نظریه اسلام — قسمت سوم
_مبارزه واقعی از کجا شروع میشه؟
حالا سوال اینه: این مبارزه بین حق و باطل، بین جنبه علوی و سفلی انسان، از کجا شروع میشه؟
جواب: از درون خودت.
این چیزیه که فقط توی تعلیمات انبیاء پیدا میشه. شما توی مکتبهای دیگه همچین چیزی رو نمیبینی.
_یه داستان خیلی مهم از پیامبر
پیامبر اکرم یه لشکری رو فرستاده بود برای جنگ با دشمن بیرونی. وقتی پیروز و فاتح برگشتن، پیغمبر رفت به استقبالشون.
حالا دقت کنید پیغمبر چه موقعیتی رو انتخاب کرد و چی گفت.
همه منتظر بودن پیغمبر بهشون آفرین بگه، خوشآمد بگه، ازشون تشکر کنه.
ولی پیغمبر یه چیز دیگه گفت. فرمود:
«مرحبا بقوم قضوا الجهاد الاصغر و بقی علیهم الجهاد الاکبر»
یعنی: «آفرین بر جمعیتی که از جنگ کوچک برگشتن، ولی هنوز جنگ بزرگ مونده.»
همه تعجب کردن. گفتن: «یا رسول الله! مگه جنگی بزرگتر از این هم هست؟ ما که برگشتیم!»
فرمود: «بله. جنگ بزرگتر، جهاد با نفسه. انسان شدن خود شماست.»
یعنی جنگ با دشمن بیرونی، جهاد اصغره — جنگ کوچیکه. ولی جنگ با نفس خودت، جنگ با همون جنبه حیوانی وجودت، جهاد اکبره — جنگ بزرگه.
_چرا دین برای همینه؟
حالا ببینیم دین دقیقاً چه نقشی داره.
دین ایدئولوژیایه که تکیهاش روی سرشت روحانی انسانه. یعنی چی؟
یعنی دین میاد انسان رو با خودش آشنا میکنه. بهش میگه تو کی هستی، چی داری، چه قابلیتهایی توی وجودت نهفتهست. بعدش جنبه انسانی وجودش رو پرورش میده و بین دو جنبه وجودیاش — علوی و سفلی — تعادل برقرار میکنه.
عبادتها، راز و نیازها، خداشناسی، پرهیز از گناه، از دروغ، از خیانت، از ظلم و ستم، از غیبت — همه اینها گذشته از جنبههای اجتماعی، یه جنبه انسانی و تربیتی هم دارن.
یعنی اینها برای چیه؟ برای زنده کردن همون جنبه انسانی وجودت.
نماز فقط یه عبادت خشک و خالی نیست. روزه فقط گرسنگی کشیدن نیست. اینها دارن اون بخش انسانی وجودت رو بیدار میکنن، پرورش میدن، قویش میکنن.
_پس تکلیف ما چیه؟
اگه واقعاً میخوایم توی راه تکامل انسان قدم برداریم، باید خودمون رو بالاتر از این بحثها بذاریم.
یعنی قبول کنیم انسان میتونه یه پایگاه عقیدتی داشته باشه که از پایگاه طبقاتی و از این چیزها بالاتره.
مبارزه انسان میتونه صددرصد ماهیت آرمانی و اعتقادی داشته باشه. ماهیت ایمانی داشته باشه.
قرآن میگه: «قد افلح من زکیها و قد خاب من دسیها» — رستگار شد کسی که نفسش رو پاک کرد، و ناامید شد کسی که آلودهاش کرد.
این شناختها درباره انسان، این مبارزه با نفس، فقط توی تعلیمات انبیاء جا میگیره. تعلیمات دیگه اصلاً ظرفیتش رو ندارن که همچین دستورهایی رو داشته باشن.
_یه نکته مهم دیگه
اسلام میگه از روزی که انسان به مقام انسانیت رسیده، هیچوقت زمین بدون حجت خدا نبوده. یعنی همیشه کسی بوده که تکلیف و مسئولیت انسانها رو براشون مشخص کنه.
این هم یه اصل مهمه. یعنی خدا هیچوقت انسان رو رها نکرده. همیشه راهنمایی بوده.
_حرف آخر
پس مسئله تکامل انسان توی ابعاد انسانی، به بنبست نرسیده. دین برای همینه.
دین میاد انسان رو با سرشت روحانیش آشنا میکنه. اونو آگاه میکنه. جنبه انسانی وجودش رو پرورش میده.
و این جریان مبارزه حق و باطل ادامه داره، رو به پیش میره، تا برسه به همون چیزی که اولیای دین پیشبینی کردن: حکومت مهدی (عج).
دولتی که درش عدالت واقعی برقراره. جایی که حق پیروز شده بر باطل. جایی که انسان به تکامل واقعیش رسیده.
آینده از آنِ انسانیه که خودش رو بشناسه، نه انسانی که خودش رو گم کرده باشه.
ادامه دارد... 🌱