(۷) اگر من مسئول بودم، هرگز پیمان NPT را امضا نمیکردم!
صفحات ۹۳ تا ۹۶ (با اندکی ویرایش)
______________________________________
حالا که داریم درباره قرارداد عدم گسترش سلاح هستهای (NPT) و مشارکت ایران در کارخانه غنیسازی #فرانسه (#یورودیف) صحبت میکنیم، بد نیست موضوع خیلی جالبی را برایتان بگویم که ببینید چه قدر بد به این قرارداد عمل کردند و بین کشورهای دارای سلاح هستهای و کشورهای فاقد #سلاح_هستهای چه قدر تبعیض هست.
وقتی یورودیف را میساختیم خوب یادم هست که هزینه و مشکلات زیادی داشتیم. این بزرگترین کارخانه #غنیسازی دنیا بود و درست است که اساس فنآوری آن شناخته شده بود ولی هنوز باید روی برخی ناشناختهها پژوهش میکردند تا درست شود. هزار و یک گرفتاری داشت، همین طوری نبود. بنابراین هزینه خیلی زیادی صرف پژوهش و توسعه تجهیزات آن میشد. خب پولش را چه کسی میداد؟ از سرمایه شرکت میدادند دیگر. یعنی ده درصدش را ما میدادیم.
فرانسویها برای آن که شرکت بتواند در فرانسه کارهایش را بکند قرارداد چندجانبهای بین کشورهای شریک در یورودیف نوشته بودند که این قرارداد همۀ چارچوب حقوقی و فنی و مالی و عدم اشاعه سلاح هستهای را پوشش داده بود. حق هم داشتند. این قرارداد را آوردند که کشورها امضا کنند. من شروع کردم به مخالفت. گفتم من این را امضا نمیکنم، برای این که یک جای آن نوشته بودند کشورهای سهامدار فاقد سلاح هستهای - یعنی #ایران، #ایتالیا، #اسپانیا و #بلژیک - باید تعهد کنند به هیچ عنوان از دانشی که از اداره این کارخانه به دست میآید، نباید برای ساختن سلاح هستهای استفاده کنند. من گفتم به یک شرط حاضرم این را امضا کنم به شرطی که فرانسه هم (به عنوان دارنده سلاح هستهای) این تعهد را بدهد که به هیچ عنوان و هیچگاه از فنآوری و محصول شرکت یورودیف استفادۀ نظامی نکند!
آخر فرانسه هر پیشرفت فنی برای ساختن این کارخانه را میتوانست فوراً بردارد و استفادۀ نظامی از آن بکند ولی ما نباید میکردیم، یعنی در واقع فرانسه میتوانست تسلیحات هستهایاش را به خرج ایران و ایتالیا و اسپانیا توسعه بدهد! من گفتم اگر فرانسه هم این تعهد را میپذیرد، من هم قبول میکنم و امضا میکنم. فرانسویها این تعهد را قبول نکردند و گفتند این تعهد خلاف پیمان NPT است، چون این پیمان برای شما فاقدان تسلیحات تکلیف روشن کرده، برای ما که تکلیفی روشن نکردهاند! راست راست میایستند و این حرفها را بیشرمانه در سطح بینالمللی میگویند و با تبلیغات و دستکاری و انحراف افکار عمومی دنیا میخواهند به کشورهای ضعیفتر زور بگویند. راستراست میایستادند و میگفتند «بله، ما هر کاری بخواهیم، میتوانیم بکنیم، اما شما نباید بکنید!».
من بهخوبی از همان ابتدا میدانستم که پذیرفتن نظرات من به وسیله فرانسوی ها امری غیر ممکن بود، چون با پذیرفتن این نظارت، دگم کشورهای دارنده سلاح اتمی در هم شکسته میشد و چارچوبی که بعد از سالها زحمت برای نظام عدم گسترش سلاحهای اتمی پرداخته بودند، در هم میریخت. ولی هدف نهایی من از پیش کشیدن این بحث چند نکته بود:
اولا به طور کلی هرجا که فرصت دست میداد سعی میکردم دست روی ماهیت یکجانبه نظام عدم گسترش تسلیحات اتمی بگذاریم و نشان دهیم که این ماهیت یکجانبه در روابط بینالمللی اختلال ایجاد میکند و به روابط منصفانه در زمینهٔ انرژی اتمی لطمه میزند.
ثانیا با توجه به سختگیری که در برابر آمریکاییها در زمینه موافقتنامه دو جانبه نشان میدادیم، سهلگیری در برابر فرانسه - که حالا دیگر طرف اصلی ما در زمینۀ انرژی اتمی بود - میتوانست تعبیرهای نابهجایی را در اذهان و مخصوصا در ذهن آمریکاییها القا کند و ما
باید نشان میدادیم که دربارۀ موارد مشابه - طرف ما هر که باشد ـ به یک نحو عمل میکنیم و در موضعگیریهای ما یکپارچگی و تداوم وجود دارد.
ثالثاً سعی من این بود که در قبال چشم پوشی از تقاضای خود، امتیازات دیگری از فرانسوی ها بگیرم، چه در این موافقتنامۀ چندجانبه و چه در سایر داد و ستدها و در روابط پیچیدهای که با آنها داشتیم و بالأخره میخواستم به دیگر شرکای مؤسسه ایتالیا، اسپانیا و بلژیک نشان دهم که اگرچه ما در نحوۀ شریک شدنمان در این شرکت با فرانسه همکاسه هستیم، ولی این همکاسه بودن باعث نمیشود که رأی و نظر مستقل خودمان را اعمال نکنیم و از منافع همۀ شرکا در مقابل فرانسه دفاع نکنیم.
در هر صورت بعد از نزدیک سه سال رفتوآمد و کشمکش و گفتوگو موفق شدم امتیازاتی از فرانسویها بگیرم و به تدریج متن تقریبا نهایی موافقتنامه آماده شد، ولی دیگر نمیدانم در نهایت چه شد.
— ادامه در مطلب بعد
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
— ادامه از مطلب قبل
تا موقعی که من مسئول سازمان انرژی اتمی بودم (آبان ۱۳۵۷)، موافقتنامه امضا نشده بود، چون متن آن میبایست در ایران برای بررسی به وزارتخانههای امور اقتصادی و دارایی و امور خارجه فرستاده میشد و این خود مقداری زمان میگرفت و من دیگر در خاطرم نیست چه شد. مطمئناً موافقتنامه امضا شده است، چون بدون آن کارها معوق میماند. ولی در چه زمانی و به چه ترتیبی دیگر نمیدانم.
من اصلا نمیفهمم چرا در NPT این تمایز را بین کشورهای دارنده و فاقد جنگافزار اتمی ایجاد کردند؟ باور کنید من همیشه با این قرارداد مخالف بودم و در ایران هم تعجب میکنم چرا اصلاً رفتند و امضا کردند؟ چرا ایران عضو این قرارداد شد؟ من هنگامی مسئولیت اتمی ایران را گرفتم که متأسفانه ایران این قرارداد را امضا کرده بود و گرنه هیچوقت نمیگذاشتم چنین اشتباهی صورت بگیرد. همیشه گفتهام با این قرارداد مخالفم چون منصفانه نیست. تازه همان مقدار منصفانهاش را هم کشورهای قدرتمند اجرا نمیکنند، چون قدرت دارند، ما چون قدرت نداریم، مجبوریم اجرا کنیم.
شکی نیست که این محدودیتها کشورهایی مانند ایران را از لحاظ اقتصادی در شرایط نابرابری نسبت به کشورهای دارنده آن فنآوریها قرار میداد. در واقع کشورهای دارای جنگافزار شرایط را طوری تعیین کرده بودند که از اشاعه سلاحهای اتمی جلوگیری کنند ولی تاوان اقتصادی آن را کشورهای فاقد سلاحهای اتمی باید میپرداختند. در قبال این جبههگیریهای کشورهای دارندۀ سلاح اتمی موضع ایران این بود که نظام عدم گسترش سلاحهای اتمی اگر هزینهای دارد - که داشت - این هزینه را لزوما باید کشورهای دارندۀ تسلیحات نظامی بپردازند، چون میخواهند امتیاز خود را حفظ کنند. این موضع البته یک موضع آکادمیک بود، چراکه نابرابری قدرت آن چنان زیاد بود که این حرف ما خریدار نداشت ولی در عمل، ما در این موضع خود تخفیفی قائل میشدیم و میگفتیم که حداقل هزینه مورد نظر بین دو طرف تقسیم شود. تازه این هم به صورت رسمی عملی نبود و آنها زیر بار نمیرفتند. بنابراین ما دیگر چارهای نداشتیم جز این که از این موضع خود فقط به عنوان یک ابزار برای چانهزنی استفاده کنیم؛ یعنی سعی کنیم در خارج از محور این درگیری، امتیازاتی از نوع دیگر به دست آوریم.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
فناوری هستهای ⚛️🇮🇷
فشار و تحریم مال تو، هرچی غنی شد مال من! امشب بیایید یه سر بریم #اورودیف، یعنی یکی از بزرگترین تأس
☝🏻☝🏻☝🏻
حالا که در خاطرات مرحوم دکتر #اعتماد صحبت از کارخونه غنیسازی #یورودیف (#اورودیف) شد، دوستان علاقهمند میتونن کلیپ این تأسیسات رو هم ببینن.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
آنچه خنثیشدنی نیست یقین، راهِ شهید است،
پاینده و مانا به جهان، نام شهید است؛
آنگه که بریزد به زمین خون بناحق،
همسان ذوالفقار به معرکه، کارِ شهید است؛
آن کس نکند خوف و نبازد هدف خویش،
در این ره پر بیم و خطر، یار شهید است؛
آرام بخواب دگر ای خوشمرام استاد،
کین شهر پرآشوب، پر از یاد شهید است.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
📌یک فعال هستهای دیگر از دانشگاه علم و صنعت به شهادت رسید
براساس اعلام دانشگاه علم و صنعت، مهندس سلیمان سلیمانی، دانشآموخته رشته مهندسی شیمی این دانشگاه و از فعالان صنعت هستهای کشورمان در حملات رژیم صهیونی به شهادت رسید
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
خواب عجیبی که در سحرگاه هفتم تیر ۱۳۶۰ در پاریس دیدم!
کتاب «گذری در تاریخ»؛
خاطرات دکتر علی اکبر صالحی، استاد و رئیس اسبق دانشگاه صنعتی شریف، وزیر اسبق امور خارجه و رئیس سابق سازمان انرژی اتمی ایران.
(ص ۹۸-۱۰۰ - با اندکی تلخیص)
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
پس از انتصاب دکتر عباسپور به وزارت نیرو من هم به عنوان مشاور ایشان مشغول به کار شدم. آن زمان دانشگاهها به سبب انقلاب فرهنگی تعطیل بود و بنابراین فرصت مناسبی فراهم شد تا در کنار ایشان روی برخی پروژهها از قبیل برآورد ظرفیتهای بالقوه انواع مختلف انرژیهای تجدیدپذیر همچون برقآبی و بادی و غیره کار کنم.
من به اندازه پدرم به شهید عباسپور علاقهمند بودم، احساس صمیمیت زیادی با ایشان داشتم و از نظر روحی و فکری خیلی بههم نزدیک بودیم. انسان بسیار ارزشمندی بود و عبودیت در مقابل خدا در او آشکار بود. او بهحق مصداق آیه قرآن بود که میفرماید «شهیدان در پیشگاه پروردگار زندهاند». از نظر تخصصی هم وی استاد رشته برق شریف بود و زیرساختهای خوبی در وزارت نیرو پیاده کرد و دانشمند فرزانه و متدینی بود. او درست سر جای خودش نشسته بود.
