╭━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━╮ 🏔️ ARCH LINUX | پست یازدهم 💾 Filesystem • Partitioning • Kernel ╰━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━╯
📌 فایل‌سیستم چیست؟ پارتیشن‌بندی چیست؟ GPT چیست؟ cfdisk چیست؟ کدام Kernel مناسب است؟
در این پست همه را کوتاه و کاربردی مرتب می‌کنیم 👇
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣ اول این ۴ مفهوم را جدا کنیم 🧠
💿 Disk
خود دیسک فیزیکی:
/dev/sda /dev/nvme0n1
🧩 Partition Table
جدولی که ساختار پارتیشن‌های دیسک را مشخص می‌کند:
GPT MBR
📦 Partition
بخشی از Disk که برای یک کاربرد مشخص جدا می‌شود:
EFI / home swap
🗂️ Filesystem
روشی که فایل‌ها داخل یک Partition ذخیره و مدیریت می‌شوند:
ext4 btrfs xfs f2fs FAT32
یعنی:
Disk ↓ Partition Table ↓ Partitions ↓ Filesystem ↓ Files & Directories
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2️⃣ GPT یا MBR؟ 🧩
دو نوع اصلی Partition Table:
🟢 GPT
GUID Partition Table
نسخه مدرن‌تر و انتخاب پیشنهادی برای سیستم‌های جدید است.
مزایا:
✅ مناسب UEFI
✅ مناسب دیسک‌های بزرگ‌تر از 2TiB
✅ تعداد پارتیشن بیشتر
✅ دارای GUID برای دیسک و پارتیشن
✅ بدون محدودیت قدیمی Primary/Extended/Logical
در GPT به‌صورت پیش‌فرض فضای جدول برای 128 پارتیشن در نظر گرفته می‌شود و در صورت نیاز قابل افزایش است.
🟠 MBR
Master Boot Record
استاندارد قدیمی‌تر است.
محدودیت‌های مهم:
❌ مناسب نبودن برای دیسک‌های بسیار بزرگ
❌ محدودیت ساختار قدیمی Primary/Extended
❌ مناسب نبودن برای بسیاری از سیستم‌های UEFI مدرن
📌 برای سیستم جدید:
UEFI → GPT ⭐
و برای سیستم‌های بسیار قدیمی BIOS/Legacy ممکن است:
BIOS → MBR
انتخاب شود.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3️⃣ ساختار پیشنهادی GPT برای Arch 🏔️
برای یک سیستم UEFI ساده:
/dev/nvme0n1 │ ├── p1 → EFI System Partition │ FAT32 │ 512MiB │ └── p2 → Root / ext4 یا Btrfs
در Arch وجود / الزامی است و در حالت UEFI وجود EFI System Partition نیز لازم است.
اگر Swap جدا بخواهیم:
p1 → EFI → FAT32 p2 → Swap p3 → Root / → ext4
اگر Home جدا بخواهیم:
p1 → EFI → FAT32 p2 → Root / → ext4 p3 → /home → ext4
📌 داشتن /home یا Swap به‌صورت Partition جدا اجباری نیست.
Swap می‌تواند به شکل Swapfile یا حتی zram بعد از نصب تنظیم شود.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4️⃣ پارتیشن‌های مهم 📋
PartitionکاربردFilesystemEFIبوت UEFIFAT32/سیستم اصلیext4 / Btrfs / .../homeفایل‌های کاربرانext4 / Btrfs / ...Swapحافظه مجازیswap/bootKernel و فایل‌های Bootبسته به Bootloader
📌 EFI System Partition باید FAT32 باشد.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5️⃣ پارتیشن‌بندی خودکار 🤖
در Archinstall می‌توانید از:
Automatic / Best-effort partitioning
استفاده کنید.
مزایا:
✅ سریع
✅ مناسب نصب ساده
✅ مناسب کاربران تازه‌کار
✅ احتمال خطای کمتر در ساخت Layout
معایب:
❌ کنترل کمتر
❌ مناسب نبودن برای همه Dual Bootها
❌ کنترل کمتر روی اندازه Partitionها
❌ مناسب نبودن برای Layoutهای پیچیده
⭐ برای نصب ساده روی یک SSD:
Automatic → انتخاب خوب
⚠️ اگر اطلاعات مهم روی دیسک دارید، قبل از تأیید حتماً Disk و Partitionها را بررسی کنید.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
6️⃣ پارتیشن‌بندی دستی 🛠️
در روش Manual خودتان مشخص می‌کنید:
Partition Size Partition Type Filesystem Mount Point Swap Boot
مثلاً:
512 MiB → EFI → FAT32 → /boot 50 GiB → Root → ext4 → / باقی فضا → Home → ext4 → /home
مزیت:
🎯 کنترل کامل
مناسب برای:
✅ Dual Boot
✅ چند دیسک
✅ Encryption
✅ Btrfs
✅ LVM
✅ RAID
✅ سرور
✅ سیستم‌های خاص
ArchWiki نیز تأکید می‌کند که قبل از پارتیشن‌بندی باید Layout را متناسب با نیاز بلندمدت سیستم طراحی کرد.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
7️⃣ cfdisk چیست؟ 🖥️
cfdisk یک ابزار متنی تعاملی برای مدیریت Partitionهاست.
اجرای آن:
cfdisk /dev/nvme0n1
یا:
cfdisk /dev/sda
محیط آن نسبت به fdisk ساده‌تر و بصری‌تر است.
برای ایجاد GPT:
cfdisk ↓ gpt
سپس می‌توانید:
New Delete Resize Type Write Quit
را انجام دهید.
cfdisk بخشی از مجموعه util-linux است و از GPT و MBR پشتیبانی می‌کند.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
8️⃣ ابزارهای مهم Partitioning 🛠️
ابزارGPTMBRنوعfdisk✅✅CLIcfdisk✅✅TUIgdisk✅❌CLIcgdisk✅❌TUIsgdisk✅❌Scriptparted✅✅CLI
⭐ برای کاربر تازه‌کار:
cfdisk
⭐ برای کنترل بیشتر:
fdisk / gdisk
ArchWiki این ابزارها را به‌عنوان ابزارهای اصلی پارتیشن‌بندی معرفی می‌کند.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
9️⃣ Filesystem چیست؟ 🗂️
Filesystem مشخص می‌کند اطلاعات چگونه روی Partition ذخیره شوند.
چند مورد مهم:
ext4 btrfs xfs f2fs FAT32 exFAT
هرکدام کاربرد و ویژگی متفاوتی دارند.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔟 ext4 ⭐
GPT │ ├── EFI 512 MiB FAT32 ├── Root 40+ GiB ext4 └── Home باقی فضا ext4
📌 اندازه‌ها قانون ثابت نیستند و باید بر اساس استفاده و فضای دیسک تعیین شوند. ArchWiki برای یک Root مستقل، حدود 23–32 GiB را حداقل پیشنهادی عمومی می‌داند؛ نیاز واقعی بسته به Desktop، برنامه‌ها و داده‌ها بیشتر می‌شود.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2️⃣2️⃣ فرمول ساده برای انتخاب 🧠
اگر تازه‌کار هستید:
UEFI ↓ GPT ↓ EFI + / ↓ FAT32 + ext4 ↓ linux
اگر حرفه‌ای‌تر هستید:
UEFI ↓ GPT ↓ EFI + Btrfs ↓ Subvolumes ↓ linux / linux-lts
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
⚠️ چند نکته بسیار مهم
🚨 Partition ≠ Filesystem
پارتیشن را می‌سازید:
/dev/nvme0n1p2
سپس روی آن Filesystem ایجاد می‌کنید:
mkfs.ext4 /dev/nvme0n1p2
🚨 Format کردن Partition اطلاعات قبلی را از بین می‌برد.
🚨 برای UEFI معمولاً:
GPT + EFI System Partition + FAT32
انتخاب استاندارد است.
🚨 قبل از هر تغییر:
lsblk
و:
lsblk -f
را بررسی کنید.
