🍌 خبر فناوری | هوش مصنوعی در سلامت
هوش مصنوعی از بوی موز میفهمد طبیعی رسیده یا با مواد شیمیایی!
آیا میتوان بدون بریدن یا پوستکندن موز، فهمید که بهصورت طبیعی رسیده یا با کمک مواد شیمیایی؟
پژوهشگران سامانهای هوشمند ساختهاند که با بررسی گازهای منتشرشده از میوه، شیوه رسیدن آن را تشخیص میدهد.
🔍 راز این فناوری چیست؟
میوهها هنگام رسیدن، ترکیبات گازی مختلفی آزاد میکنند. حسگرهای مخصوص این گازها را شناسایی میکنند و هوش مصنوعی با تحلیل الگوی آنها، نوع رسیدگی موز را تشخیص میدهد.
نکته جالب اینکه این فرایند بدون آسیبزدن به میوه انجام میشود.
💡 چه کاربردی دارد؟
این فناوری میتواند در آینده به کنترل کیفیت میوهها در بازار، انبارها و مراکز توزیع کمک کند؛ البته تشخیص شیوه رسیدن، بهتنهایی به معنای تعیین سالم یا ناسالم بودن میوه نیست.
🔗 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s41598-026-76940-9
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #فناوری_سلامت #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
@neuronrc
🧠 ابزار پژوهشی | هوش مصنوعی در سلامت
از یک تصویر آندوسکوپی تا نمونههای متعدد؛ هوش مصنوعی به آموزش بیماریهای نادر کمک میکند!
تصور کنید پزشک برای یادگیری تشخیص یک بیماری نادر گوارشی، تنها چند تصویر محدود در اختیار داشته باشد. آیا هوش مصنوعی میتواند تصاویر آموزشی بیشتری از همان بیماری تولید کند؟
پژوهشگران با توسعه سامانهای به نام EndoRare نشان دادهاند که میتوان با استفاده از یک تصویر واقعی آندوسکوپی، تصاویر مصنوعی متنوعی از ضایعات نادر گوارشی تولید کرد.
🔍 این فناوری چگونه کار میکند؟
سامانه ابتدا ویژگیهای مهم ضایعه را از تصویر اصلی استخراج میکند؛ سپس با کمک هوش مصنوعی مولد، تصاویر تازهای میسازد که ویژگیهای اصلی بیماری را حفظ میکنند، اما از نظر ظاهر و جزئیات متفاوتاند.
🎯 چه کاربردی دارد؟
این فناوری میتواند به دو مشکل مهم کمک کند:
▪️ کمبود تصاویر پزشکی برای آموزش مدلهای تشخیص بیماریهای نادر
▪️ محدودبودن نمونههای آموزشی برای پزشکان و دانشجویان پزشکی
در پژوهش انجامشده، استفاده از تصاویر تولیدشده با بهبود عملکرد برخی مدلهای تشخیصی همراه بود. همچنین در یک ارزیابی مقدماتی، پزشکان کمتجربه پس از مشاهده این تصاویر، عملکرد بهتری در شناسایی ضایعات نشان دادند.
💡 کد پژوهش نیز منتشر شده است!
پژوهشگران کد سامانه EndoRare را در گیتهاب در دسترس قرار دادهاند تا علاقهمندان بتوانند روش تولید تصاویر و ارزیابی کیفیت آنها را بررسی کنند.
⚠️ این ابزار فعلاً یک چارچوب پژوهشی است، نه نرمافزار آماده استفاده بالینی. دادههای اصلی عمومی نیستند و مخزن کد نیز هنوز مجوز نرمافزاری مشخصی ندارد.
📚 مقاله علمی: Nature Communications، اکتبر ۲۰۲۶
🔗 دسترسی به کد:
https://github.com/Jia7878/EndoRare
🔗 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s41467-026-78492-y
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #آندوسکوپی #هوش_مصنوعی_مولد #ابزار_پژوهشی
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🍂@NeuronRC
🇮🇷 پژوهش ایرانی | هوش مصنوعی در سلامت
کشف یک ترکیب طبیعی امیدوارکننده برای درمان آریتمی قلب با کمک هوش مصنوعی
پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با همکاری دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مؤسسه علوم پزشکی وارستگان، با استفاده از یادگیری ماشین یک ترکیب طبیعی را بهعنوان نامزد اولیه توسعه داروهای ضدآریتمی قلب شناسایی کردند.
این پژوهش با مشارکت سینا خسروی، فاطمه یارمحمدی، مهدی حاتمیپور و همکاران، در نشریه Scientific Reports منتشر شده است.
🔍 سؤال اصلی پژوهش چه بود؟
آیا هوش مصنوعی میتواند از میان هزاران ترکیب طبیعی، موادی را شناسایی کند که احتمالاً بر کانال سدیمی NaV1.5 اثر میگذارند؟
این کانال در انتقال پیامهای الکتریکی قلب نقش دارد و یکی از اهداف دارویی برای کنترل اختلالات ریتم قلب، از جمله فیبریلاسیون دهلیزی، محسوب میشود.
🔬 پژوهشگران چه کردند؟
پژوهشگران ابتدا اطلاعات ۱٬۵۱۲ مهارکننده شناختهشده کانال NaV1.5 را از پایگاه ChEMBL گردآوری کردند.
