متن زیر بخشی از مصاحبه دکتر علیاکبر صالحی در سال ۱۳۷۰ با مجله «دانشمند» است. آن هنگام ایشان رئیس دانشگاه صنعتی شریف بودند. این مصاحبه هنوز هم تازگی دارد.
«... حق تا وقتی حق است که پشتوانهای از قدرت داشته باشد و قدرت امروزه یعنی علم و تکنولوژی. بهصراحت به شما میگویم که اگر به نان شب محتاج شویم نباید از علم و تکنولوژی معاصر غفلت کنیم و مسئولان باید بهصراحت به مردم بگویند: «ای مردم! چند ده سال کمتر بخورید و صاحب علم و تکنولوژی شوید، از آن پس فرزندان شما حیات تضمینشده خواهند داشت. ولی اگر فقط زندگی مرفه امروز را بخواهید، هیچ آیندهای نخواهید داشت، چرا؟! چون قانون خداست که و أن لَیسَ للإنسانِ إلا ماسَعی».
هر ملتی کِشتهی خویش را دِرو میکند و خداوند هم هیچ نعمت و پیروزی را خارج از قاعده نظام خلقت و طبیعت به هیچکس نمیدهد. اگر اصل اولیه این است که آبها در سرازیریها جاری شوند، خداوند به خاطر مسلمین و ملت و امت خاصی اراده نمیکند که آب سربالا حرکت کند و نظام خلقت و طبیعت بهخاطر ما عوض نخواهد شد .
یوگسلاوی را مثال میزنم. ۲۵ سال پیش وقتی از ایران به یوگسلاوی رفتم، به نظرم آمد که از شهر به ده رفتهام! تهران آن روز در مقابل زاگرب مثل اروپا بود. ۲-۳ سال پیش دوباره از یوگسلاوی دیدن کردم و در یکی از مراکز تحقیقات ایشان کار کردم. اینبار از دیدن پیشرفتهای آنها و عقبماندگی خودمان اندوه به دلم نشست. ۲۵ سال پیش حتی آسفالت نداشتند، اما امروز یوگسلاوی را از حیث عمران و آبادی، بناهای زیبا، تکنولوژی و غیره مثل همسایهاش، اتریش، پیشرفته میبینید. در این دو دهه آنقدر پیشرفت کردهاند که تصور ناپذیر است. آنها هم نفت ما را ندارند. در این دو دهه در یوگسلاوی چه شدهاست؟ مطمئناً معجزهای نشده و اگر هم معجزهای باشد اعجاز کار است و ایمان و رهبری درست و اندیشمندانه.
چرا راه دور برویم؟ همین ترکیه را نگاه کنید. دو هفته پیش که برای بازدید از دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی به پاریس رفته بودم، در تلویزیون آقای «تورگوت اوزال» رئیسجمهور ترکیه را دیدم که در مصاحبه خیلی با قدرت حرف میزد. از او پرسیدند از تورم سرسامآور ترکیه ناراحت نیستید؟ با اطمینان و اعتمادبهنفس گفت: «خیر! خیر! ما باید این مرحله را پشت سر بگذاریم و ملت ما باید این رنجها و مصائب را تحمل کند. ما باید از این دوران برزخ بگذریم و ۱۰ سال به خودمان فرصت دادهایم که سخت کار کنیم و کم بخوریم تا وقتیکه به سال ۲۰۰۰ میلادی رسیدیم، چنان زیربنای قدرتمند صنعتی و فناوری داشته باشیم که هر چه اراده کردیم، بتوانیم انجام دهیم.» بهنظرم ترکها اگر بجنبند به آنچه میخواهند، خواهند رسید. من کالاهای ترک و حضور این کشور را در همهجای اروپا، در سوپرمارکتها، بانکها، مؤسسات جهانگردی، مراکز اقتصادی و غیره دیدم. توجه کنید که امکان حضور در صحنههای جهانی وقتی به دست میآید که چیزی در چنته داشته باشید، یا جنس مرغوب و ارزانی در دست. اروپا بیدلیل کسی را تحویل نمیگیرد. حالا خیال نکنید که در ترکیه رفاه و نعمت از دیوار میبرد. نه! تورم سالیانه بالای ۶۰ تا ۷۰ درصد است. ارزش پولشان خرد شده. گرانی وحشتناک است و حتی نان که در ایران ارزان و فراوان است، در ترکیه کالای چندان آسانیاب و ارزانی نیست. هر کس وقتی نان میخرد حسابوکتاب میکند و همانقدر میخرد که میتواند بخورد. نه اینکه ۲ کیلو بخرید و ۱ کیلوی آن را توی ظرف آشغال بریزد!
نان که گفتم به یاد آرژانتین افتادم! ۲-۳ سال پیش (۱۳۶۶) من یک سال در آنجا گذراندم. آرژانتین کشور بزرگی است که یک برابر و نیم ایران مساحت دارد و جمعیتش تنها دوسوم جمعیت ایران است. رودخانههایش دریاست و به افق وصل شده و کرانههایش را نمیتوان دید! همه این کشور مرتع سرسبزی است و بیشاز چندصد میلیون رأس دام دارد. سالانه ۴۰ میلیون تن گندم برداشت میکند و نفت هم نمیفروشد و وارد هم نمیکند و خودکفاست. کشور فقیری نیست، اما در همین کشور با تولید ۴۰ میلیون تن گندم در سال، نان بهراحتی به دست نمیآید. یعنی گران است و بیحسابوکتاب نمیشود چند کیلو نان خرید. مردم بهای هر ذره نان را خوب میدانند. واقعیت این است که مردم ما گاهی بحق از گرانی حرف میزنند، اما نمیدانند که در کشورهای دیگر چه خبر است و کسی هم به آنها نمیگوید. بهراستی ما با ملت خودمان تعارف میکنیم. وقتی ما این حرفها را میزنیم، عدهای میگویند که نان و آب و برق و نفت و گاز و غیره باید در کشور ما ارزان [حتی مفت!] باشد، چرا که ما نفت داریم! بله تا چندسالی هم نفت داریم، اما مگر یک نسل حق دارد همه این میراث پدری را یکجا ببلعد؟ جواب فرزندانتان را چه خواهید داد؟
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
به پاکستان برویم. به خاطر دارم که وقتی بنگلادش از پاکستان جدا شد، «ذوالفقارعلی بوتو» رئیسجمهور پاکستان در سخنانی قریب به این مضمون گفت: «اگر بنا باشد که ما از این پس علف بخوریم، باید بخوریم و خودمان را از نظر علمی و فنی قوی کنیم تا دیگر اینطور توسریخور نباشیم». از آن هنگام پاکستان فقیر که با مساحت کم حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون نفر جمعیت دارد و بهزحمت میتواند شکم مردمان خود را سیر کند و نفت و نعمات خدادادی کشور ما را هم ندارد، شروع کرد به سرمایهگذاری برنامهریزیشده روی یک رشته از تکنولوژیها از جمله هستهای و حالا در دانش هستهای بهجایی رسیده که دنیا از او حساب میبرد و مدام تهدیدش میکند که از فضولی در کار اتم دست بردارد...
در هند هم وقتی جواهر لعل نهرو به نخستوزیری رسید به پروفسور بابا که شخص مبرز و کاردانی بود حکم داد که هند را به دانش هستهای مجهز کند و الان هند در این زمینه یکی از پیشرفتهترین کشورهای جهان است و کسانی که از این کشور دیدن کردهاند میگویند با آنکه فقر از در و دیوار هند میبارد، هنگامی که وارد مرکز تحقیقات هستهای هند میشوید از نظافت، نظم، ترتیب و برنامهریزی عالی آن متحیر میشوید...
خلاصه آنکه ملتها هرگاه اراده کنند میتوانند عقبماندگیهای تاریخی خود را جبران کنند و ما ایرانیها هم میتوانیم در یک بازه زمانی معقول فاصله خود را با کشورهای پیشرفته از میان برداریم و فراموش نکنیم که برای اینکار فرصت زیادی نداریم. (ص ۵۳۱-۵۴۱).
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
دکتر علیاکبر صالحی در مقام رئیس دانشگاه صنعتی شریف.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
12.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
Introduction to the ATLAS detector of the Large Hadron Collider (LHC) at CERN — Part I of II
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
14.8M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
Introduction to the ATLAS detector of the Large Hadron Collider (LHC) at CERN — Part II of II
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
کتاب روایت بحران هستهای ایران اثر حسین موسویان | انتشارات تیسا
کتابی که جان کری خواند و قانع شد!