🚨 برای شناسایی پایدار دیسک‌ها در تنظیمات Mount، UUID و PARTUUID معمولاً بهتر از نام‌هایی مانند /dev/sda هستند.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
📌 خلاصه نهایی
💿 DISK ↓ 🧩 GPT / MBR ↓ 📦 PARTITIONS ↓ 🗂️ FILESYSTEM ↓ 📁 MOUNT POINT ↓ 🐧 LINUX
⭐ پیشنهاد برای اکثر کاربران:
Partition Table → GPT Boot → UEFI EFI → FAT32 Root → ext4 Kernel → linux Partitioning → Automatic یا Manual
🧠 برای کاربران حرفه‌ای:
GPT + Btrfs + Subvolumes + Encryption + linux + linux-lts
🏔️ ARCH LINUX 🧠 Understand the system, then customize it.
#ArchLinux #ArchWiki #Partitioning #GPT #cfdisk #Filesystem #ext4 #Btrfs #LinuxKernel #linux #linuxlts #linuxzen
یکی از ساده‌ترین انتخاب‌ها برای Arch Linux.
مزایا:
✅ پایدار
✅ ساده
✅ Performance مناسب
✅ ابزارهای فراوان
✅ مناسب Desktop و Server
✅ مدیریت آسان
برای نصب معمولی:
EFI → FAT32 Root → ext4
یکی از ساده‌ترین Layoutهاست.
ساخت:
mkfs.ext4 /dev/nvme0n1p2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣1️⃣ Btrfs 🚀
Btrfs یک Filesystem مدرن Copy-on-Write است.
امکانات مهم:
✅ Subvolume
✅ Snapshot
✅ Compression
✅ Checksum
✅ مدیریت پیشرفته‌تر
برای کاربر حرفه‌ای بسیار جذاب است.
مثلاً:
@ → / @home → /home
اما:
⚠️ مدیریت آن نسبت به ext4 پیچیده‌تر است.
Btrfs قابلیت‌های پیشرفته‌ای دارد و همچنان در حال توسعه است؛ بنابراین برای استفاده حرفه‌ای بهتر است ساختار آن را بشناسید.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣2️⃣ XFS 🟣
Filesystem قدرتمند و مناسب برای:
✅ Storage بزرگ
✅ Server
✅ Workloadهای سنگین
نکته مهم:
⚠️ XFS را نمی‌توان کوچک کرد؛ افزایش اندازه امکان‌پذیر است اما Shrink پشتیبانی نمی‌شود.
برای Desktop معمولی معمولاً انتخاب اول نیست.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣3️⃣ F2FS ⚡
Flash-Friendly File System
برای حافظه‌های مبتنی بر Flash طراحی شده است.
مناسب برای:
📱 Flash Storage
💾 SSD
📦 برخی دستگاه‌های Embedded
اما:
⚠️ قابلیت Shrink ندارد.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣4️⃣ FAT32 / VFAT 🟡
معمولاً برای:
EFI System Partition
استفاده می‌شود.
مثلاً:
/dev/nvme0n1p1 ↓ FAT32 ↓ EFI
📌 برای Root لینوکس انتخاب مناسبی نیست؛ کاربرد اصلی آن در سیستم Arch مدرن، EFI و رسانه‌های سازگار با سیستم‌های مختلف است.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣5️⃣ یک مقایسه سریع Filesystem ⚖️
Filesystemمناسب برایویژگیext4⭐ Desktop عمومیساده و پایدارBtrfs⭐ کاربران حرفه‌ایSnapshot / SubvolumeXFSServer / Storageمناسب حجم‌های بزرگF2FSFlashFlash-orientedFAT32EFIاستاندارد ESP
🎯 اگر نمی‌دانید چه انتخاب کنید:
Root → ext4
انتخاب ساده و مطمئنی است.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣6️⃣ Kernel چیست؟ 🧠
Kernel هسته اصلی سیستم‌عامل است و بین:
Hardware ↕ Kernel ↕ Software
قرار می‌گیرد.
Arch چند Kernel رسمی و پشتیبانی‌شده ارائه می‌کند.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣7️⃣ انواع Kernel در Arch 🐧
🟢 linux
Kernel استاندارد Arch:
pacman -S linux
مناسب:
✅ اکثر کاربران
✅ Desktop
✅ Laptop
✅ Gaming
✅ Server
⭐ انتخاب پیش‌فرض پیشنهادی برای اکثر کاربران
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔵 linux-lts
نسخه Long-Term Support:
pacman -S linux-lts
مناسب برای:
✅ پایداری بیشتر در طول زمان
✅ بعضی سیستم‌های Production
✅ برخی Moduleهای خارج از Kernel که با نسخه‌های جدید دیرتر سازگار می‌شوند
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟠 linux-zen
Kernel با تمرکز بر تجربه سیستم‌های روزمره و پاسخ‌گویی:
pacman -S linux-zen
مناسب برای:
🎮 Desktop
🎵 Multimedia
🖥️ استفاده روزمره
اما الزاماً به معنی «سریع‌تر بودن در همه سیستم‌ها» نیست.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔴 linux-hardened
Kernel با تمرکز بیشتر روی امنیت:
pacman -S linux-hardened
هدف:
🔐 Hardening
🛡️ کاهش برخی Attack Surfaceها
🔒 امنیت بیشتر
برای سیستم‌هایی که امنیت اولویت اصلی است مناسب‌تر است.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟣 linux-rt
Kernel مخصوص Real-Time:
linux-rt linux-rt-lts
برای کاربردهای خاصی که Latency قابل پیش‌بینی اهمیت زیادی دارد.
مثلاً برخی:
🎚️ Audio
🏭 Industrial
⚙️ Real-Time workloads
این Kernel برای Desktop معمولی ضروری نیست.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣8️⃣ بهترین Kernel کدام است؟ 🤔
برای بیشتر کاربران:
🥇 linux
اگر LTS می‌خواهید:
🥈 linux-lts
اگر می‌خواهید Zen را آزمایش کنید:
🥉 linux-zen
برای امنیت بیشتر:
🔐 linux-hardened
برای Real-Time:
🎛️ linux-rt
📌 هیچ Kernelای برای همه سیستم‌ها «بهترین مطلق» نیست؛ انتخاب به نوع استفاده و سخت‌افزار بستگی دارد.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣9️⃣ امکان نصب چند Kernel وجود دارد؟ ✅
بله!
مثلاً:
linux linux-lts
همزمان می‌توانند روی سیستم نصب باشند.
مزیت:
اگر Kernel اصلی دچار مشکل شد، می‌توانید از Kernel دیگر Boot کنید.
⭐ برای سیستم‌های مهم:
linux + linux-lts
می‌تواند یک ترکیب کاربردی باشد.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2️⃣0️⃣ چک کردن Kernel فعلی 🔍
uname -r
مثلاً:
6.x.x-arch1-1
برای دیدن Kernelهای نصب‌شده:
pacman -Q | grep '^linux'
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2️⃣1️⃣ نمونه Layout پیشنهادی ⭐
💻 Desktop ساده
GPT │ ├── EFI 512 MiB FAT32 │ └── Root باقی فضا ext4
🚀 Desktop حرفه‌ای با Btrfs
GPT │ ├── EFI 512 MiB FAT32 │ └── Root Btrfs ├── @ └── @home
💾 سیستم با Home جدا
╭━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━╮ 🏔️ ARCH LINUX | پست دوازدهم 💻 TERMINAL EMULATORS ╰━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━╯
📌 نصب انواع ترمینال در Arch Linux با Yay
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟦 WAYLAND + X11
🚀 Alacritty
yay -S alacritty
🐱 Kitty
yay -S kitty
⚡ WezTerm
yay -S wezterm
👻 Ghostty
yay -S ghostty
🖥️ Contour
yay -S contour
🟢 Terminology
yay -S terminology
🔹 Wayst
yay -S wayst-git
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟩 WAYLAND
👣 Foot
yay -S foot
🌌 Ghostty
yay -S ghostty
⚡ Alacritty
yay -S alacritty
🐱 Kitty
yay -S kitty
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟥 X11
🖥️ XTerm
yay -S xterm
🧩 URxvt
yay -S rxvt-unicode
⚙️ ST
yay -S st
🖥️ Terminator
yay -S terminator
🔲 Guake
yay -S guake
🪟 Tilda
yay -S tilda
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟣 GTK
🐧 GNOME Terminal
yay -S gnome-terminal
🆕 GNOME Console
yay -S kgx
🖥️ Xfce Terminal
yay -S xfce4-terminal
🔲 Terminator
yay -S terminator
🧩 Sakura
yay -S sakura
🧱 Tilix
yay -S tilix
🪟 Guake
yay -S guake
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔵 QT
🐉 Konsole
yay -S konsole
🖥️ QTerminal
yay -S qterminal
⬇️ Yakuake
yay -S yakuake
🧩 Cool Retro Term
yay -S cool-retro-term
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟡 KDE
🐉 Konsole
yay -S konsole
⬇️ Yakuake
yay -S yakuake
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟠 سبک و مینیمال
⚙️ ST
yay -S st
👣 Foot
yay -S foot
🖥️ XTerm
yay -S xterm
🔹 URxvt
yay -S rxvt-unicode
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌈 مدرن و حرفه‌ای
🐱 Kitty
yay -S kitty
⚡ Alacritty
yay -S alacritty
👻 Ghostty
yay -S ghostty
⚡ WezTerm
yay -S wezterm
🖥️ Contour
yay -S contour
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🧪 AUR
🟣 Tabby
yay -S tabby
🟣 Hyper
yay -S hyper
🟣 Extraterm
yay -S extraterm-bin
🟣 CoreTerminal
yay -S coreterminal
🟣 Kermit
yay -S kermit
🟣 ROXTerm
yay -S roxterm
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
📋 لیست سریع
🐱 kitty ⚡ alacritty 👻 ghostty ⚡ wezterm 👣 foot 🖥️ contour 🔹 wayst 🐉 konsole ⬇️ yakuake 🐧 gnome-terminal 🆕 gnome-console 🖥️ xfce4-terminal 🔲 qterminal 🧩 terminator 🧱 tilix 🪟 guake 🪟 tilda 🖥️ xterm 🔹 rxvt-unicode ⚙️ st 🟢 terminology 🌈 tabby 💠 hyper 🧪 extraterm
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🧭 دسته‌بندی سریع
WAYLAND ├── foot ├── alacritty ├── kitty ├── ghostty └── wezterm X11 ├── xterm ├── st ├── rxvt-unicode ├── terminator └── tilda GTK ├── gnome-terminal ├── gnome-console ├── xfce4-terminal ├── terminator ├── tilix └── sakura QT ├── konsole ├── qterminal ├── yakuake └── cool-retro-term WAYLAND + X11 ├── alacritty ├── kitty ├── ghostty ├── wezterm └── contour
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
⭐ انتخاب سریع
🐱 Kitty → Wayland / X11 ⚡ Alacritty → Wayland / X11 👻 Ghostty → Wayland / X11 ⚡ WezTerm → Wayland / X11 👣 Foot → Wayland 🐉 Konsole → Qt / KDE 🐧 GNOME → GTK 🖥️ Xfce → GTK ⚙️ ST → X11 🖥️ XTerm → X11
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏔️ ARCH LINUX 💻 Terminal • Shell • Power
#ArchLinux #Arch #Terminal #Wayland #X11 #GTK #Qt #Kitty #Alacritty #Ghostty #WezTerm #Konsole #Foot #Linux
ما هستیم بر عهدی که بستیم
عهدی که از زمان نوزادی بستیم به واسطه پدر هایمان در نیروهای مسلح هیچگاه گسستنی نخواهد بود و حتی در زمان شهادت نیز این عهد هیچگاه نخواهد شکست
#ایران
#رهبری
#رهبر
#مقام_معظم_رهبری
#رهبرم_سید_علی
#رهبر_شهید
می‌نویسم از غروبم، از سقوط هفت هزار سال
از افول یک تمدن، مرگ شعر، شکستن بال
می‌نویسم از جوانی از رگ سبز گذشته
از تبار کوه دماوند از کتاب نانوشته
رنگ این سالای آخر، رنگ نسلِ بوفِ کوره
مثل خودکشیِ صادق ، از غم مرگِ غروره
زیر پاهای تو هستم، تو منو زنده نگهدار!
از تو شعر قرن پنجم، رستم قصه رو بردار!
تو منو زنده نگهدار! من هویت تو هستم
خاک سرخ وطنم که، از سکوت تو شکستم
من صدای رنگِ سُرخم، یه نوشته روی دیوار
حرف هر کتاب سوخته، تو منو زنده نگهدار!
تو منو زنده نگهدار در شب قهر سپیده!
با یه آهنگ حماسی، روی آخرین قصیده
تو منو زنده نگهدار با ترانه‌های بیدار!
#وطن #ایران #ایران_من