🗒️ از درگیریهای خونین مرزی تا اتحاد راهبردی؛ بازخوانی تنشهای تاریخی روسیه و چین در سیبری
◼️ گزارش مصاحبه | گفتگوی ری مکگاورن و پروفسور گلن دیزن | امیرمحمد حاجیان، مترجم و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل در گزارشی برای اندیشکده تین شیا مینویسد:
➖ در گفتگوی اخیر بین ری مکگاورن، تحلیلگر پیشین سیا و پروفسور گلن دیزن، استاد دانشگاه جنوبشرقی نروژ ابعاد تازهای از تنشهای تاریخی میان روسیه و چین بر سر مناطق وسیع سیبری مطرح شده است؛ تنشهایی که از یک چرخش بزرگ یا بهاصطلاح «تغییر تکتونیکی» در روابط این دو قدرت بزرگ حکایت دارد.
@Multipolar_world 🌍
🗒️ از درگیریهای خونین مرزی تا اتحاد راهبردی؛ بازخوانی تنشهای تاریخی روسیه و چین در سیبری
◼️ گزارش مصاحبه | گفتگوی ری مکگاورن و پروفسور گلن دیزن | امیرمحمد حاجیان، مترجم و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل در گزارشی برای اندیشکده تین شیا مینویسد:
➖ در گفتگوی اخیر بین ری مکگاورن، تحلیلگر پیشین سیا و پروفسور گلن دیزن، استاد دانشگاه جنوبشرقی نروژ ابعاد تازهای از تنشهای تاریخی میان روسیه و چین بر سر مناطق وسیع سیبری مطرح شده است؛ تنشهایی که از یک چرخش بزرگ یا بهاصطلاح «تغییر تکتونیکی» در روابط این دو قدرت بزرگ حکایت دارد.
➖ در ادبیات سیاسی، «تغییر تکتونیکی» استعارهای برگرفته از زمینشناسی برای توصیف دگرگونیهای عمیق، ساختاری و بلندمدت در یک نظم سیاسی، اجتماعی یا بینالمللی است؛ تغییراتی که مانند جابهجایی صفحات زمین، آرام یا ناگهانی انباشته میشوند و سپس زلزلهوار خود را نشان میدهند و گاه با پیشلرزه و پسلرزه همراهند.
◻️ ادعاهای ارضی و معاهدات ناعادلانه
➖ ری مکگاورن که دههها پیش مسئول پرونده اختلافات شوروی و چین بوده، یادآور شد که چین زمانی مدعی مالکیت ۱.۵ میلیون کیلومتر مربع از اراضی سیبری روسیه بود. این ادعاها بر پایه معاهداتی استوار بود که چینیها آنها را «ناعادلانه» میدانستند، از جمله معاهده «نرچینسک» در سال ۱۶۸۹ که مکگاورن آن را بهعنوان یک «تحقیر بزرگ» برای چین توصیف میکند. در مقابل، روسها با تکیه بر آنچه اکتشافات تزاری و نصب پرچم در آن مناطق میدانستند، حاکمیت خود را تثبیت کرده بودند.
◻️ دوران خصومت و استراتژی غرب
➖ طبق گفتههای مکگاورن، شدت اختلافات در دوران جنگ سرد به حدی بود که دو کشور در مرزهای خود به روی هم آتش میگشودند. وی فاش کرد که برخلاف تصورات اولیه که از حضور ۱۵ لشکر شوروی در مرز خبر میداد، در واقع ۴۰ لشکر شوروی در مرزهای مشترک مستقر شده بودند. حتی کرملین در آن زمان تلاش میکرد با پخش برنامههای رادیویی به زبان اویغوری، در مناطق داخلی چین شورش ایجاد کند. همین خصومت عمیق متقابل باعث شد تا سیاستمدارانی چون نیکسون و کیسینجر از این شکاف برای پیشبرد منافع ایالات متحده استفاده کنند.
◻️ توسعه نامتوازن و پیامدهای جغرافیایی
➖ گلن دیزن به جنبه دیگری از این تنش اشاره کرد و گفت که معاهدات سالهای ۱۸۵۸ و ۱۸۶۰ باعث شد بخشهای شمال شرقی چین محصور در خشکی بمانند و توسعه آنها نسبت به سایر مناطق چین کمتر باشد. این مسئله همواره بهعنوان یک منبع تنش پنهان میان این دو قدرت باقی مانده بود، چرا که چینیها از دست دادن دسترسی به دریا در مناطقی مانند ولادیوستوک ناراضی بودند.
◻️ چرخش به سوی همکاری
➖ با این همه، هر دو کارشناس بر این باورند که امروز وضعیت بهکلی دگرگون شده است. روسیه به جای تمرکز بر رقابت امنیتی، به مدرنسازی بنادر و احداث خطوط راهآهن و پلهایی روی آورده است تا مناطق محصور در خشکی چین را به دریا متصل کند و از این طریق برای هر دو کشور درآمدزایی داشته باشد. مکگاورن این نزدیکی بیسابقه را یک «تغییر تکتونیکی» مینامد و معتقد است رهبران فعلی به این نتیجه رسیدهاند که دشمنیهای گذشته تنها به سود غرب بوده است. او تأکید میکند که اکنون روسیه و چین «بیش از هر زمان دیگری در تاریخ» به هم نزدیک شدهاند؛ چرا که دشمنی مشترک به نام غرب، هر دو کشور را در سطحی موجودیتی تهدید میکند.
🇨🇳 اندیشکده تینشیا
---------------------------------------
@Multipolar_world 🌍
📰 به نقل از هرمز لتر:
🔺ساعاتی پیش، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چهار کشتی، از جمله کشتی های آمریکایی را که قصد دور زدن و عبور غیرقانونی از تنگه را داشتند، با آفند موشکی مورد هدف قرار دادند.
@Multipolar_world 🌍
🎙️✅ *ری مکگاورن، تحلیلگر سابق سیا به مدت ۲۷ سال و مسئول سابق تهیه گزارشهای روزانه برای رئیسجمهور آمریکا*
🔺 تغییرات تکتونیک ( حرکت صفحات زیرینی زمین با شتابی کم ولی اثراتی سهمگین ) در نظم جهانی؛ اتحاد راهبردی مسکو و پکن، و پایان برتری نظامی مطلق ایالات متحده.
📌 ائتلاف روسیه و چین یک «تغییر ساختاری» بیسابقه است؛ این دو کشور که در دهههای گذشته دشمنان خونی یکدیگر بودند، اکنون تحت فشار غرب، نزدیکتر از همیشه شدهاند. امروز شاهد جبهه متحد روسیه و چین در برابر آن چیزی هستیم که از اتحاد غرب (عمدتا ایالات متحده) باقی مانده است.
📌 ادعای برتری نظامی آمریکا دیگر با واقعیت منطبق نیست؛ روسیه نه تنها در نیروهای متعارف با آمریکا برابری میکند یا از آن پیشی گرفته، بلکه به بازدارندگی هستهای و تسلیحاتی (مانند موشکهای اورشنیک، بورِوِشنیک و پوسایدون) دست یافته است که عبور از آنها برای غرب غیرممکن است.
📌 پوتین میان «اروپاییهای دیوانه» و رهبری آمریکا تمایز قائل میشود؛ رئیسجمهور روسیه سیاستمداران اروپایی را غیرمنطقی میبیند، اما معتقد است با فردی مانند ترامپ میتوان به صورت مستقیم گفتگو کرد و او را از تصمیمات فاجعهبار (مانند حمله به ایران یا ارسال موشکهای دوربرد به اوکراین) منصرف نمود.
📌 عضویت در ناتو لزوما به چَم مصونیت نیست؛ روسیه به کشورهای بالتیک (بهویژه لتونی) هشدار داده است که اگر خاک خود را برای حمله به عمق روسیه در اختیار اوکراین قرار دهند، ماده ۵ ناتو مانع از «انتقام عادلانه» مسکو نخواهد شد و مختصات مراکز تصمیمگیری آنها از پیش تعیین و مشخص شده است.
📌 «صبر راهبردی» پوتین ریشه در عقلانیت دارد، نه ضعف؛ پوتین به دنبال حفاظت از دستاوردهای ۲۵ سال اخیر و رفاه مردم روسیه است؛ لذا او به جای واکنشهای احساسی، «بازی طولانی و بلندمدت» را پیش گرفته و تلاش میکند از هرگونه بهانهای که منجر به جنگ هستهای شود، پرهیز کند.
📌 اروپا ( و ناتو ) بدون ایالات متحده «هیچ» است؛ نخبگان فعلی اروپا (مانند مرتس و ماکرون) در میان مردم خود به شدت منفور شدهاند و بدون چتر حمایتی واشینگتن، توان نظامی یا سیاسی برای تاثیرگذاری بر معادلات داخلی و جهانی را ندارند.
📌 غرب در حال تکرار اشتباه بحران موشکی کوبا است؛ با تلاش برای عضویت اوکراین در ناتو، واشینگتن روسیه را در موقعیتی قرار داده که میان «عقبنشینی تحقیرآمیز» یا «استفاده از سلاح هستهای» دست به انتخاب بزند؛ وضعیتی که کِندی و خروشچف در گذشته با عقلانیت از آن عبور کردند، اما رهبران فعلی غرب فاقد آن درک عقلانی هستند.
🖇️ فایل صوتی در [روبیکا](rubika.ir/Multipolar_world).
@Multipolar_world 🌍
✅ پروفسور تیم ارندرسون، استاد دانشگاه سیدنی:
📌 تنگه هرمز آنطور که ترامپ ادعا کرد جزو آبهای بینالمللی نیست. باریکترین نقطه آن فقط ۲۱ مایل عرض دارد.
کنوانسیون حقوق دریاها UNCLOS ، آبهای سرزمینی را ۱۳.۸ مایل از خط ساحلی تعریف میکند (عمان UNCLOS را تصویب کرده، اما ایران و آمریکا نکردهاند).
📌 این یعنی این آبراه ۲۱ مایلی کاملا در محدوده آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد ( ۱۳.۸ × ۲ ) و هیچ آب بینالمللی بین آنها وجود ندارد.
📌 ایران اکنون طبق حقوق عرفی، «عبور بیآزار» تنظیمشده از تنگه را مجاز میداند و عبور و مرور کشتیهای مرتبط با دشمنان را مسدود میکند.
@Multipolar_world 🌍
🎙️✅ پروفسور جان میرشایمر، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه شیکاگو در گفتگو با سرهنگ دنیل دیویس:
📌 روسیه برای اینکه بازدارندگی خود را دوباره بدست آورد، باید به کشورهای متخاصم اروپایی حملاتی صورت دهد.
📌 سران حال حاضر اروپا میخواهند لباس هیتلر را به تن پوتین کنند، و به همه این توهم را بفروشند که ارتش روسیه مانند ورماخت ( ارتش آلمان نازی ) برآن است تا کل اروپا را فتح کند.
📌 با ادامه حملات اوکراین و همراهی کشورهای حوزه بالتیک به زیرساختهای روسیه، که با کمک آشکار بریتانیا و فرانسه رخ داده، روس ها به این نتیجه رسیده اند که صرف داشتن سلاح هستهای، بازدارندگی نمی آورد.
📌 کمی قبل، دکترین جدید هستهای روسیه که توسط سرگئی کاراگانوف طراحی شده بود، غیرعقلانی و ترسناک جلوه میکرد، گرچه حالا، بیشتر نخبگان سیاسی روسیه به آن باور دارند.
📌 وی میگوید که در ابتدا باید حملات سهمگینی به زیرساختهای کیف و کشورهای متخاصم صورت بگیرد ( با سلاح متعارف، مثل موشک اورشنیک با سر جنگی متعارف در حملات پری شب ) تا از تشدید تنش عقب بکشند، در غیر این صورت، با کوچکترین تخاصم غیرعقلانی توسط اروپایی ها، حمله ای هستهای در سطح تاکتیکال به نقاط از پیش تعریف شده ( نخست به اوکراین) صورت بگیرد، در صورت ادامه روند تنشزایی توسط اروپایی ها، روسیه باید از پلکان تنش هستهای بالا برود.
📌 اوکراینی ها حتی انقدر متوهم شده بودند که به خاک روسیه حمله کرده و برای مدتی یک شهر کوچک را تصرف کرده بودند، کار زیادی برد تا روس ها دوباره شهر را پس بگیرند. این گونه اقدامات در زمان جنگ سرد به ذهن هیچ انسانی خطور نمیکرد.
📌 ما هر دم به یک داد و ستد هستهای نزدیک میشویم و در این صورت، با اروپایی ( و آمریکایی ) رادیواکتیو روبرو خواهیم بود.
@Multipolar_world 🌍
🗒️ دنیا به سراغ شی جینپینگ میآید
◼️ گزارش رصدی | امیر محمد حاجیان، پژوهشگر حوزه چین، در ترجمه و تلخیص مقالهای از فایننشال تایمز برای اندیشکده تین شیا مینویسد | بخش اول:* مقامهای خارجی در سال جاری بیش از گذشته برای دیدار با رهبر چین راهی پکن شدهاند؛ روندی که به تلاشهای چین برای معرفی خود بهعنوان یکی از ستونهای ثبات در نظم بینالملل کمک میکند.
➖ بر اساس گزارش فایننشال تایمز و با اتکا به دادههای وزارت خارجه چین و رسانههای دولتی این کشور، در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، بیستویک رئیس کشور یا رئیس دولت به چین سفر کردهاند. در میان این چهرهها، رهبران ترکمنستان، اروگوئه و موزامبیک نیز دیده میشوند؛ همچنین فریدریش مرتس از آلمان، پدرو سانچز از اسپانیا، مارک کارنی از کانادا و نخستوزیر بریتانیا، استارمر، از جمله مقامهایی بودهاند که به پکن رفتهاند.
🇨🇳 اندیشکده تین شیا
------------------------------------
@Multipolar_world 🌍
🗒️ دنیا به سراغ شی جینپینگ میآید
◼️ گزارش رصدی | امیر محمد حاجیان، پژوهشگر حوزه چین، در ترجمه و تلخیص مقالهای از فایننشال تایمز برای اندیشکده تین شیا مینویسد | بخش اول: مقامهای خارجی در سال جاری بیش از گذشته برای دیدار با رهبر چین راهی پکن شدهاند؛ روندی که به تلاشهای چین برای معرفی خود بهعنوان یکی از ستونهای ثبات در نظم بینالملل کمک میکند.
➖ بر اساس گزارش فایننشال تایمز و با اتکا به دادههای وزارت خارجه چین و رسانههای دولتی این کشور، در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، بیستویک رئیس کشور یا رئیس دولت به چین سفر کردهاند. در میان این چهرهها، رهبران ترکمنستان، اروگوئه و موزامبیک نیز دیده میشوند؛ همچنین فریدریش مرتس از آلمان، پدرو سانچز از اسپانیا، مارک کارنی از کانادا و نخستوزیر بریتانیا، استارمر، از جمله مقامهایی بودهاند که به پکن رفتهاند.
➖ دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز در همین دوره نشستهایی پیاپی با شی جینپینگ برگزار کردهاند. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و الکساندار ووچیچ، رئیسجمهور صربستان، نیز در هفته جاری در پکن حضور داشته اند.
➖ تحلیلگران معتقدند افزایش حضور رهبران خارجی در پکن میتواند به تقویت تصویر چین بهعنوان بازیگری قابل اتکا در چندجانبهگرایی بینالمللی کمک کند؛ حتی در شرایطی که پکن همزمان سیاستهای تجاری تهاجمیتری دنبال میکند، در آسیا با جسارت بیشتری رفتار میکند و روابط نزدیک خود با روسیه و کره شمالی را حفظ کرده است.
➖ این روند برای مخاطب داخلی چین نیز حامل معنایی نمادین است. از این منظر، رفتوآمد رهبران خارجی به پکن یادآور نظام خراجگذاری پیش از قرن بیستم است؛ نظمی که در آن فرمانروایان کوچک و بزرگ برای دیدار با امپراتور به دربار چین سفر میکردند. جان دلوری، مورخ چین مدرن و پژوهشگر ارشد جامعه آسیا، در اینباره میگوید: «امپراتور هرگز چین را ترک نمیکرد.»
➖ در همین حال، شی جینپینگ در مقایسه با سالهای نخست رهبری خود، بسیار کمتر به خارج از کشور سفر میکند. او در سال جاری هنوز از چین خارج نشده و در سال ۲۰۲۵ نیز تنها شش سفر بینالمللی داشته است. بر اساس دادههای گردآوریشده توسط انجمن آسیا، شی در هفت سال نخست پس از رسیدن به رهبری حزب کمونیست چین در سال ۲۰۱۲، صد سفر خارجی انجام داده است. در همان بازه زمانی، رؤسای جمهور آمریکا، باراک اوباما و سپس دونالد ترامپ، در مجموع ۹۰ سفر خارجی داشتند.
➖ اما پس از پایان محدودیتهای سختگیرانه کرونایی چین در سال ۲۰۲۲، الگوی رفتاری شی تغییر کرده است. او از آن زمان تاکنون تنها ۲۶ سفر خارجی انجام داده؛ در حالی که همتایان آمریکایی او، جو بایدن و دونالد ترامپ، در همین دوره ۵۶ سفر خارجی داشتهاند.
➖ نیل توماس، کارشناس سیاست چین در مرکز تحلیل چینِ ASPI، میگوید سفرهای خارجی شی پس از همهگیری کرونا عمدتاً بر همسایگان چین و حلقه محدودی از شرکای راهبردی در آسیای مرکزی و آسیای جنوبشرقی متمرکز بوده است؛ مناطقی که معمولاً در اولویت سیاست خارجی آمریکا قرار ندارند.
➖ از نگاه تحلیلگران، دیدارهای دوجانبه در پکن، در مقایسه با دیدار در حاشیه مجامع بینالمللی، مزیتی مهم برای چین دارد. این الگو به پکن امکان میدهد در برابر شرکای ضعیفتر از موقعیت برتر برخوردار باشد و آنها را به سمت نوعی دوجانبهگرایی سوق دهد که با ترجیحات راهبردی چین سازگارتر است.
🇨🇳 اندیشکده تین شیا
🗒️ دنیا به سراغ شی جینپینگ میآید
◼️ گزارش رصدی | امیرمحمد حاجیان، پژوهشگر حوزه چین، در ترجمه و تلخیص مقالهای از فایننشال تایمز برای اندیشکده تین شیا مینویسد | بخش دوم:
➖ دیمین ما، مدیر مرکز کارنگی چین در سنگاپور، در توضیح این الگو میگوید: «از نگاه چین، مسیر دسترسی به اروپا از برلین و پاریس میگذرد، نه از بروکسل.» او اضافه میکند که همین منطق در آسیای جنوبشرقی نیز دیده میشود؛ پکن ترجیح میدهد با دولتهای عضو آسهآن بهصورت جداگانه تعامل کند، نه با آسهآن بهعنوان یک نهاد جمعی. به گفته او، این شیوه در بسیاری موارد به سود چین تمام شده است.
➖ جان دلوری نیز معتقد است ترجیح شی جینپینگ برای میزبانی از رهبران خارجی نباید بهعنوان نشانهای از انزواطلبی تفسیر شود. از نظر او، این روند بیشتر بازتاب «مسیر طبیعی قدرتیابی چین» است. او میگوید رهبران خارجی برای تحمیل قواعد خود به پکن سفر نمیکنند؛ بلکه به چین میروند تا روابطی مثبت برقرار کنند، توافقهایی تجاری اعلام کنند و در برخی موارد، به بازیگران ثالث نشان دهند که رابطه آنها با پکن در سطح مطلوبی قرار دارد.
➖ با این حال، دستاورد رهبران خارجی از سفر به پکن یکسان نبوده است. مارک کارنی در داووس به دلیل تأکید بر نقش قدرتهای میانی مورد توجه قرار گرفت؛ جایی که هشدار داد: «وقتی قواعد دیگر از شما محافظت نمیکنند، باید خودتان از خود محافظت کنید.» چند روز پیش از آن، او توانسته بود از شی جینپینگ امتیازاتی بگیرد؛ از جمله لغو تعرفههای مربوط به دانه کلزا، که یکی از محصولات مهم کشاورزی کانادا به شمار میرود. با وجود این، منتقدان میگویند کارنی در پکن بیش از حد به مواضع چین نزدیک شد؛ آن هم در شرایطی که روابط دو کشور بر سر پروندههای جاسوسی همچنان پرتنش است.
➖ در سفر سر کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، پکن تعرفه ۱۰ درصدی ویسکی را به نصف کاهش داد و سفر بدون ویزا برای شهروندان بریتانیایی را تصویب کرد. همزمان، شرکت آسترازنکا نیز از سرمایهگذاری ۱۵ میلیارد دلاری در چین خبر داد. دو طرف همچنین توافق کردند مطالعه امکانسنجی برای یک توافق در حوزه خدمات را آغاز کنند.
➖ با این حال، مخالفان دولت بریتانیا اعلام کردند نتایج این سفر بیش از آنکه به سود لندن باشد، به نفع پکن بوده است. آنها استارمر را به نرمش بیش از حد در برابر چین متهم کردند. به باور منتقدان، رهبران غربی باید پیش از سفر به چین، سیاستها و پیامهای خود را هماهنگ کنند، از خطوط قرمز مشترک دفاع کنند و هزینههای رفتارهای اجباری چین را بهصورت جمعی افزایش دهند؛ نه اینکه بهطور جداگانه در برابر فشارهای پکن عقبنشینی کنند.
➖ تحلیلگران همچنین میگویند نشست دو روزه دونالد ترامپ با شی جینپینگ در ماه جاری، از نظر تشریفاتی پررنگ اما از نظر محتوایی کمدستاورد بود. به گفته آنان، شی تضمین روشنی نداد که چین برای اعمال فشار بر ایران همکاری مؤثری خواهد کرد. ولادیمیر پوتین نیز، با وجود آنکه از نزدیکترین شرکای بینالمللی شی محسوب میشود، پکن را بدون توافق قطعی درباره خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» ترک کرد؛ پروژهای که مدتهاست با تأخیر روبهرو شده است.
➖ چین اکنون به رویداد مهم بعدی در ساختار رهبری خود نزدیک میشود: بیستویکمین کنگره حزب کمونیست در اواخر سال ۲۰۲۷. انتظار میرود در این کنگره، شی جینپینگ موقعیت خود را برای چهارمین دوره پنجساله رهبری تثبیت کند. تحلیلگران میگویند در چنین فضایی، رهبر چین که اخیراً شماری از مقامهای ارشد نظامی را پاکسازی کرده، بیش از گذشته بر سیاست داخلی نخبگان و آرایش قدرت درون حزب تمرکز خواهد کرد تا مسیر دوره بعدی رهبری خود را هموار کند.
➖ به تعبیر یکی از تحلیلگران اندیشکده کارنگی، «اگرچه این روند از بیرون چندان آشکار نیست، اما چین عملاً وارد فصل رقابتها و آرایشهای سیاسی پیش از کنگره حزب شده است. برای شی جینپینگ، ماندن در داخل کشور سودمندتر از آن است که پیوسته در سفرهای خارجی باشد».
🇨🇳 اندیشکده تین شیا
✅ محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی:
📌 ۱-ما امتیازات را نه با گفتگو، بلکه با موشکها میگیریم، در مذاکره فقط آنها را تفهیم میکنیم.
📌 ۲- هیچ اعتمادی به تضمینها و حرفها نداریم، فقط رفتارها معیار است. اقدامی پیش از اقدام طرف مقابل انجام نخواهد شد.
📌 ۳-پیروز هر توافق، کسی است که از فردای آن بهتر برای جنگ آماده شود.
@Multipolar_world 🌍
✅ تریتا پارسی، تحلیلگر حوزه روابط بینالملل:
📌 استیو بنونز گفت که لیندسی گراهام ترامپ را تحت فشار قرار میدهد تا پیششرط توافق ایران را مبنی بر عادیسازی روابط سایر کشورهای منطقه با اسرائیل از طریق توافقنامه ابراهیم تعیین کند.
📌 این یک داروی سمی است ( poison pill ). گراهام در تلاش است تا توافق ایران ترامپ را خراب کند.
@Multipolar_world 🌍
🔺 پوتین در واکنش به اظهارات فون دِر لاین درباره حادثه پهپادی در رومانی:
📌 «او حتی به رومانی نرفت، تحقیقی نکرد و بقایای پهپادها را ندید».
📌 «پهپادهای اوکراینی وارد حریم هوایی فنلاند، لهستان و کشورهای بالتیک میشوند»
📌 پوتین تأکید کرد که در بسیاری از موارد مشابه در گذشته، غرب بیدرنگ روسیه را به خاطر ورود پهپادها مقصر میدانست، اما بعدا مشخص میشد که پهپادها در واقع اوکراینی بودند.
@Multipolar_world 🌍