🕰️۲۰ آبان ۱۳۴۶ — ساعت ۱۹:۲۰
لحظه آغاز واکنش زنجیرهای شکافت در ایران!
📝لوح یادبود نخستین #بحرانیت واکنشگاه هستهای تهران (امیرآباد).
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
🎖️دکتر لیزه مایتنر
بانوی شکافت یا مادر بمب هستهای را بشناسیم.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
لیزه ماینتر (Lise Meitner) در سال ۱۸۷۸م (۱۲۵۷ ش) در اتریش به دنیا آمد. هنگامی که در سال ۱۹۰۵ فارغالتحصیل شد، دومین زنی بود که مدرک دکترای فیزیک خود را از دانشگاه وین اخذ میکرد. او بیشتر زندگی حرفهایاش را در برلین آلمان گذراند و در آنجا استاد و مدیر گروه فیزیک در انجمن قیصر ویلهلم بود.
در ۱۹۱۷ زمانی که روی پرتوزایی تحقیق میکرد، موفق به کشف پرتوایزوتوپ پروتاکتینیُم شد. در دسامبر ۱۹۳۸ اتو هان و فریتز اشتراسمان در برلین هستههای اورانیوم را با نوترون (که تازه چند سال بود کشف شده بود) بمباران کردند و متوجه شدند که باریم (Ba) از محصولات این واکنش است. اگرچه به نظر آنها هسته بمبارانشده باید به دوپاره تقسیم میشد، اما درباره فرایند فیزیکی آن مطمئن نبودند. آنها گزارش این آزمایش را به لیزه مایتنر (که از بیم نازیها به سوئد گریخته بود) نوشتند و به این ترتیب در ۱۹۳۸، مایتنر و خواهرزادهاش، اتو روبرت فریش، با کار روی موضوع توانستند فرایند شکافت هستهای را از لحاظ نظری تشریح کنند.
در پی این کشف، ۶ سال بعد جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۴۴ به علت کشف شکافت هستهای منحصراً به همکار قدیمی او، یعنی اتو هان، اعطا شد و مایتنر و دیگران در آن سهمی نداشتند. در آن زمان، بسیاری از دانشمندان و روزنامهنگاران این عمل را نادیده گرفتن نقش انکارناپذیر #لیزه_مایتنر دانسته آن را ناعادلانه خواندند. جالب اینجاست که دکتر لیزه #مایتنر در سالهای پس از آن، ۳۰ بار نامزد دریافت جایزه نوبل فیزیک و ۱۹ بار هم نامزد دریافت جایزه نوبل شیمی شد (در مجموع ۴۹ بار!)، اما هرگز برنده نهایی نشد. با اینکه او هیچگاه جایزه نوبل را دریافت نکرد، افتخارات علمی متعدد دیگری کسب کرد، از جمله در ۱۹۹۷، عنصر شیمیایی ۱۰۹ به نام و یاد او مایتنریُم (Mt) نامیده شد.
از دیگر بداقبالی دکتر مایتنر آن است که کاشف الکترون اوژه (Auger) در حقیقت اوست و گزارش او از این پدیده فیزیکی یک سال زودتر از اعلام پیِر ویکتور اوژه چاپ شده (۱۹۲۲ و ۱۹۲۳)، با این حال، این پدیده همچنان به نام الکترون اوژه شناخته میشود.
لیزه مایتنر سرانجام در ۲۷ اکتبر ۱۹۶۸ درگذشت. آلبرت اینشتین در مقام ستایش از لیزه مایتنر، او را «ماری کوریِ آلمان» خوانده بود.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
اتو هان و #لیزه_مایتنر در آیین بازگشایی مرکز پژوهشهای هستهای هان-مایتنر،
برلین، ۱۴ مارس ۱۹۵۹ (۱۳۳۸ ش)
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
اعطای جایزه انریکو فرمی (۱۹۶۶) به خانم دکتر #لیزه_مایتنر.
این جایزه همزمان به سه کاشف شکافت یعنی اتو هان، فریتز اشتراسمان و لیزه مایتنر داده شد. نفر سمت راست تصویر که در حال اعطای هدیه به دکتر مایتنر است، گِلِن #سیبورگ، رئیس کمیسیون انرژی اتمی ایالات متحده است و نفر سمت چپ، خواهرزاده مایتنر، اتو فریش است که با او در توضیح نظری فرایند شکافت مشارکت داشته است.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
✴️دکتر #لیزه_مایتنر در کنار هَری ترومن، رئیس جمهور ایالات متحده، سال ۱۹۴۶.
#مایتنر در این سال از سوی باشگاه ملی رسانههای زنان به عنوان «زن برگزیده سال» انتخاب شده بود.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
♦️سه کاشف شکافت در یک قاب.
به ترتیب از راست: #اتو_هان، #لیزه_مایتنر و #فریتز_اشتراسمان.
مؤسسه ماکس پلانک برای علوم شیمی، ۱۹۵۶.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
کتابخانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) به افتخار بانوی کاشف شکافت، «کتابخانه #لیزه_مایتنر» نامگذاری شده است.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای