این نوشتار با ارائه تعریفى مناسب از امنیت ملى و تهدید امنیت ملى شروع مىشود و با تعریف واژه اصلاح و بیان تفاوت اصطلاح اصلاح با انقلاب در فرهنگ غربى به تبیین مفهوم و جایگاه اصلاحات در فرهنگ اسلامى ادامه مىیابد. در فرهنگ اسلامى اصلاحات شامل تغییرات دفعى، یعنى انقلاب نیز مىشود. در ادامه نوشتار دو رویکرد دینى و آمریکایى به اصلاحات معرفى مىشود و در پایان، ویژگىهاى اصلاحات اسلامى از دیدگاه امام علىعلیه السلام و مقام معظم رهبرى ذکر مىگردد.
https://www.ensani.ir/fa/article/90557/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C
مدت زمان مدیدی است که سیاستمداران از اصطلاح امنیت ملی به منزله یک اصطلاح شعاری و رهبران نظامی نیز برای تشریح و توصیف هدف سیاسی، استفاده می کنند. اما اخیرا دانشمندان علوم اجتماعی از این اصطلاح همچون مفهومی تحلیلی و میدانی برای مطالعه، بهره می برند.
https://www.ensani.ir/fa/article/150361/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C
امنیت-ملی-دولت-اسلامی-از-منظر-فقه-شیعه.pdf
حجم:
344.4K
امنیت ملی دولت اسلامی از منظر فقه شیعه
sccsr-frh-v2n3p123-fa.pdf
حجم:
373.2K
جایگاه امنیت نظام سیاسی در فقه امامیه با رویکرد مرجع امنیت
TSSQ_Volume 2_Issue 5_Pages 101-133.pdf
حجم:
427K
دولت و مدل امنیت سیاسی مطلوب در جامعه دینی
🔅بسم الله الرحمن الرحیم🔅
📌 چکیده جلسه چهارم
درس خارج آیات الاحکام فقه امنیت
استاد #محمدی_قائنی
◽️در جلسات قبل گفته شد بحث آیاتالاحکام فقه امنیت با تبیین نسبت امنیت با توحید و عبودیت آغاز میشود. در بیان قرآنی، امنیت صادق محصول ایمان و عدل و حرکت تحت امر الهی است و امنیت کاذب ثمره جهل، غفلت از مبدأ و معاد و غرور به قدرت و امکانات بشری. آیات متعددی این دوگانه را مینمایانند؛ در باب امنیت صادق «الَّذینَ آمَنوا و لَم یَلبِسوا إیمانَهُم بِظُلمٍ أُولئِکَ لَهُمُ الأَمن» (انعام:۸۲) و نیز «إِنَّ المُتَّقینَ فی مَقامٍ أَمینٍ» (دخان:۵۱) ملاک کلی را عرضه میکنند؛ و در باب امنیت کاذب، غفلت آمیخته با رفاهزدگی و فریب ظواهر دنیوی در آیه 44 سوره انعام و آیه 95 سوره اعراف مورد نکوهش قرار میگیرد.
◽️ محور فقهی استنباط از این آیات این است که امنیت بهعنوان غرض عقلایی ضروری زندگی جمعی، تنها در چارچوب بندگی و تقوا اصالت و اعتبار شرعی مییابد و هر نظمی که بر ظلم، تبعیض یا اتکای مستقل به اسباب استوار گردد، ولو سامان ظاهری بیافریند، در منطق آیاتالاحکام، امنیت مشروع محسوب نمیشود.
◽️ اما قرآن امنیت صادق را به عصمت در پناه امر الهی پیوند میزند. در ماجرای حضرت نوح علیهالسلام، وقتی پسر ایشان به پناهبردن به کوه دل میبندد، پاسخ میشنود: «لا عاصِمَ الیَومَ مِن أَمرِ الله»(هود:۴۳). دلالت آیه این است که عصمت و امن تنها در محدوده ارادهی خداوند معنا مییابد و اتکای مستقل به کوه، مال، سلاح یا شبکه انسانی، سرابی بیش نیست. این نفی اتکای مستقل، قاعدهای عام در تمام اقسام امنیت است و در استنباط فقهی، ملاک عدم اعتبار هر ترتیبی است که سبب را بهجای مسبب نشانده و بهنوعی شرک خفی در تدبیر دچار شود. از همین رو، آیات نکوهش غرور به کثرت و قدرت یا اطمینان به تمهیدات بشری، معیار سلب مشروعیت از امنیت کاذب هستند.
◽️ همچنین در آیات قرآن راهبردهایی برای مقاصد امنیت دیده میشود که بهصورت مستقیم در حکمشناسی فقهی قابل استفاده است. مقصود از امنیت در این قرائت، فقط انتظام ظاهری نیست؛ بلکه مجموعهای از ایمنیهاست که شاکلهی دینداری و زیست مؤمنانه را حفظ میکند:
الف) ایمنی از عذاب اخروی و خوف قیامت، بهعنوان غایت اعلی: «وَعَدَ اللهُ الَّذینَ آمَنوا… لَیُبدِّلَنَّهُم مِن بَعدِ خَوفِهِم أَمناً»(نور:55) که ناظر به تبدیل خوف به امن در دنیا و رهایی در آخرت است. هر ترتیبی که ایمان و عملِ صالح را تقویت کند، در منطق آیات، ذیمقدمهی وجوب شرعی تأمین امنیت دینی و اخلاقی است.
ب) ایمنی از مکر الهی و بازگشت تبعات مکرِ سوء به اهل آن: «وَلا یَحیقُ المَکرُ السَّیِّئُ إِلّا بِأَهلِهِ»(فاطر:43) لازمهی فقهی آیه، نهی از سیاستهای امنیتیِ مبتنی بر خدعه و ظلم است، زیرا سنّت الهی آثار آن را به عامل بازمیگرداند.
پ) ایمنی از زوال نعمت با صبر و تقوا: «إِن تَصبِروا و تَتَّقوا لا یَضُرُّکُم کَیدُهُم شَیئاً… إِنَّ اللهَ بِما یَعمَلونَ مُحیطٌ» (آلعمران:۱۲۰). این آیه، نسبت علّی میان تقوا و حفظ نعمت(اینجا امنیت) را مینمایاند و در مقام حکم، استقرار سیاستهایی را که عسر و حرج یا ضرر نوعی بر جامعه تحمیل میکند را مردود میشمارد.
ت) ایمنی از حوادث قهری و اضطرابات طبیعی بهمثابه تنبیهات اعمال: « فَكُلًّا أَخَذْنَا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِ حَاصِبًا وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَمِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنَا بِهِ الْأَرْضَ وَمِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنَا وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ» (عنکبوت:۴۰). مفاد آیه، سنّت ابتلاء و انتباه است؛ بدین معنا که فساد ساختاری و اخلاقی، زمینهساز بینظمی و ناامنی میشود و علاج فقهی آن، اصلاح موضوع (رفع موجبات فساد) پیش از تشدید ضمانتهای کیفری است.
ث) ایمنی از مفاسد اجتماعی و اخلاقی و آشفتگی نظم عمومی: «ظَهَرَ الفَسادُ فی البَرِّ و البَحرِ بِما کَسَبَت أیدی النّاس لِیُذیقَهُم بَعضَ الَّذی عَمِلوا» (روم:۴۱). دلالت آیه بر مسئولیت جمعی و نقش رفتارهای حرام در تولید ناامنی، مبنایی برای اولویت دادن به پیشگیری فرهنگی و اخلاقی در کنار ضمانتهای قضایی است.
ج) ایمنی از درگیریهای فرساینده داخلی و منطقهای بهمثابه آزمون در نحوه صرفِ نعمت: «هُوَ الَّذی جَعَلَکُم خَلائِفَ فی الأرضِ وَرَفَعَ بَعضَکُم فَوقَ بَعضٍ دَرَجاتٍ لِیَبلُوَکُم فی ما آتاکُم» (انعام:۱۶۵). مفاد آیه، تکلیفآور بودن نعمت و لزوم صرف آن در عدالت و امنیت عمومی است.
چ) ایمنی از تسلط قرین شیطانی و اضطراب مستمر روانی: «وَمَن یَعشُ عَن ذِکرِ الرَّحمنِ نُقَیِّض لَهُ شَیطَاناً فَهُوَ لَهُ قَرینٌ»(زخرف:36) دلالت آیه بر پیوند یاد خدا و آرامش، مبنای توجه فقه امنیت به امنیت روانی و تحکیم شعائر بهعنوان سیاست پیشگیرانه است.
👇👇ادامه گزارش👇👇