سپس سه الگوریتم یادگیری ماشین شامل LightGBM، XGBoost و جنگل تصادفی را آموزش دادند و عملکرد آنها را با جداسازی ترکیبات بر اساس ساختار شیمیایی ارزیابی کردند.
مدلهای توسعهیافته برای غربالگری مجازی ۱۰۰٬۴۰۴ ترکیب طبیعی به کار رفتند. ترکیبات منتخب نیز با شبیهسازی مولکولی و پیشبینی ویژگیهای دارویی بررسی شدند.
نتایج چه بود؟
▪️ مدل LightGBM بهترین عملکرد را داشت و در مجموعه آزمون مستقل از نظر ساختار شیمیایی، ضریب همبستگی متیوز (MCC) برابر با ۰٫۶۶ کسب کرد. این معیار کیفیت طبقهبندی را نشان میدهد و معادل دقت ۶۶ درصدی نیست.
▪️ از میان بیش از ۱۰۰ هزار ترکیب طبیعی، ۱۰ ترکیب نامزد انتخاب شدند. در بررسیهای تکمیلی، ترکیبی به نام Piperaduncin C نتایج محاسباتی امیدوارکنندهای نشان داد.
▪️ این ترکیب در شبیهسازیها، اتصال پایداری به هدف مولکولی داشت و انرژی اتصال پیشبینیشده آن مطلوبتر از داروی کینیدین بود. ارزیابی رایانهای همچنین احتمال نسبتاً پایینتری از برخی خطرات دارویی مرتبط با کانال hERG را پیشنهاد کرد.
⚠️ چقدر میتوان به نتایج اعتماد کرد؟
این مقاله داوریشده است و از چند روش محاسباتی برای بررسی ترکیبات استفاده میکند؛ اما تمام نتایج در محیط رایانهای به دست آمدهاند.
هنوز اثر واقعی Piperaduncin C بر کانال سدیمی در آزمایشگاه، ایمنی آن و تواناییاش در درمان آریتمی قلب تأیید نشده است.
بنابراین این ترکیب فعلاً یک نامزد پژوهشی است، نه داروی جدید یا درمان اثباتشده.
چرا این پژوهش مهم است؟
کشف دارو از میان ترکیبات طبیعی معمولاً به بررسی تعداد زیادی مولکول نیاز دارد.
این مطالعه نشان میدهد چگونه میتوان با ترکیب یادگیری ماشین و مدلسازی مولکولی، گزینههای امیدوارکننده را برای آزمایشهای بعدی اولویتبندی کرد.
همکاری پژوهشگران حوزههای داروسازی، فناوری اطلاعات سلامت و مهندسی کامپیوتر در ایران نیز نمونهای از ظرفیت پژوهشهای میانرشتهای در کشف دارو با هوش مصنوعی است.
شناسنامه پژوهش
دانشگاههای همکار: دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مؤسسه علوم پزشکی وارستگان
کشور: ایران
نشریه: Scientific Reports، از مجموعه Nature Portfolio
نوع پژوهش: مطالعه محاسباتی کشف دارو با یادگیری ماشین و مدلسازی مولکولی
وضعیت انتشار: داوریشده؛ نسخه انتشار زودهنگام ناشر
📊 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s41598-026-76489-7
#پژوهش_ایرانی #هوش_مصنوعی_در_سلامت #بیماری_های_قلبی #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
💡@NeuronRC
🌍 خبر | هوش مصنوعی در سلامت
سازمان جهانی بهداشت نقشه راه هوش مصنوعی در سلامت اروپا تا سال ۲۰۳۳ را بررسی میکند
دفتر منطقهای اروپای سازمان جهانی بهداشت (WHO) در نشست ۲۷ تا ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ تا ۷ آبان ۱۴۰۵) در کپنهاگ دانمارک، پیشنویس نقشه راه هوش مصنوعی در سلامت برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۳ را بررسی خواهد کرد.
🔍 این نقشه راه با هدف هدایت توسعه و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در نظامهای سلامت مطرح شده و موضوعاتی مانند ایمنی بیمار، حفاظت از دادههای سلامت، شفافیت و حکمرانی فناوری را دربرمیگیرد.
⚠️ این سند فعلاً در مرحله بررسی قرار دارد و هنوز تصویب نهایی آن اعلام نشده است.
💡 اهمیت این رویداد در حرکت از توسعه الگوریتمهای پزشکی به سمت تدوین سیاستها و چارچوبهای نظارتی برای استفاده ایمن و قابلاعتماد از هوش مصنوعی است؛ موضوعی که میتواند برای سیاستگذاری سلامت دیجیتال در ایران نیز مورد توجه قرار گیرد.
🔗 برنامه رسمی سازمان جهانی بهداشت:
https://www.who.int/europe/about-us/governance/regional-committee/76th-session-of-the-who-regional-committee-for-europe
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #سازمان_جهانی_بهداشت #حکمرانی_هوش_مصنوعی #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🍂@NeuronRC
🧠 ابزار پژوهشی | هوش مصنوعی در سلامت
تبدیل خودکار برگههای شنواییسنجی به دادههای قابل تحلیل با هوش مصنوعی!
تصور کنید یک مرکز شنواییسنجی هزاران گزارش اسکنشده از نتایج آزمایش شنوایی بیماران داشته باشد. استخراج دستی اطلاعات این برگهها چقدر زمان میبرد؟
پژوهشگران ابزاری متنباز به نام VotingOCR منتشر کردهاند که میتواند اطلاعات گزارشهای شنواییسنجی را از تصاویر استخراج و به دادههای ساختیافته تبدیل کند.
🔍 این ابزار چگونه کار میکند؟
سامانه با ترکیب پردازش تصویر و فناوری تشخیص نوری نویسهها (OCR)، اطلاعات ثبتشده در جدولهای شنواییسنجی را شناسایی میکند.
ویژگی جالب آن استفاده از روش «رأیگیری» است؛ یعنی چند روش پردازش و تشخیص متن، یک داده را بررسی میکنند تا احتمال خطای استخراج کاهش یابد.
💡 چه کاربردی دارد؟
▪️ دیجیتالیکردن گزارشهای قدیمی شنواییسنجی
▪️ تبدیل اطلاعات آزمایشها به فایل اکسل برای تحلیل و پژوهش
▪️ کاهش ورود دستی دادهها و آمادهسازی اطلاعات برای مطالعات سلامت
🔓 کد ابزار رایگان و متنباز است!
پژوهشگران کد این سامانه را با مجوز MIT در گیتهاب منتشر کردهاند.
⚠️ این ابزار فعلاً برای قالبهای مشخصی از گزارشها طراحی شده و ممکن است برای اسناد متفاوت به تنظیمات جدید نیاز داشته باشد. همچنین خروجی آن باید از نظر صحت اطلاعات بررسی شود و هنگام استفاده از گزارشهای واقعی، محرمانگی اطلاعات بیماران رعایت شود.
📚 مشخصات ابزار
نام: audiometry_VotingOCR
حوزه: پردازش اسناد پزشکی و شنواییسنجی
وضعیت: کد پژوهشی متنباز
🔗 مخزن رسمی و دسترسی به کد:
https://github.com/KwonDoRyoung/audiometry_VotingOCR
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #شنوایی_سنجی #پردازش_اسناد_پزشکی #ابزار_پژوهشی #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🍂@NeuronRC
🔬 پژوهش جدید | هوش مصنوعی در سلامت
کاهش خطاهای ساختگی هوش مصنوعی پزشکی از ۳۲ به ۱۰ درصد با چارچوب CARE-Med
پژوهشگران دانشگاه آنوراگ هند و دانشگاه مجمعه عربستان سعودی، چارچوبی به نام CARE-Med توسعه دادهاند که برای کاهش پاسخهای فاقد پشتوانه علمی در مدلهای زبانی پزشکی طراحی شده است.
نتایج این پژوهش که ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه Scientific Reports منتشر شد، نشان میدهد بررسی پاسخها در برابر شواهد علمی میتواند خطاهای شناساییشده را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
🔍 سؤال اصلی پژوهش چه بود؟
مدلهای زبانی گاهی اطلاعات پزشکی نادرستی تولید میکنند که ظاهری کاملاً علمی و قانعکننده دارند؛ پدیدهای که به آن «توهم هوش مصنوعی» میگویند.
پژوهشگران بررسی کردند آیا ترکیب بازیابی منابع علمی، راستیآزمایی ادعاها و سنجش میزان اطمینان میتواند این مشکل را کاهش دهد.
🔬 پژوهشگران چه کردند؟
چارچوب CARE-Med ابتدا اطلاعات مرتبط را از منابع پزشکی بازیابی میکند، سپس پاسخ تولیدشده را با شواهد مقایسه میکند و میزان پشتیبانی منابع از ادعاها را میسنجد.
برای ارزیابی، از سه مجموعهداده معتبر پزشکی و زیستپزشکی MIMIC-III، PubMedQA و BioASQ استفاده شد.
عملکرد این چارچوب با یک مدل زبانی پایه و روش متداول تولید پاسخ مبتنی بر بازیابی اطلاعات (RAG) مقایسه شد.
📊 نتایج چه بود؟
▪️ نرخ پاسخهای فاقد پشتیبانی شواهد، طبق معیار مبتنی بر استنتاج زبان طبیعی (NLI)، در مدل پایه ۳۲ درصد و در CARE-Med به ۱۰ درصد رسید؛ یعنی کاهش نسبی ۶۸٫۸ درصدی.
▪️ در مقایسه با روش متداول RAG، این نرخ از ۲۱ به ۱۰ درصد کاهش یافت؛ معادل کاهش نسبی ۵۲٫۴ درصدی.
▪️ نتایج نشان داد افزودن مرحله راستیآزمایی و ارزیابی عدمقطعیت میتواند سازگاری پاسخهای پزشکی با شواهد بازیابیشده را بهبود دهد.
⚠️ چقدر میتوان به نتایج اعتماد کرد؟
این مطالعه داوریشده است، اما معیار اصلی آن میزان پشتیبانی پاسخها از شواهد با استفاده از NLI بود، نه نرخ واقعی خطاهای پزشکی در محیط درمان.
حتی پس از استفاده از CARE-Med نیز ۱۰ درصد پاسخها طبق این معیار فاقد پشتیبانی بودند.
همچنین عملکرد بهتر در بنچمارکهای پژوهشی، به معنای تأیید ایمنی سامانه برای تصمیمگیری مستقل درباره بیماران نیست.
چرا این پژوهش مهم است؟
این مطالعه نشان میدهد اتصال یک مدل زبانی به منابع پزشکی، بهتنهایی برای اعتماد به پاسخهای آن کافی نیست.
سامانه باید بتواند بررسی کند که آیا ادعاهای تولیدشده واقعاً با شواهد علمی پشتیبانی میشوند یا خیر.
این رویکرد برای توسعه دستیارهای پزشکی فارسی، سامانههای پاسخگویی مبتنی بر اسناد سلامت و عاملهای هوش مصنوعی قابلاعتماد نیز ارزش پژوهشی دارد.
💡 شناسنامه پژوهش
نویسندگان: Sudheer Reddy و Shirina Samreen
دانشگاههای همکار: دانشگاه آنوراگ، هند؛ دانشگاه مجمعه، عربستان سعودی
نشریه: Scientific Reports، از مجموعه Nature Portfolio
تاریخ انتشار: ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۴ آبان ۱۴۰۵)
نوع پژوهش: توسعه و ارزیابی محاسباتی چارچوب هوش مصنوعی پزشکی
وضعیت انتشار: داوریشده؛ نسخه انتشار زودهنگام ناشر
📚 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s41598-026-75909-y
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #توهم_هوش_مصنوعی #هوش_مصنوعی_اعتمادپذیر #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🔗@NeuronRC
🧠 آموزش هوش مصنوعی | هوش مصنوعی در سلامت
وقتی هوش مصنوعی با اطمینان اطلاعات اشتباه میدهد؛ «توهم هوش مصنوعی» چیست؟
تصور کنید از یک دستیار هوش مصنوعی درباره عوارض یک دارو سؤال میکنید. پاسخ، دقیق و علمی به نظر میرسد؛ حتی ممکن است نام چند پژوهش معتبر را هم ذکر کند.
اما وقتی منابع را بررسی میکنید، متوجه میشوید بعضی از آنها اصلاً وجود ندارند یا اطلاعات ارائهشده با واقعیت مطابقت ندارد!
🔍 توهم هوش مصنوعی چیست؟
به این پدیده «توهم هوش مصنوعی» (AI Hallucination) میگویند؛ زمانی که یک مدل هوش مصنوعی اطلاعات نادرست، ساختگی یا بدون پشتوانه معتبر تولید میکند، اما آنها را مانند اطلاعات واقعی ارائه میدهد.
نکته مهم این است که هوش مصنوعی ممکن است پاسخ اشتباه را با همان لحن مطمئنی بیان کند که یک پاسخ درست را ارائه میدهد.
چرا این اتفاق میافتد؟
مدلهای زبانی اساساً برای پیشبینی و تولید متن آموزش دیدهاند، نه برای تضمین درستی تمام اطلاعات.
بنابراین ممکن است هنگام پاسخگویی، اطلاعات ناقص را با الگوهای آموختهشده ترکیب کنند و به نتیجهای برسند که ظاهراً منطقی، اما از نظر علمی نادرست است.
🏥چرا در پزشکی خطرناکتر است؟
توهم هوش مصنوعی ممکن است باعث شود:
▪️ یک دارو یا روش درمانی نامناسب پیشنهاد شود.
▪️ نتایج آزمایش بیمار بهاشتباه تفسیر شوند.
▪️ مقاله یا منبع علمی ساختگی بهعنوان سند معتبر معرفی شود.
▪️ اطلاعات مهم درباره عوارض یا تداخل داروها نادیده گرفته شود.
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🍂@NeuronRC
🔬 پژوهش جدید | هوش مصنوعی در سلامت
وقتی راهنمای پزشکی در اختیار هوش مصنوعی قرار میگیرد، پاسخهای تخصصی دقیقتر میشوند!
پژوهشگران دانشگاه دیچله ترکیه در مطالعهای تازه، عملکرد سه مدل ChatGPT، Claude و DeepSeek را در پاسخگویی به مسائل تخصصی دندانپزشکی بررسی کردند.
نتایج این پژوهش که در نشریه Scientific Reports منتشر شده، نشان میدهد ارائه راهنمای علمی معتبر به مدلهای زبانی میتواند کیفیت پاسخها و میزان انطباق آنها با توصیههای تخصصی را بهبود دهد.
🔍 سؤال اصلی پژوهش چه بود؟
آیا مدلهای زبانی هنگامی که به متن کامل یک راهنمای بالینی معتبر دسترسی دارند، تصمیمهای مناسبتری پیشنهاد میکنند؟
موضوع مطالعه، تصمیمگیری درباره درمان ریشه دندان در بیمارانی بود که بهدلیل مصرف برخی داروها در معرض خطر استئونکروز فک، یعنی آسیب و ازبینرفتن بافت استخوانی فک، قرار دارند.
🔬 پژوهشگران چه کردند؟
پژوهشگران ۱۸ سناریوی فرضی دندانپزشکی طراحی کردند و از سه مدل هوش مصنوعی خواستند درباره آنها تصمیمگیری کنند.
در مرحله نخست، مدلها بدون دریافت متن کامل راهنما پاسخ دادند. در مرحله دوم، راهنمای تخصصی انجمن جراحان دهان و فک و صورت آمریکا در اختیار آنها قرار گرفت.
دو متخصص درمان ریشه، پاسخهای ناشناس را در پنج حوزه تصمیمگیری ارزیابی کردند.
نتایج چه بود؟
▪️ در ارزیابی اولیه، ChatGPT میانگین امتیاز ۴٫۶۸ و Claude امتیاز ۴٫۲۹ از ۵ را کسب کردند.
▪️ پس از ارائه راهنمای بالینی، میانگین امتیاز Claude به ۴٫۶۸ رسید و اختلاف معنادار اولیه آن با ChatGPT دیگر مشاهده نشد.
▪️ بیشترین بهبود اختصاصی در توصیههای مربوط به پیگیری بیمار، بهویژه در پاسخهای Claude، گزارش شد. DeepSeek در مجموع امتیاز پایینتری از دو مدل دیگر داشت.
⚠️ چقدر میتوان به نتایج اعتماد کرد؟
این پژوهش داوریشده است، اما تمام سناریوها فرضی بودند و هیچ بیمار واقعی در مطالعه حضور نداشت.
همچنین سناریوها، معیار داوری و متن ارائهشده به مدلها بر اساس یک راهنمای مشترک تنظیم شده بودند؛ بنابراین افزایش امتیاز لزوماً به معنای بهبود تصمیمگیری در شرایط واقعی درمان نیست.
چرا این پژوهش مهم است؟
این مطالعه نشان میدهد پاسخ یک مدل هوش مصنوعی فقط به توانایی خود مدل وابسته نیست؛ اطلاعات تخصصی و منابع معتبری که هنگام پاسخگویی در اختیار آن قرار میگیرند نیز اهمیت دارند.
برای توسعه دستیارهای پزشکی و دندانپزشکی فارسی، این یافته بر ضرورت استفاده از راهنماهای بالینی معتبر و ارزیابی مستقل پاسخها تأکید میکند.
شناسنامه پژوهش
دانشگاه: دانشگاه دیچله، دیاربکر، ترکیه
نویسندگان: Mehmet Ali Altunkum، Gizem Akın Tartuk، Tolga Mavigöz و Sadullah Kaya
نشریه: Scientific Reports، از مجموعه Nature Portfolio
نوع پژوهش: مطالعه مقایسهای مدلهای زبانی روی سناریوهای فرضی بالینی
وضعیت انتشار: مقاله داوریشده
📊 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s41598-026-78154-5
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #دندانپزشکی #مدل_های_زبانی_بزرگ #هوش_مصنوعی_اعتمادپذیر #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
💡@NeuronRC
🔬 پژوهش جدید | هوش مصنوعی در سلامت
هفت چتبات هوش مصنوعی در آزمون ایمنی پرتوی، عملکرد بهتری از پزشکان و دندانپزشکان داشتند!
پژوهشگران دانشگاه مرسین ترکیه در مطالعهای تازه، دانش پزشکان، دندانپزشکان و افراد عادی را درباره خطرات پرتو و اصول حفاظت در برابر آن با هفت سامانه هوش مصنوعی مقایسه کردند.
نتایج این پژوهش که در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه Scientific Reports منتشر شد، نشان داد چتباتها در پاسخ به پرسشهای نظری ایمنی پرتوی، امتیاز بالاتری از گروههای انسانی کسب کردند.
🔍 سؤال اصلی پژوهش چه بود؟
آیا چتباتهای هوش مصنوعی میتوانند به پرسشهای تخصصی درباره خطرات پرتو و اصول حفاظت در برابر آن، دقیقتر از پزشکان، دندانپزشکان و افراد جامعه پاسخ دهند؟
🔬 پژوهشگران چه کردند؟
پژوهشگران پرسشنامهای شامل ۲۵ سؤال چندگزینهای درباره ایمنی پرتوی تهیه کردند.
۳۴۴ نفر از گروههای پزشکی، دندانپزشکی و عموم مردم در آزمون شرکت کردند.
همان سؤالات از هفت سامانه شامل ChatGPT-5، ChatGPT-4o، Claude، Gemini، DeepSeek، Microsoft Copilot و Perplexity پرسیده شد.
پژوهشگران همچنین پایداری پاسخهای مدلها را در زمانهای مختلف بررسی کردند.
نتایج چه بود؟
▪️ دقت پاسخ چتباتها بین ۸۰ تا ۹۰٫۶۷ درصد بود؛ درحالیکه این میزان در گروههای انسانی بین ۳۲ تا ۶۰ درصد گزارش شد.
▪️ در میان سامانههای بررسیشده، Microsoft Copilot بالاترین و Perplexity پایینترین دقت را داشتند. پزشکان و دندانپزشکان نیز عملکرد بهتری از افراد عادی نشان دادند، اما اختلاف معناداری میان این دو گروه حرفهای مشاهده نشد.
