط (جهنم) است. (همانطور که به مکه «امالقری» میگفتند چون محل رجوع و میعادگاه همه بود، اینجا هم پناهگاه و جایگاه اجباری او قعر سقوط است).
و باز میفرماید: «و ما أدراک ما هیَه»؛ تو چه میدانی هاویه چیست؟ آتشی است بینهایت گداخته و سوزان!
اینجا خداوند متعال موضوع «میزانها» را برای ما برجسته میکند؛ ای انسان، خودت را با چه معیاری میسنجی؟
آیا سنجه و ملاک تو برای موفقیت، ابدیت قیامت و موازین اهلبیت علیهمالسلام است، یا ملاکهای سبک و ناچیز دنیا (مدرک، ثروت، شهرت)؟! تمام دنیا در برابر قیامت حتی به اندازه حلقهای در بیابان هم نیست؛ اگر ملاکهای سنجش ما دنیایی و سبک باشد، سرانجام انسان سقوط در هاویه خواهد بود.
نتیجه:
زلزله قیامت و کوبندگی آن تمام هیمنه دنیا و کوهها را متلاشی میکند؛ در آن روز هولناک، نجات انسانها فقط در گرو سنگینی موازین، حقمداری و معیارهای الهی است و کسانی که معیارهای سبک دنیایی دارند به سقوط و قعر آتش سوزان دچار خواهند شد.
اما جهت هدایتی این سوره
👈هشدار جدی نسبت به واقعه هولناک قیامت و توجه دادن به معیارها و موازین سنجش اعمال که سرانجام ابدی انسان را رقم میزند.
ان شاءالله خداوند تبارک و تعالی به همه ما توفیق توجه به میزانهای الهی و سنگینی کفه اعمال عنایت بفرماید، یا علی🤲
••●◉◎◈@mahgira◈◎◉●
سوره واقعه
*بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم*
إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ ﴿١﴾ لَیْسَ لِوَقْعَتِهَا کَاذِبَةٌ ﴿٢﴾ خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ ﴿٣﴾ إِذَا رُجَّتِ الأرْضُ رَجًّا ﴿٤﴾ وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ﴿٥﴾ فَکَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا ﴿٦﴾ وَکُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلاثَةً ﴿٧﴾ فَأَصْحَابُ الْمَیْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَیْمَنَةِ ﴿٨﴾ وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ ﴿٩﴾ وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ ﴿١٠﴾ أُولَئِکَ الْمُقَرَّبُونَ ﴿١١﴾ فِی جَنَّاتِ النَّعِیمِ ﴿١٢﴾ ثُلَّةٌ مِنَ الأوَّلِینَ ﴿١٣﴾ وَقَلِیلٌ مِنَ الآخِرِینَ ﴿١٤﴾ عَلَى سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ ﴿١٥﴾ مُتَّکِئِینَ عَلَیْهَا مُتَقَابِلِینَ ﴿١٦﴾ یَطُوفُ عَلَیْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ ﴿١٧﴾ بِأَکْوَابٍ وَأَبَارِیقَ وَکَأْسٍ مِنْ مَعِینٍ ﴿١٨﴾ لا یُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلا یُنْزِفُونَ ﴿١٩﴾ وَفَاکِهَةٍ مِمَّا یَتَخَیَّرُونَ ﴿٢٠﴾ وَلَحْمِ طَیْرٍ مِمَّا یَشْتَهُونَ ﴿٢١﴾ وَحُورٌ عِینٌ ﴿٢٢﴾ کَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَکْنُونِ ﴿٢٣﴾ جَزَاءً بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿٢٤﴾ لا یَسْمَعُونَ فِیهَا لَغْوًا وَلا تَأْثِیمًا ﴿٢٥﴾ إِلا قِیلا سَلامًا سَلامًا ﴿٢٦﴾ وَأَصْحَابُ الْیَمِینِ مَا أَصْحَابُ الْیَمِینِ ﴿٢٧﴾ فِی سِدْرٍ مَخْضُودٍ ﴿٢٨﴾ وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ ﴿٢٩﴾ وَظِلٍّ مَمْدُودٍ ﴿٣٠﴾ وَمَاءٍ مَسْکُوبٍ ﴿٣١﴾ وَفَاکِهَةٍ کَثِیرَةٍ ﴿٣٢﴾ لا مَقْطُوعَةٍ وَلا مَمْنُوعَةٍ ﴿٣٣﴾ وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ ﴿٣٤﴾ إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً ﴿٣٥﴾ فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْکَارًا ﴿٣٦﴾ عُرُبًا أَتْرَابًا ﴿٣٧﴾ لأصْحَابِ الْیَمِینِ ﴿٣٨﴾ ثُلَّةٌ مِنَ الأوَّلِینَ ﴿٣٩﴾ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِینَ ﴿٤٠﴾ وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ ﴿٤١﴾ فِی سَمُومٍ وَحَمِیمٍ ﴿٤٢﴾ وَظِلٍّ مِنْ یَحْمُومٍ ﴿٤٣﴾ لا بَارِدٍ وَلا کَرِیمٍ ﴿٤٤﴾ إِنَّهُمْ کَانُوا قَبْلَ ذَلِکَ مُتْرَفِینَ ﴿٤٥﴾ وَکَانُوا یُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِیمِ ﴿٤٦﴾ وَکَانُوا یَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَکُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ﴿٤٧﴾ أَوَآبَاؤُنَا الأوَّلُونَ ﴿٤٨﴾ قُلْ إِنَّ الأوَّلِینَ وَالآخِرِینَ ﴿٤٩﴾ لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِیقَاتِ یَوْمٍ مَعْلُومٍ ﴿٥٠﴾ ثُمَّ إِنَّکُمْ أَیُّهَا الضَّالُّونَ الْمُکَذِّبُونَ ﴿٥١﴾ لآکِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ ﴿٥٢﴾ فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ ﴿٥٣﴾ فَشَارِبُونَ عَلَیْهِ مِنَ الْحَمِیمِ ﴿٥٤﴾ فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِیمِ ﴿٥٥﴾ هَذَا نُزُلُهُمْ یَوْمَ الدِّینِ ﴿٥٦﴾ نَحْنُ خَلَقْنَاکُمْ فَلَوْلا تُصَدِّقُونَ ﴿٥٧﴾ أَفَرَأَیْتُمْ مَا تُمْنُونَ ﴿٥٨﴾ أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ ﴿٥٩﴾ نَحْنُ قَدَّرْنَا بَیْنَکُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِینَ ﴿٦٠﴾ عَلَى أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَکُمْ وَنُنْشِئَکُمْ فِی مَا لا تَعْلَمُونَ ﴿٦١﴾ وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الأولَى فَلَوْلا تَذَکَّرُونَ ﴿٦٢﴾ أَفَرَأَیْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ ﴿٦٣﴾ أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ ﴿٦٤﴾ لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَکَّهُونَ ﴿٦٥﴾ إِنَّا لَمُغْرَمُونَ ﴿٦٦﴾ بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ ﴿٦٧﴾ أَفَرَأَیْتُمُ الْمَاءَ الَّذِی تَشْرَبُونَ ﴿٦٨﴾ أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ ﴿٦٩﴾ لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلا تَشْکُرُونَ ﴿٧٠﴾ أَفَرَأَیْتُمُ النَّارَ الَّتِی تُورُونَ ﴿٧١﴾ أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ ﴿٧٢﴾ نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْکِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِینَ ﴿٧٣﴾ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ الْعَظِیمِ ﴿٧٤﴾ فَلا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ ﴿٧٥﴾ وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِیمٌ ﴿٧٦﴾ إِنَّهُ لَقُرْآنٌ کَرِیمٌ ﴿٧٧﴾ فِی کِتَابٍ مَکْنُونٍ ﴿٧٨﴾ لا یَمَسُّهُ إِلا الْمُطَهَّرُونَ ﴿٧٩﴾ تَنْزِیلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِینَ ﴿٨٠﴾ أَفَبِهَذَا الْحَدِیثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ ﴿٨١﴾ وَتَجْعَلُونَ رِزْقَکُمْ أَنَّکُمْ تُکَذِّبُونَ ﴿٨٢﴾ فَلَوْلا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ﴿٨٣﴾ وَأَنْتُمْ حِینَئِذٍ تَنْظُرُونَ ﴿٨٤﴾ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْکُمْ وَلَکِنْ لا تُبْصِرُونَ ﴿٨٥﴾ فَلَوْلا إِنْ کُنْتُمْ غَیْرَ مَدِینِینَ ﴿٨٦﴾ تَرْجِعُونَهَا إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ ﴿٨٧﴾ فَأَمَّا إِنْ کَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِینَ ﴿٨٨﴾ فَرَوْحٌ وَرَیْحَانٌ وَجَنَّةُ نَعِیمٍ ﴿٨٩﴾ وَأَمَّا إِنْ کَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْیَمِینِ ﴿٩٠﴾ فَسَلامٌ لَکَ مِنْ أَصْحَابِ الْیَمِینِ ﴿٩١﴾ وَأَمَّا إِنْ کَانَ مِنَ الْمُکَذِّبِینَ الضَّالِّینَ ﴿٩٢﴾ فَنُزُلٌ مِنْ حَمِیمٍ ﴿٩٣﴾ وَتَصْلِیَةُ جَحِیمٍ ﴿٩٤﴾ إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْیَقِینِ ﴿٩٥﴾ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ الْعَظِیمِ ﴿٩٦﴾.
#سوره_واقعه
#شب_جمعه