قبل از انقلاب ایران ده درصد از سهام شرکت غنیسازی «یورودیف» فرانسه را خریده بود و عضو هیئتمدیره آن شده بود و سازمان انرژی اتمی به نمایندگی از دولت وقت ایران در جلسات آن شرکت میکرد. بنابراین به حکم دکتر عباسپور، قرار شد من و آقای دکتر فریدون سحابی رئیس وقت سازمان انرژی اتمی برای نخستین بار بعد از انقلاب به نمایندگی از کشورمان در جلسات هیأتمدیره آن در پاریس شرکت کنیم.
در آنجا اتفاق عجیبی افتاد. ما شبانگاه ۶ تیر ۱۳۶۰ به پاریس رسیدیم و به هتل رفتیم. آن شب خواب عجیبی دیدم که شاید مصداق رؤیای صادقه باشد. آن موقع پدرم در قید حیات بود. در خواب دیدم که او فوت شده اما بر سر قبر خودش درحالیکه قرآنی به دست داشت، خیلی شاداب و خوشحال ایستاده بود. خیلی عجیب بود. در خواب بهشدت گریه میکردم و مکرر پدر را صدا میزدم. پدرم نیز پاسخ میداد که «پسرم برای چه ناراحتی؟ ببین من هنوز زندهام. برای چه نگرانی؟!» اما من احساس میکردم که او فوت شده. پدرم را خیلی دوست داشتم و از شدت علاقهای که به او داشتم، مدام گریه میکردم. ناگهان پریشان از خواب پریدم. نزدیکیهای صبح بود. نماز را خواندم و به همراه دکتر سحابی آماده شدیم که به جلسه برویم. ولی خیلی پریشان بودم. دکتر سحابی پرسید: «چرا اینقدر برافروختهای؟» قضیه خوابم را برایش تعریف کردم و گفتم نگرانم او گفت «به منزل زنگ بزن و خبر بگیر!» آن موقع موبایل نبود و بهزحمت با منزل در تهران تماس گرفتم، اما کسی جواب نمیداد و از این نظر نگرانیام چند برابر شد، چراکه صبح اول وقت بود. به دکتر سحابی گفتم حتماً اتفاقی افتاده ولی توکل به خدا!
از هتل که بیرون آمدیم بهمحض آنکه سوار خودرو شدیم، راننده گفت: «خبر را شنیدهاید؟». گفتم چه خبری؟ گفت: «در ایران یک انفجار بزرگ رخ داده و یکی از بزرگان به نام بهشتی کشته شدهاست!» میدانستم که دکتر عباسپور هم در آن جلسه بودهاست، چون بنا بود من هم اگر به پاریس نمیآمدم، بهاحتمال زیاد در آن جلسه حضور داشته باشم. دکتر سحابی گفت با تهران تماس بگیریم. پساز گفتوگوی تلفنی خبر شهادت دکتر عباسپور را به ما دادند و در آن حالوهوا و اندوهی که داشتیم، تصمیم گرفتیم هرچه زودتر به ایران برگردیم. چون واقعاً شرایط روحی ما برای حضور در جلسه اصلاً مهیا نبود.
به ایران برگشتیم و در مراسم تشییع جنازه شهدا شرکت کردیم. بهسبب خواب عجیبی که در آن شب دیدم مسئله شهادت و اینکه خداوند در قرآن میفرماید «شهید زنده است» برایم پرمعنا گشت.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
شهید دکتر حسن عباسپور تهرانیفرد
وزیر نیروی جمهوری اسلامی ایران به فرمان امام خمینی (ره)
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
حسن عباسپور تهرانیفرد (۱۳۲۳–۷ تیر ۱۳۶۰ در تهران) وزیر نیرو به فرمان امام و سپس در کابینه محمد علی رجایی بود.
