دنیا؛ صحنه ظهور آنچه در عالم ذر پذیرفتهایم
در مطالب گذشته بیان شد که بر اساس روایات، انسان برای این به دنیا آمده است تا آنچه را در عالم ذر پذیرفته، در این دنیا آشکار سازد. امام صادق(ع) میفرمایند:
««لِيُظْهِرُوا فِي الدُّنْيَا مَا أَضْمَرُوهُ فِي الذَّرِّ.»»
یعنی انسانها به دنیا آمدهاند تا آنچه را در عالم ذر در درون خود پذیرفتهاند، در عرصه عمل و زندگی آشکار کنند.
همچنین از امام سجاد(ع) روایت شده است (در بحث گذشته بیان شد متن روایت) که منشأ اطاعت و معصیت، دو طینت متفاوت است؛ انسان به سبب بهرهمندی از طینت علیین به سوی طاعت الهی گرایش پیدا میکند و به سبب بهرهمندی از طینت سجین گرفتار گناه و معصیت میشود.
اما اگر این روایت را در کنار روایت دیگری از امام صادق(ع) قرار دهیم، حقیقت طینت علیین و سجین روشنتر میشود. حضرت فرمودند:
««نَحْنُ أَصْلُ الْخَيْرِ، وَفُرُوعُنَا طَاعَةُ اللَّهِ، وَعَدُوُّنَا أَصْلُ الشَّرِّ، وَفُرُوعُهُمْ مَعْصِيَةُ اللَّهِ.»»
«ما ریشه و اصل همه خیرها هستیم و طاعت خدا شاخهای از ماست، و دشمنان ما ریشه همه شرورند و معصیت خدا شاخهای از آنان است.»
با کنار هم قرار دادن این دو روایت، به نتیجهای عمیق میرسیم:
اگر طاعت از طینت علیین سرچشمه میگیرد و امام صادق(ع) میفرمایند هر طاعتی شاخهای از ولایت ماست، پس طینت علیین چیزی جز ولایت اهلبیت(ع) نیست.
و اگر معصیت از طینت سجین ناشی میشود و حضرت میفرمایند هر معصیتی شاخهای از دشمنان ماست، پس طینت سجین همان ولایت دشمنان اهلبیت(ع) است.
بنابراین، غیر از معصومین(ع)، همه انسانها به مراتبی از هر دو طینت بهرهمندند؛ به همان اندازه که از ولایت اهلبیت(ع) بهره دارند، اطاعت الهی در وجودشان ظهور میکند و به همان اندازه که آثار ولایت دشمنان اهلبیت(ع) در وجودشان باقی است، زمینه معصیت در آنان آشکار میشود.
پس دنیا، میدان ظهور همان حقیقتی است که انسان در عالم ذر پذیرفته است؛ گاه جلوه ولایت اهلبیت(ع) و گاه ظهور آثار ولایت دشمنان آنان.
اما آیا میتوان از آثار طینت سجین رهایی یافت و طینت علیین را در وجود خود تقویت کرد؟
پاسخ این پرسش، محور بحثهای آینده خواهد بود...
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
جهل؛ ریشه همه انحرافات و تنها راه نجات معرفت امام
در مطالب گذشته به این نتیجه رسیدیم که انسان برای آن به دنیا آمده است تا آنچه را در عالم ذر پذیرفته، در دنیا آشکار سازد. چنانکه امام صادق(ع) میفرمایند:
««لِيُظْهِرُوا فِي الدُّنْيَا مَا أَضْمَرُوهُ فِي الذَّرِّ.»»
یعنی دنیا، صحنه ظهور همان حقیقتی است که انسان در عالم ذر آن را پذیرفته است.
همچنین بر اساس روایت امام سجاد(ع)، همه انسانها ـ جز معصومین(ع) ـ از دو طینت علیین و سجین برخوردارند. انسان به اندازه بهرهای که از طینت علیین دارد، اهل طاعت میشود و به اندازه بهرهای که از طینت سجین دارد، گرفتار معصیت میگردد.
در ادامه، با استناد به روایت امام صادق(ع) روشن شد که حقیقت این دو طینت چیست. حضرت فرمودند:
««نَحْنُ أَصْلُ الْخَيْرِ، وَفُرُوعُنَا طَاعَةُ اللَّهِ، وَعَدُوُّنَا أَصْلُ الشَّرِّ، وَفُرُوعُهُمْ مَعْصِيَةُ اللَّهِ.»»
«ما ریشه همه خیرها هستیم و طاعت خدا شاخهای از ماست، و دشمنان ما ریشه همه شرورند و معصیت خدا شاخهای از آنان است.»