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
سید حسین موسویان سفیر سابق ایران در آلمان و سخنگوی سابق تیم مذاکرات هستهای در زمان ریاست جمهوری خاتمی، این کتاب را مهمترین اثر خود معرفی کرده است. این کتاب که متن انگلیسی آن توسط بنیاد کارنگی در آمریکا چاپ شده، در محافل فکری و اندیشکدههای این کشور بسیار مورد استقبال قرار گرفت و کارشناسان بسیاری خواندن آن را برای آشنایی با جزئیات بحران هستهای ایران توصیه کردهاند. انبوه دادههایی که برخی از آنها برای اولین بار منتشر میشوند، این کتاب را به اثری در خور تامل برای کارشناسان و علاقهمندان تبدیل کرده است.
«روایت بحران هستهای ایران؛ ناگفتههای یک دیپلمات»، سرگذشت بخشی از کنشگری سیاسی آقای موسویان نیز هست. زیرا موسویان از سال ۱۳۷۶ تا سال ۱۳۸۴ مسئول کمیتۀ روابط خارجی شورای عالی امنیت ملی ایران بوده است. خواندنیترین بخشهای این سرگذشت، وقایع مربوط به بازداشت و بازجویی موسویان را بازگو میکند. وی در سال ۱۳۸۶ به اتهام جاسوسی بازداشت شد. این کتاب در عین حال، اثری تحلیلی محسوب میشود. موسویان بارها به گذشته باز میگردد و چالشهای فراروی دولت ایران و نیز گزینههای مورد بررسی ایران را در مواجهه با چالشها ترسیم میکند.
این کتاب نخستین گزارش پرجزئیات ایرانی است که تقابل وتلاش همهجانبه دیپلماتیک ایران و طرفین مذاکره را در جریان بحران هستهای ایران از سال ۱۳۸۱ برای خوانندگان کتاب روایت می کند. روایتی که موسویان ارائه میدهد، با بهرهگیری از تحقیقات گسترده و دسته اول، مصالح ایرانی مورد نیاز را به آنچه تاریخ از این وقایع ثبت کرده است، اضافه میکند و نشان می دهد ایران در واقع هیچ تخلفی نکرده بود، بلکه تنها بر اساس پادمان هستهای منتظر بود شش ماه پیش از افتتاح پروژه نطنز و آب سنگین اراک آن را به اطلاع IAEA برساند.
روایت های دست اول موسویان از پشت پرده برخی مسایل جنجالی از جمله در بحث تبادل سوخت، پیشنهاد ایجاد مجمع بینالمللی غنیسازی، سانتریفیوژ P2، استعفا و در واقع کنارهگیرب علی لاریجانی، قرارداد ترکمانچای نامیدن پروتکل الحاقی توسط ولایتی، کنارهگیری مهندس آقازاده، مذاکرات پاریس و دهها موضوع جذاب دیگر این کتاب را برای هر خوانندهای جذاب میکند.
جان کری وزیر خارجه وقت آمریکا بعد از خواندن این کتاب گفته بود: «من متقاعد شدم که ایران از غنیسازی دست برنخواهد داشت»؛
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
📗روایت بحران هستهای ایران
ناگفتههای یک دیپلمات
اثر دکتر سید حسین موسویان؛
سفیر اسبق ج.ا. ایران در آلمان،
معاون مرکز تحقیقات استراتژیک،
دیپلمات ارشد و سخنگوی اسبق گروه مذاکرهکنندگان هستهای ایران در آغاز بحران هستهای.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
(۱) همکاریهای بینالمللی ج.ا. ایران پس از انقلاب اسلامی
ص ۱۰۰-۱۰۴
_____________________________________
در سال ۱۳۵۸ سازمان انرژی اتمی ایران خواستار آن شد که فرانسه برای از سرگیری توافقهای دو جانبه قبلی با ایران
وارد مذاکره شود. اما فرانسوی ضمن رد این درخواست، منابع مالی ایران را (شامل دو فقره وام اعطایی ایران به فرانسه به ارزش بالغ بر یک میلیارد دلار) مسدود کرد. در مهر ماه ۱۳۷۰ فرانسه و ایران برای حلوفصل اختلاف ۱۲ ساله خود بر سر این دو فقره وام به توافق رسیدند. در نهایت فرانسه پذیرفت برای تسویهحساب این وامها و بهره متعلق به آنها مبلغ یک میلیارد دلار به ایران بپردازد. در آذر ماه ۱۳۷۰ نیز فرانسه در شکایت حقوقی خود علیه ایران بر سر نقض قراردادی در سال ۱۳۵۲ برای احداث دو رآکتور آب سنگین در کارون بازنده شد.
