ترکه در لغت به معنی اموالی است که یک فرد پس از فوت خود بجا می‌گذارد. در اصطلاح حقوقی ترکه به اموال و حقوقی گفته می‌شود که از متوفی باقی می‌ماند. ترکه باقیمانده مانند یک مال مشاع است و تمام وارثین دارای حق مالکیت هستند. بعبارت دیگر یک نوع شراکت اجباری وجود دارد. وراث برای اینکه بتوانند سهم خود را از این مال مشترک جدا کنند ابتدا باید بدهی و دیون متوفی را از این ترکه خارج کنند و بعد از آن، آنچه را که باقی ماند میان خود تقسیم کنند. نکته لازم به ذکر این است که نه تنها اموال منقول و غیرمنقول بلکه حقوق مالی هم جزء ترکه محسوب می‌شوند و بطورکلی ترکه شامل دارایی مثبت مانند اموال و حقوق و دارایی منفی مانند بدهی‌ها است. در مورد حقوق مالی که جزء ترکه محسوب می‌شوند میتوان به حق خیار، حق رد و اجازه عقد فضولی در زمانی که مالک قبل از رد یا اجازه فوت کند و یا حق رهن مرتهن بر عین مرهونه اشاره کرد. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

تقسیم ترکه به معنی تعیین سهم هر یک از وراث و انتقال مالکیت آن است. به عبارت دیگر با تقسیم ترکه، سهم‌الارث افراد مشخص می‌شود و اموال از حالت شراکتی به صورت انحصاری در اختیار وراث قرار می‌‌گیرد. بر همین اساس تقسیم ترکه از نظر ماهیت مشابه افراز است. افراد زیر حق درخواست تقسیم ترکه را دارند: موصی‌له امین جنین و شخص غائب ولی، وصی و قیم ورثه محجور شخصی که سهم‌الارث برخی از وراث به او انتقال داده شده است وکیل هر یک از این افراد با وکالت از آن‌ها 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

درخواست تقسیم ترکه به صورت کتبی تنظیم می‌شود و در این درخواست باید نام و مشخصات متوفی، شخص درخواست‌کننده و وکیل او و نام سایر ورثه و سهام هر یک به طور کامل ذکر شود. اشخاص ذی‌نفع هر زمان که مایل باشند می‌توانند برای تقسیم ترکه درخواست دهند و نسبت به این موضوع مرور زمان جاری اجرا نمی‌شود. لازم به ذکر است که اگر یکی از ورثه محجور یا غایب باشد، در ابتدا برای وی قیم یا امین تعیین می‌شود و سپس به درخواست رسیدگی می‌شود. اگر هر یک از وراث صغیر باشد و قیم او طرف دعوا قرار بگیرد، دیگر به اقامه دعوا علیه اداره سرپرستی نیاز نخواهد بود. ذکر این نکته نیز ضروری است که در دعوای تقسیم ترکه همه شرکا و ورثه باید با هم درخواست دهند و دعوایی که صرفا توسط برخی از آن‌ها تنظیم شده باشد، قابل استماع نخواهد بود. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

اگر در خصوص تقسیم ترکه میان ورثه و ذی‌نفعان توافق وجود داشته باشد، بر اساس همان توافق، ترکه تقسیم می‌شود و برای این امر باید به دفتر اسناد رسمی رجوع شود. البته این شکل از تقسیم ترکه زمانی امکان‌پذیر است که هیچ کدام از وراث محجور یا غایب نباشند. بنابراین درصورتیکه یکی از ورثه غایب یا محجور باشد، رسیدگی به تقسیم ترکه به عهده دادگاه خواهد بود. به عبارت دیگر ولی، امین یا قیم این افراد نمی‌توانند با سایر شرکا توافق کنند و در دفتر اسناد رسمی ترکه را تقسیم نمایند؛ بلکه دادگاه باید با استفاده از کارشناس رسمی، در خصوص رعایت مصلحت غایب یا محجور تصمیم‌گیری کند. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