از کنار هم قرار دادن این روایات، نتیجه گرفتیم که طینت علیین همان حقیقت ولایت اهلبیت(ع) و طینت سجین همان حقیقت ولایت دشمنان اهلبیت(ع) است. بنابراین، اطاعت الهی، ظهور ولایت اهلبیت(ع) در وجود انسان است و معصیت، ظهور ولایت دشمنان آنان.
اما برای فهم عمیقتر این حقیقت، باید به روایت ارزشمند جنود عقل و جهل در اصول کافی مراجعه کنیم.
امام صادق(ع) در آغاز این روایت میفرمایند:
««اَلْخَيْرُ وَهُوَ وَزِيرُ الْعَقْلِ، وَجَعَلَ ضِدَّهُ الشَّرَّ وَهُوَ وَزِيرُ الْجَهْلِ.»»
«خیر، وزیر عقل است و در برابر آن، شر را قرار داد که وزیر جهل است.»
سپس حضرت تمام فضایل، ایمان، معرفت، اخلاص، عدالت، صبر و دیگر صفات نیک را از لشکریان عقل میشمارند و در مقابل، کفر، نفاق، ظلم، حسد، تکبر، شهوت، غضب، دنیاطلبی و همه انحرافات اعتقادی و عملی را از لشکریان جهل معرفی میکنند.
اکنون اگر این روایت را در کنار روایات پیشین قرار دهیم، پیوند میان آنها کاملاً روشن میشود.
اگر خیر همان ولایت اهلبیت(ع) است و همه طاعتها از آن سرچشمه میگیرد، و از سوی دیگر، خیر وزیر عقل معرفی شده است، پس عقلی که در این روایت مطرح است، در پرتو ولایت اهلبیت(ع) معنا پیدا میکند.
و اگر شر همان ولایت دشمنان اهلبیت(ع) است و همه معصیتها از آن ریشه میگیرد، و شر وزیر جهل معرفی شده است، پس جهل نیز صرفاً ناآگاهی علمی نیست؛ بلکه حقیقتی است که از ولایت باطل سرچشمه میگیرد و منشأ همه انحرافهای اعتقادی و عملی انسان میشود.
بر این اساس، ریشه اصلی تمام گرفتاریهای بشر، جهل است؛ جهلی که در روایات، با ولایت دشمنان اهلبیت(ع) پیوند خورده است. هر عقیده باطل، هر اخلاق ناپسند و هر عمل گناهآلود، شاخهای از همین جهل است.
در مقابل، راه نجات نیز تنها یک راه است؛ ولایت امام. زیرا ولایت امام، سرچشمه عقل، خیر، ایمان، معرفت و همه طاعتهای الهی است و انسان را از ظلمت جهل به نور هدایت منتقل میکند.
اما مهمترین نکتهای که نباید از آن غفلت کرد، این است که این روایات تنها درباره گروهی خاص سخن نمیگویند، بلکه مخاطب آن همه ما هستیم. بر اساس روایات، همه انسانها ـ جز معصومین(ع) ـ بهرهای از هر دو ولایت دارند؛ هم آثار ولایت اهلبیت(ع) در وجودشان هست و هم آثار ولایت دشمنان آنان.
ازاینرو، سیر انسان به سوی کمال، تنها با ادعای محبت اهلبیت(ع) تحقق نمییابد؛ بلکه زمانی آغاز میشود که انسان آثار جهل، شر و طینت سجین را که در وجود او ریشه دارد، بشناسد و با تمسک به ولایت امام، به تدریج از آن رهایی یابد.
تا زمانی که از ولایت دشمنان اهلبیت(ع) ـ که همان جهل، شر و طینت سجین است ـ خارج نشویم، حقیقت ولایت امام در وجود ما به طور کامل ظهور نخواهد کرد. و این همان مسیر جهاد با نفس و حرکت به سوی کمالی است که روایات اهلبیت(ع) برای انسان ترسیم کردهاند.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
معصیت؛ تقویت ولایت باطل، طاعت؛ زمینهساز ظهور ولایت حق
در مطالب گذشته، بر اساس روایات اهلبیت(ع)، به این نتیجه رسیدیم که جهل در روایات تنها به معنای ندانستن نیست؛ بلکه حقیقتی است که ریشه در ولایت غیر امام دارد. همان ولایتی که در روایات از آن به شر، طینت سجین و منشأ همه معاصی تعبیر شده است.
از سوی دیگر، ولایت امام منشأ عقل، خیر، ایمان و همه طاعتهای الهی است.
بر این اساس نتیجهای بسیار مهم به دست میآید:
هر گناه و معصیتی که از انسان سر میزند، تنها یک لغزش فردی نیست؛ بلکه ظهور همان ولایت غیر امام در وجود انسان است. همان ولایتی که قرآن کریم از آن با عنوان شجره خبیثه یاد میکند؛ در برابر شجره طیبه که ریشه در ولایت الهی دارد.
بنابراین، هر بار که انسان آگاهانه یا از روی غفلت، معصیتی انجام میدهد، در حقیقت به آن ولایت میدان میدهد و آن را در وجود خود تقویت میکند. گناه، تنها مخالفت با یک حکم شرعی نیست؛ بلکه پذیرش عملی سرپرستی غیر خدا و غیر امام است.
و در مقابل، هر طاعت و عبادتی که انسان انجام میدهد، تنها انجام یک تکلیف نیست؛ بلکه اعلام عملی این حقیقت است که سرپرستی و ولایت امام را برگزیده است. هر نماز، هر صدقه، هر ترک گناه و هر عمل صالح، بیعتی دوباره با ولایت الهی است.
از همینجاست که سخن بسیاری از بزرگان اخلاق معنا پیدا میکند؛ آنجا که میفرمودند:
«تمام سیر و سلوک، در انجام واجبات و ترک محرمات خلاصه میشود.»
زیرا حقیقت انجام واجبات و ترک محرمات، تنها اصلاح رفتار نیست؛ بلکه خروج تدریجی از ولایت باطل و ورود به ولایت حق است.
اما نکتهای عمیقتر نیز وجود دارد.
اگر اهلبیت(ع) اصل خیر هستند و تمام طاعتها شاخههای آن خیرند، پس هر طاعتی که در عالم انجام میشود، در حقیقت اصل خیر را تقویت میکند و جامعه را یک گام به تحقق حکومت الهی و فرج نزدیکتر میسازد.
و در مقابل، چون دشمنان اهلبیت(ع) اصل شر هستند و هر معصیتی شاخهای از آن شر است، هر گناهی نیز به همان اندازه، اصل شر را تقویت میکند و زمینه سلطه باطل را استمرار میبخشد.
از این منظر، ظهور تنها یک حادثه تاریخی نیست؛ بلکه نتیجه غلبه ولایت حق بر ولایت باطل در جان انسانهاست.
نکته مهمتر آنکه، یاری امام تنها با ادعا تحقق پیدا نمیکند. کسی میتواند در لشکر امام قرار گیرد که پیش از آن، از لشکر ولایت باطل خارج شده باشد.
اگر امروز هنوز گرفتار گناه، ظلم، تکبر، حسد، دنیاطلبی و دیگر لشکریان جهل هستیم، باید از خود بپرسیم:
اگر امروز امام ظهور کند، آیا حقیقتاً در صف یاران او خواهیم بود، یا تعلقات و گناهان ما را به صف دیگری خواهد کشاند؟
ندای «هَلْ مِنْ نَاصِرٍ يَنْصُرُنِي» تنها به عاشورای سال ۶۱ هجری اختصاص ندارد؛ این ندا همچنان در عالم طنینانداز است و هر روز، ما را به خروج از ولایت باطل و پیوستن به لشکر ولایت امام فرا میخواند.
اگر میخواهیم بدانیم که در کربلا، در کنار امام حسین(ع) میایستادیم یا نه، لازم نیست به گذشته بازگردیم؛ کافی است به امروز خود نگاه کنیم.
آیا در برابر فرمان خدا تسلیم هستیم یا نه؟
هر مقدار که در مسیر طاعت حرکت میکنیم، به لشکر حسین بن علی(ع) نزدیکتر شدهایم، و هر مقدار که آگاهانه بر معصیت اصرار میورزیم، به لشکر عمر سعد نزدیک می شویم.
اینجاست که غربت امام زمان(عج) آشکار میشود.
چند نفر از ما شیعیان توانستهایم از گناهان اعتقادی و عملی پاک شویم و حقیقتاً مطیع خدا و ولیّ او باشیم؟
از مهمترین عوامل تأخیر فرج، همین می باشد که هنوز بسیاری از ما مرز خود را با ولایت باطل به طور کامل مشخص نکردهایم و آمادگی حقیقی برای یاری امام را به دست نیاوردهایم.
از همین رو، سخن عمیق مرحوم آیتالله بهجت معنا پیدا میکند که فرمودند:
«شهادت امام حسین(ع) و غیبت امام زمان(عج)، دو روی یک سکهاند.»
