منظور از «آخرالزمان» و گسترش فساد چیست؟ آیا بشر به پایان خود نزدیک است؟
در روایات، از سه دولت و جریان اصلی در تاریخ بشر سخن گفته شده است:
دولت حضرت آدم(ع)
دولت ابلیس
دولت اهلبیت(ع).
بر این اساس ، دولت و حاکمیت انسان از زمان حضرت آدم(ع) آغاز شده و در طول تاریخ ادامه یافته است. در مقابل، دولت ابلیس نیز از زمانی که انسان پا به زمین گذاشت، در برابر جریان الهی شکل گرفته و در طول تاریخ به صورت جریان ظلم، انحراف و طغیان در برابر حق ادامه داشته است.
در نهایت، دولت اهلبیت(ع) تحقق کامل حاکمیت حق و عدل است که در روایات از آن به عنوان آخرین دولت یاد شده است؛ دولتی که پس از ظهور حضرت ولیعصر(عج) برپا خواهد شد.
بر این اساس، میتوان گفت که دولت حضرت آدم(ع) و دولت ابلیس تا پیش از ظهور ادامه دارند و ظهور، نقطه پایان این دو جریان و آغاز دولت نهایی اهلبیت(ع) خواهد بود.
از این منظر، تعبیر «آخرالزمان» نیز به معنای پایان مطلق تاریخ بشر نیست؛ بلکه به آخرین مرحله و بخش پایانی دوران حاکمیت دولت آدم و دولت ابلیس، پیش از برپایی دولت اهلبیت(ع) دانست.
بنابراین، نشانههایی که در روایات درباره فساد، ظلم، فتنه و انحراف در آخرالزمان بیان شدهاند، ناظر به دوره پایانی این مرحلهاند؛ یعنی زمانی که از یک سو جریانهای حقطلب و زمینهساز ظهور شکل میگیرند و از سوی دیگر، جریان ظلم و فساد به نهایت گسترش خود میرسد. با ظهور حضرت ولیعصر(عج)، این مرحله پایان یافته و دولت نهایی اهلبیت(ع) آغاز میشود.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌱 امر به معروف؛ از اصلاح خویشتن تا اصلاح جامعه
امر به معروف و نهی از منکر، تنها تذکر دادن به دیگران و برشمردن خطاهای آنان نیست؛ بلکه پیش از آن، دعوتی است که انسان باید از خویشتن آغاز کند. کسی که میخواهد دیگران را به سوی خیر و نیکی فرا بخواند، شایسته است نخست، نشانی از آن خیر را در رفتار خود آشکار کند؛ و آنکس که دیگری را از گناه و زشتی بازمیدارد، بهتر است پیش از هر چیز، خود را از همان گناه دور سازد.
📜 امام صادق(علیهالسلام) درباره ویژگیهای آمر به معروف و ناهی از منکر میفرماید:
«إِنَّمَا يَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ مَنْ كَانَتْ فِيهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ: عَامِلًا بِمَا يَأْمُرُ بِهِ، تَارِكًا لِمَا يَنْهَى عَنْهُ، عَادِلًا فِيمَا يَأْمُرُ، عَادِلًا فِيمَا يَنْهَى، رَفِيقًا فِيمَا يَأْمُرُ، رَفِيقًا فِيمَا يَنْهَى.»
«تنها کسی باید به معروف امر کند و از منکر نهی نماید که این سه ویژگی در او باشد: **به آنچه امر میکند، خود عملکننده باشد؛ آنچه را از آن نهی میکند، خود ترککننده باشد؛ در آنچه به آن امر میکند، عادل باشد و در آنچه از آن نهی میکند، عادل باشد؛ و در امر کردن، با نرمی و مدارا رفتار کند و در نهی کردن نیز با نرمی و مدارا رفتار نماید.»
📚 الخصال، ج۱، ص۱۰۹
این سخن، حقیقتی مهم را پیش روی ما میگذارد: امر به معروف، پیش از آنکه وظیفهای درباره دیگران باشد، مسئولیتی در برابر خویشتن است.
🕊️ امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) نیز میفرماید:
«كُنْ آخِذَ النَّاسِ بِمَا تَأْمُرُ بِهِ، وَأَكْفَ النَّاسِ عَمَّا تَنْهَى عَنْهُ»
یعنی: «خودت بیش از دیگران به آنچه فرمان میدهی عمل کن و بیش از دیگران از آنچه نهی میکنی دوری نما.»
📚 من لا يحضره الفقيه، ج۴، ص۳۸۴
چه زیباست انسانی که پیش از آنکه دیگران را به نماز دعوت کند، خود اهل نماز باشد؛ 🕌 پیش از آنکه از دروغ نهی کند، زبان خویش را از دروغ نگه دارد؛ 🤍 و پیش از آنکه مردم را به پاکدامنی، انصاف، امانتداری و خوشرفتاری فرا بخواند، این فضایل را در زندگی خود به نمایش بگذارد.
زیرا سخنی که از زندگی انسان برخاسته باشد، با سخنی که تنها بر زبان او جاری شود، یکسان نیست. مردم پیش از آنکه به کلمات ما گوش بسپارند، رفتار ما را میبینند؛ 👀 و گاه، یک رفتار شایسته، بیش از صدها سخن و موعظه اثر میگذارد. ✨
در برابر، هنگامی که انسان دیگران را به چیزی دعوت کند که خود بدان عمل نمیکند، سخنش از آن اثر تربیتی و معنوی که باید داشته باشد، تهی میشود. امیرالمؤمنین(علیهالسلام) درباره چنین انسانی میفرماید:
«يَنْهَى وَلَا يَنْتَهِي، وَيَأْمُرُ بِمَا لَا يَأْتِي»
یعنی: «دیگران را نهی میکند، اما خود دست برنمیدارد؛ و به کاری فرمان میدهد که خودش انجام نمیدهد.»
📚 الأمالي للصدوق، ج۱، ص۴۹۳
البته این سخن به آن معنا نیست که انسان تا رسیدن به کمال، امر به معروف و نهی از منکر را ترک کند؛ زیرا اگر قرار بود تنها انسانهای بینقص دیگران را به خوبی دعوت کنند، کمتر کسی شایستگی دعوت به خیر را پیدا میکرد. مقصود آن است که اصلاح دیگران نباید انسان را از اصلاح خویشتن غافل کند.
مؤمن، هنگامی که دیگران را به خیر دعوت میکند، خود را از آن دعوت مستثنا نمیداند. او هر بار که زبان به موعظه میگشاید، نخست خویشتن را مخاطب سخن خود میبیند؛ و هرچه دیگران را به نیکی فرا میخواند، بیشتر مراقب رفتار خویش است. 🤲
از همین روست که امام صادق(علیهالسلام) میفرماید:
«كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِالْخَيْرِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ، لِيَرَوْا مِنْكُمُ الْاِجْتِهَادَ وَالصِّدْقَ وَالْوَرَعَ.»
یعنی: «مردم را با غیر زبانهایتان به خیر دعوت کنید؛ تا از شما تلاش، راستگویی و پرهیزکاری را ببینند.»
📚 الکافی، ج۲، ص۱۰۵
این همان دعوتی است که از زبان فراتر میرود و به دعوت با عمل میرسد.
چه بسیار دلهایی که با یک رفتار شایسته نرم میشوند، بیآنکه موعظهای شنیده باشند؛ ❤️ و چه بسیار انسانهایی که با دیدن صداقت، امانت، گذشت و پاکی یک مؤمن، به خوبی و ایمان نزدیک میشوند. ✨
بهترین آمر به معروف، کسی نیست که فقط خوب سخن میگوید؛ بلکه کسی است که رفتارش پیش از زبانش دعوتکننده است. او اگر از نماز سخن میگوید، قامتش در برابر خدا به نماز ایستاده است؛ 🕌 اگر از صداقت میگوید، زندگیاش با دروغ بیگانه است؛ اگر از گذشت سخن میگوید، در رفتار خود اهل بخشش است؛ 🤍 و اگر مردم را از گناه برحذر میدارد، خود نیز از مرزهای الهی پاسداری میکند.