در برخی موارد ممکن است ورثه در خصوص نحوه تقسیم ترکه به توافق نرسند. در این حالت هر یک از این افراد یا وکیل آن‌ها به دادگاه رجوع کرده و برای تقسیم سهم درخواست می‌دهد. در این شکل از تقسیم ترکه، در مرحله نخست به وسیله افراز، پس از آن از راه تعدیل یا رد و در نهایت در صورتیکه هیچ کدام از این روش‌ها ممکن نباشد، با حکم فروش اجباری، اموال متوفی تقسیم می‌شود. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

حقوق و مطالبات، اموال منقول و غیر منقول همگی جز ترکه هستند. بنابراین مرجع صالح دادگاه است و تا زمانیکه ترکه تقسیم نشده باشد، دعاوی راجع به آن باید در دادگاه محل آخرین اقامتگاه متوفی در ایران اقامه شود. البته در صورتیکه آخرین اقامتگاه متوفی نامشخص باشد، رسیدگی در دادگاهی صورت می‌گیرد که متوفی برای آخرین بار در ایران در آن‌جا سکونت داشته است. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

در خصوص تقسیم ترکه لازم است که به موارد زیر توجه داشته باشیم: در صورتیکه ترکه شامل اموال متعدد مانند زمین، خودرو، طلا و … باشد، نیازی به تقسیم اجباری همه اموال نیست و ورثه می‌توانند بقیه اموال را به شکل دلخواه نگه دارند. بنابراین، تقسیم بخشی از اموال الزاما موجب تقسیم باقی اموال نمی‌شود. اگر ترکه سرقفلی باشد، مالک عین مستاجره نیز در دعوای تقسیم ترکه در زمره خواندگان خواهد بود. اگر ترکه غیرقابل تقسیم باشد، دادگاه نمی‌تواند دعوا را رد کند و باید دستور فروش آن را صادر نماید. قبل از تقسیم ترکه دادگاه باید وصیت متوفی و دیون او را بپردازد و پس از خارج کردن این بخش از ماترک، نسبت به مابقی آن تصمیم‌گیری نماید. تقسیم ترکه پیش از تصفیه دیون نافذ است اما طلبکاران همچنان صاحب حق هستند و می‌توانند به هر کدام از وراث با توجه به سهم آن‌ها رجوع کرده و طلب خود را دریافت کنند. در صورتیکه یکی یا چند نفر از ورثه معسر شده باشند، طلبکار برای سهم شخص معسر می‌تواند به سایر وراث رجوع کند. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

مرگ، اتفاقی است که برای همه ی افراد اتفاق خواهد افتاد. از آنجا که مرگ، اتفاقی است که آثار و تبعات حقوقی دارد، قواعد مختلفی در این مورد تصویب شده است. بعد از مرگ، دست افراد، نسبت به دارایی ها و اموالشان، کوتاه شده و اموال آن ها به وراث قانونی شان، خواهد رسید؛ وراث با گرفتن گواهی انحصار وراثت می توانند ماترک را طبق اصول مربوط به تقسیم ارث بین خود تقسیم کنند. از این رو، موادی از قانون مدنی به مبحث ارث و طبقات ارث اختصاص داده شده است. یکی از مسائل مهمی که در قانون مدنی مورد بررسی قرار میگیرد حقوق ارث و قوانین مربوط به آن میباشد، در پاسخ به این سوال که ارث چیست؟ باید گفت که در حقوق مدنی این واژه دارای دو تعریف میباشد که عبارتند از: در تعریف اول ارث عبارت است از جریان و روند انتقال قهری اموال و دارایی های فرد فوت شده به ورثه که با فوت وی شروع میشودو بعد از پرداخت و خارج کردن بدهی ها و دیون فرد متوفی به مرحله نهایی می رسد. این تعریف از ارث مترادف قانونی توارث میباشد که در قانون مدنی ماده 867 توضیح داده شده که: ارث به موت حقیقی یا به موت فرضی مورث تحقق پیدا می کند. در تعریف دوم قانون ارث یعنی، اموالی که بعد از فوت شخص به بازماندگان و وارثان فرد تعلق میگیرد که این تعریف از ارث مشابه مفهوم ترکه است، چرا که ترکه یعنی: کلیه اموال و حقوق مالی که پس از پرداخت شدن دیون و تعهدات شخص متوفی ، به بازماندگان یا وارثان شخص تعلق می گیرد. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