سرانجام، اختلافات طرفین به تعلیق همکاری هستهای ایران و فرانسه و انحلال شرکت کوردیف - با وجود اعتراض دولت ایران - منجر شد. ایالات متحده تمام توافقهای دو جانبه خود از جمله تأمین اورانیوم با درجه غنای بالا برای رآکتور تحقیقاتی تهران را متوقف کرد. آلمان، بریتانیا و سایر کشورهای غربی از ایالات متحده پیروی کردند و به توافقهای هستهای خود با طرف ایرانی خاتمه دادند. طبق گزارشهای آژانس، برنامه سانتریفیوژ گازی ایران در سال ۱۳۶۴ آغاز شد و این کشور در سال ۱۳۶۶ توانست اجزای اصلی مورد نیاز برای این طرح را از شبکه عبدالقدیرخان تأمین کند که از درون ساختار غنیسازی اورانیوم کشور پاکستان برای مشتریان خارجی خود دست به این کار میزد. اجزای عرضه شده به ایران شامل نقشههای فنی سانتریفیوژهای P1 و نقشهای برای ساخت یک مرکز غنیسازی با استفاده از سانتریفیوژهای گازی میشد. همچنین، ایران پس از چند سال عملیات اکتشافی موفق به کشف اورانیوم مرغوب در ساغند یزد شد. ایران و پاکستان در عین حال توافقنامهای را برای آموزش مهندسان ایرانی در خاک پاکستان امضا کردند. عراق نیروگاه بوشهر را در سال ۱۳۶۶ بمباران کرد. برنامه هستهای غیرنظامی ایران که عمده منابع مالی آن به جنگ با عراق اختصاص داده شده بود تا پایان جنگ و پیروزی دولت تکنوکرات و میانه رو آیت الله هاشمی
فسنجانی در سال ۱۳۶۸
به حال تعلیق درآمد. آیت الله رفسنجانی رئیس جمهور جدید ایران بازسازی اقتصاد جنگزده ایران را در صدر دستور کار خود قرار داد و بر همین اساس کوشید همکاری بینالمللی را برای تکمیل طرحهای اتمی برجایمانده از حکومت شاه و آغاز
برنامههای هستهای جدید به سوی ایران جلب کند .
ایران فعالیتهایی را در حوزه توسعه زیربنایی معادن اورانیوم تبدیل اورانیوم رآکتور آب سنگین و برنامه های غنیسازی اورانیوم در پیش گرفت. آفریقای جنوبی کنسانتره اورانیوم را در اختیار ایران قرار داد و هند نیز در قالب یادداشت تفاهم همکاریهای علمی و فنی موافقتنامهای را برای تأمین یک راکتور پژوهشی ۱۰ مگاواتی با ایران امضا کرد. به ابتکار آیت الله رفسنجانی ایران و چین در اواخر سال ۱۳۶۸ یک توافقنامه همکاری هستهای ده ساله امضا کردند که در چهارچوب آن چین متعهد به احداث یک رآکتور تحقیقاتی ۲۷ مگاواتی و تأمین کولترونهای اضافی و دیگر فناوریهای لازم برای غنیسازی اورانیوم در ایران شد. در اواسط سال ۱۳۷۰ لی پنگ، نخست وزیر وقت چین در خلال مذاکره با آیت الله رفسنجانی موافقت کرد کشورش دانش تخصصی و فناوری رآکتورهای هستهای را در اختیار ایران بگذارد. طبق یکی از گزارشهای IAEA که در سال ۱۳۸۲ انتشار یافت، ایران با استفاده از UF6 تهیه شده از کشور چین