🌱آری، امر به معروف حقیقی از یک تذکر زبانی آغاز نمیشود؛ از یک اصلاح قلبی و عملی آغاز میگردد. ❤️
انسان ابتدا خویشتن را میسازد و سپس دیگران را به ساختن دعوت میکند. نخست درون خود را آباد میسازد و آنگاه چراغی برای دیگران میشود. 🕯️ در چنین حالتی، امر به معروف دیگر صرفاً یک سخن نیست؛ بلکه به یک رفتار تربیتی تبدیل میشود؛ رفتاری که با عمل، مردم را به معروف دعوت میکند و با ترک گناه، پیش از زبان، خود نمونهای از نهی از منکر است.
🌿جامعه نیز از همینجا اصلاح میشود؛
از انسانهایی که پیش از اصلاح دیگران، به اصلاح خویش میاندیشند؛
از زبانهایی که سخنشان با عملشان هماهنگ است؛
و از دلهایی که پیش از دعوت دیگران به سوی خدا، خود در مسیر خدا قدم برداشتهاند. ❤️
امر به معروف، از «دیگران» آغاز نمیشود؛ از «من» آغاز میشود. 🌱✨
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌿 دوستی؛ فراتر از همنشینی
همه کسانی که در کنار ما مینشینند، دوست ما نیستند؛ همانگونه که هر لبخندی نشانه محبت و هر اظهار ارادتی دلیل وفاداری نیست. دوستی، نامی بزرگتر از آشنایی و پیوندی عمیقتر از همصحبتی است. برای همین، امام صادق علیهالسلام در کلامی ژرف، دوستی را دارای مرزها و نشانههایی میدانند که حقیقت آن را آشکار میکند.
🌿 نخستین نشانه دوست واقعی، یکرنگی است؛ آنگونه که میان خلوت و جلوتش تفاوتی نباشد. در حضور تو همان باشد که در غیاب توست؛ نه در کنار تو چهرهای از محبت نشان دهد و در پشت سرت چهرهای دیگر.
🌱 دوم آنکه خوبی تو را خوبی خود و رنج و ناخوشایندی تو را رنج و ناخوشایندی خود بداند. دوست حقیقی، شادی تو را با حسادت تماشا نمیکند و لغزش تو را دستاویزی برای سرزنشت نمیسازد؛ بلکه چنان با تو پیوند دارد که عزت تو را عزت خود میبیند.
💚 سوم آنکه مقام و ثروت، دل و رفتار او را دگرگون نکند. اگر روزی دستت از نعمت کوتاه شد یا جایگاهت تغییر کرد، محبتش نیز تغییر نکند. چراکه دوستیای که با آمدن ثروت گرمتر و با رفتن آن سردتر شود، بیشتر به منفعت شبیه است تا محبت.
🍃 چهارم آنکه از آنچه توانایی بخشیدنش را دارد، دریغ نورزد. دوستی تنها در کلمات زیبا و وعدههای دلنشین خلاصه نمیشود؛ گاهی در گشودن گرهی از کار دوست، در یاری رساندن و در بخشیدن چیزی است که انسان میتواند آن را در اختیار دیگری بگذارد.
❤️ اما امام صادق علیهالسلام در پایان، به زیباترین و جامعترین نشانه دوستی اشاره میکنند؛ نشانهای که گویی همه ویژگیهای پیشین را در خود جای داده است:
اینکه دوستت در روزهای سخت، تو را تنها نگذارد.
آری، ارزش دوستی را نباید تنها در روزهای خوشی سنجید؛ روزهایی که همهچیز بر وفق مراد است و سفرهها گسترده و لبخندها فراواناند. حقیقت دوستی آنجاست که روزگار روی خوش نشان نمیدهد، گرفتاری از راه میرسد و انسان بیش از همیشه به همراهی نیاز دارد. آنجاست که دوست واقعی، بهجای فاصله گرفتن، نزدیکتر میشود.
✨ چه زیباست اگر پیش از آنکه از خود بپرسیم «چه کسی دوست واقعی من است؟»، از خود بپرسیم: آیا من برای دیگران چنین دوستی هستم؟
شاید هنر بزرگ رفاقت، تنها یافتن دوستان وفادار نباشد؛ بلکه خود نیز چنان باشیم که دیگران در سختیهای زندگی، از بودنمان احساس تنهایی نکنند.
🤝 منبع: الکافی، ج ۲، ص ۶۳۹
📚صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313