تا زمانی که جامعه مؤمنان از ولایت باطل فاصله نگیرد و در عمل به ولایت امام تمسک نجوید، ندای «هل من ناصر» همچنان بیپاسخ خواهد ماند و غربت حسین بن علی(ع) در غربت فرزندش حضرت مهدی(عج) ادامه خواهد یافت.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌿 همه چیز از نماز آغاز میشود...
گاهی انسان از خود میپرسد: چرا با وجود تلاش فراوان، هنوز در اخلاق، آرامش، ترک گناه و رشد معنوی موفق نیستم؟
امیرالمؤمنین علی علیهالسلام راه پاسخ را نشان دادهاند:
«وَ اعْلَمْ أَنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ عَمَلِكَ تَبَعٌ لِصَلَاتِكَ.»
یعنی: همه امور زندگی انسان، تابع نماز اوست. اگر نماز اصلاح شود، سایر ابعاد زندگی نیز به تدریج اصلاح خواهد شد.
قرآن کریم نیز همین حقیقت را بیان میکند:
﴿فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ﴾
«پس از آنان، گروهی آمدند که نماز را ضایع کردند و در نتیجه، از شهوات پیروی نمودند.» (مریم، ۵۹)
قرآن نمیفرماید ابتدا از شهوات پیروی کردند و سپس نماز را رها نمودند؛ بلکه میفرماید وقتی نماز ضایع شد، انسان در مسیر پیروی از نفس و شهوات قرار گرفت.
نماز، تنها مجموعهای از الفاظ و حرکات نیست؛ نماز، پیوند بنده با خدا، سرچشمه نور، آرامش و تقواست. هرچه این پیوند عمیقتر و همراه با حضور قلب باشد، قدرت انسان در برابر وسوسههای نفس و شیطان بیشتر خواهد شد.
اگر میخواهیم اخلاقمان اصلاح شود، گناه از زندگیمان رخت بربندد، آرامش در قلبمان جای گیرد و در مسیر بندگی ثابتقدم بمانیم، باید پیش از هر چیز به اصلاح نماز خود بپردازیم.
🌺 اصلاح انسان، از اصلاح نماز آغاز میشود.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌿 فقیر و غنی از نگاه اهلبیت علیهمالسلام
بیشتر انسانها گمان میکنند غنا یعنی ثروت بیشتر و فقر یعنی نداشتن مال؛ اما اسلام، تعریف دیگری از غنا و فقر ارائه میدهد.
امام موسی کاظم علیهالسلام میفرمایند:
«مَنْ لَمْ يَقْنَعْ بِمَا يَكْفِيهِ لَمْ يُدْرِكِ الْغِنَى أَبَدًا.»
«کسی که به آنچه برای زندگیاش کفایت میکند قانع نباشد، هرگز غنا و بینیازی را درک نخواهد کرد.»
از نگاه اسلام، غنا یک حقیقت قلبی است، نه یک موقعیت مالی.
ممکن است کسی صاحب خانههای فراوان، سرمایه و امکانات بسیار باشد، اما همیشه احساس کند که کم دارد. چنین انسانی، هرچند در نگاه مردم ثروتمند است، اما در منطق اسلام فقیر است؛ زیرا دل او همیشه محتاج است.
در مقابل، ممکن است شخصی خانهای از خود نداشته باشد و در خانهای اجارهای زندگی کند، اما به رزق الهی راضی باشد و احساس کمبود نکند. چنین انسانی، اگرچه از نظر مالی ثروتمند نیست، اما در فرهنگ اسلام غنی و بی نیاز است؛ زیرا دل او بینیاز است.
🌱 ثمره این نگاه چیست؟
همه انسانها در عمق وجود خود، تنها یک چیز را میخواهند: آرامش. بیشتر تلاشها، کار کردنها، کسب درآمد و جمعآوری مال نیز برای رسیدن به همین آرامش است.
اما اشتباه بسیاری از ما این است که گمان میکنیم آرامش با بیشتر شدن دارایی به دست میآید؛ در حالی که آرامش، ثمره کثرت مال نیست، بلکه نتیجه اصلاح نگاه انسان به زندگی است.
کسی که قناعت را آموخته است، حتی با امکانات کمتر، آرامش، عزت و رضایت را تجربه میکند؛ اما کسی که دلش به دنیا وابسته است، هرچه ثروتمندتر شود، عطش او نیز بیشتر خواهد شد و آرامش از او دورتر میشود.
✨ ثروت واقعی، آن نیست که در حسابهای ما جمع شده است؛ ثروت واقعی، آرامشی است که در دل ما جای گرفته است.
🌺 غنای حقیقی، بینیازی دل است؛ و این گوهر، با قناعت به دست میآید، نه با انباشتن مال.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌿 فرق «روزی» و «دارایی» از نگاه اسلام
بسیاری از ما گمان میکنیم هرچه داراییمان بیشتر باشد، روزیمان نیز بیشتر است؛ اما در منطق اسلام، دارایی با روزی یکسان نیست.
روزی، آن چیزی است که واقعاً نصیب انسان میشود؛ نه هر چیزی که در اختیار او قرار میگیرد.
روزی شخصی تصمیم گرفت امام صادق علیهالسلام را بیازماید. سیبی برداشت و با خود گفت: از امام میپرسم آیا این سیب رزق من است یا نه؟ اگر فرمود رزق توست، آن را به دیگری میدهم؛ و اگر فرمود رزق تو نیست، خودم میخورم تا پاسخ امام را نقض کرده باشم.
امام صادق علیهالسلام فرمودند:
«اگر این سیب از گلویت پایین برود، رزق توست.»
یعنی رزق، آن چیزی است که حقیقتاً به انسان میرسد، نه صرفاً آنچه در اختیار اوست.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله نیز فرمودند:
«يَقُولُ ابْنُ آدَمَ: مَالِي مَالِي، وَهَلْ لَكَ مِنْ مَالِكَ إِلَّا مَا أَكَلْتَ فَأَفْنَيْتَ، أَوْ لَبِسْتَ فَأَبْلَيْتَ، أَوْ تَصَدَّقْتَ فَأَمْضَيْتَ، وَمَا عَدَا ذَلِكَ فَهُوَ مَالُ الْوَارِثِ.»
ترجمه:
فرزند آدم میگوید: «مال من، مال من!» در حالی که از مالت جز این بهرهای نداری: آنچه خوردی و تمام شد، یا پوشیدی و کهنه شد، یا در راه خدا صدقه دادی و برای آخرتت فرستادی؛ و غیر از این، سهم وارثان است.
🍎 مثالی ساده:
فرض کنید یک کیلو سیب میخرید و به خانه میآورید. از آن فقط یک سیب میخورید و بقیه را اعضای خانواده یا دیگران مصرف میکنند.
آن یک کیلو سیب، دارایی شما بود؛ اما روزی شما همان یک سیبی بود که واقعاً نصیبتان شد.
پس هر دارایی، روزی نیست...
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌿 چرا خداوند بلا را نازل میکند؟
بسیاری تصور میکنند هر بلایی که بر انسان نازل میشود، تنها نتیجه گناه یا مجازات الهی است؛ در حالی که قرآن و روایات، حقیقت عمیقتری را بیان میکنند.
امیرالمؤمنین علیهالسلام میفرمایند:
««لَوْ أَنَّ النَّاسَ حِينَ تَنْزِلُ بِهِمُ النِّقَمُ وَ تَزُولُ عَنْهُمُ النِّعَمُ، فَزِعُوا إِلَى رَبِّهِمْ بِصِدْقٍ مِنْ نِيَّاتِهِمْ، وَ وَلَهٍ مِنْ قُلُوبِهِمْ، لَرَدَّ عَلَيْهِمْ كُلَّ شَارِدٍ، وَ أَصْلَحَ لَهُمْ كُلَّ فَاسِدٍ.»»
اگر مردم هنگام نزول بلاها، با نیتی صادق و دلی سرشار از محبت خدا به سوی او بازگردند، خداوند همه امور از دسترفته را به آنان بازمیگرداند و تمام امور فاسد زندگیشان را اصلاح میکند.
نکته مهم روایت این است که حضرت نمیفرمایند با آمدن بلا همه چیز درست میشود؛ بلکه میفرمایند اگر بلا، انسان را به اخلاص در توجه به خدا برساند، خداوند اصلاح همه امور را بر عهده میگیرد.
قرآن کریم نیز همین حقیقت را بیان میکند:
«﴿فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ﴾ (عنکبوت، ۶۵)»
وقتی انسان در میان امواج دریا هیچ پناهی جز خدا نمیبیند، او را با اخلاص میخواند و خداوند نیز نجاتش میدهد.
در آیهای دیگر، خداوند علت بسیاری از سختیها را چنین بیان میکند:
«﴿وَلَقَدْ أَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ﴾ (انعام، ۴۲)»
یعنی ما آنان را به سختیها گرفتار کردیم تا به درگاه خدا تضرع کنند.
«تضرع» همان شکسته شدن دل و بریدن از تکیهگاههای غیر خداست؛ حالتی که انسان را به اخلاص میرساند.