سانتریفیوژهای نصبشده در شرکت کالای الکتریک را که از زیرمجموعههای سازمان انرژی اتمی ایران است، آزمایش نمود. همچنین مقرر شد چین یک مجتمع تولید UF6 معروف به مرکز تبدیل اورانیوم اصفهان (UCF) را در خاک ایران احداث کند. در سال ۱۳۷۰ ایران برای تزریق گاز به سانتریفیوژهای خود یک تن UF6 از چین خرید که بعدها به بخشی از پرونده تشکیلشده علیه ایران تبدیل شد؛ چراکه طبق توافق جامع
پادمانی، این اقدام به آژانس گزارش نشده بود.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
در آذر ماه ۱۳۷۰ چین از پیشنهاد خود برای فروش یک راکتور اتمی به ایران صرف نظر کرد و با وجود تحویل دادن بخشی از تأسیسات پیشبینی شده برای
مرکز اصفهان پس از پیوستن به گروه بینالمللی تأمین کنندگان هستهای، در سال ۱۳۷۱
زیر فشار آمریکا همکاریهای هستهای خود را با ایران متوقف کرد. طبق گزارش قوه قضائیه آرژانتین که در سال ۱۳۸۵ منتشر شد، ایران در سالهای ۱۳۶۶ و ۱۳۶۷ سه توافقنامه با کمیسیون ملی انرژی اتمی آن کشور امضا کرد. طبق توافقنامه نخست، طرف آرژانتینی متعهد شد در تبدیل سوخت رآکتور تهران از اورانیوم پرغنا به اورانیوم کمغنای ۱۹/۷۵ درصدی و تأمین این نوع اورانیوم بــه ایران کمک کند. اورانیوم مورد نیاز این طرح در سال ۱۳۷۲ به ایران داده شد. توافقنامههای دوم و سوم شامل کمک فنی به طرف ایرانی از جمله تأمین تجهیزات مورد نیاز برای احداث نیروگاههای آزمایشی تبدیل UF6 بـه دیاکسید اورانیوم و تولید سوخت بود. آرژانتین نیز با فشار ایالات متحده به همکاری هستهای با ایران خاتمه داد.
رآکتور هسته ای بوشهر بر اثر حملات هوایی عراق در جنگ با ایران بهشدت آسیب دید. آیت الله رفسنجانی رئیس جمهور وقت، در سال ۱۳۶۸ موافقتنامه جامع هستهای دو جانبهای را با اتحاد جماهیر شوروی سابق امضا کرد. در سال ۱۳۷۲ ایران برای مرمت و تکمیل نیروگاه بوشهر قراردادی را با روسیه منعقد کرد. ایالات متحده برای توقف فعالیتهای روسیه در نیروگاه بوشهر به مسکو فشار آورد، اما مسکو به همه درخواستهای آمریکا تن در نداد، ولی آمریکا موفق شد روسیه را مجاب سازد تکمیل نیروگاه بوشهر را عملاً یک دهه به تعویق اندازد. سرانجام در اردیبهشت ماه ۱۳۸۹، بخشی از رآکتور بوشهر در سطحی پایین و تحت پادمانهای آژانس آغاز به کار کرد. روسیه متعهد به تحویل سوخت هستهای برای استفاده در نیروگاه بوشهر و بازگرداندن سوخت مصرف شده آن به روسیه شد. علاوه بر طرح بوشهر، ایران و روسیه برای همکاری در احداث یک مرکز غنیسازی در نطنز و رآکتورهای آب سنگین در اراک وارد مذاکرات محرمانه شدند. اما روسیه در اواخر دههٔ ۱۳۷۰ تحت فشار ایالات متحده به این همکاری خاتمه داد.