▪️ عملکرد بیشتر چتباتها در زمانهای مختلف نسبتاً پایدار بود؛ بااینحال، پاسخهای ChatGPT-5 تغییر معناداری در طول زمان نشان دادند.
⚠️ چقدر میتوان به نتایج اعتماد کرد؟
این مقاله داوریشده است، اما پژوهشگران فقط دانش نظری را با پرسشهای چندگزینهای ارزیابی کردند.
عملکرد بهتر در چنین آزمونی به معنای توانایی بیشتر در تصمیمگیری بالینی، تفسیر تصاویر پزشکی یا رعایت عملی اصول حفاظت پرتوی نیست.
نتایج همچنین به نسخه مدلها و شرایط اجرای آزمون وابستهاند.
چرا این پژوهش مهم است؟
ایمنی پرتوی در تصویربرداری پزشکی و دندانپزشکی اهمیت زیادی دارد و آگاهی از اصول آن میتواند به کاهش مواجهه غیرضروری با پرتو کمک کند.
این مطالعه نشان میدهد چتباتهای هوش مصنوعی میتوانند ابزارهای کمکی مفیدی برای آموزش و مرور مفاهیم ایمنی پرتوی باشند.
برای دانشگاههای علوم پزشکی ایران نیز ارزیابی نسخههای فارسی این ابزارها و طراحی محتوای آموزشی معتبر میتواند زمینه مناسبی برای پژوهش باشد.
شناسنامه پژوهش
پژوهشگران: Hazal Karslıoğlu، Fatıma Sümeyra Çetin و Halil Altun
مرکز پژوهشی: دانشکده دندانپزشکی دانشگاه مرسین، ترکیه
نشریه: Scientific Reports، از مجموعه Nature Portfolio
نوع پژوهش: مطالعه مقایسهای پرسشنامهای
📊 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s41598-026-77832-8
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #ایمنی_پرتوی #دندانپزشکی #آموزش_پزشکی #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
@neuronrc
🔬 پژوهش جدید | هوش مصنوعی در سلامت
آشنایی با هوش مصنوعی کافی نیست؛ دانشجویان پرستاری در مهارت عملی ضعف بیشتری دارند!
پژوهشگران دانشگاههای استان هوبئی چین در مطالعهای روی ۶۸۴ دانشجوی پرستاری بررسی کردند که این دانشجویان تا چه اندازه برای استفاده از هوش مصنوعی در فعالیتهای حرفهای آینده آمادهاند.
نتایج پژوهش که در نشریه Frontiers in Medicine منتشر شده، نشان میدهد دانشجویان از نظر شناخت مفاهیم هوش مصنوعی وضعیت بهتری دارند، اما در شایستگی استفاده عملی از آن امتیاز پایینتری کسب کردهاند.
🔍 سؤال اصلی پژوهش چه بود؟
آیا دانشجویان پرستاری فقط با هوش مصنوعی آشنا هستند یا برای استفاده مؤثر و مسئولانه از آن در محیطهای سلامت نیز آمادگی دارند؟
🔬 پژوهشگران چه کردند؟
در این مطالعه مقطعی، ۶۸۴ دانشجوی پرستاری از دو دانشگاه چین با استفاده از پرسشنامه استاندارد آمادگی هوش مصنوعی پزشکی ارزیابی شدند.
پرسشنامه چهار حوزه شناخت، شایستگی، نگرش به آینده و اخلاق را میسنجید. پژوهشگران همچنین ارتباط تجربه آموزشی و میزان استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را با امتیاز آمادگی بررسی کردند.
📊 نتایج چه بود؟
▪️ میانگین آمادگی هوش مصنوعی ۳٫۴۷ از ۵ بود. حوزه شناخت با امتیاز ۳٫۵۷ بالاترین و شایستگی عملی با امتیاز ۳٫۳۲ پایینترین میانگین را داشت.
▪️ دانشجویانی که آموزش هوش مصنوعی دیده بودند، میانگین امتیاز بالاتری نسبت به سایر دانشجویان داشتند؛ ۳٫۵۸ در برابر ۳٫۴۳.
▪️ سطح تحصیلات، سابقه برنامهنویسی و فراوانی استفاده از مدلهای زبانی با آمادگی بیشتر ارتباط داشتند. مدل آماری پژوهش توانست ۳۳٫۳ درصد از تفاوت امتیازها را توضیح دهد.
💡 چرا این پژوهش مهم است؟
ورود هوش مصنوعی به پرستاری فقط به خرید نرمافزار و تجهیزات جدید نیاز ندارد؛ نیروی انسانی نیز باید بتواند از این ابزارها بهدرستی استفاده کند، محدودیتهای آنها را بشناسد و خطاهای احتمالی را تشخیص دهد.
این یافتهها برای دانشگاههای علوم پزشکی ایران نیز قابل توجهاند؛ بهویژه در طراحی آموزشهای عملی سواد هوش مصنوعی برای دانشجویان پرستاری.
شناسنامه پژوهش
پژوهشگران: Hui Qin، Tao Zeng و Lu Liu
مرکز پژوهشی: دانشگاه فناوری جینگچو، استان هوبئی، چین؛ با مشارکت دانشجویان دو دانشگاه
نشریه: Frontiers in Medicine
نوع پژوهش: مطالعه مقطعی پرسشنامهای
📚 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.3389/fmed.2026.2007016
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #آموزش_پرستاری #سواد_هوش_مصنوعی #سلامت_دیجیتال #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🔗@NeuronRC
🔬 پژوهش جدید | هوش مصنوعی در سلامت
هوش مصنوعی عاملمحور، ثبت عوارض ایمنیدرمانی سرطان را سریعتر و دقیقتر کرد
پژوهشگران دانشکده پزشکی هاروارد، مؤسسه سرطان دانا-فاربر، مجموعه درمانی Mass General Brigham و چند مرکز دانشگاهی دیگر در آمریکا و هلند، سامانهای مبتنی بر هوش مصنوعی عاملمحور طراحی کردهاند که به شناسایی و ثبت عوارض ناشی از ایمنیدرمانی سرطان کمک میکند. نتایج این پژوهش که ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه Nature Cancer منتشر شده، نشان میدهد استفاده از این سامانه در کنار نیروی انسانی میتواند سرعت و هماهنگی بررسی پروندههای پزشکی را بهبود دهد.
🔍 سؤال اصلی پژوهش چه بود؟
آیا هوش مصنوعی میتواند از میان یادداشتهای بالینی بیماران سرطانی، عوارض ایمنیدرمانی را شناسایی کند و به کارشناسان در ثبت دقیقتر و سریعتر این عوارض کمک کند؟
🔬 پژوهشگران چه کردند؟
سامانهای متشکل از شش عامل تخصصی هوش مصنوعی توسعه یافت که اطلاعات مربوط به شش نوع عارضه، از جمله التهاب ریه، کبد، روده، تیروئید و عضله قلب را استخراج میکرد.
مطالعه در سه مرحله انجام شد: ارزیابی گذشتهنگر روی ۲۶۳ یادداشت بالینی آزمون، اجرای آزمایشی آیندهنگر روی ۸۸۴ یادداشت طی سه ماه و مقایسه عملکرد ۱۷ کارشناس پژوهش بالینی هنگام بررسی پروندهها با کمک هوش مصنوعی و بدون آن.
📊 نتایج چه بود؟
▪️ در آزمون گذشتهنگر، امتیاز F1 سامانه برای شناسایی عوارض فعال به ۰٫۹۲ رسید؛ اما این شاخص برای درجهبندی شدت عوارض ۰٫۶۶ بود. F1 معیاری برای ارزیابی توازن میان شناسایی درست موارد و پرهیز از اعلام موارد نادرست است.
▪️ در ارزیابی آیندهنگر، امتیاز F1 به محدوده ۰٫۷۲ تا ۰٫۷۹ کاهش یافت؛ نشانهای از اینکه عملکرد مدل در محیط واقعی میتواند با آزمونهای اولیه متفاوت باشد.
▪️ استفاده از هوش مصنوعی، زمان میانه بررسی هر یادداشت را ۴۳٫۵ درصد کاهش داد. همچنین میزان تطابق کامل ثبتها با پاسخ مرجع از ۱۹٫۴ به ۲۵٫۹ درصد افزایش یافت و توافق میان کارشناسان نیز بهبود پیدا کرد.
⚠️ چقدر میتوان به نتایج اعتماد کرد؟
این پژوهش علاوه بر آزمون گذشتهنگر، شامل ارزیابی آیندهنگر و مطالعه تصادفی متقاطع با کارشناسان بود؛ بااینحال، تمام مراحل در یک نظام سلامت انجام شدهاند و اعتبارسنجی مستقل در مراکز دیگر صورت نگرفته است.
همچنین پژوهش، بهبود پیامدهای درمانی بیماران را بررسی نکرده است. بنابراین نتایج فعلاً از کاربرد سامانه برای کمک به بررسی و ثبت عوارض پشتیبانی میکنند، نه جایگزینی قضاوت بالینی پزشک.
💡 چرا این پژوهش مهم است؟
بخش زیادی از اطلاعات مربوط به عوارض درمان سرطان در یادداشتهای متنی پزشکان ثبت میشود و بررسی دستی آنها زمانبر است.
این مطالعه نشان میدهد هوش مصنوعی عاملمحور، با استخراج اطلاعات و ارائه شواهد قابل بررسی، میتواند بخشی از این کار را برای کارشناسان آسانتر کند.
چنین رویکردی برای مراکز سرطان و سامانههای پایش ایمنی دارو در ایران نیز قابل بررسی است؛ البته به شرط ارزیابی مستقل با پروندههای فارسی، دادههای بومی و نظارت متخصصان.
📚 شناسنامه پژوهش
دانشگاهها و مراکز همکار: دانشکده پزشکی هاروارد، مؤسسه سرطان دانا-فاربر، Mass General Brigham، دانشگاه براون، دانشگاه ماستریخت، MIT، دانشگاه پیتسبورگ و مراکز پژوهشی همکار آمریکا
نشریه: Nature Cancer
تاریخ انتشار: ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
نوع پژوهش: مطالعه چندمرحلهای شامل ارزیابی گذشتهنگر، اعتبارسنجی آیندهنگر و مطالعه تصادفی متقاطع
وضعیت انتشار: مقاله علمی داوریشده، دسترسی آزاد
🔗 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s43018-026-01264-6
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #هوش_مصنوعی_عامل_محور #سرطان #ایمنی_درمانی #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🍂@NeuronRC
🔬 پژوهش جدید | هوش مصنوعی در سلامت
آیا هوش مصنوعی هرچه بیشتر فکر کند، تشخیص پزشکی دقیقتری میدهد؟
پژوهشی تازه در نشریه Nature Communications نشان داده است که مدلهای هوش مصنوعی مجهز به قابلیت استدلال، اگرچه در تشخیص بیماریها عملکرد بهتری دارند، ممکن است تشخیصهای اشتباه بیشتری نیز مطرح کنند.
این مطالعه با مشارکت پژوهشگران دانشگاه هنگکنگ، دانشگاه تسینگهوا، دانشکده پزشکی هاروارد و چند مرکز علمی دیگر در چین و آمریکا انجام شده است.
🔍 سؤال اصلی پژوهش چه بود؟
آیا مدلهای هوش مصنوعی استدلالی که پیش از پاسخدادن مراحل بیشتری از تحلیل را طی میکنند، در تشخیص بیماریها دقیقتر و قابلاعتمادتر از مدلهای زبانی معمولی هستند؟
🔬 پژوهشگران چه کردند؟
محققان مجموعه ارزیابی AIMS-LDR را با استفاده از ۲٬۹۷۸ پرونده واقعی بیماران، شامل دادههای MIMIC-IV و eICU، طراحی کردند.
آنها شش جفت مدل هوش مصنوعی را در حالت استدلالی و غیراستدلالی، در ۱۲ تخصص پزشکی مقایسه کردند. همچنین در مطالعهای با مشارکت ۱۵ پزشک، عملکرد تشخیص با همکاری پزشک و هوش مصنوعی بررسی شد.
📊 نتایج چه بود؟
▪️ مدلهای استدلالی در تشخیص اصلی بیماری و پیشنهاد تشخیصهای افتراقی مرتبط عملکرد بهتری داشتند؛ اما بیش از ۳۴ درصد تشخیص مثبت کاذب بیشتری تولید کردند. یعنی بیماریهایی را مطرح کردند که شواهد کافی برای تأیید آنها وجود نداشت.
▪️ تکرارپذیری پاسخهای این مدلها حدود ۴۰ درصد کمتر بود. به بیان ساده، وقتی یک پرونده چند بار بررسی میشد، احتمال دریافت پاسخهای یکسان کاهش پیدا میکرد.
▪️ وقتی مدل استدلالی برای پیشنهاد تشخیصها و پزشک برای بررسی اعتبار آنها به کار گرفته شد، دقت تشخیص ۲۰ درصد افزایش یافت و تشخیصهای مثبت کاذب ۴۴ درصد کاهش پیدا کرد.
⚠️ چقدر میتوان به نتایج اعتماد کرد؟
پژوهش از دادههای واقعی پروندههای پزشکی استفاده کرده و مدلها را در شرایط مختلف ارزیابی کرده است. بااینحال، آزمایشها در محیط کنترلشده و بهصورت گذشتهنگر انجام شدهاند.
هنوز مشخص نیست این نتایج در مواجهه مستقیم با بیماران و شرایط واقعی بیمارستان نیز تکرار شوند. بنابراین، افزایش دقت در این آزمایشها به معنای اثبات ایمنی استفاده مستقل از هوش مصنوعی برای تشخیص پزشکی نیست.
💡 چرا این پژوهش مهم است؟
این مطالعه یک نکته مهم را روشن میکند: توانایی بیشتر هوش مصنوعی در استدلال، لزوماً به معنای تصمیمگیری ایمنتر نیست.
برای استفاده از این فناوری در بیمارستانها، علاوه بر دقت تشخیص، باید میزان خطا، ثبات پاسخها و نقش پزشک در تأیید نتایج نیز ارزیابی شود.
این موضوع برای توسعه دستیارهای هوشمند پزشکی در ایران نیز اهمیت دارد؛ بهویژه سامانههایی که قرار است در تصمیمگیریهای حساس بالینی به پزشکان کمک کنند.
📚 شناسنامه پژوهش
دانشگاههای همکار: دانشگاه هنگکنگ، دانشگاه تسینگهوا، دانشکده پزشکی هاروارد، دانشگاه علم و فناوری جنوب چین، مؤسسه فناوری پکن، دانشگاه کالیفرنیا سانتاکروز و بیمارستان عمومی ماساچوست
نشریه: Nature Communications
تاریخ انتشار: ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
نوع پژوهش: مطالعه مقایسهای گذشتهنگر با ارزیابی مدلهای استدلالی و اعتبارسنجی با مشارکت پزشکان
وضعیت انتشار: داوریشده، دسترسی آزاد؛ نسخه پذیرفتهشده پیش از ویرایش نهایی ناشر
🔗 مقاله اصلی:
https://doi.org/10.1038/s41467-026-78520-x
#هوش_مصنوعی_در_سلامت #هوش_مصنوعی_استدلالی #تشخیص_پزشکی #ایمنی_بیمار #نورون
نورون | هوش مصنوعی در سلامت
رصد تحولات، فهم آینده سلامت
🍂@NeuronRC