به دسته بندی که بر اساس آن اموال متوفی بین بازماندگان ایشان تقسیم می‌شود طبقات ارث می‌گویند. این طبقه بندی بر اساس قانون مدنی صورت گرفته. از نظر قانون افراد از دو طریق نسبی یا سببی با یک دیگر خویشاوند هستند و از طریق گواهی انحصار وراثت سهم الرث وراث مشخص می شوند. خویشاوند نسبی از پایه تولد شخص است و خویشاند سببی بر پایه ازدواج می‌باشد. در طبقه بندی وراث همیشه خویشاوند نسبی اولویت بالاتری دارد مگر همسر متوفی که خویشاوند سببی محسوب می‌شود و قبل از وراث دیگر باید ارث ایان پرداخت شود. هر کدام از طبقات نسبت به طبقه دیگر سهم متفاوتی ارث می‌برند. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

قانون مدنی در ماده ۸۶۲ طبقات ارث را بدینگونه بیان کرده: طبقه اول : پدر و مادر .اولاد و اولاد اولاد (نوه) ست که به سه درجه تقسیم می شود درجه اول: پدر و مادر و اولاد متوفی درجه دوم : اولاد اولاد (نوه ها) درجه سوم : اولاد اولاد اولاد (نبیره ها) طبقه دوم :  شامل اجداد (پدر ومادر بزرگ) و برادر و خواهر و اولاد آنهاو به دو درجه تقسیم می شود درجه اول : جد ( پدر پدر و پدر مادر ) و جده ( مادر پدر و مادر مادر) و برادر و خواهر درجه دوم : پدر جد و مادر جد و پدر جده و مادر جده و فرزندان برادر و خواهر طبقه سوم : عمات (عمه) و عمام (عمو) و اخوان (دایی ) وخالات (خاله) و اولاد آنها : ا – عمو و عمه و خاله و دایی درجه ( درجه اول) و اولاد آنها ( درجه دوم) 2 – عمو و عمه و خاله و دایی پدر و مادر ( درجه اول) و فرزندان آنها (درجه دوم) شایان ذکر است وراث طبقه بعد وقتی ارث میبرند که از وارثین طبقه قبل  (از طبقه قبل، مورث ،وارث  نداشته باشد )کسی نباشد . (قانون مدنی ماده 863) 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

اولین نکته در تقسیم ارث در وراث طبقه اول آن است که افراد درجه دوم در طبق اول ارث، یعنی نوه های متوفی، زمانی در ارث او شریک می شوند که افراد درجه اول این طبقه، یعنی، فرزندان وجود نداشته باشند. ماده 889 قانون مدنی، در این خصوص بیان می دارد که «در بین وراث طبقه اولی اگر برای میت اولادی نباشد اولاد اولاد او هر قدر که پائین بروند قائم مقام پدر یا مادر خود بوده و با هر یک از ابوین متوفی که زنده باشد ارث می برند». نحوه سهم الارث هر یک از وراث نیز با توجه به وجود یا عدم وجود وراث دیگر متفاوت می باشد. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad

به موجب ماده 906 قانون مدنی، اگر برای میت فرزند و یا نوه ای نباشد و پدر نیز در قید حیات نباشد، مادر همه ارث را می برد. اگر پدر و مادر هر دو زنده باشند، سهم مادر یک سوم ترکه می شود، اما اگر مادر حاجب داشته باشد، یک ششم ترکه به مادر می رسد و مابقی به نسبت بین وراث تقسیم می شود. 💢پژوهشگر حقوقی محمد رضا مرتضی پور https://eitaa.com/joinchat/2334654856C902122d0ad