ایران همچنین، در اواخر سال
۱۳۶۸ احداث مرکز زیرزمینی غنیسازی در محل نیروگاه نظنز را آغاز کرد. در حالی که دولت ایران از اواخر دههٔ ۱۳۶۰ و در سراسر دهه بعد از آن به تلاشهای خود برای جلب همکاری بینالمللی در جهت توسعۀ برنامۀ هستهای خود را با نتایج متفاوت ادامه داد، برای پیشبرد خلع سلاح کشتار جمعی در منطقه نیز به دیپلماسی متوسل شد. در اردیبهشت ۱۳۷۷ آقای خاتمی رئیس جمهور وقت ایران از عربستان سعودی بازدید کرد و ایران و عربستان بیانیه مشترکی را در حمایت از نابودی سلاحهای کشتار جمعی از خاورمیانه صادر کردند دو کشور تأکید کردند تولید و ذخیرهسازی سلاح های کشتار جمعی در اسرائیل و پیروی نکردن آن از قوانین و پیمانهای بینالمللی
تهدیدی جدی برای صلح و امنیت در منطقه است.
ایالات متحده در سراسر دهههای ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ نسبت به نیات هستهای ایران بدبین باقی ماند. گزارشهایی از نهادهای اطلاعاتی انتشار یافت ناظر بر آنکه کره شمالی در اوایل دهۀ ۱۳۷۰ در زمینه کشف و استخراج معادن اورانیوم به ایران کمک کرده است. در اسفند ۱۳۷۸ بیل کلینتون، رئیس جمهور وقت امریکا، قانون موسوم به «منع گسترش سلاحهای کشتار جمعی ایران» را امضا کرد که به موجب آن دولت ایالات متحده اجازه می یافت افراد و سازمانهایی را که به برنامههای تسلیحات هستهای، شیمیایی بیولوژیک و موشکهای بالستیک ایران کمک ملموسی ارائه کنند، تحریم کند.
در ۱۰ دی ماه ۱۳۸۰ وزارت دفاع ایالات متحده در گزارش سالانه خود با عنوان ارزیابی وضعیت هستهای ایران را در زمره کشورهایی طبقهبندی کرد که میتوانند بیدرنگ به طور بالقوه یا غیر منتظره شرایطی اضطراری به وجود آورند که مستلزم واکنش هستهای ایالات متحده باشد. محتوای گزارش مزبور حاکی از تغییر معناداری در سیاست ایالات متحده بود که حالا استفاده بالقوه از سلاحهای اتمی را نیز شامل شده، امکان توسل به این قبیل سلاحها را علیه کشورهای عاری از تسلیحات اتمی که به ایالات متحده یا همپیمانان و نیروهای آن کشور حمله نظامی نکرده باشند. همچون برخورد با کشورهای دارای
سلاحهای اتمی مجاز میشمرد.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
📗روایت بحران هستهای ایران
ناگفتههای یک دیپلمات
اثر دکتر سید حسین موسویان؛
سفیر اسبق ج.ا. ایران در آلمان،
معاون مرکز تحقیقات استراتژیک،
دیپلمات ارشد و سخنگوی اسبق گروه مذاکرهکنندگان هستهای ایران در آغاز بحران هستهای.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای
(۲) برگی از تاریخ بحران هستهای ایران؛
سه قصوری که ایران در مهر ۱۳۸۲ آنها را پذیرفت.
ص ۱۷۷-۱۸۱
_________________________________________
[در پی صدور قطعنامه شدیداللحن آژانس در شهریور ۱۳۸۲، ایران با وزرای خارجه سه کشور اروپایی وارد مذاکره میشود. این مذاکرات به ریاست حسن روحانی دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی انجام میشود و محور بحث، تعریف دقیق «تعلیق» و گستره آن است که شورای حکام آژانس از ایران درخوست کرده است. مذاکرات به توافقی منجر میشود که به توافق سعدآباد معروف شد.]