پس از کنار هم قرار دادن این آیات و روایت امیرالمؤمنین علیهالسلام، به این نتیجه میرسیم که یکی از مهمترین فلسفههای بلا، رساندن انسان به اخلاص در توجه به خداوند است؛ زیرا اخلاص، آغاز همه خیرات و اصلاح همه امور است.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌿 اخلاص؛ آغاز سرپرستی خداوند بر زندگی انسان
گفته شد که یکی از اهداف مهم بلاها، رساندن انسان به اخلاص در توجه به خداوند است. اما اگر انسان به این مقام برسد، چه اتفاقی در زندگی او رخ میدهد؟
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله در حدیثی قدسی میفرمایند:
««قَالَ اللَّهُ: لَا أَطَّلِعُ عَلَى قَلْبِ عَبْدٍ فَأَعْلَمُ فِيهِ حُبَّ الْإِخْلَاصِ لِطَاعَتِي وَابْتِغَاءَ وَجْهِي، إِلَّا تَوَلَّيْتُ تَقْوِيمَهُ وَسِيَاسَتَهُ.»»
خداوند نمیفرماید: «فقط دعایش را مستجاب میکنم» یا «مشکلش را حل میکنم»؛ بلکه میفرماید: خودم عهدهدار تربیت، تدبیر و مدیریت زندگی او میشوم.
این تعبیر بسیار عمیق است. «تولیت» یعنی انسان دیگر به حال خود رها نمیشود؛ خداوند او را در مسیر رشد هدایت میکند، لغزشهایش را اصلاح میکند، موانع کمالش را کنار میزند و زندگی او را بر اساس حکمت و رحمت خود اداره میکند.
طبیعی است که وقتی مدیر زندگی انسان، خداوندِ علیم و حکیم باشد، نتیجهای جز خیر نخواهد داشت؛ هرچند گاهی آن خیر، با خواستههای ظاهری انسان متفاوت باشد.
حضرت زهرا سلاماللهعلیها ثمره این سرپرستی الهی را چنین بیان میکنند:
««مَنْ أَصْعَدَ إِلَى اللَّهِ خَالِصَ عِبَادَتِهِ، أَهْبَطَ اللَّهُ إِلَيْهِ أَفْضَلَ مَصْلَحَتِهِ.»»
هر کس عبادت خالص خود را به سوی خدا بالا ببرد، خداوند بهترین مصلحت را برای او نازل میکند.
دقت کنید که حضرت نفرمودند: «خداوند هر چه او بخواهد به او میدهد.» گاهی خواستههای ما از روی احساس، غفلت یا نگاه کوتاهمدت است؛ اما خداوند چیزی را مقدر میکند که بیشترین نقش را در سعادت دنیا و آخرت ما دارد. این همان معنای «أفضل مصلحته» است.
از آثار شگفتانگیز اخلاص، شکوفایی حکمت در وجود انسان است.
رسول خدا صلیاللهعلیهوآله فرمودند:
««مَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِينَ يَوْماً، فَجَّرَ اللَّهُ يَنَابِيعَ الْحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَى لِسَانِهِ.»»
حکمت، صرفاً اطلاعات و دانش نیست؛ بلکه نوری الهی است که حق را از باطل و خیر را از شر آشکار میکند. وقتی انسان به اخلاص میرسد، دل او محل تابش این نور میشود و سخنانش نیز رنگ الهی میگیرد؛ به همین دلیل کلام او بر دلها مینشیند و مایه هدایت دیگران میشود.
نتیجه آنکه:
اخلاص، تنها یک فضیلت نیست؛ بلکه نقطهای است که از آن، ولایت و سرپرستی خداوند بر زندگی انسان آغاز میشود. هر چه اخلاص بیشتر شود، تدبیر الهی در زندگی آشکارتر میشود؛ بهترین مصلحت جایگزین خواستههای محدود انسان میگردد و نور حکمت در قلب و زبان او جلوه میکند.
کسی که خدا مدیر زندگی اوست، هرگز بازنده نیست؛ زیرا خداوند جز آنچه خیر واقعی اوست، برایش تقدیر نمیکند.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
🌿 خصوصیات پیمانشکنان از نگاه قرآن
قرآن کریم در آیات ۵۵ تا ۵۷ سوره انفال و آیات ۱۲ و ۱۳ سوره توبه، ویژگیهای کسانی را که پیمان میبندند اما به آن وفادار نمیمانند، بیان کرده است.
۱. ایمان حقیقی ندارند
«﴿إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِندَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ﴾
(انفال: ۵۵)»
قرآن ریشه پیمانشکنی را در فقدان ایمان میداند؛ کسی که به خدا و حسابرسی الهی باور نداشته باشد، به عهد خود نیز پایبند نخواهد ماند.
