◽️ در نسبت با امنیتِ اخلاقی و دینی، نکتهی مهم این است که اختلاطهای زمینهساز اغوا و نیز محیطهایی که به زوالِ دینداری میانجامند، خود بهعنوان «عناوین ثانوی» میتوانند در دایرهی منع قرار گیرند؛ بااینحال، هرگونه تحدید باید به قدر ضرورت و با کمترین تعرض صورت گیرد. نمونههای رواییِ مطرحشده در متن، اگرچه برای تلطیف معنای امنیت سودمندند، اما در مقام استنباط، ملاک مؤثر همان قواعد عامه و اطلاقات ادلهاند؛ لذا هرجا ارجاع دقیق در متن ناقص باشد، به همین عنوان یاد میشود.
در بحث امنیت ظاهری و واقعی باید تأکید کرد که فقه امنیت نه در پی نفی ابزار و تدبیر مادی است و نه در دام ابزارگرایی بیاعتقاد میافتد. اسباب عرفی به اذن الهی کار میکنند؛ بهرهگیری از آنها واجب عقلایی است و ترک آن، اگر به اخلال در امنیت بینجامد، محل مؤاخذه خواهد بود. اما تکیهی وجودی بر اسباب و غفلت از ملاک عدل و تقوا، همان لغزشگاه امنیت کاذب است. در نتیجه، جامعهی امن جامعهای است که هم سازوکارهای کارشناسانهی پیشگیری و مقابله دارد، هم عدالت و پاکدستی و امانت را در ساختارهای امنیتی پاس میدارد، و هم به داوریهای مستقل و شفاف تن میدهد تا ضرورت و تناسب در هر مداخله محقق بماند.
◽️ در جمعبندی، «فقه امنیت» بهجای تکیه بر نشانههای شکنندهی امنیّت ظاهری، معیار قرآنی-روایی امنیت صادق را میپذیرد: جمعِ ایمان و عدل در فاعل و فعل. هر امنیتی که بر ظلم استوار شود یا از ایمان تهی گردد، در منطق شریعت ناپایدار و خوفزا است، هرچند به ظاهر قوی بنماید. بر این مبنا، وظیفه فقه، صورتبندی ضوابط مداخله و ترسیم حدود آن است: تعریف دقیق موضوعات امنیتی در ساحتهای اجتماعی، سیاسی، اخلاقی، دینی و اطلاعاتی؛ اجرای قواعد لاضرر، لاحرج، نفی سبیل، اضطرار، اکراه، تقیه، اهم و مهم، حفظ نظام و تعزیرات حکومتی در چارچوب ضرورت و تناسب؛ و پاسداشت حریم خصوصی و منع تجسس جز در فرض تهدید قابل اثبات علیه امنیت عمومی. بدینگونه، امنیت از ابزار تحکم بودن به شرط قوام حیات جمعی عادلانه» تبدیل میشود؛ امنیتی که اعتماد میآورد، خوف را میزداید و با هدایت جمع میشود: «أُولئِکَ لَهُمُ الأَمنُ وَهُم مُهتَدون» (انعام:۸۲).
💠 مــرکـز علمی-پـژوهشی
دیــــــــــن و تــــــــمــــــــــدن
➕ DinVaTamadon.ir
➕ @DinVaTamadon
🔸چند محور تحلیلی در این زمینه قابل طرح است:
1️⃣تحریک نمادین در بستر دینی:
انتخاب اسامی «مرتضی» و «مرضیه» اتفاقی نیست. این دو نام در حافظه مذهبی ایرانیان، بار #قدسی دارند. استفاده از این اسامی برای عروسکهایی با گفتار سطحی، شوخیهای دوپهلو و موقعیتهای نازل، در واقع نوعی بازی با مرز تقدس است. چنین اقداماتی در ادبیات #جنگ_نرم، مصداق «#تحریک_نمادین» محسوب میشود؛ یعنی تلاش برای فروکاستن ارزشهای دینی به سطح طنز و سرگرمی.
2️⃣دوگانهسازی میان حاکمیت دینی و مردم:
وقتی عروسکهایی با اسامی مذهبی در بستر رسمی جامعه اسلامی تولید و پخش میشوند، برای مخاطب عام این پرسش بهوجود میآید: «چطور در نظامی دینی، چنین تمسخرهایی آزاد است؟» این پرسش، دقیقاً همان نقطهای است که طراحان #عملیات_نرم بهدنبال آناند؛ ایجاد دوگانگی میان دینداران و نظام دینی. از یکسو #احساسات_مذهبی مردم جریحهدار میشود و از سوی دیگر، نبود واکنش سریع حاکمیت، به بیتفاوتی یا تناقض تعبیر میگردد.
3️⃣فرهنگسازی تدریجی از مسیر طنز:
#طنز یکی از مؤثرترین ابزارهای #نفوذ_فرهنگی است. در فضای مجازی، شوخیها نه تنها موجب خنده، بلکه حامل هنجارسازی جدیدند. وقتی نامهای مقدس در قالبهای طنزآمیز وارد فرهنگ روزمره میشوند، حساسیت عمومی نسبت به مرزهای تقدس کاهش مییابد. در ظاهر «طنز» است، اما در عمق، پروژهی عادیسازی بیحرمتی نرم به نمادهای دینی جریان دارد.
4️⃣غیبت راهبرد در حکمرانی فرهنگی:
پدیدههایی از این دست، بیش از آنکه محصول دشمن خارجی باشند، حاصل خلأ داخلی در #سیاستگذاری_فرهنگی اند. نظام #حکمرانی_فرهنگی کشور هنوز فاقد سازوکار رصد، تحلیل و واکنش سریع به «#جریانهای_نمادین_مجازی» است. واکنشهای دیرهنگام، برخورد صرفاً قضایی یا سکوت نهادهای مسئول، نهتنها مسأله را حل نمیکند بلکه باعث تقویت #روایت_تقابل_دین_و_آزادی_اجتماعی میشود.
5️⃣ابعاد امنیت فرهنگی:
در کشور ما که #هویت_دینی_و_انقلابی بخشی از #مشروعیت_حاکمیت را تشکیل میدهد، هرگونه #عملیات_رسانهای بر محور نمادهای مذهبی، مستقیماً در حوزه #امنیت_فرهنگی تعریف میشود. اگر به چنین پدیدههایی صرفاً به عنوان شوخی نگاه شود، نتیجه آن سایش تدریجی اعتماد فرهنگی مردم و کاهش #اقتدار_نرم نظام دینی خواهد بود.
🔹در نهایت به نظر میرسد پدیده «مرتضی و مرضیه» را باید فراتر از یک #سرگرمی_مجازی دید؛ این یک زنگ هشدار برای #حاکمیت_فرهنگی است. استفاده از نمادهای دینی در قالب طنزهای سطحی، در ظاهر بیضرر و خندهدار است اما در واقع، ضربهای نرم به #وجدان_مذهبی جامعه و #سرمایه_معنوی نظام محسوب میشود.
🔻در مواجهه با چنین پدیدههایی، برخورد صرفاً قضایی کافی نیست؛ باید با نگاه #حکمرانی_فرهنگی سه مسیر همزمان پیگیری شود:
1️⃣بازتعریف خطوط قرمز نمادین در فضای فرهنگی: #نهادهای_فرهنگی باید فهرستی از نمادها و اسامی دارای حرمت اجتماعی و دینی را شناسایی و حفاظت کنند.
2️⃣رصد هوشمند تولیدات مردمی: لازم است سامانههای #رصد_فرهنگی بتوانند پدیدههای مشابه را در مراحل اولیه شناسایی و تحلیل کنند، پیش از آنکه تبدیل به #بحران _رسانهای شوند.
3️⃣تولید محتوای جایگزین و ایجابی: باید عروسکها، انیمیشنها و کاراکترهای بومی با بار مثبت دینی و اخلاقی تولید شوند تا مخاطب جوان، نیاز خود به طنز و سرگرمی را در چارچوب سالم پاسخ دهد.
🔸باید گفت که در شرایطی که کشور هنوز در فضای پس از جنگ اخیر قرار دارد و سایهی تهدید نظامی و رسانهای همچنان بر سر ملت سنگینی میکند، هرگونه شکاف در #انسجام_فرهنگی و اعتقادی جامعه، بزرگترین فرصت برای دشمنان ایران اسلامی است.
🔹پدیدههایی از جنس «مرتضی و مرضیه» اگر بهدرستی مدیریت نشوند، میتوانند همان نقشی را در عرصه نرم ایفا کنند که بمب و موشک در عرصه سخت دارند: #تضعیف_روحیه، #سایش_اعتماد، و تخریب انسجام ملی. امروز، نبرد واقعی نه در مرزهای جغرافیایی، بلکه در ذهن و احساس مردم جریان دارد.
🌐پژوهشکده مطالعات حکمرانی فرهنگی و اجتماعی
سایت | ایتا | بله | تلگرام
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
مجموعه ۵ جلدی زرسالاران یهودی
📌 استاد محمدی قائنی
در درس 《آیات الاحکام فقه امنیت》:
◽️ «فقه امنیت» بهجای تکیه بر نشانههای شکنندهی امنیّت ظاهری، معیار قرآنی-روایی امنیت صادق را میپذیرد: جمعِ ایمان و عدل در فاعل و فعل. هر امنیتی که بر ظلم استوار شود یا از ایمان تهی گردد، در منطق شریعت ناپایدار و خوفزا است، هرچند به ظاهر قوی بنماید. بر این مبنا، وظیفه فقه، صورتبندی ضوابط مداخله و ترسیم حدود آن است: تعریف دقیق موضوعات امنیتی در ساحتهای اجتماعی، سیاسی، اخلاقی، دینی و اطلاعاتی؛ اجرای قواعد لاضرر، لاحرج، نفی سبیل، اضطرار، اکراه، تقیه، اهم و مهم، حفظ نظام و تعزیرات حکومتی در چارچوب ضرورت و تناسب؛ و پاسداشت حریم خصوصی و منع تجسس جز در فرض تهدید قابل اثبات علیه امنیت عمومی. بدینگونه، امنیت از ابزار تحکم بودن به شرط قوام حیات جمعی عادلانه» تبدیل میشود؛ امنیتی که اعتماد میآورد، خوف را میزداید و با هدایت جمع میشود: «أُولئِکَ لَهُمُ الأَمنُ وَهُم مُهتَدون» (انعام:۸۲).
💠 مــرکـز علمی-پـژوهشی
دیــــــــــن و تــــــــمــــــــــدن
➕ DinVaTamadon.ir
➕ @DinVaTamadon
صفحه ویراستی دکتر وحید راعی
https://virasty.com/Dr_vahid_raei_Nsjze/1759584447487368076
مطالعات امنیت ملی
https://virasty.com/Dr_Vahid_Raei_NSJ/1760793627615192274
مهشکن
https://virasty.com/Dr_Raei_Mehshekan/1751227889766699032
قفقاز دیار اسلام
https://virasty.com/Dr_Raei_Qafqas_Islam_dyari/1755305106723960196