ایران پس از پشت سر گذاشتن مذاکرات دشوار سعدآباد، بلافاصله تصمیم گرفت با ارائه یک گزارش کامل دربارۀ برنامههای هستهای خود، به یکی از اصلیترین درخواستهای شورای حکام آژانس پاسخ دهد. سازمان انرژی اتمی این گزارش را تهیه و در ۳۰ مهر ۸۲ آن را به آژانس تسلیم کرد. محافل دیپلماتیک این حرکت را به عنوان نخستین گام عملی ایران در توجه به قطعنامه شهریور مورد تقدیر قرار دادند. این گزارش از جهاتی اعتراف رسمی ایران به کوتاهیهای رخ داده در گذشته در مطلع کردن آژانس از برخی فعالیتهای هستهای در زمان مناسب بود. معتقدم آژانس قبلاً از برخی مشخصههای اصلی فعالیتهای هستهای ایران آگاه بود. اطلاعاتی که شرکای هستهای ایران به آژانس داده بودند، اطلاعات محرمانه جمعآوریشده از طریق
جاسوسی و درز تصادفی برخی اطلاعات سرّی در نشریات علمی باعث شده بود آژانس در آگاهی از برنامۀ هستهای ایران کمبود چشمگیری نداشته باشد. با توجه به این واقعیت، مقامات ایرانی میدانستند انکار قصورهای گذشته صرفاً تردیدهای بینالمللی را تشدید و منافع کشور را تهدید میکند. به همین دلیل، نظام انتشار اطلاعات درباره تمام جنبهها و ابعاد فعالیتهای هستهای کشور و همکاری با آژانس را اقدامی تاکتیکی تلقی میکرد. آزمایش سانتریفیوژ با هگزافلوراید اورانیوم و تبدیل اورانیوم و پلوتونیوم موضوعات اصلی در گزارش ارائه شده بودند؛ زیرا انکار فعالیتهای ایران در این حوزهها دیگر امکانپذیر نبود. بدینترتیب، توافق تهران بحث علنی دربارۀ چند موضوع را دامن زد که عبارت بودند از:
۱. آزمایش سانتریفیوژها با هگزافلوراید اورانیوم؛
تزریق گاز به سانتریفیوژها در شرکت کالاالکتریک و آزمایش سانتریفیوژهای گازی یکی از مهمترین موضوعات فنی در مسئله هستهای بود. آژانس صراحتاً میگفت پیشرفت ایران در توسعه فناوری هستهای نمیتواند بدون آزمایش غنیسازی و تزریق گاز UF6 به سانتریفیوژها صورت گرفته باشد و در این مورد هم به نتیجهگیری قطعی رسیده بود و لذا در قطعنامه شهریور ۱۳۸۲ با عبارات و جملهبندیهای متعدد از ایران میخواست در همکاری با بازرسان آژانس، تزریق گاز به سانتریفیوژها را تأیید کند. با وجود انکار ایران، نمونهبرداری از دستگاههای نصبشده در شرکت کالاالکتریک نشان داد که در آنها آثار اورانیوم غنیشده دیده میشود. نمونهبرداری از جاهای دیگر و از جمله تأسیسات نطنز هم وجود اورانیوم با غنای بالا را تأیید کرد. این کشف که با انکار هر نوع آزمایش با سانتریفیوژها از سوی ایران همراه بود، درباره اهداف و ماهیت برنامههای هستهای ایران در سطح بینالمللی تردیدهای جدی ایجاد کرد، که یکی از مهمترین عوامل تقویت مواضع تند
ایالات متحده بود و به صدور قطعنامه شدیداللحن شورای حکام در شهریور
۱۳۸۲ منجر شد.
آژانس نخستین بار در ۲۰ خرداد ۱۳۸۲ کشف ذرات اورانیوم با غنای بالا در تأسیسات ایران را اعلام کرده بود. این خبر نگرانی عمیقی در تهران به وجود آورد. ما خواستار برگزاری جلسۀ فوری شورای عالی امنیت ملی برای بحث در این مورد شدیم و جمعبندی جلسه این بود که چون ایران هیچ نوع فعالیت هستهای غیر صلحآمیز انجام نداده، لذا کشف ذرات اورانیوم با غنای بالا میتواند توطئهای از سوی سرویسهای اطلاعاتی آمریکا یا اسرائیل باشد. در جلسات بعدی، سازمان انرژی اتمی فرضیه دیگری را مطرح کرد که آلودگی میتواند به خاطر دستِ دوم بودن سانتریفیوژهای وارداتی از پاکستان به ایران باشد که ممکن است پیشتر برای اهداف نظامی استفاده شده باشند.
با در نظر گرفتن این دو احتمال، متخصصان به این جمعبندی رسیدند که ادامۀ سری نگه داشتن موضوع صرفاً تردیدها را در آژانس و جامعه بینالمللی تقویت میکند و مانع حل عملی بحران میشود.
@Nuc_Technology ⚛️ فناوری هستهای