۲. پیمانشکنی برای آنان یک رفتار همیشگی است
«﴿ثُمَّ يَنقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ﴾
(انفال: ۵۶)»
قرآن نمیگوید یکبار عهد شکستند، بلکه میفرماید: «در هر بار» پیمان خود را نقض میکنند؛ یعنی پیمانشکنی به یک خصلت ثابت در آنان تبدیل شده است.
۳. هیچ تقوا و تعهد اخلاقی ندارند
«﴿وَهُمْ لَا يَتَّقُونَ﴾
(انفال: ۵۶)»
نه از خدا پروا دارند و نه خود را ملزم به رعایت اصول اخلاقی و حقوقی میدانند؛ ازاینرو، شکستن عهد برای آنان مانعی ندارد.
۴. به دشمنی با دین بسنده نمیکنند، بلکه به آن طعنه میزنند
«﴿وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ﴾
(توبه: ۱۲)»
پس از نقض پیمان، جنگ رسانهای، تبلیغی و اعتقادی را نیز آغاز میکنند و میکوشند ایمان جامعه را تضعیف کنند.
۵. آغازگر فتنه و درگیری هستند
«﴿وَهُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ﴾
(توبه: ۱۳)»
قرآن تصریح میکند که این گروه آغازگر تجاوز و درگیریاند، نه اینکه صرفاً واکنشی نشان داده باشند.
🔹 جمعبندی
از نگاه قرآن، پیمانشکنان تنها کسانی نیستند که تعهدی را زیر پا میگذارند؛ بلکه مجموعهای از ویژگیها دارند: بیایمانی، پیمانشکنی مکرر، بیتقوایی، دشمنی با دین و آغازگری در فتنه و تجاوز. به همین دلیل، قرآن اعتماد دوباره به چنین افرادی را عاقلانه نمیداند.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
اصلاح، از آینه دل آغاز میشود
گاهی گمان میکنیم راه نجات جامعه، در اصلاح دیگران است؛ زبان را به ملامت آنان میگشاییم، از فساد زمانه مینالیم و از عیبهای اطرافیان سخن میگوییم. اما مکتب اهلبیت علیهمالسلام، نگاه ما را از بیرون به درون برمیگرداند؛ گویی پیش از آنکه جهان را تغییر دهیم، باید آینه دل خود را صیقل دهیم.
رسول خدا صلیاللهعلیهوآله فرمودند:
«المؤمن مرآة المؤمن»
مؤمن، آینه مؤمن است.
آینه، تنها تصویر را بازمیتاباند؛ نه چیزی بر آن میافزاید و نه از آن میکاهد. از این رو، مؤمن هنگامی که با صفتی ناپسند در دیگری روبهرو میشود، پیش از آنکه انگشت اتهام به سوی او بگیرد، نگاهش را به سوی خویش بازمیگرداند. که آنچه در آیینه وجود دیگران میبیند، انعکاسی از حقیقتی می باشد که هنوز در ژرفای جان خودش درمان نشده است.
از همین حقیقت است که امیرالمؤمنین علیهالسلام میفرمایند:
«اُحْصُدِ الشَّرَّ مِنْ صَدْرِ غَيْرِكَ بِقَلْعِهِ مِنْ صَدْرِكَ.»
شر را از سینه دیگران برکن، اما با ریشهکن کردن آن از سینه خودت.
این سخن، دعوت به سفری درونی است. حضرت نمیفرمایند نخست به اصلاح مردم برخیز؛ بلکه میآموزند که ریشه فساد را در دل خود بخشکان. زیرا دلی که از کینه، حسد، تکبر و خودخواهی پاک شود، حضورش نیز پیرامون خود را دگرگون میکند.
از همین رو امام صادق علیهالسلام فرمودند:
«لا يَعِيبُ أَخاهُ المُؤمِنَ بِعَيبٍ حَتّى يَنفِيَ ذلِكَ العَيبَ مِن نَفسِهِ.»
مؤمن، پیش از آنکه عیب دیگری را ببیند، به درمان همان عیب در وجود خویش میپردازد. کسی که هر روز با نفس خود در حال جهاد است، کمتر مجال مییابد که عمرش را صرف عیبجویی از دیگران کند.
اما آثار این اصلاح، تنها در وجود انسان باقی نمیماند. امیرالمؤمنین علیهالسلام میفرمایند:
«إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا تَابَ، تَابَ مَالُهُ مَعَهُ.»
یعنی هنگامی که انسان به سوی خدا بازمیگردد، این بازگشت تنها دل او را متحول نمیکند؛ بلکه بر همه آنچه به او وابسته است سایه میافکند. مال او، خانواده او، دوستان او و فضای زندگی او نیز از نور این تحول بهرهمند میشوند.
شاید راز این همه، آن باشد که عالم بیرون، بیش از آنکه ساخته دستهای ما باشد، ساخته دلهای ماست. هرگاه دل آباد شود، آبادانی آن در رفتار، گفتار، خانواده و جامعه نیز آشکار خواهد شد؛ و هرگاه دل به فساد آلوده گردد، آثار آن دیر یا زود در محیط پیرامون انسان نمایان میشود.
از این رو، اگر آرزوی جامعهای پاک، خانوادهای سالم و جهانی سرشار از خیر را داریم، نخست باید از خود آغاز کنیم. انقلابهای بزرگ، از فتح یک دل آغاز میشوند؛ و اصلاح جامعه، ثمره اصلاح انسان است.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313
💫اختلاف؛ مانعی در مسیر فرج
یکی از دردهای بزرگ جامعه شیعه، اختلافهایی است که دلها را از یکدیگر دور میکند؛ اختلافهایی که گاه از یک سخن، یک سلیقه یا یک برداشت آغاز میشود، اما سرانجام، رشته اخوت ایمانی را میگسلد.
حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف در توقیعی نورانی میفرمایند:
««لَوْ أَنَّ أَشْيَاعَنَا وَفَّقَهُمُ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِي الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَيْهِمْ، لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْيُمْنُ بِلِقَائِنَا.»»
اگر شیعیان ما، که خدا آنان را بر طاعت خویش موفق بدارد، در وفای به عهد، همدل و یکدل بودند، سعادت دیدار ما از آنان به تأخیر نمیافتاد.
این «اجتماع قلوب» تنها با گرد آمدن بر محور امام شکل میگیرد؛ همان حقیقتی که قرآن کریم از آن با تعبیر «تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ» یاد میکند؛ یعنی گرد آمدن بر محور مشترک حق. برای شیعه، بزرگترین محور وحدت، ولایت اهلبیت علیهمالسلام و امام زمان علیهالسلام است.
از سوی دیگر، اهلبیت علیهمالسلام به ما آموختهاند که حتی در برخورد با کسانی که خود را دوستدار آنان معرفی میکنند، باید با کرامت رفتار کنیم. امام صادق علیهالسلام در نامهای میفرمایند:
««وَأَكْرِمْ كُلَّ مَنْ وَجَدْتَهُ يَذْكُرُنَا أَوْ يَنْتَحِلُ مَوَدَّتَنَا، ثُمَّ لَيْسَ عَلَيْكَ صَادِقًا كَانَ أَوْ كَاذِبًا، إِنَّمَا عَلَيْكَ نِيَّتُكَ وَعَلَيْهِ كَذِبُهُ.»»
هر کس را که دیدی از ما یاد میکند یا خود را دوستدار ما میداند، گرامی بدار؛ خواه در ادعای خود راستگو باشد یا دروغگو. وظیفه تو، نیت پاک و رفتار کریمانه است و دروغ او بر عهده خود اوست.
این سخن، افق نگاه اهلبیت علیهمالسلام را نشان میدهد. اگر نسبت به کسی که تنها ادعای محبت اهلبیت را دارد، مأمور به اکرام هستیم، پس چگونه سزاوار است نسبت به شیعهای که محبت اهلبیت در دل دارد، با کمترین اختلاف، زبان به تکفیر، تفسیق، توهین و دشمنی بگشاییم؟
جامعهای که حرمت شیعیان را نگاه دارد، به اجتماع قلوب نزدیکتر است؛ و جامعهای که اختلاف، بدبینی و نزاع را گسترش دهد، خود زمینه تأخیر فرج را فراهم میکند. همانگونه که احترام به مؤمن و حفظ وحدت، زمینه عاقبتبهخیری است، شکستن دلهای اهل ایمان و دامن زدن به اختلاف، انسان را از این توفیق بزرگ محروم میسازد.
بیاییم پیش از آنکه در پی اختلاف با دیگران باشیم، دلهای خود را به محور ولایت نزدیک کنیم؛ چرا که راه ظهور، از وحدت دلهای مؤمنان میگذرد، نه از تفرقه و نزاع.
اگر این مطلب برایتان مفید بود، برای نشر معارف اهلبیت علیهمالسلام آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
💠صراط مستقیم
https://eitaa.com/TheStraightPath313