وی در تاریخ تیر ماه ۱۳۵۰ برای انجام تحقیقات در پروژه طراحی خط ۴۰۰ کیلوولت کبان - آنکارا به سوئیس رفت و مدتی در این پروژه مشغول به کار بود. سپس در سال ۱۳۵۱ برای تحصیل در رشته دکترای انرژی عازم انگلستان شد. از دانشگاه لندن مدرک دکتری گرفت و پس از بازگشت به کشور استاد دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف شد.
دکتر عباسپور در زمان نخستوزیری جمشید آموزگار به همراه عدهای از استادان دانشگاه هسته اولیه سازمان ملی دانشگاهیان را تشکیل داد. پس از مدتی او به عضویت هیئت دبیره این سازمان انتخاب شد. این سازمان قبل از انقلاب نقش مهمی در مبارزات مردم علیه محمدرضا شاه ایفا نمود. این سازمان با برگزاری جلسات سخنرانی در دانشگاهها و طراحی تحصن در وزارت علوم و دبیرخانه دانشگاه تهران که منجر به شهادت استاد کامران نجاتاللهی شد به تبلیغ ایدئولوژی اسلامی میپرداخت.
پس از انقلاب و پس از استعفای دولت موقت در آبان ۱۳۵۸، به پیشنهاد شورای انقلاب و فرمان امام خمینی (ره) مسؤولیت وزارت نیرو را در ۲۶ آبان ۱۳۵۸ به عهده گرفت.
شهید دکتر عباسپور در دوران تصدی خود در وزارت نیرو توانست تحولی در این وزارتخانه به وجود بیاورد. براساس آمار وزارت نیرو، این وزارتخانه تا پایان آذر ماه سال ۵۹ توانست انرژی تولید شده توسط نیروگاهها را به ۱۵۵٫۵ میلیون کیلووات-ساعت برساند که رشد ۷/۶ درصدی را نشان میداد. همچنین، در ۹ ماهه پایان سال ۵۹ قدرت نصب شده در نیروگاههای تحت مدیریت وزارت نیرو به ۸۷۷۹ هزار کیلووات رسیده بود که معادل ۸۶۱ هزار کیلووات ساعت (۱۰-۹ درصد) افزایش داشته است. از این نظر با توجه به التهابات ابتدای انقلاب او عملکرد موفقی داشته است. وی همچنین مؤسس دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور) بود که امروزه به دانشگاه شهید بهشتی پیوسته است.
سرانجام این شهید بزرگوار در انفجار هفتم تیر ۱۳۶۰ به همراه جمعی از بهترین یاران انقلاب به دیدار حق شتافت. دکتر علیاکبر صالحی وزیر اسبق خارجه و رئیس سابق سازمان انرژی اتمی ایران که از دوستان و همکاران نزدیک دکتر عباسپور بوده است در کتاب خود «گذری در تاریخ» درباره خصوصیات وی چنین میگوید (ص ۹۸-۱۰۰):
«من به اندازه پدرم به شهید عباسپور علاقهمند بودم. احساس صمیمیت زیادی با ایشان داشتم و از نظر روحی و فکری خیلی بههم نزدیک بودیم. انسان بسیار ارزشمندی بود و عبودیت در مقابل خدا در او آشکار بود. او بهحق مصداق آیه قرآن بود که میفرماید «شهیدان در پیشگاه پروردگار زندهاند». از نظر تخصصی هم وی استاد رشته برق شریف بود و زیرساختهای خوبی در وزارت نیرو پیاده کرد و دانشمند فرزانه و متدینی بود. او درست سر جای خودش نشسته بود.»
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
زمان: ۲۶ آبان ۱۳۵۸؛ مکان: قم
بسمه تعالی
جناب آقای دکتر حسن عباسپور
طبق پیشنهاد شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران، جنابعالی به سمت وزیر نیرو منصوب میشوید. از خداوند متعال، توفیق جنابعالی را در ایفای وظایفی که عهده دار شدهاید و جلب رضای مقدسش را خواهانم.
روح الله الموسوی الخمینی
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای